შვილები და მშობლები

ბავშვები თვითიზოლაციის პერიოდში, ანუ რას უნდა მიაქციოს მშობელმა ყურადღება

944
(განახლებულია 21:34 05.05.2020)
როგორ ვიზრუნოთ და დავიცვათ ბავშვები, როდესაც იზოლაციაში ხართ - ამ თემაზე რუბრიკა „ფასილიტატორის“ სტუმარი, პრაქტიკოსი ფსიქოლოგი, ფსიქოთერაპევტი და ტრენერი ნანა ფაცაცია საუბრობს.

ბავშვები ადეკვატურად აღიქვამენ და გრძნობენ უფროსების ემოციურ მდგომარეობას, რომელიც მარტივად აისახება მათ განწყობებზე და ქცევაზე. იზოლაციის პირობებში ეს განცდები მეტად თვალსაჩინო ხდება. მოგეხსენებათ, თუ მშობელი ზედმეტი ემოციურობით აღიქვამს მოვლენებს, უჭირს საკუთარი ქცევისა და ემოციის კონტროლი, მუდმივად შფოთავს, უსმენს გაუთავებლად საინფორმაციო საშუალებებს და უჭირს ადაპტაცია რეალობასთან, შესაბამისად, ემოციური ფონი ბავშებზეც უარყოფითად აისახება. მნიშვნელოვანია უფროსების მხრიდან ადეკვატური რეაგირება მიმდინარე მოვლენებზე, რათა დავიცვათ ბავშვები უარყოფითი ინფორმაციისა და ემოციებისგან.

როგორც უფროსებისთვის, ასევე ბავშვებისთვის რთულია იზოლაციის პირობებში ცხოვრება, როცა ხდება ცხოვრების ჩვეული რიტმის ცვლილება და უჩვეულო გარემოსთან ადაპტაცია აუცილებელია. თუმცა ბავშვები შედარებით მარტივად ადაპტირდებიან ახალ მოცემულობასთან და აქვთ უნარი მარტივად დაძლიონ სტრესული გარემოება, განსაკუთრებით მაშინ, თუ მშობლები და ახლობლები იქნებიან მათთვის მხარდამჭერი და დამხმარენი.

იზოლაციის დროს, როცა ბავშვების ფიზიკური აქტივობა მეტ-ნაკლებად შეზღუდულია, შესაძლოა თავი იჩინოს უჩვეულო აქტიურობამ, ადვილად გაღიზიანებადობამ, შფოთვამ, ძილის დარღვევამ, დაავადების იმიტირებამ, გუნება-განწყობის ცვალებადობამ და ა.შ. იზოლაციის დროს ბავშვებისა და მოზარდების მხრიდან შესაძლოა მოიმატოს სმარტფონებისა და გაჯეტების გამოყენების სიხშირემ, რაც ასევე განპირობებულია მეტი თვისუფალი დროის გაჩენით.

მნიშვნელოვანია მშობელმა ყურადღება მიაქციოს, თუ რა სახის ინფორმაციას იღებს და რა სახის თამაშებს უყურებს და თამაშობს მოზარდი. აუცილებელია ბავშვებს მიეცეთ ემოციებისგან გათავისუფლების და განტვირთვის საშუალება, მშობლების მხრიდან მხარდაჭერით და ერთობლივი დაგეგმვით სხვადასხვა სახის ფიზიკური თუ საგანმანათლებლო აქტივობების განხორციელება სახლის პირობებში, როგორიცაა: ფიზიკური ვარჯიში, შემეცნებით-გამააქტიურებელი სავარჯიშოები, ხატვა, ცეკვა და ა.შ. თუ ეზო გაქვთ, მით უფრო მრავალფეროვანი შეიძლება გახდეს აქტივობები, როგორიც არის ეზოში მუშაობა, მცენარეების  მოვლა და ა.შ., რასაც მნიშვნელოვანი თერაპიული ეფექტი აქვს.

თუ ბავშვი სვამს კითხვებს მიმდინარე მოვლენებზე, აუცილებელია მისი ასაკის გათვალისწინებით ბავშვებს მიეწოდოს სწორი და რეალური ინფორმაცია უფროსების მხრიდან, ისე, რომ ეს არ იყოს მათთვის დამთრგუნველი და ტრავმის გამომწვევი. ბავშვები ძალიან კარგად აღიქვამენ მათ ირგვლივ მოვლენებს, უფროსების რეაქციებს, მშობლების ემოციურ მდგომარეობას, ესმით სხვადასხვა სახის ინფორმაცია ტელევიზიის თუ ინტერნეტის საშუალებით. შესაბამისად, რეალობის დამალვა და ტყუილის თქმა ბავშვებისთვის არ იქნება სწორი. განსაკუთრებით, როცა ბავშვი სვამს შეკითხვებს მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით. ეს იმას ნიშნავს, რომ მას აინტერესებს, თუ რა ხდება მის ირგვლივ, რატომ შეიცვალა მისი ყოფითი ჩვეული ცხოვრების სტილი. შესაბამისად, უფროსების პასუხი მათ კითხვებზე უნდა იყოს სწორი და ადეკვატური, ოპტიმისტური შინაარსის მესიჯებით გაჯერებული.

გარდატეხის ასაკის თავისებურებებიდან გამომდინარე, შესაძლებელია თვითიზოლაციის დროს  გამწვავდეს ემოციური ფონი გარდატეხის ასაკის მოზარდებში. მნიშვნელოვანია ხელშეწყობა უფროსების მხრიდან, საუბარი და მოსმენა, მათი ემოციების გაგება, ინფორმაციის მიწოდება, თანადგომის გამოხატვა.

თვითიზოლაციის დროს გარკვეულ რისკ-ფაქტორს წარმოადგენს ოჯახები, სადაც ძალადობას ჰქონდა ადგილი, განსაკუთრებით, ბავშვები, რომლებიც იყვნენ ძალადობის მსხვერპლი. მეტად საყურადღებოა მათი მდგომარეობა იზოლაციის პირობებში, ვინაიდან შეზღუდული სივრცე, სტრესული ფონი,  ეკონომიკური პრობლემები შესაძლოა ასეთ დროს გახდეს ძალადობრივი ქცევის მაპროვოცირებელი. მნიშვნელოვანია სახელმწიფო და არასამთავრობო უწყებების მხრიდან მობილიზება და მონიტორინგი, რომლებიც მუშაობენ ძალადობის პრევენციაზე.

ბავშვების უარყოფითი ემოციებისგან დასაცავად აუცილებელია მშობლების მხრიდან ადეკვატური რეაგირება მიმდინარე მოვლენებზე, სწორი ინფორმაციის მიწოდება მოზარდებისთვის, ბავშვების ასაკის გათვალისწინებით სხვადასხვა სახის შიდა აქტივობების ერთობლივი დაგეგმვა და განხორციელება. მნიშვნელოვანია უფროსებმა შეძლონ საკუთარი ემოციების გამოხატვა ისე, რომ არ იყოს ტრავმის მიმყენებელი ბავშებისთვის და ირგვლივ მყოფებისთვის. აუცილებელია მოზარდებს ჰქონდეთ უსაფრთხოების და დაცულობის განცდა, რაც გაუადვილებს მოზარდებს სტრესული პერიოდის ჯანსაღად გადალახვას.

ასე რომ... დარჩით სახლში და შექმენით ჰარმონია.

საკუთარი სტრესისა და ემოციების მართვა ახლა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია, რაც არ უნდა სტრესულ ინფორმაციას გადავაწყდეთ, შევეცადოთ ბავშვებს არ გადავდოთ უარყოფითი ემოცია.

შეეცადეთ, სახლში ყოფნის ეს პერიოდი აქციოთ რესურსად: საუკეთესო მოგონებად დარჩეს თქვენი შვილებისთვის. შემდეგ გაიხსენებენ - რა წაიკითხეს ამ დროს, რა დაწერეს, რა დახატეს, რას თამაშობდნენ...

 

944
კბილები

როგორ გავითეთროთ კბილები სახლის პირობებში: ხუთი ბუნებრივი და ეფექტური საშუალება

59
(განახლებულია 21:00 30.09.2020)
თეთრი კბილები და ლამაზი ღიმილი ადამიანის სავიზიტო ბარათია. ყველა ადამიანს სურს თეთრი და ბზინვარე კბილები ქონდეს, რაც მას თავდაჯერებულობას და გამბედაობას მატებს.

მოგეხსენებათ, საქართველოში კბილების გათეთრება საკმაოდ ძვირი ჯდება, ამიტომ  შემოგთავაზებთ რამდენიმე ხალხურ, ეფექტურ საშუალებას, რომელიც თქვენს კბილებს მიმზიდველს და ლამაზს გახდის.

პირველ რიგში საჭიროა სწორედ შევარჩიოთ კბილის ჯაგრისი. როდესაც კბილების გათეთრება გსურთ აუცილებელია გამოიყენოთ მაგარი კბილის ჯაგრისი, არც საშუალო და არც რბილი, ისინი მხოლოდ ნადების მოსაცილებლად გამოდგებიან.

საჭმელი სოდა და ლიმონი

ერთი კოვზი სოდა დავყაროთ თეფშზე, დავაწუროთ ორი ცალი ლიმონი/ლაიმი.  ლიმნის დასხმის შედეგად, სოდა აქაფდება. რამდენიმე წუთის შემდეგ, როცა ქაფი გაქრება და მივიღებთ ფაფისებრ მასას, კბილის ჯაგრისით მოვურევთ. მიღებული მასა მოვათავსოთ ჯაგრისზე და ძლიერად გავიხეხოთ კბილები. ეს მეთოდი მომენტალურად ათეთრებს კბილებს, თუმცა რეკომენდირებული არ არის მისი ყოველდღიური გამოყენება, რადგან ის აზიანებს ემალს.

ნახშირი

ავიღოთ ჩვეულებრივი ნახშირი,  სანაყით ან ქვით დავაქუცმაცოთ. შემდეგ დავამატოთ რამოდენიმე წვეთი წყალი, ისე რომ მივიღოთ მაწვნისებრი კონცენტრაცია. მიღებული მასა მოვათავსოთ ჯაგრისზე და ნაზად გამოვიხეხოთ.

ფოლგა

იმისათვის, რომ თქვენს კბილებს ბრწყინვალება შესძინოთ, საკვები სოდა, მარილი და ცოტაოდენი წყალი უნდა შეურიოთ ერთმანეთს. მიღებული მასა წაისვით კბილებზე და შემდეგ შემოახვიეთ ალუმინის ფოლგა. კბილები მთლიანსდ უნდა იყოს ფოლგით დაფარული. გაიჩერეთ ერთი საათი და ამის შემდეგ ჯაგრისით გაისუფთავეთ კბილები.

გათეთრების ეს მეთოდი სრულიად უსაფრთხო გახლავთ და არანაირი გვერდითი მოვლენები არ გააჩნია.

წყალბადის ზეჟანგი

ერთმანეთში უნდა ავურიოთ ერთი სადილის კოვზი საჭმელი სოდა, 10 მლ წყალბადის ზეჟანგი, ერთი ჩაის კოვზი სუფრის მარილი და ცოტაოდენი კბილის პასტა. ასეთი პასტით გაწმენდილი კბილები ორ კვირაში დაგიბრუნებთ სითეთრესა და ბზინვარებას.

კენკრა

არსებობს კბილების გათეთრების ბევრად გემრიელი მეთოდები. შესანიშნავი ბუნებრივი საშუალებაა მარწყვითა და ხენდროს გამოყენებით გათეთრება. გაიხეხეთ კბილები ამ კენკრის წვენით (ისევე როგორც ჩვეულებრივი კბილის პასტის გამოყენებისას, ოღონდ ჯაგრისი ჩააწეთ წვენში), მაგრამ არ დაგავიწყდეთ ამ პროცედურის შემდეგ კბილების პასტით გამოხეხვა, რომელიც წვენისგან დარჩენილი ნაწილაკებისგან გაწმენდს კბილებს.

 

 

59
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
პომიდვრის სალათა

მიირთვით ცალ-ცალკე: ცნობილი შეფ-მზარეული არათავსებად პროდუქტებს ასახელებს

73
(განახლებულია 21:13 30.09.2020)
იცით, რომ პომიდვრისა და ყველის ერთად ჭამა, თურმე, რეკომენდებული არ არის, ვინაიდან ეს გარკვეულ პრობლემებს იწვევს?

თბილისი, 30 სექტემბერი ― Sputnik. საჭმლის მონელების პრობლემების თავიდან ასაცილებლად მნიშვნელოვანია საკვების სწორად შეთავსება, აცხადებს შეფ-მზარეული ვლადიმირ პავლოვი. 

რადიო Sputnik-თან საუბრისას მან განმარტა, თუ რომელი პროდუქტების მიღებაა სასურველი ცალ-ცალკე.

ცნობილი მზარეულის თქმით, ბევრმა ჩვეულმა პროდუქტმა ერთად გამოყენების შემთხვევაში შეიძლება კუჭში სიმძიმის შეგრძნება, გულძმარვა და სხვა უსიამოვნო შეგრძნებები გამოიწვიოს. ამიტომ ამგვარ კომბინაციებზე უარის თქმაა სასურველი.

„ყველაზე გავრცელებული კერძია ხორცი კარტოფილთან ერთად. მაგრამ სახამებლის შემცველი კარტოფილი არც ისე თავსებადია ხორცის ცხოველურ პროტეინთან, ამიტომ კუჭში დუღილის პროცესს იწვევს. ასევე არ არის სასურველი ხორცის შერწყმა ფქვილის პროდუქტებთან. როდესაც ხორცს ცომთან ერთად მიირთმევთ, ეს წონის მატებას მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს. გარდა ამისა, ჩნდება სიმძიმის შეგრძნება, რადგან ცხოველური ცილებისა და ნელი ნახშირწყლების კომბინაცია რთულია და ორგანიზმი ძნელად ითვისებს“, ― ამბობს შეფ-მზარეული.

მისი განმარტებით, დისკომფორტს იწვევს ხორცეულისა და ხილის ერთდროული მიღებაც.  

„უმჯობესია ხილი ხორცის ჭამამდე 15-20 წუთით ადრე, ან ჭამიდან ორი-სამი საათის შემდეგ მიირთვათ. ცხელი კერძების მონელებას ბევრად მეტი დრო სჭირდება, ვიდრე ხილისა, რომელიც კუჭში დუღილს უკვე 15 წუთის შემდეგ იწყებს. საუკეთესო ტანდემია ხორცი და ბოსტნეული“, ― გვირჩევს პავლოვი.

ირკვევა, რომ ყველა პროდუქტს არ ეთავსება პომიდორიც.

„პომიდორთან ყველაზე პოპულარული კომბინაცია ყველია, მაგრამ ეს არც ისე სასარგებლოა. პომიდვრისა და ყველის „ალიანსი“ იწვევს მარილის მომატებულ დაგროვებას. პომიდორში არის გარკვეული მჟავა, ის რეაქციაში შედის კალციუმთან, რომლითაც მდიდარია ყველი, ამიტომ უმჯობესია მათი განცალკევება“, ― ამბობს გამოცდილი შეფ-მზარეული.  

პავლოვის თქმით, არც ისე კარგია კიტრისა და პომიდვრის კომბინაციაც, ვინაიდან მათი შერევისას გარკვეული ვიტამინები იშლება.

გახდებით სწრაფად და შესამჩნევად: ექიმი მარტივი პროდუქტის ფენომენს განმარტავს

ირკვევა, რომ პომიდორი ცუდად უთავსდება კარტოფილსაც.

„ეს კავშირი ცუდად მოქმედებს კუჭის მდგომარეობაზე ― ამ შემთხვევაში სახამებელი პომიდორს სასარგებლო თვისებებს ართმევს, ბოსტნეული კი უსარგებლო ტვირთად ხვდება თქვენს კუჭში“, ― აცხადებს ვლადიმირ პავლოვი.

შეფ-მზარეულმა ცალკე გამოყო ნესვი და აღნიშნა, რომ ეს „უნიკალური სეზონური პროდუქტია, რომლის შეთავსებაც საერთოდ არაფერთან არ შეიძლება“.

73
თემები:
სასარგებლო რჩევები
მიხეილ სააკაშვილი

სააკაშვილს ერევნის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის წოდებას ჩამოართმევენ

0
(განახლებულია 22:49 30.09.2020)
გარდა საპატიო დოქტორი წოდებისა, 2009 წელს სომხეთის ექს–პრეზიდენტმა სერჟ სარგსიანმა მიხეილ სააკაშვილს სომხეთის მაღალი სახელმწიფო ჯილდო — საპატიო ორდენი გადასცა

თბილისი, 30 სექტემბერი — Sputnik. სომხეთის განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრმა არაიკ არუთუნიანმა საქართველოს ექს–პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილისთვის ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის წოდების ჩამორთმევის ინიციატივა წამოაყენა, იუწყება Sputnik სომხეთი.

მანამდე სააკაშვილი საკუთარ Facebook–ზე ყარაბაღის კონფლიქტს გამოეხმაურა, რა დროსაც მთიანი ყარაბაღი „აზეrბაიჯანის სუვერენულ ტერიტორიად“ მოიხსენია.

„დღეს მივიღე გადაწყვეტილება, მივმართო ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო საბჭოს თხოვნით, ჩამოერთვას საქართველოს ყოფილ პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილს საპატიო დოქტორის წოდება. გადაწყვეტილება განპირობებულია სააკაშვილის მხრიდან აზერბაიჯანის აგრესიის წაქეზებითა და ირიბი მხარდაჭერით სომხური იდენტობის, თვითგამორკვევისა და სიცოცხლის უფლების წინააღმდეგ“ , — დაწერა არუთუნიანმა საკუთარ ოფიციალურ ფეისბუქ–გვერდზე.

გარდა საპატიო დოქტორი წოდებისა, 2009 წელს სომხეთის ექს–პრეზიდენტმა სერჟ სარგსიანმა მიხეილ სააკაშვილს სომხეთის მაღალი სახელმწიფო ჯილდო — საპატიო ორდენი გადასცა.

სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მთიანი ყარაბაღის გამო კონფლიქტი 27 სექტემბერს გამწვავდა. ერევანი და ბაქო ესკალაციაში ერთმანეთს ადანაშაულებენ. სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ყარაბაღზე აზერბაიჯანმა „საჰაერო და სარაკეტო იერიში“ მიიტანა, ბაქოში კი ირწმუნებიან, რომ ცეცხლი სომეხმა სამხედროებმა გახსნეს.

რიგმა ქვეყნებმა და საერთაშორისო ორგანიზაციებმა, მათ შორის, საქართველომ, მხარეებს თავშეკავებისკენ მოუწოდეს.

მთიანი ყარაბაღის გამო სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის კონფლიქტი 1988 წლის თებერვალში დაიწყო, როდესაც მთიანი ყარაბაღის ავტონომიამ აზერბაიჯანის სსრ-დან გასვლის თაობაზე განაცხადა. 1992-1994 წლებში აზერბაიჯანმა დაკარგა კონტროლი მთიან ყარაბაღზე და მის მიმდებარე შვიდ რაიონზე.

კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარებისთვის მოლაპარაკებები 1992 წლიდან მიმდინარეობს ეუთოს მინსკის ჯგუფის ფარგლებში, რომელსაც სამი თანათავმჯდომარე ჰყავს – რუსეთი, აშშ და საფრანგეთი. აზერბაიჯანი მოითხოვს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენას, სომხეთი კი არაღიარებული რესპუბლიკის ინტერესებს იცავს, რადგან თავად ყარაბაღი მოლაპარაკებების მხარე არ არის.

 

 

0
თემები:
მთიან ყარაბაღში ვითარება გამწვავდა – შეიარაღებული შეტაკება 2020