მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფიის აპარატი

ლეონარდო და ვინჩის იდუმალი ნახატი გაშიფრულია: გულის დაავადება, რომელიც მხოლოდ მრტ-ზე ჩანს

427
(განახლებულია 20:06 26.08.2020)
ლეონარდო და ვინჩიმ თავის ნახატზე ფანქრით გამოსახა ადამიანის გულის შიგნით არსებული ბოჭკოვანი ქსელი, რომელიც 21-ე საუკუნეში მხოლოდ მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიით ჩანს.

თბილისი, 26 აგვისტო — Sputnik. ლონდონის საიმპერატორო კოლეჯის სწავლულებმა მხოლოდ ახლაღა დაამტკიცეს ლეონარდო და ვინჩის 500 წლის წინანდელი სამეცნიერო თეორია, გაშიფრეს რა მხატვრის ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი ნახატი, იუწყება Nature.

საუბარია ნახატზე, რომელზეც გენიალურმა მხატვარმა ადამიანის გული გამოსახა ბოჭკოების დეტალური ქსელით, რომლებიც ჩვენს დროშიც კი მხოლოდ მაგნიტურ-რეზონანსულ ტომოგრაფზე (მრტ) ჩანს.

​მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ ფიფქების სახით გამოსახული ფრაქტალური ორნამენტები და ვინჩის გულზე — მიოკარდის ტრაბეკულებია. ეს კუნთის ბოჭკოების რთული ქსელია, რომლითაც გულის შიდა ზედაპირია ამოფენილი. ტრაბეკულები სისხლის გათბობის ფუნქციას ასრულებს.

„ლეონარდო და ვინჩიმ გულის შიგნით მდებარე ეს რთული კუნთები ხუთასი წლის წინ დახატა, ჩვენ კი მხოლოდ ახლაღა ვიწყებთ იმის გაგებას, რამდენად მნიშვნელოვანია ისინი ადამიანის ჯანმრთელობისთვის“, — წერენ კვლევის ავტორები.

კვლევებისას მეცნიერებმა გულის 25 ათასი მრტ–სურათი შეისწავლეს და დაადგინეს, რომ ამ ბოჭკოების ქსელი გულის შიგნით სწრაფად მოძრავ სისხლსა და შეკუმშვად კუნთს შორის მდებარეობს. ტრაბეკულები ხელს უწყობს სისხლს, უფრო ეფექტურად გაიაროს გულში. ამასთან კვლევაში აღინიშნება, რომ იმ ადამიანებს, რომლებსაც ბოჭკოები დიდი რაოდენობით აქვთ, ნაკლებად ემართებათ გულის უკმარისობა.

427
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება (495)
სალომე ხოტივარი

მხატვარ-ილუსტრატორის „ცენზორები“ და სამი სახლი, როგორც სიმბოლური კავშირი ბავშვობასთან

278
(განახლებულია 21:25 21.09.2020)
ნიჭიერი მხატვარ-ილუსტრატორის სალომე ხოტივარის დღევანდელი საქმიანობა დასტურია იმისა, რომ ნიჭი თუ გაქვს, ადრეულ წლებში მიღებული ნათელი შთაბეჭდილებები ერთ დღეს აუცილებლად იქცევა ხელოვნებად – პერსონაჟებად, რომელთაც ქვეყნად ყველაზე მკაცრი შემფასებელი – ბავშვები ჰყავს.

ილუსტრატორობაზე თავიდანვე ოცნებობდა. მისი პირველი სერიოზული შეკვეთა გამომცემლობა „ელფის“ 200 გვერდისგან შემდგარი „ქრესტომათია" იყო. წლების მანძილზე საბავშვო დიზაინერი იყო ჟურნალში „საბავშვო კარუსელი". არაერთი საინტერესო საბავშვო პერსონაჟი შექმნა და დახატა. სამომავლოდ ბევრი საინტერესო იდეა და პროექტი აქვს.

სალომე ხოტივარი
სალომე ხოტივარი

- სალომე, იყო საბავშვო ილუსტრატორი, ალბათ გაცილებით რთულია, რადგან ამისთვის მარტო ნიჭი არ არის საკმარისი, ასეა?

- დიახ, ასეა. პირველ რიგში, საბავშვო ილუსტრატორი ვერ გახდები, თუ არ გიყვარს ბავშვები, მათთან ურთიერთობა და თამაშიც კი. რაც მთავარია, გულწრფელად უნდა შეგეძლოს მათი მოსმენა, ბავშვების მსგავსად გაიგო და იაზროვნო, რომ სწორედ ისე აღიქვა სამყარო, როგორც ისინი აღიქვამენ.

სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია
სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია

- ანუ დღეს აკეთებთ საქმეს, რომელიც გიყვართ...

- დიახ, აკადემიაში ჩაბარებაც სწორედ ამიტომ მინდოდა, რომ დავუფლებოდი პროფესიას, რომელიც ბავშვობიდან მიზიდავდა, ანუ საბავშვო ილუსტრატორობას. ჩემი ამჟამინდელი ოცნების ასრულებაში დიდი როლი დედის გარდა ბებიამ და ბაბუამ ითამაშეს. ბებო, ლიანა ციცქიშვილი ხშირად მიყვებოდა მის მიერ გამოგონილ ზღაპრებს, რომლის სიუჟეტები არასოდეს მეორდებოდა. ჩემი ფანტაზია იმ ზღაპრებით დღემდე საზრდოობს...

სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია
სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია

- თქვენი საყვარელი ბავშვობისდროინდელი პერსონაჟი რომელი იყო?

- ეს იყო ასტრიდ ლინდგრენის პეპი გრძელი წინდა, სხვათა შორის, ბავშვობაში მეც წითური და ოდნავ ჭორფლიანი ვიყავი. კიდევ „დაჩის ზღაპრები“ და ძმები გრიმებიც ძალიან მიყვარდა. წიგნებში ილუსტრაციებს განსაკუთრებული ყურადღებით ვაკვირდებოდი. დედა თბილისში მუშაობდა. მისი გავლენაა, რომ წიგნები მიყვარდა, ჟურნალ „დილის“ თითქმის ყველა გამოშვება მქონდა. დედამ მიმიყვანა პირველად ზესტაფონში არსებულ გალერეაში, მას სხვა სახელი არ ჰქონდა, ყველა გალერეას ეძახდა. ჩემი პირველი პედაგოგი ქალბატონი ირინა ნებიერიძეა, რომელსაც დიდ პატივს ვცემ.

სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია
სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია

- პირველი სამუშაო გამოცდილება სად მიიღეთ?

- ბევრი წელი ვმუშაობდი გრაფიკულ დიზაინერად, მაგრამ ეს იძულებითი ნაბიჯი იყო. ერთ დღესაც, რვა წლის მუშაობის შემდეგ, სამუშაო ადგილი დავტოვე იმის გამო, რომ მეკეთებინა მხოლოდ და მხოლოდ ის, რაც ნამდვილად მიყვარს. საკმაოდ ბევრი წელი საბავშვო დიზაინერიც ვიყავი ჟურნალში “საბავშვო კარუსელი", რომელსაც გამომცემლობა „პალიტრა L“ უშვებს, თუმცა მივხდი, რომ ჩემი ნამდვილი სიყვარული მხოლოდ ილუსტრატორობაა.

სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია
სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია

- რომელია პირველი საბავშვო წიგნი თქვენი ილუსტრაციებით?

- ჩემი პირველი ილუსტრირებული წიგნი გამომცემლობა „ელფმა" გამოსცა, რედაქტორი თინა დიდებულიძე გახლდათ. ეს იყო პირველი გამომცემლობა, რომელმაც საკმაოდ დიდი წიგნი, 200 გვერდისგან შემდგარი “ქრესტომათია" ჩამაბარა. ჩემთვის ეს ძალიან საპასუხისმგებლო საქმე და ამ პროფესიაში გადადგმული დიდი ნაბიჯი იყო.

სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია
სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია

- ბავშვებზე თუ ტესტავთ თქვენს ნამუშევრებს?

- ბავშვების აზრი ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია და, შესაბამისად, ჩემი ნახატები მათი განხილვის გარეშე მთავარ დამკვეთამდე არასოდეს მიდის. ბავშვების შეფასება ჩემთვის მნიშვნელოვანია, ისიც, თუ რას ფიქრობენ ჩემზე. ერთხელ სხვისგან გავიგე, თუ რა აზრის არიან ჩემზე: „სალომე, დედაჩემის დაქალი, ძალიან მკაცრია, მაგრამ სამართლიანიო“. მართლაც ასეა: რამდენადაც კარგად ვარ ბავშვებთან, იმდენად არ მიყვარს ხოლმე, თუ რაიმე ზღვარს გადადიან. მე ექვსი ნათლული მყავს, ახლა მეშვიდეს ველოდები. სხვებსაც აღუნიშნავთ, რომ ბავშვებთან ურთიერთობა კარგად გამომდის. ჩემი ნათლულებიდან ბევრი გაიზარდა და დღეს თინეიჯერები არიან, პატარებს კი აინტერესებთ, რასაც ვაკეთებ.

სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია
სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია

- კონკრეტული ამბავი ხომ არ გახსენდებათ?

- მინდა ერთი გოგონა ვახსენო. წელს ზღვაზე ვიყავი მასთან ერთად და ამ გოგოს საქციელი და სიტყვები შოკში მაგდებდა. როდესაც ვმუშაობდი ჩეხოვის „კაშტანკაზე“, რომელიც „პალიტრა L“-ის გამომცემლობის შეკვეთაა, ის გოგონა სახლში მყავდა და, შეიძლება ითქვას, მისი „მითითებებით“ შევქმენი ეს გმირი, რომელიც გაახმოვანა კიდეც.

სალომე ხოტივარი
სალომე ხოტივარი

- ხშირად ილუსტრატორები ანიმაციაში გადადიან, თქვენ თუ გაგჩენიათ მსგავსი სურვილი?

- ჩემთვის როგორც ილუსტრირება, ასევე ანიმაციაზე მუშაობა ძალიან საინტერესოა. სულ ახლახან ჩავერთე ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პროექტში, რომელზეც ღიად ჯერჯერობით ვერ ვისაუბრებ...

სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია
სალომე ხოტივარის ილუსტრაცია

- როგორ ფიქრობთ, რა მოჰყვება ადამიანს ბავშვობიდან და თქვენ შემთხვევაში რა არის ასეთი?

- ჩემ შემთხვევაში ასეთი გულწრფელობა და ბუნების სიყვარულია, იმერეთის სიყვარული. ჩემი როგორც მხატვარ-ილუსტრატორის გამოძერწვა სწორედ იქ და მაშინ დაიწყო. ამის მიზეზი ბავშვობაა, სადაც ადამიანი იზრდება და საიდანაც სულიერ საზრდოს იღებს. მე უკვე 20 წელზე მეტია, რაც აღარ მყავს ბებო, რომელიც ახალგაზრდა გარდაიცვალა და უმისობას ძლივს მივეჩვიე. სიცოცხლეში სულ მთხოვდა ხოლმე, რომ მისთვის დიდი ნახატი დამეხატა. პანდემიის დროს იმერეთში ვიყავი ჩასული და გვიან, მაგრამ მაინც შევუსრულე ბებოს თხოვნა – დავხატე სამი პატარა სახლი, რაც სიმბოლურად ნიშნავს, რომ ჩვენ სამნი ვართ: მე, დედა და ბებო...

278
Президенты России и США Владимир Путин и Дональд Трамп

პრეზიდენტები, ნიანგის ხმა, წარბების ფორმა და ახალი დიაგნოზი: რისთვის გაიცა „შნობელი“ წელს

52
(განახლებულია 20:20 21.09.2020)
„შნობელის პრემიის“ კომიტეტმა წელს 3 ათასი ზიმბაბვური დოლარით, მეცნიერების გარდა, დონალდ ტრამპი, ვლადიმირ პუტინი, ალექსანდრ ლუკაშენკო და სხვა რამდენიმე ქვეყნის ლიდერებიც დააჯილდოვა.

თბილისი, 21 სექტემბერი — Sputnik. ჰარვარდის უნივერსიტეტმა ტრადიციულად გასცა ყოველწლიური „შნობელის პრემია“ ყველაზე უცნაური სამეცნიერო კვლევებისთვის, თუმცა დაჯილდოებულთა შორის ასევე აღმოჩნდნენ სახელმწიფოთა მეთაურებიც: დონალდ ტრამპი, ვლადიმირ პუტინი, ალექსანდრ ლუკაშენკო და სხვები. 

აღსანიშნავია, რომ პრემიის გადაცემის ცერემონია ონლაინ-ფორმატში გაიმართა.

გავრცელებული ინფორმაციით, 3 ათასი ზიმბაბვური დოლარის (სწორედ ამდენია შნობელის პრემია, რაც ოდნავ აღემატება 8 ამერიკულ დოლარს) პრიზიორთა შორის არიან თურქეთის, თურქმენეთის, ბრაზილიის, მექსიკისა და დიდი ბრიტანეთის ლიდერებიც.

რაც შეეხება „შნობელით“ აღნიშნულ სამეცნიერო ნაშრომებს, მათ შორისაა ავსტრიელი, იაპონელი და ამერიკელი მეცნიერების კვლევა, რომლებმაც დაადგინეს, როგორ იცვლება ნიანგის ხმა ჰელიუმის ჩასუნთქვის შემდეგ.

„შნობელის“ ლაურეატი გახდა ამერიკელი მკვლევარი რიკ ვეტერიც, რომელმაც გაარკვია, რომ ენტემოლოგთა (მწერების შემსწავლელი მეცნიერება) დიდ ნაწილს ობობებისა ეშინია.

პრემია ასევე მიიღეს ბრიტანელმა და ამერიკელმა მეცნიერებმა მასალათა გამძლეობის დარგში, რომლებმაც გამოიკვლიეს, რა შეიძლება გაიჭრას ადამიანის გაყინული ფეკალიებისგან დამზადებული დანით. აღმოჩნდა, რომ ასეთი მხოლოდ სალაა.

პრემია გაიცა ფსიქოლოგიის დარგშიც და ის კანადელ სწავლულებს ერგოთ. მათ მეცნიერულად ახსნეს, როგორ შეიძლება ამოვიცნოთ ნარცისი წარბების ფორმით.

მედიცინის სფეროში ჯილდო ნიდერლანდელმა მეცნიერებმა მიიღეს ახალი დიაგნოზის — მიზოფონიის გამოგონებისთვის. თურმე სწორედ ეს დაავადება აწუხებთ იმ ადამიანებს, რომლებსაც კევის ღეჭვის, ხვნეშისა და სუნთქვის ხმებიც კი აღიზიანებთ.

ყველაზე რომანტიკული პრემია ეკონომიკის დარგში გაიცა და ის მეცნიერთა იმ ჯგუფს ერგო, რომელიც შეეცადა სხვადასხვა ქვეყნებში შემოსავლებსა და ტუჩებში კოცნის რაოდენობას შორის არსებულ შეუსაბამობათა კავშირი ეპოვა.   

მშვიდობის „შნობელის“ პრემია პაკისტანელ და ინდოელ დიპლომატებს გადაეცათ აურაცხელი საინფორმაციო პუბლიკაციებით ერთმანეთისთვის გულის გაწყალების უნარისთვის.

ცნობილი ადამიანები: ნობელის პირველი ლაურეატი ქალი საქართველოში ცხოვრობდა>>

რაც შეეხება პრემირებულ პრეზიდენტებსა და პრემიერებს, ირკვევა, რომ მათ „შნობელი“ სამედიცინო განათლების სფეროში დაიმსახურეს, ვინაიდან COVID-19-ის პანდემიის დროს მათ მსოფლიოს აჩვენეს, რომ პოლიტიკოსები უფრო ძლიერ გავლენას ახდენენ სიცოცხლესა და სიკვდილზე, ვიდრე მკვლევარები და ექიმები.

სხვათა შორის, ალექსანდრ ლუკაშენკოსთვის ეს რიგით მეორე „შნობელია“. პირველი მან 2013 წელს მიიღო აპლოდისმენტების აკრძალვისთვის. მაშინ ბელარუსმა მილიციელებმა (რომლებმაც ჯილდო პრეზიდენტთან გაინაწილეს) ცალხელა მამაკაცი დააკავეს საჯარო აპლოდისმენტებისთვის.

52
თემები:
მსოფლიო დღეს
„ქართული ოცნების“ წინასაარჩევნო ბანერი

NDI საქართველოში არჩევნების დისტანციურ დაკვირვებას იწყებს

0
(განახლებულია 23:06 21.09.2020)
საქართველოში საარჩევნო პროცესების გაძლიერების ხელშეწყობის მიზნით NDI შეგროვებულ მონაცემებს შუალედურ და არჩევნების შემდგომ ანგარიშებში გამოიყენებს

თბილისი, 21 სექტემბერი – Sputnik. აშშ-ის ეროვნული დემოკრატიული ინსტიტუტი (NDI) საქართველოში საარჩევნო პროცესის გრძელვადიან დისტანციურ დაკვირვებას იწყებს, ნათქვამია ორგანიზაციის ვებგვერდზე.

საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში 31 ოქტომბერს გაიმართება. არჩევნები შერეული სისტემით ჩატარდება - 120 დეპუტატს პარტიული სიებით აირჩევენ, 30-ს - ერთმანდატიან ოლქებში.

NDI-ის საქართველოს წარმომადგენლობის ინფორმაციით, აღნიშნული პროგრამა აგვისტოში გამოქვეყნებული წინასაარჩევნო ანგარიშის (Georgia Election Watch) დასკვნებსა და რეკომენდაციებს დაეყრდნობა და საჭიროების შემთხვევაში მეორე ტურების ჩათვლით გაგრძელდება.

ანალიტიკოსების გუნდი შვიდ გრძელვადიან დამკვირვებელსა და პროგრამის დირექტორს მოიცავს. ისინი არჩევნებთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საკითხს შეისწავლიან, მათ შორისაა: საარჩევნო კამპანია, საარჩევნო ადმინისტრაცია, მედია და საინფორმაციო სივრცე, გენდერი და ჩართულობის საკითხები და კორონავირუსის გავლენა არჩევნებზე.

„თითოეულ ამ საკითხზე პროგრესისა და გამოწვევების შესაფასებლად, გრძელვადიანი დამკვირვებლები თბილისში მყოფ ასისტენტებთან და NDI-ს თანამშრომლებთან ერთად დისტანციურად იმუშავებენ და სხვადასხვა საინფორმაციო და ანალიზის ონლაინ პლატფორმებს გამოიყენებენ. NDI შეგროვებულ მონაცემებს შუალედურ და არჩევნების შემდგომ ანგარიშებში გამოიყენებს, რათა ხელი შეუწყოს საქართველოში საარჩევნო პროცესების გაძლიერებას“, - აღნიშნავენ ორგანიზაციაში.

არჩევნები და კორონავირუსი: საერთაშორისო დამკვირვებლებისთვის ჩარტერული რეისები დაინიშნება >>

ადრე ორგანიზაციაში აღნიშნეს, რომ გლობალური პანდემია კვლავ უკონტროლოა მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში. სწორედ არსებული საერთაშორისო ვითარებისა და რისკების გათვალისწინებით ორგანიზაციამ გადაწყვიტა, არ გამოგზავნოს თავისი დამკვირვებლები საქართველოში.

0
თემები:
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020