როზმარინი

მეცნიერები ასახელებენ სანელებელს, რომელიც მეხსიერებას აუმჯობესებს: კვლევის შედეგები

305
(განახლებულია 19:53 24.01.2020)
მეცნიერებმა ჩაატარეს კვლევა, რა დროსაც ექსპერიმენტის მონაწილეებს როზმარინის ეთერზეთები ასუნთქეს. ამის შემდეგ კი ჩაატარეს ტესტი მეხსიერების შესამოწმებლად.

თბილისი, 24 იანვარი — Sputnik. როზმარინი — ცნობილი არომატული სანელებელი, რომლითაც კმაზავენ ხორცს, თევზსა და ფუნთუშეულს, ასევე სასარგებლო აღმოჩნდა მეხსიერებისთვის. 

მეცნიერების თქმით, როზმარინი კარგად მოქმედებს ალცჰეიმერისა და ასაკობრივი დემენციის დროს.

მკვლევარების ჯგუფმა მარკ მოსის ხელმძღვანელობით ადამიანის ტვინზე სურნელოვანი მცენარეული ეთერზეთების არომატების ზემოქმედება შეისწავლა. მათი დასკვნით, როზმარინის არომატის შესუნთქვა ტვინის კოგნიტიურ ფუნქციებს აუმჯობესებს, განსაკუთრებით აღადგენს მეხსიერებას.

მეცნიერებმა ჩაატარეს კვლევა, რა დროსაც ექსპერიმენტის მონაწილეებს როზმარინის ეთერზეთები ასუნთქეს. ამის შემდეგ კი ჩაატარეს ტესტი მეხსიერების შესამოწმებლად. ექსპერიმენტის მონაწილეებმა უკეთესი შედეგი აჩვენეს, ვიდრე იმ ადამიანებმა, რომელთაც ეთერზეთები არ შეუსუნთქავთ.

მეორე კვლევამ აჩვენა, რომ როზმარინის არომატის შესუნთქვის პროცედურებმა ალცჰეიმერითა და ასაკობრივი დემენციით დაავადებულთა მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა.

მეცნიერებმა ორი ექსპერიმენტის შედეგებზე დაყრდნობით დაასკვნეს, რომ მეხსიერების გაუმჯობესება როზმარინის გამოყენებით შესაძლებელია.

აღსანიშნავია, რომ როზმარინს აქვს სადეზინფექციო, ანტისეპტიკური და ანთების საწინააღმდეგო თვისებები. მცენარის ზეთის ორიოდე წვეთიც კი ხელს უწყობს ტკივილის შემცირებასა და სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესებას.

305
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება (385)
მზის ჩასვლა ზღვაზე

მზის მინიმუმი დაიწყო: გველის თუ არა გამყინვარება და მიწისძვრები?

311
(განახლებულია 21:39 29.05.2020)
გასული წლის დეკემბერში მეცნიერებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ მზის მინიმუმის დადგომა 2020 წლის აპრილისთვის იყო ნავარაუდევი — პლუს–მინუს ექვსი თვის ცდომილებით. ასე რომ, ჩვენ ან უკვე ვართ აღნიშნულ პერიოდში, ან მის ზღურბლზე ვდგავართ.

თბილისი, 29 მაისის — Sputnik. მზის მინიმუმი, რომლის 2019-2020 წლებში დადგომის თაობაზეც ჯერ კიდევ სამი წლის წინ ალაპარაკდნენ NASA-ს სპეციალისტები, საზოგადოების ნაწილის აზრით, სიცივეს, შიმშილსა და მიწისძვრებს მოიტანს, იუწყება სამეცნიერო გამოცემა Science Alert.

გამოცემა განმარტავს მზის მინიმუმის რაობასა და მის გავლენას დედამიწის მოსახლეობაზე.  

გასული წლის დეკემბერში აშშ-ის ოკეანური და ატმოსფერული კვლევების ეროვნულმა სააგენტომ (NOAA) გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მზის მინიმუმის დადგომა 2020 წლის აპრილისთვის იყო ნავარაუდევი — პლუს–მინუს ექვსი თვის ცდომილებით. ასე რომ, ჩვენ ან უკვე ვართ აღნიშნულ პერიოდში, ან მის ზღურბლზე ვდგავართ. 

მეცნიერების თქმით, მზის ციკლს მისი მაგნიტური ველი განსაზღვრავს, რომელიც მიმართულებას ყოველ 11 წელიწადში ერთხელ იცვლის, თუმცა, რატომ ხდება ეს — ჯერჯერობით ზუსტად არ არის ცნობილი.

„მზის მინიმუმი — ეს დაბალი აქტივობის პერიოდია მზის 11-წლიან ციკლში. ამაში საშიში არაფერია. თუ ამ სტრიქონებს კითხულობთ, დიდი ალბათობით, უკვე რამდენიმე მინიმუმი გაქვთ გადატანილი შეუმჩნევლად“, — ნათქვამია სტატიაში.

ირკვევა, რომ დედამიწის მოსახლეობა ვერ შეიგრძნობს მზის ციკლების ცვალებადობას. მართალია, მზის მინიმუმში ულტრაიისფერი გამოსხივება მცირდება (რის გამოც დედამიწის ატმოსფერო თითქოს ცოტა იკუმშება), მაგრამ არა იმდენად, რომ ჩვენი დაცვა შეწყვიტოს. ასე რომ, მზის მინიმუმისას საფრთხე კოსმოსში მყოფ ასტრონავტებს ემუქრებათ, მაგრამ არანაირად – დედამიწის მოსახლეობას.

რაც შეეხება გამყინვარებას, მიწისძვრებსა და შიმშილობას, მსგავსი მოლოდინები უკავშირდება 1816 წლის „უზაფხულო წელიწადს“, რომელიც სწორედ მზის მინიმუმს დაემთხვა. თუმცა გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ეს იყო მცირე გამყინვარების პერიოდი, რომელიც XIV საუკუნეში დაიწყო და XIX საუკუნემდე გაგრძელდა.

მიიჩნევა, რომ გაჭიანურებულ მზის მინიმუმს „ახალი გამყინვარების პერიოდი“ შეუძლია გამოიწვიოს. მაგრამ როგორც NASA-ს სპეციალისტები აღნიშნავენ, დიდი რაოდენობით წიაღისეული საწვავის მოხმარებისა და სათბური გაზების გამოფრქვევის გამო მზის მინიმუმი ასი წელიც რომ გაგრძელდეს, გლობალური ტემპერატურა მაინც გაიზრდება და გამყინვარება არ გვემუქრება.

 

311
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება (385)
როსტომ საგინაშვილი

კოსმოსში გაგზავნილი „ჩაკრულოს“ შემსრულებლის ოცნება: ხშირად ამიხედავს ცაში და...

136
(განახლებულია 20:54 29.05.2020)
„ჩაკრულომ" ისტორიაში შემიყვანა. ის უკვე ჩემი ნაწილია, ჩემშია, ისევე, როგორც თითოეულ ქართველში“, – ასე გვითხრა ხალხური სიმღერების გამორჩეულმა შემსრულებელმა როსტომ საგინაშვილმა.

1977 წელს კოსმოსში გაგზავნილ "ოქროს ფირფიტაზე" ჩაიწერა ქართული პოლიფონიური სიმღერა „ჩაკრულო", რომელსაც ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლთან ერთად როსტომ საგინაშვილი და ილია ზაქაიძე ასრულებენ.

იდეა, დედამიწიდან გაეშვათ კოსმოსური ობიექტი, რომელიც წაიღებდა სხვადასხვა ინფორმაციას დედამიწის შესახებ, მე-20 საუკუნის 70-იანი წლების მიწურულს ამერიკელ მეცნიერსა და ტელეწამყვანს კარლ საგანს გაუჩნდა. ეს იდეა NASA-მ განახორციელა, რომელმაც კოსმოსში გაუშვა აპარატი Voyager. მასში მოთავსებულ „ოქროს დისკზე” სხვადასხვა ინფორმაციასთან ერთად მხოლოდ 27 მუსიკალური ნაწარმოები შეარჩიეს და მათ შორის ჩვენი ქართული ხალხური საგანძური „ჩაკრულოც“ აღმოჩნდა.

ჩვენ დავუკავშირდით ბატონ როსტომს და ვთხოვეთ კიდევ ერთხელ გაეხსენებინა ეს ფაქტი და მისი ცხოვრების დაუვიწყარი შეხვედრები...

როსტომ საგინაშვილი
photo: courtesy of Tamar Saginashvili
როსტომ საგინაშვილი

- ბატონო როსტომ, თუ გრძნობთ თავს ისტორიის ნაწილად?

- ისტორიის ნაწილად ვგრძნობ თუ არა თავს? - ხანდახან ალბათ კი, ძირითადად ჩვეულებრივი კახელი ვარ. ეს ამბავი ხომ დღეს მარტო დედამიწის კი არა კოსმოსური ისტორიის ნაწილიცაა. „ჩაკრულოს" კოსმოსში გაშვების შესახებ 1977 წელს ამერიკაში მეორე მოგზაურობის დროს გვითხრა ჩვენმა იმპრესარიომ. არც კი გვჯეროდა, იმდენად წარმოუდგენელი ამბავი იყო. არც დეტალები ვიცოდით, მაშინ ასე მარტივი არ იყო ინფორმაციის მიღება. ერთადერთი, რაც ვიცოდით, ის იყო, რომ მათ საბჭოთა რუსეთის მიერ რეკომენდებული Подмосковные вечера-ს ნაცვლად ერთხმად შეარჩიეს „ჩაკრულო", რომელსაც „ნასაში“ არც ლობი ჰყავდა და არც დამცველი. როცა ანსამბლთან ერთად ამ ამბავმა საქართველოში ჩამოაღწია, ატყდა აურზაური – არა ჩვენი ნამღერი „ჩაკრულოა“ გაგზავნილი და არა ჩვენიო. ყველა მეკითხებოდა, როსტომ, ამდენს რომ კამათობს ეს ხალხი, რატომ არ იტყვი, რომ ეს თქვენი „ჩაკრულოაო“.

როსტომ საგინაშვილი
photo: courtesy of Tamar Saginashvili
როსტომ საგინაშვილი

- თქვენ არ ერეოდით იმ კამათში?

- რა მნიშვნელობა აქვს, ვინ იმღერა. ეს ქართული სიმღერის ზეიმი და აღიარებაა და ეს ფაქტი მარად დარჩება ქართული კულტურის ისტორიაში. იმედი მაქვს, მომავალში უფრო მეტად დააფასებენ ამ ფაქტის მნიშვნელობას, ვიდრე ახლა აფასებენ.

- ძალიან ბევრ გამორჩეულ ადამიანს შეხვედრიხართ ცხოვრებაში?

- ძალიან გამიმართლა, რომ მქონდა ბედნიერება ცხოვრების გარკვეული პერიოდი გამევლო ქართული ხელოვნებისა და კულტურის ნამდვილ ვარსკვლავებთან. რომელი ერთი გავიხსენო? – ჰამლეტ გონაშვილი, ანზორ კავსაძე, ჯანსუღ ჩარკვიანი, გივი ბერიკაშვილი, კახი კავსაძე, ზურა ქაფიანიძე, ანზორ ერქომაიშვილი... საოცარი თაობები წავიდა. რაინდული სული, ვაჟკაცობა, ქართველობა, ნიჭიერება, პატიოსნება ერთეულებს კი არა, მთელ თაობებს ახასიათებდა. განუმეორებელი ეპოქა იყო და ბედნიერი ვარ, რომ ამ ეპოქის პატარა ნაწილი მეც ვიყავი.

როსტომ საგინაშვილი
photo: courtesy of Tamar Saginashvili
როსტომ საგინაშვილი

- ყველაზე დაუვიწყარი შეხვედრა რომელი იყო?

- შთამბეჭდავი შეხვედრა ძალიან ბევრი იყო, ერთის გამორჩევა ძნელია. მაგრამ მაინც ჯორჯ ბალანჩინთან შეხვედრას გამოვყოფდი. რატომ? ასეთ კორიფეებთან შეხვედრა ყოველთვის საინტერესო და ამაღელვებელია. როგორ არ აღელდები, როცა იცი, რომ ამერიკულ ბალეტს ქართული წარმოშობის ქორეოგრაფმა ჩაუყარა საფუძველი ჩაუყარა. ყველაზე კარგი მომენტი იყო, როცა ჩვენი მოცეკვავე გოგონები ბალანჩინის ბალერინებს ქართულ ცეკვაში ხელის მოძრაობას ასწავლიდნენ. ნამდვილი მასტერ-კლასი ჩაუტარეს.

- რამეზე თუ გწყდებათ გული?

- ცხოვრების მანძილზე უნიკალური ფოტოარქივი დამიგროვდა, კარგი საქმე იქნებოდა მათი ალბომად გამოცემა, მაგრამ აქამდე ვერ მოვახერხე, ამიტომ ეს ოცნება შვილებს „ვუანდერძე". ალბათ ისტორიაც ამ ფოტოებთან ერთად "დამიმახსოვრებს". საერთოდ, კარგი პატრონი ამ უნიკალურ მოვლენას – ქართული სიმღერის კოსმოსში გაგზავნას ვგულისხმობ – ქვეყნის პრესტიჟის ასაწევად გამოიყენებდა, მაგრამ... ჩვენთან, სამწუხაროდ, ეს ამბავი შემთხვევიდან შემთხვევამდე თუ ახსენდებათ და მომიკითხავენ ხოლმე, სად არისო.

როსტომ საგინაშვილი
photo: courtesy of Tamar Saginashvili
როსტომ საგინაშვილი

- მკითხველს ვუთხრათ, დღეს სად ხართ...

- სად ვარ და სოფელში ვარ და როგორც ჩვეულებრივ პენსიონერს შეეფერება, ისე ვცხოვრობ.

- ისე, თუ გჯერათ დედამიწის გარდა სხვა პლანეტაზეც რომ არის სიცოცხლე?

- მე მჯერა, რომ სადღაც სხვა ცივილიზაციებიც არსებობს. ხშირად ამიხედავს ცაში და მიფიქრია, ნეტავ, ახლა ვინ ისმენს ჩვენს „ჩაკრულოს“–მეთქი, ან რომ ისმენს, რა ესმის, რა განცდა ეუფლება? ნეტავ, ჩვენსავით ბურძგლავს, როცა ესმის "ხმალო ხევსურეთს ნაჭედო"?

- დარწმუნებული ვარ, რომ „ჩაკრულო“ მარტო სიმღერა არ არის თქვენთვის...

- "ჩაკრულომ" ისტორიაში შემიყვანა. ის უკვე ჩემი ნაწილია, ჩემშია, ისევე, როგორც თითოეულ ქართველში. ჩვენ ხომ ამ სიმღერებს უბრალოდ არ ვუსმენთ. ამ დროს ჩვენი სისხლი დუღს და გული ამოვარდნაზეა. როცა ქართული სიმღერა გვესმის, თითქოს ყველა უჯრედი ამ მელოდიას ხმას აყოლებს. იმიტომ რომ ის ჩვენი ერის სულის ნაწილია. ჩვენ კი ამ ერის შვილები ვართ – ნიჭიერები, ამაყები, ძლიერები და... ჯერჯერობით ყველა „თავთავისთვის ამღერებულები". აი, როცა ყველა ერთად და ხმაშეწყობილად „ავმღერდებით", მაშინ მართლა გაბრწყინდება ჩვენი ქვეყანა...

 

136
ქართული მარში

„ქართული მარში“ პარტია გახდება - ქვეყნის სათავეში მოსვლა ულტრანაციონალისტებს სურთ

0
(განახლებულია 23:56 29.05.2020)
სანდრო ბრეგაძის სიტყვებით, არჩევნებში გამარჯვების შემთხვევაში ახალი პარტიის მიზანი „თავისუფალი, ნაციონალური სახელმწიფოს აშენება“ იქნება

თბილისი, 29 მაისი - Sputnik. საზოგადოებრივი მოძრაობა „ქართული მარში“ ივნისში პოლიტიკური პარტია გახდება და მონაწილეობას მიიღებს 2020 წლის შემოდგომის საპარლამენტო არჩევნებში, განუცხადა „Sputnik-საქართველოს“ მოძრაობის თავმჯდომარე სანდრო ბრეგაძემ.

თითქმის სამი წლის წინ დაფუძნებული მოძრაობა „ქართული მარში“ აერთიანებს სხვადასხვა ნაციონალისტურ ორგანიზაციას. მან სახელი გაითქვა ტრადიციული ფასეულობების დასაცავად გამართული ხმაურიანი აქციებით.

 „ჩვენ გვინდა საქართველოში „კონსერვატორული რევოლუციის“ მოწყობა. რადგანაც მთელ ქრისტიანულ სამყაროში საქართველო დარჩეს სახელმწიფოდ, სადაც არასდროს გაიმართება „გეი“ აღლუმები. პანდემიის დროს მხოლოდ საქართველოში წავიდა ხალხი ეკლესიაში, როდესაც ჩვენ აღდგომას აღვნიშნავდით. ამით მთელ მსოფლიოს ვუთხარით, რომ საქართველო სხვა ფასეულობებზე დგას და მართლმადიდებლობა - ის ფუნდამენტია, რომელზეც არა მხოლოდ საშინაო, არამედ საგარეო პოლიტიკა უნდა აიგოს. ეს საქართველოს განვითარებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით ჩვენს მეზობლებთან თანაარსებობის პროცესში“, - განუცხადა ბრეგაძემ „Sputnik-საქართველოს“

Сандро Брегадзе беседует с журналистами
© Sputnik / Alexander Imedashvili
სანდრო ბრეგაძე

პოლიტიკური პარტიის სახით მოძრაობა ივნისში დარეგისტრირდება და ყრილობასაც გამართავს.

„ყრილობაზე ვისაუბრებთ პარტიაზეც, მის ხელმძღვანელობაზეც და ჩვენს სტრატეგიასა და ტაქტიკაზე. ამის შემდეგ ვგეგმავთ გრანდიოზულ მიტინგებსა და მანიფესტაციებს. და პირობას ვდებთ, რომ არჩევნებამდე მასშტაბურ ქართულ მარშს მოვაწყობთ, ორჯერ-სამჯერ დიდს, ვიდრე 2017 წელს. საქართველოს ყველა კონსერვატორულ ძალას, რომელიც პატივს  სცემს ჩვენს ტრადიციებს, ჩვენს ეკლესიას, ჩვენს მართლმადიდებლობას - მოვუწოდებთ, გაერთიანდეს და იბრძოლოს ყველა იმ ბნელი ძალის წინააღმდეგ, რომელსაც ჩვენი ქვეყნისა და ფასეულობების დანგრევა სურს“, - აღნიშნა ბრეგაძემ. 

მისი განცხადებით, არჩევნებში მონაწილეობა და გამარჯვებისთვის ბრძოლა მოძრაობის გეგმებში არ შედიოდა, მაგრამ ეს ნაბიჯი იძულებითი ზომა იყო. პარტიის მიზანი არჩევნებში გამარჯვების შემთხვევაში - თავისუფალი, ეროვნული სახელმწიფოს შენება იქნება.

ახლა ორგანიზაცია აქტიურ მოლაპარაკებებს აწარმოებს რიგ პოლიტიკოსებთან და საზოგადოებაში ცნობილ პირებთანპირებთან. ბრეგაძე დარწმუნებულია, რომ ახალ პარტიას მოსახლეობის მხარდაჭერა ექნება, ვინაიდან საქართველოს მცხოვრებთა უმრავლესობა, მისი თქმით, კონსერვატორულ მართლმადიდებლურ იდეოლოგიას უჭერს მხარს.

ეს ბრეგაძის ხელისუფლებაში მოსვლის პირველი მცდელობა არ არის. 2018 წელს მან ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტზე თავისი კანდიდატურა წამოაყენა.

 „ქართული მარშის“ სკანდალური ბეგრაუნდი

„ქართულ მარშს“ შექმნის დღიდან მრავალი მიტინგი გაუმართავს, რომლებიც ხშირად შეხლა-შემოხლითა და დაპატიმრებებით  მთავრდებოდა. ყველაზე გახმაურებულ აქციებს შორის არის არატრადიციული სიყვარულის შესახებ გადაღებული ფილმის პრემიერის წინააღმდეგ შარშან გამართული პროტესტი.

 „ქართულმა მარშმა“ სცადა  თბილისისა და ბათუმის კინოთეატრებში 8 ნოემბერს დაგეგმილი ლევან აკინის ქართულ-შვედური ფილმის „და ჩვენ ვიცეკვეთ“ პრემიერის ჩაშლა. აქციის მონაწილეებმა კინოთეატრების შესასვლელები და მიმდებარე ტერიტორია გადაკეტეს და სცადეს პოლიციის კორდონის გარღვევა. სკანდალური ფილმის პრემიერა შედგა –  მაყურებელი კინოთეატრებში პოლიციის თანხლებით შედიოდა და გამოდიოდა. 

2018 წლის მარტში „ქართული მარშის“ წარმომადგენლებმა, რომლებიც იესო ქრისტეზე ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის გადაცემა „პოსტ–სკრიპტუმის“ წამყვანის, გიორგი გაბუნიას ხუმრობამ გააღიზიანა, მორწმუნეთა გრძნობების შეურაცხყოფისთვის გაბუნიასთვის „ჭკუის სწავლა“ გადაწყტიტეს. . მათ დააზიანეს ავტომობილი, რომელშიც გაბუნია და ტელეკომპანიის იურისტი ისხდნენ, სპორტულ ჟურნალისტ დავით ერაძეს კი ცხვირი გაუტეხეს. მაშინ მოძრაობის შვიდი აქტივისტი პოლიციამ ხულიგნობისთვის დააკავა.

2017 წელს „ქართულმა მარშმა“ აქცია გამართა და გააპროტესტა ფეხბურთელ გურამ კაშიას მოქმედება, რომელმაც ერთ-ერთი მატჩის დროს ხელზე ლგბტ-საზოგადოების დროშის სამკლაური გაიკეთა. მოძრაობის მონაწილეებმა მაშინ ლგბტ-საზოგადოების დროშა დაწვეს და საქართველოს ნაკრების ვიცე–კაპიტანის გუნდიდან გარიცხვა მოითხოვეს.

0