ბავშვები მინდორში

„უსაფრთხოების აკადემია“ გირჩევთ: ოთხი წესი, რომელიც ბავშვებს საშიში უცნობებისგან დაიცავს

213
(განახლებულია 13:18 09.08.2020)
„უსაფრთხოების აკადემიამ“ ჩაატარა ექსპერიმენტი, რა დროსაც აღმოჩნდა, რომ ბავშვების უზარმაზარი ნაწილი ყოველგვარი შეკითხვისა და წინააღმდეგობის გარეშე მიჰყვებოდა უცნობ ადამიანებს

თბილისი, 9 აგვისტო — Sputnik. ბავშვები ხშირად ნებაყოფლობით, თავისით  მიჰყვებიან ბოროტმოქმედებს, აცხადებს „უსაფრთხოების აკადემიის“ დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი, ფსიქოლოგი ოლგა ბოჩკოვა.

სპეციალისტის განმარტებით, არსებობს ოთხი ძირითადი წესი, რომლებიც მშობლებმა აუცილებლად უნდა ასწავლონ შვილებს, რათა ისინი დანაშაულის მსხვერპლი არ გახდნენ.

როგორც ირკვევა, აკადემიის თანამშრომლებმა ჩაატარეს ექსპერიმენტი, რომელშიც 4-დან 12 წლამდე ასაკის 34-მა ბავშვმა მიიღო მონაწილეობა. დედამ, ინსტრუქციის თანახმად, შვილი უცნობ ადგილზე დატოვა და უთხრა: წავალ და ხუთ წუთში დავბრუნდები, არსად წახვიდეო.

რამდენიმე წუთის შემდეგ კი ბავშვთან უცნობი ქალი ან კაცი მიდიოდა და ეუბნებოდა: „დედაშენი იქ გელოდება და მთხოვა, მასთან მიგიყვამო“. შედეგად, ასაკის მიუხედავად, ექსპერიმენტში მონაწილეთა 73% უცნობ ადამიანს  გაჰყვა.                                                                                                                                                                      

„ამასთან ყველა ის ბავშვი, რომლებიც უცნობებს გაჰყვნენ, ძალიან სწრაფად, პრაქტიკულად ყოველგვარი შეკითხვის გარეშე, ხელჩაკიდებული გაჰყვა მათ“, — განმარტა ბოჩკოვამ.

სპეციალისტი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ფრაზა „არავისთან ერთად არ წახვიდე არსად“ — საკმარისი არ არის. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ისეთი საშინელი სტატისტიკა, რომელიც დღეს არსებობს მსოფლიოში ბავშვების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულის მხრივ, უბრალოდ, არ იარსებებდა.

ფსიქოლოგის თქმით, უცნობებთან ქცევის წესების სწავლებისადმი მიდგომა სისტემური უნდა იყოს.  ამისათვის ის მშობლებს ოთხ წესს სთავაზობს:

განსაზღვრეთ კატეგორიები

იმისათვის, რომ ბავშვი არ შეშინდეს, უსაფრთხოების შესახებ საუბარი რაიმე ძალიან ნეიტრალურით უნდა დაიწყოთ. მაგალითად, „როგორი ხალხია ჩვენს ირგვლივ? ვინ არიან ისინი?“ და ისინი კატეგორიებად უნდა დავალაგოთ: ახლო ნაცნობები, მეგობრები, უცნობები. შემდეგ უკვე ნელ–ნელა გავმიჯნოთ და განვსაზღვროთ, ვინ მიეკუთვნება უცნობთა წრეს.

დაიმახსოვრეთ: ბავშვებს ხშირად ჰგონიათ, რომ თუ ადამიანს გაიცნობს და მასთან რამდენჯერმე  ექნება კონტაქტი, ის უკვე მისი მეგობარია.

როგორ შეიძლება გამოიყურებოდეს ბოროტმოქმედი

პირველი ნაბიჯის შემდეგ  საჭიროა ბავშვებს აუხსნათ, თუ როგორ შეიძლება გამოიყურებოდეს საშიში ადამიანი.

სამწუხაროდ, საბავშვო მულტფილმებსა თუ და წიგნებში საშიში უცნობი ადამიანი — ეს გარკვეული გარეგნობის მამაკაცია. ამიტომ ბავშვს უნდა აუხსნათ, რომ საშიში შეიძლება იყოს ყველა სქესისა და ასაკის ადამიანი, რომ გარეგნობის მიხედვით იმის განსაზღვრა, საშიშია თუ არა ესა თუ ის პირი, შეუძლებელია.

საქმე ისაა, რომ ადამიანები, რომლებიც ბავშვების მიმართ დანაშაულს სჩადიან, ძირითადად ძალიან აკურატულად და მიმზიდველადაც კი გამოიყურებიან.

პოტენციური დამნაშავეების ქცევა

მშობლები ხშირად ასწავლიან შვილებს, თუ ვინმემ ხელი გტაცა, იყვირეო. თუმცა ბავშვს შეუძლია, ხელის ტაცებამდეც შეცვალოს ვითარება და სწორედ ეს უნდა აუხსნათ შვილებს.

ბავშვს უნდა ასწავლოთ, რომ თავისთავად უცხო ადამიანთან საუბარი სახიფათო არ არის, მაგრამ თუ უცნობმა დაიწყო ბავშვის დარწმუნება, რომ სადმე გაჰყვეს (თანაც რაღაცის დაპირებით — „კანფეტს მოგცემ“, „საყვარელ ლეკვს განახებ“), თუნდაც ძალიან ახლოს, ეს უკვე საშიშია.

ბავშვის ქცევა უცნობებთან

თუ ბავშვმა შეამჩნია, რომ უცნობი საეჭვოდ იქცევა, ის სასწრაფოდ  უნდა დაშორდეს მას საკმაო მანძილით. ხოლო თუ უცნობმა მას სადმე გაყოლა შესთავაზა, ხმამაღლა და მკაფიოდ უნდა უთხრას უარი — ისე, რომ ირგვლივ მყოფებმა მისი ხმა გაიგონონ. მერე კი დაუყოვნებლივ უნდა მივიდეს მშობლებთან და ყველაფერი მოუყვეს.

დაიმახსოვრეთ: ასწავლეთ ბავშვს, რომ იმ შემთხვევებში, თუ თავი საფრთხეში იგრძნო, დაივიწყოს ყველა ქცევითი აკრძალვა და ხმამაღლაც იყვიროს, კიდეც იჩხუბოს, კიდეც უკბინოს საშიშ ადამიანს — თუ ეს აუცილებელი გახდა და, რაც მთავარია, გაიქცეს. ანუ, ყველაფერი გააკეთოს იმისთვის, რომ ცოცხალი დარჩეს.

  • „მაგრამ ბავშვის მომზადების დაწყება ამით არ შეიძლება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მას არასწორი წარმოდგენა ექნება იმაზე, თუ რა არის საშიში და რა — არა. ამან შეიძლება ბავშვი დასტრესოს“, — აზუსტებს ფსიქოლოგი ბოჩკოვა.
213
თემები:
მშობლები და შვილები (29)
გაზირებული სასმელი

ნამდვილად არის თუ არა გაზიანი სასმელი მავნე ორგანიზმისთვის: რა არის მითი და რა რეალობა

173
(განახლებულია 21:27 24.09.2020)
იშვიათად შეხვდებით ბავშვს, ხშირად ზრდასრულ ადამიანსაც, რომელსაც ლიმონათი, კოკა-კოლა, ფანტა ან სხვა გაზიანი სასმელები არ უყვარს.

ბევრი ადამიანი გეტყვით, რომ გაზიანი სასმელი ვნებს, თუმცა მიზეზი, თუ რატომ არის ის მავნე, არ იცის, ან მცდარი ინფორმაცია აქვს ამის შესახებ. ალბათ ხშირად გაგიგით „გაზგასული ბორჯომი“, „გაზგასული ლიმონათი“, მითია თუ რელობა ეს ტერმინი და რეალურად რაში მდგომარეობს გაზიანი სასმელის მავნებლობა, ამის შესახებ ინფექციონისტი მაია ბუჭაშვილი საუბრობს.

- ზოგიერთი სამედიცინო მითის გამო ადამიანები არასაჭირო ქმედებებს სჩადიან. ამის ერთ-ერთი მაგალითია გაზიანი სასმელებიდან გაზის მოცილების პროცედურა, რადგან საკმაოდ ფართოდ გავრცელებული სამედიცინო მითია, რომ გაზიანი სასმელი მავნეა ორგანიზმისთვის.

განსაკუთრებით ხშირად ამბობენ ამას ჰეპატიტის და საჭმლის მომნელებელი სისტემის სხვა დაავადებების მქონე პაციენტები და სვამენ გაზგასულ სასმელს. „გაზგასული ბორჯომი“, როგორც დიეტის ნაწილი, საბჭოთა მედიცინის ერთ-ერთი მემკვიდრეობაა.

საქმე ისაა, რომ გაზიანი სასმელის მავნებლობა არა თვითონ იმ ბუშტუკებშია, რომელიც მხოლოდ ნახშირორჟანგია, არამედ სასმელის შემადგენლობაში. რეალურად, როდესაც ექიმები გაზიანი სასმელებისგან თავის შეკავებას ურჩევენ, გულისხმობენ ამ სასმელში შაქრის და ქიმიური დანამატების მავნე ზემოქმედებას და არა ბუშტუკებს, რომელთა მავნებლობა არაფრით არ არის გამოხატული.

შეიძლება გაზის ბუშტუკები მექანიკურად გაბერვის შეგრძნებას იწვევდეს, მაგრამ ამას ჯანმრთელობისთვის რაიმე საზიანო შედეგები ფაქტიურად არა აქვს.

არსებობს მოსაზრებები, მაგალითად, გაზიანი სასმელების კბილების მინანქარზე მავნე ზემოქმედების შესახებ, თუმცა ესეც მხოლოდ შაქრის შემცველობით აიხსნება და არა გაზის.

ხშირად ადამიანები სვამენ არა გაზიან, არამედ შაქრის შემცველ სხვა სითხეებს, რადგან ჰგონიათ, რომ თუ სასმელი გაზიანი არ არის, შესაბამისად, არ არის მავნე. ცხადია, ამას არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს და ის შაქარი და ქიმიური დანამატები, რომლებიც შეიძლება იყოს არაგაზიან სასმელებშიც, ისევე არ არის სასურველი ჯანმრთელობისთვის, როგორც გაზიანი სასმელები.

173
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
მაღვიძარა

ყველანაირი დიეტა ფუჭია, თუ სწორად არ გძინავთ: მეცნიერები გვირჩევენ

699
(განახლებულია 19:31 24.09.2020)
ირკვევა, რომ წონაში დაკლების მსურველთა ყველა მცდელობა, რაოდენ მკაცრადაც არ უნდა იცავდნენ დიეტას, ფუჭი და ამაო გამოდგება, თუ სწორად არ დაიძინეს.

თბილისი, 24 სექტემბერი — Sputnik. 2025 წლისთვის დედამიწის ყოველი მეხუთე მკვიდრი ჭარბწონიანი იქნება, ასეთია იმ კოლაბორაციის პროგნოზი, რომელიც არაინფექციურ დაავადებათა რისკის ფაქტორებს შეისწავლის.

საქმე მარტო არასწორ კვებასა და მცირე ფიზიკურ აქტივობაში არ ყოფილა. როგორც ერთდროულად რამდენიმე კვლევითი ჯგუფი აღნიშნავს, ძილის ნაკლებობა ხელს უშლის ზედმეტი კილოგრამებისგან გათავისუფლებას.

ვისაც ღამით რეკომენდებულ რვა საათზე ნაკლები სძინავს, თუნდაც მკაცრ დიეტას იცავდეს, როგორც წესი, უჭირს წონის დაკლება.

2017 წელს კორეელმა მეცნიერებმა, გააანალიზეს რა თითქმის 17 ათასი ადამიანის ჯანმრთელობისა და ჩვევების შესახებ მონაცემები, შეამჩნიეს, რომ ძილის ნაკლებობა ხელს უწყობს ჭარბწონიანობასა და მასთან დაკავშირებულ დაავადებებს. მათ, ვისაც ნაკლები ეძინათ, უფრო მეტი ცხიმოვანი ქსოვილი ჰქონდათ და წონის დაკლების მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა.

მსგავსი შედეგები მიიღეს ჩიკაგოს უნივერსიტეტშიც (აშშ). მოხალისეები, რომლებსაც თითქმის ორი კვირის განმავლობაში დღეში ხუთ-ნახევარი საათი ეძინათ, უფრო ნელა იკლებდნენ წონაში, ვიდრე ისინი, ვინც ღამით რვა-ნახევარი საათი ისვენებდა. ორივე ჯგუფი სპეციალური სისტემით შემცირებული ნორმის კალორიებით იკვებებოდა.

სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის (აშშ) ბიოლოგების აზრით, დასვენების დღეებში გამოძინება არაა შედეგის მომცემი. მკვლევარები 36 მოხალისეს დააკვირდნენ, რომლებიც ჭარბი წონის დაკლებას ცდილობდნენ. ყველა მათგანი მკაცრ დიეტას იცავდა, ზოგმა მათგანმა სამუშაო დღეებში საწოლში რვა საათზე ნაკლები გაატარა, ხოლო შაბათ-კვირას — უფრო მეტი.

რვა კვირის შემდეგ გაირკვა, რომ კვლევის ყველა მონაწილემ დაახლოებით ერთი და იგივე წონა დაკარგა, ოღონდ იმ განსხვავებით, რომ მათ, ვისაც ნორმალურად ეძინა, წონა ძირითადად ცხიმოვანი მასის შემცირების გამო დაკარგეს, მათ კი, ვისაც საკმარისად არ ეძინა — კუნთოვანი ქსოვილების ხარჯზე.

ამერიკელი და ბელგიელი მკვლევარები გამოუძინებლობის გამო წონის მატებას მადაზე გავლენის მქონე ჰორმონების მოქმედებას უკავშირებენ. ძილის დეფიციტიან 12 ახალგაზრდა ჯანმრთელ მოხალისეში გრელინის დონე გაიზარდა, ხოლო ლეპტინისა — შემცირდა. პირველი მათგანი ზრდის მადას (მას ასევე უწოდებენ შიმშილის ჰორმონს), მეორე კი, პირიქით, პასუხისმგებელია დანაყრების (სიმაძღრის) შეგრძნებაზე. ამ ჰორმონების ვარირებით შეიძლება დადგინდეს, რომ ადამიანები, რომლებსაც ნორმალურზე ნაკლები სძინავთ, ხშირად ჭარბი წონით იტანჯებიან.

იაპონელი მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, ძილის ნაკლებობა სამ დღეშიც კი თითქმის ათი პროცენტით ამცირებს ლეპტინის დონეს.

მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ ძილის ქრონიკულმა უკმარისობამ შესაძლოა წონის უკონტროლო მომატება გამოიწვიოს.

699
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება
კორონავირუსის ეპიდემია. ჟურნალისტები პირბადეებით

ვინ და როგორ აშუქებს არჩევნებს? სპეციალისტებმა ქართული მასმედია გააანალიზეს

0
ყველაზე კრიტიკული ტონი მთავრობის მიმართ ჰქონდა :მთავარ არხს“ – 72%, ხოლო ყველაზე დადებითი Postv–ს – 33%

თბილისი, 26 სექტემბერი - Sputnik. ქართული მასმედია ყველაზე მეტ ყურადღებას უთმობს მმართველი პარტია „ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველოს“ საქმიანობის გაშუქებას. შემდეგ მოდიან ოპოზიციური პარტიები „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ და „ევროპული საქართველო“.

ამაზე მეტყველებს საპარლამენტო არჩევნების შუალედური მედიამონიტორინგის შედეგები. მედიამონიტორინგმა მასობრივი ინფორმაციის 43 საშუალება მოიცვა: 12 ტელეარხი, 10 რადიო, რვა გაზეთი და 13 ონლაინ–გამოცემა. კვლევა 15 ივნისიდან 31 აგვისტოს ჩათვლით პერიოდში ჩატარდა.

არჩევნები 2020: „ოდირმა“ საქართველოში სადამკვირვებლო მისია გახსნა>>

მედიამონიტორინგი ხორციელდება ევროკავშირისა და გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) მხარდაჭერით და სამ არასამთავრობო ორგანიზაციასთან – საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია, Internews Georgia და CRRC–საქართველო – თანამშრომლობით. მონიტორინგი2020 წლის დეკემბერში დასრულდება.

მონიტორინგის პირველი შედეგები

„ქართული ოცნება უფრო დადებით კონტექსტში გააშუქა ტელეარხმა „იმედი“ (29%), ხოლო ნეგატიურად – ოპოზიციურმა ტელეარხმა „მთავარი არხი“ (72%).

 „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ ყველაზე დადებითად გააშუქა „მთავარმა არხმა“ (6%), ხოლო ნეგატიურად – ტელეარხმა „ობიექტივმა (79%).

ოპოზიციურ საპარლამენტო პარტია „ევროპულ საქართველოს“ ყველაზე მეტი დრო დაუთმა ტელეარხმა „ფორმულამ“. დადებითი გაშუქება შეადგენდა მთელი დროის 1%–ზე ოდნავ მეტს. ყველაზე მეტად პარტიას დადებითად იხსენებდა „TV პირველი“ და „კავკასია (2%). ყველაზე ნეგატიურად ეს პარტია გააშუქეს „იმედის“ ეთერში.

პარტიას „ლელო საქართველოსთვის“ ყველაზე მეტი დრო დაუთმო „TV პირველმა“. დადებითი გაშუქება შეადგენდა მხოლოდ 3%–ს. ყველაე მეტად დადებითად პარტია გააშუქა ტელეარხმა „კავკასია“ (21%).

ექს–პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილს ყველაზე მეტი დრო დაუთმო „იმედმა“. ნეგატიური გაშუქება შეადგენდა 74%–ს.

მთავრობის მიმართ ყველაზე კრიტიკული ტონი ჰქონდა „მთავარ არხს“ – 72%, ხოლო ყველაზე დადებითი – Postv–ს – 33%.

„წინა წლების მსგავსად თითქმის ყველა არხზე პრობლემად რჩება სიღრმისეული, მოკვლევითი სიუჟეტების სიმცირე, რომლებიც დაკავშირებული იქნება საარჩევნო თემატიკასთან და ამომრჩეველს მეტად დაეხმარება ინფორმირებული არჩევანის გაკეთებაში“, – აღნიშნავენ დოკუმენტის ავტორები.

მედიამონიტორინგმა ასევე აჩვენა, რომ წინა წლებთან შედარებით გაიზარდა ეთიკური დარღვევების ფაქტები. როგორც წინა წლებში, თითქმის ყველა არხზე პრობლემას წარმოადგენს გენდერული სტერეოტიპები. როგორც დოკუმენტშია აღნიშნული, მთელი პერიოდის განმავლობაში დაფიქსირდა სექსისტური განცხადებების ტირაჟირების რამდენიმე შემთხვევა. სექსისტური განცხადების ავტორი პოლიტიკოსებთან ერთად ჟურნალისტებიც იყვნენ.

0
თემები:
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020