ნათია ფანჯიკიძე

თუ მოზარდი არ აჯანყდა, არ აქვს პრობლემა მშობელთან, ე.ი. ნორმალურად ვერ ვითარდება

678
(განახლებულია 21:17 18.05.2020)
გარდატეხის ასაკი ადამიანის ცხოვრებაში ალბათ ყველაზე რთული და კრიტიკული პერიოდია. მოზარდს საკუთარი თავის პოვნისა და თვითდამკვიდრების ძიების პროცესში დიდი ენერგია ეხარჯება. ალბათ ამ ეტაპზე ყველაზე მეტად სჭირდებათ მათ მშობლების თანადგომა და მხარდაჭერა.

როგორია მშობლისა და შვილის ჯანსაღი ურთიერთობა, რა გავლენა აქვთ მშობლებს შვილის პიროვნულ ჩამოყალიბებაში, ამის შესახებ ფსიქოლოგმა, ფსიქო-სოციალური ცენტრი „კამარას“ დამფუძნებელმა ნათია ფანჯიკიძემ ევროპის უნივერსიტეტში საჯარო ლექციაზე ისაუბრა.

ნათია ფანჯიკიძე
ნათია ფანჯიკიძე

ადამიანის ცხოვრების ძირითადი კრიზისები

ადამიანის განვითარების მთელ მანძილზე ჩვენ გვაქვს რვა ძირითადი კრიზისი. რაც ძალიან კარგია, რადგან რვა კრიზისი საშუალებას იძლევა, რომ ამდენჯერვე დავიბადოთ, თავიდან შევეგუოთ ჩვენს გარეგნობას, ხმას, სხეულებრივ შეგრძნებებს, საკუთარი სხეულის ფლობას და ჩვენში ძალიან ბევრი რამ შევცვალოთ. რეალურად კრიზისი რთული გასავლელია, მაგრამ ერთადერთი გზაა, რომელიც ტრანსფორმაციის საშუალებას იძლევა. როცა ვიღაცაზე ვამბობთ, რომ არ შეცვლილა, ეს სულაც არ არის დიდი კომპლიმენტი. ვინც არ იცვლება, არ იმსახურებს კარგ შეფასებას. არ შეიძლება 10, 20, 30 წლის ასაკში ვიყოთ ერთი და იგივე. აქედან გამომდინარე, კრიზისი არის ყველაზე მძლავრი უღელტეხილი, როდესაც ჩვენ შეგვიძლია კიდევ ახალი „მე“ წარმოვქმნათ.

კრიზისი მოზარდობის ასაკში

ყველაზე მძაფრად კრიზისი დრამატულ სახეს იძენს მოზარდობის ასაკში. ყველაზე მეტად სწორედ მოზარდობის კრიზისი გვამახსოვრდება. მოზარდობის უმთავრესი კრიზისი არის იდენტობის მოპოვების, როლის შეძენის კრიზისი. იმ შემთხვევაში, როცა მოზარდმა არ იცის რომელ ჯგუფს მიაკუთვნოს თავი, რა აირჩიოს, დიდწილად შეჯახება ხდება მშობლებთან. უმთავრესი კრიზისი გახლავთ ის, რომ თუ მოზარდი არ აჯანყდა, არ აქვს პრობლემა მშობლებთან, ის ნორმალურად ვერ ვითარდება. მოზარდობის კრიზისის დროს ძალიან მაღალია უფროსი ადამიანების პასუხისმგებლობა, რამდენად სერიოზულები იქნებიან ისინი ბავშვებთან ურთიერთობისას, რადგან არც ერთ ეტაპზე ბავშვს ზედმეტად ენა არ უნდა მოუჩლიქოთ. ყველა მის შეკითხვას უნდა ვუპასუხოთ სერიოზულად, გულწრფელად და, რაც მთავარია, ტყუილების გარეშე. ან „გაშაყირების“ გარეშე, რადგან შეიძლება ბავშვს არ ეყოს იუმორის გრძნობა და დიდხანს გაჰყვეს მცდარი წარმოდგენა გარკვეულ საკითხზე.

ავტორიტეტების მსხვრევა

მოზარდობაში ბავშვმა უნდა დაიწყოს სიმბოლური ღმერთების, ავტორიტეტების მსხვრევა. თუ მან არ დაიწყო კერპების მსხვრევა და არ დაიწყო შეკითხვების დასმა, ე.ი. რაღაც წესრიგში არ არის. სხვათა შორის, ფსიქოლოგები ერთ-ერთ ძალიან დიდ შეცდომად ასახელებენ არა უვიც მშობლობას, როდესაც მშობელმა საერთოდ არ იცის, როგორ მოექცეს შვილს, არამედ ძალიან განათლებულ მშობელს, რომელიც მუდმივად ეცნობა ფსიქოლოგიურ ლიტერატურას, მუდმივად წიგნებით ცდილობს გაარკვიოს, როგორ აღზარდოს ბავშვი. ძალიან ხშირად ამ წესებში მოქცევით, როდესაც მშობელი ცოცხალ ინსტინქტებს თრგუნავს ბავშვთან, დიდ შეცდომებს ჩადის, რადგან მშობლის შეცდომაც ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ბავშვის აჯანყება. თუ მშობელი შეცდომას არ უშვებს, ბავშვს ნაკლები საფუძველი აქვს, რომ აჯანყდეს. და თუ ბავშვს ნაკლები საფუძველი აქვს აჯანყების, მაშინ გამოდის, რომ არ შედგება ეს ჯანსაღი პროცესი.

ძირითადი შეცდომები, რომელსაც მშობლები უშვებენ

ასეთ დროს მშობლების მთავარი შეცდომა არის ხოლმე ყურადღების გადატანა განსაკუთრებით მცირე საკითხებზე, მაგალითად, როგორიცაა ტანსაცმლის დაწუნება, ბავშვების სხვისთვის შედარება, რაც მოზარდს ძალიან შეურაცხყოფს, ძალიან უმნიშვნელო რამეების აკრძალვა და ვერ შემჩნევა მთავარი რისკის, რაც ამ ასაკს ახლავს. ეს გახლავთ ნარკოტიკები, ნაადრევი სექსუალური გამოცდილება, ნაადრევი ორსულობა და სხვ. მშობლებს ამის არც გააზრება უნდათ, არც დანახვა. და როდესაც ხედავენ, უკვე ძალიან გვიანია. ნაადრევი სექსუალური აქტივობით ძალიან ხშირად ტრამვირებული არიან მამრობითი სქესის მოზარდები, რადგან ძირითადად ყურადღება გადატანილია გოგონების დაცვაზე, თუმცა იქაც ბევრი შეცდომა ხდება. ბიჭები, პირიქით, წახალისებული არიან ნაადრევი სქესობრივი კონტაქტისთვის. შემდეგ თერაპიაში ძალიან ხშირად ამოდის ხოლმე მათი ძალიან ტრამვირებული მოგონებები, რომელიც მთელ მათ ცხოვრებაზე აისახება.

რა აწუხებს ყველაზე მეტად მოზარდს გარდატეხის ასაკში

ამ ასაკში ყურადღება განაწილებულია ძალიან ბევრ რამეზე, მოზარდს ერთდროულად აწუხებს თავისი ახლად შეძენილი სხეული, როდესაც სარკეში იყურება და არ მოსწონს თავისი თავი. აქვს დისჰარმონია, რადგან ამ ადამიანს არ იცნობს, ამასთან ძალიან დიდი ენერგია ეხარჯება იმაზე, თუ როგორ გახდეს საინტერესო თავისი მეგობრებისთვის, თანატოლებისთვის. რამდენადაც მეამბოხეა მოზარდი ოჯახში, იმდენად კონფორმისტულია თავისი მეგობრების მიმართ. ხშირად უჭირს არას თქმა, იმ საქციელზეც კი, რომლის ჩადენაც არ უნდა, რადგან ამ დროს მას ეშინია არ დარჩეს იზოლირებული, მეგობრების გარეშე, სოციუმის გარეშე. ამ ასაკში ძალიან რთულია მეგობრების შეძენა. ასეთ დროს ბევრი რამ ხდება დასამტკიცებელი. ამ ფონზე ენერგია აკლდება სწავლასაც. მშობლებს კი ეჩვენებათ, რომ მოზარდი გაზარმაცდა, აღარ აინტერესებს სწავლა. სინამდვილეში ერთდროულად ყველაფრისთვის აღარ ჰყოფნის ენერგია.

პირველი სიყვარულის ასაკი

ყველაფერთან ერთად ეს ასაკი არის ძალიან მძაფრი სიყვარულის პერიოდი, როდესაც სიყვარული ნარცისულ ფორმას ატარებს. საკუთარი ოცნებების გადატანა ხდება სხვაში, და თუ ამ დროს მისი სიყვარულის უარყოფა მოხდა, მოზარდი მაქსიმალურად მტკივნეულად აღიქვამს ამას. მოზარდი ძალიან დესტრუქციულია და ამ დროს დეპრესიისკენ მიდრეკილ რისკ-ჯუფს მიეკუთვნება. მოკლედ, ამ კრიზისის დროს ძალიან ბევრი გასაჭირი ადგას ადამიანს. ასეთ დროს ხშირად დანებდებიან ხოლმე და მიჰყვებიან ინერციას. მოზარდული დეპრესიის გამო ხშირად მათ აქვთ სუიციდური ფიქრები და მცდელობები, რასაც დიდი ყურადღება უნდა მიაქციოს მშობელმა.

მშობლების დამოკიდებულება შვილების მიმართ

მშობლებს ძალიან უჭირთ ხოლმე იმის გაცნობიერება, რომ ბავშვი აღარ არის პატარა და აგრძელებენ მასთან ისეთივე დამოკიდებულებას, როგორიც ჰქონდათ უფრო მცირე ასაკში, როცა შვილი ემორჩილებოდა დედას, დედის შერჩეულ ტანსაცმელს იცვამდა და ა.შ. მოზარდობის ასაკში მშობელსაც ეწყება ძალიან დიდი წინააღმდეგობა შვილის მიმართ. ჰგონია, რომ შვილი გაურბის. ის თავისუფლებას იპოვებს და მშობელი იწყებს შფოთვას. მეორე დიდი შეცდომა დგება სწორედ აქ, რაც გახლავთ უარესის მოლოდინი, მუდმივად ცუდის მოლოდინი - გადასასვლელზე არ გადახვიდე, მანქანა დაგეჯახება; იმ ადამიანს არ ენდო, ინანებ; მე ეს გამოცდილება მაქვს... ანუ საკუთარი გამოცდილების თავს მოხვევა, მუდმივად შვილის დატვირთვა ბევრი შიშით. თითქოს მოზარდი ამ დროს გამოიყურება ექსცენტრულად, ყოჩაღად, მაგრამ მოზარდზე შეშინებული ადამიანი სინამდვილეში არ არსებობს. ყველაზე მეტად აინტერესებს საზოგადოების, მეგობრების, თანატოლების აზრი, თითქოს არ იმჩნევს, მაგრამ მშობლების აზრიც და მთელი ეს შფოთვა დაატყდება ხოლმე ნიაღვარივით.

გამოსავალი

ყველა მშობელმა უნდა მისცეს მოზარდს კამათის, შეკითხვების დასმის, გადაწყვეტილების მიღების საშუალება, ეს არის სწორედ ის, რაც ავითარებს ადამიანს. ასე რომ, მოზარდებმა უნდა დასვან კითხვები, დაეჭვდნენ, იკამათონ, შემდეგ აღმოაჩინონ ჭეშმარიტება. ეს არის ცოცხალი აზროვნების განვითარების პროცესი. თუ მშობელმა შვილს ეს დაუშალა, ჩასვა ჩარჩოებში, მაშინ საბოლოოდ ძალიან ცუდად წარიმართება მოზარდის მომავალი.

678
თემები:
რჩევები ჯანმრთელობასა და სილამაზეზე (13)
გაზირებული სასმელი

ნამდვილად არის თუ არა გაზიანი სასმელი მავნე ორგანიზმისთვის: რა არის მითი და რა რეალობა

340
(განახლებულია 21:27 24.09.2020)
იშვიათად შეხვდებით ბავშვს, ხშირად ზრდასრულ ადამიანსაც, რომელსაც ლიმონათი, კოკა-კოლა, ფანტა ან სხვა გაზიანი სასმელები არ უყვარს.

ბევრი ადამიანი გეტყვით, რომ გაზიანი სასმელი ვნებს, თუმცა მიზეზი, თუ რატომ არის ის მავნე, არ იცის, ან მცდარი ინფორმაცია აქვს ამის შესახებ. ალბათ ხშირად გაგიგით „გაზგასული ბორჯომი“, „გაზგასული ლიმონათი“, მითია თუ რელობა ეს ტერმინი და რეალურად რაში მდგომარეობს გაზიანი სასმელის მავნებლობა, ამის შესახებ ინფექციონისტი მაია ბუჭაშვილი საუბრობს.

- ზოგიერთი სამედიცინო მითის გამო ადამიანები არასაჭირო ქმედებებს სჩადიან. ამის ერთ-ერთი მაგალითია გაზიანი სასმელებიდან გაზის მოცილების პროცედურა, რადგან საკმაოდ ფართოდ გავრცელებული სამედიცინო მითია, რომ გაზიანი სასმელი მავნეა ორგანიზმისთვის.

განსაკუთრებით ხშირად ამბობენ ამას ჰეპატიტის და საჭმლის მომნელებელი სისტემის სხვა დაავადებების მქონე პაციენტები და სვამენ გაზგასულ სასმელს. „გაზგასული ბორჯომი“, როგორც დიეტის ნაწილი, საბჭოთა მედიცინის ერთ-ერთი მემკვიდრეობაა.

საქმე ისაა, რომ გაზიანი სასმელის მავნებლობა არა თვითონ იმ ბუშტუკებშია, რომელიც მხოლოდ ნახშირორჟანგია, არამედ სასმელის შემადგენლობაში. რეალურად, როდესაც ექიმები გაზიანი სასმელებისგან თავის შეკავებას ურჩევენ, გულისხმობენ ამ სასმელში შაქრის და ქიმიური დანამატების მავნე ზემოქმედებას და არა ბუშტუკებს, რომელთა მავნებლობა არაფრით არ არის გამოხატული.

შეიძლება გაზის ბუშტუკები მექანიკურად გაბერვის შეგრძნებას იწვევდეს, მაგრამ ამას ჯანმრთელობისთვის რაიმე საზიანო შედეგები ფაქტიურად არა აქვს.

არსებობს მოსაზრებები, მაგალითად, გაზიანი სასმელების კბილების მინანქარზე მავნე ზემოქმედების შესახებ, თუმცა ესეც მხოლოდ შაქრის შემცველობით აიხსნება და არა გაზის.

ხშირად ადამიანები სვამენ არა გაზიან, არამედ შაქრის შემცველ სხვა სითხეებს, რადგან ჰგონიათ, რომ თუ სასმელი გაზიანი არ არის, შესაბამისად, არ არის მავნე. ცხადია, ამას არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს და ის შაქარი და ქიმიური დანამატები, რომლებიც შეიძლება იყოს არაგაზიან სასმელებშიც, ისევე არ არის სასურველი ჯანმრთელობისთვის, როგორც გაზიანი სასმელები.

340
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
მაღვიძარა

ყველანაირი დიეტა ფუჭია, თუ სწორად არ გძინავთ: მეცნიერები გვირჩევენ

1220
(განახლებულია 19:31 24.09.2020)
ირკვევა, რომ წონაში დაკლების მსურველთა ყველა მცდელობა, რაოდენ მკაცრადაც არ უნდა იცავდნენ დიეტას, ფუჭი და ამაო გამოდგება, თუ სწორად არ დაიძინეს.

თბილისი, 24 სექტემბერი — Sputnik. 2025 წლისთვის დედამიწის ყოველი მეხუთე მკვიდრი ჭარბწონიანი იქნება, ასეთია იმ კოლაბორაციის პროგნოზი, რომელიც არაინფექციურ დაავადებათა რისკის ფაქტორებს შეისწავლის.

საქმე მარტო არასწორ კვებასა და მცირე ფიზიკურ აქტივობაში არ ყოფილა. როგორც ერთდროულად რამდენიმე კვლევითი ჯგუფი აღნიშნავს, ძილის ნაკლებობა ხელს უშლის ზედმეტი კილოგრამებისგან გათავისუფლებას.

ვისაც ღამით რეკომენდებულ რვა საათზე ნაკლები სძინავს, თუნდაც მკაცრ დიეტას იცავდეს, როგორც წესი, უჭირს წონის დაკლება.

2017 წელს კორეელმა მეცნიერებმა, გააანალიზეს რა თითქმის 17 ათასი ადამიანის ჯანმრთელობისა და ჩვევების შესახებ მონაცემები, შეამჩნიეს, რომ ძილის ნაკლებობა ხელს უწყობს ჭარბწონიანობასა და მასთან დაკავშირებულ დაავადებებს. მათ, ვისაც ნაკლები ეძინათ, უფრო მეტი ცხიმოვანი ქსოვილი ჰქონდათ და წონის დაკლების მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა.

მსგავსი შედეგები მიიღეს ჩიკაგოს უნივერსიტეტშიც (აშშ). მოხალისეები, რომლებსაც თითქმის ორი კვირის განმავლობაში დღეში ხუთ-ნახევარი საათი ეძინათ, უფრო ნელა იკლებდნენ წონაში, ვიდრე ისინი, ვინც ღამით რვა-ნახევარი საათი ისვენებდა. ორივე ჯგუფი სპეციალური სისტემით შემცირებული ნორმის კალორიებით იკვებებოდა.

სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის (აშშ) ბიოლოგების აზრით, დასვენების დღეებში გამოძინება არაა შედეგის მომცემი. მკვლევარები 36 მოხალისეს დააკვირდნენ, რომლებიც ჭარბი წონის დაკლებას ცდილობდნენ. ყველა მათგანი მკაცრ დიეტას იცავდა, ზოგმა მათგანმა სამუშაო დღეებში საწოლში რვა საათზე ნაკლები გაატარა, ხოლო შაბათ-კვირას — უფრო მეტი.

რვა კვირის შემდეგ გაირკვა, რომ კვლევის ყველა მონაწილემ დაახლოებით ერთი და იგივე წონა დაკარგა, ოღონდ იმ განსხვავებით, რომ მათ, ვისაც ნორმალურად ეძინა, წონა ძირითადად ცხიმოვანი მასის შემცირების გამო დაკარგეს, მათ კი, ვისაც საკმარისად არ ეძინა — კუნთოვანი ქსოვილების ხარჯზე.

ამერიკელი და ბელგიელი მკვლევარები გამოუძინებლობის გამო წონის მატებას მადაზე გავლენის მქონე ჰორმონების მოქმედებას უკავშირებენ. ძილის დეფიციტიან 12 ახალგაზრდა ჯანმრთელ მოხალისეში გრელინის დონე გაიზარდა, ხოლო ლეპტინისა — შემცირდა. პირველი მათგანი ზრდის მადას (მას ასევე უწოდებენ შიმშილის ჰორმონს), მეორე კი, პირიქით, პასუხისმგებელია დანაყრების (სიმაძღრის) შეგრძნებაზე. ამ ჰორმონების ვარირებით შეიძლება დადგინდეს, რომ ადამიანები, რომლებსაც ნორმალურზე ნაკლები სძინავთ, ხშირად ჭარბი წონით იტანჯებიან.

იაპონელი მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, ძილის ნაკლებობა სამ დღეშიც კი თითქმის ათი პროცენტით ამცირებს ლეპტინის დონეს.

მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ ძილის ქრონიკულმა უკმარისობამ შესაძლოა წონის უკონტროლო მომატება გამოიწვიოს.

1220
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება
ილია მეორე

ილია მეორე: ვლოცულობთ, რათა  სომხეთსა და აზერბაიჯანს ღმერთმა მშვიდობა გამოუგზავნონს

0
(განახლებულია 09:09 28.09.2020)
მთიან ყარაბაღში ვითარების ესკალაცია კავკასიის პრობლემად და მსოფლიოსთვის დიდ გამოწვევად იქცევა, მიაჩნია საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარს.

 

თბილისი, 28 სექტემბერი  — Sputnik.  საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქი ილია მეორე იმედს გამოთქვამს, რომ სომხეთისა და აზერბაიჯანის ხელისუფლებები, ასევე საერთაშორისო საზოგადოება მთიან ყარაბაღში ვითრების შემდგომ ესკალაციას არ დაუშვებენ, ნათქვამია საქართველოს საპატრიარქოს მიერ გავრცელებულ პატრიარქის გზავნილში

სიტუაცია მთიან ყარაბაღში 27 სექტემბრის დილას მკვეთრად გამწვავდა -  ბაქო და ერევანი ერთმანეთს სიტუაციის გამწვავებაში ადანაშაულებენ. აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრო ამტკიცებს, რომ ცეცხლი სომხურმა მხარემ გახსნა, ხოლო აზერბაიჯანის ძალებმა კონტრშეტევითი ოპერაცია დაიწყეს. სომხეთის თავდაცვის სამინისტროში აცხადებენ, რომ აზერბაიჯანმა ყარაბაღზე „საჰაერო და სარაკეტო იერიში მიიტანა“.

ილია მეორე წერს, რომ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის განახლებული ფართომასშტაბიანი დაპირისპირება მის შეშფოთებას იწვევს.

 „ეს ჩვენთვის განსაკუთრებულად მტკივნეულია, რადგან ორივე ქვეყნის მეზობლები და მეგობრები ვართ და საქართველოშიც მრავლად ცხოვრობენ როგორც აზერბაიჯანელები, ისე სომხები. ვიმედოვნებთ, როგორც ერთი, ისე მეორე ქვეყნის ხელისუფალნი და საერთაშორისო საზოგადოება არ დაუშვებენ ვითარების მკვეთრ ესკალაციას, რაც კავკასიის პრობლემად და მსოფლიოსთვისაც დიდ გამოწვევად იქცევა“, – ნათქვამია პატრიარქის წერილში. 

ადრე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ აზრბაიჯანსა და სომხეთს შორის კონფლიქტის დეესკალაციის ნებისმიერი ფორმით შელშეწყობისთვის მზადყოფნა გამოთქვა. ოფიციალურმა თბილისმა  მხარეებს ფართომასშტაბიანი საომარი მოქმედებების აღკვეთისთვის  დიალოგისკენ მოუწოდა. 

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ სომხეთსა და აზერბაიჯანს მოუწოდა დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ ცეცხლი და სიტუაციის სტაბილიზაციის მიზნით მოლაპარაკებები დაიწყონ.

მთიანი ყარაბაღის გამო სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის კონფლიქტი 1988 წლის თებერვალში დაიწყო, როდესაც მთიანი ყარაბაღის ავტონომიამ აზერბაიჯანის სსრ–დან გასვლის თაობაზე განაცხადა. 1992-1994 წლებში აზერბაიჯანმა დაკარგა კონტროლი მთიან ყარაბაღზე და მის მიმდებარე შვიდ რაიონზე. კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარების მოლაპარაკებები 1992 წლიდან მიმდინარეობს ეუთოს მინსკის ჯგუფის ფარგლებში, რომელსაც სამი თანათავმჯდომარე ჰყავს - რუსეთი, აშშ და საფრანგეთი. აზერბაიჯანი მოითხოვს საკუთარი ტერიტორიული მთლიანობის შენარჩუნებას, სომხეთი არაღიარებული რესპუბლიკის ინტერესებს იცავს, რადგან თავად ყარაბაღი მოლაპარაკებების მხარე არ არის.

0