ასტრონომიული მოვლენა

მზის დაბნელება: რა დაიშვება და იკრძალება ხალხური რწმენით

1011
(განახლებულია 14:44 27.05.2020)
მიუხედავად იმისა, რომ ამ მოვლენას უკვე კარგა ხანია მისტიკას არ ვუკავშირებით, მაინც მრავლად შეხვდებით ისეთებს, რომლებიც მასთან დაკავშირებულ ცრურწმენებსა და მინიშნებებს ყურადღებას აქცევენ

მზის დაბნელება ასტრონომიული მოვლენაა, რა დროსაც მთვარე მზეს მთლიანად ან ნაწილობრივ ფარავს.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ მოვლენის შესახებ ყველამ ყველაფერი ვიცით და უკვე კარგა ხანია მზის დაბნელებას მისტიკას არ ვუკავშირებით, მაინც მრავლად შეხვდებით ისეთებს, რომლებიც მასთან დაკავშირებულ ცრურწმენებსა და მინიშნებებს ყურადღებას აქცევენ. როგორც ჩანს, მათში გენეტიკური მეხსიერება მძლავრობს, ანუ წინაპართა დაკვირვება–გამოცდილება უკვალოდ არ ქრება.

გამომდინარე იქიდან, რომ დღეს მზის სრული დაბნელებაა მოსალოდნელი, ქვემოთ სწორედ იმ მინიშნებებსა და ცრურწმენებს გაგაცნობთ, რომლებიც ძველებმა მოვლენაზე დაკვირვებებით ჩამოაყალიბეს და დღემდეც მოიტანეს.

1011
თემები:
ხალხური ცრურწმენები (30)
სალათი

შვიდი აკრძალვა: რა არ უნდა გავაკეთოთ ჭამის შემდეგ

351
(განახლებულია 16:48 14.08.2020)
რაც არ უნდა საუკეთესო საკვები მივიღოთ, ჯანსაღად ვიკვებოთ, კვების საკითხში არსებობს წესები და თუ მათ არ გავითვალისწინებთ, აზრს კარგავს ჩვენი ჯანსაღი კვებაც კი.

გადაცემაში „თქვენი კლინიკა" წამყვანებმა ისაუბრეს შვიდ აკრძალვაზე, რომელთა გაუთვალისწინებლობა მნიშვნელოვნად არღვევს ნივთიერებათა ცვლას და უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ჯანმრთელობაზე.

სიგარეტი

პირველი და ძალიან მნიშვნელოვანი – ეს არის სიგარეტი. მწეველებს საკვების მიღების მერე უყვართ ერთი ღერი სიგარეტის დაყოლება. სიგარეტის მოწევა ჭამის შემდეგ განსაკუთრებით მავნებელია ჯანმრთელობისთვის და ის მოწეულ 10 ღერ სიგარეტს უდრის. ამ დროს აქტიურდება მისი მავნე თვისებები, შესაბამისად, ეს დიდ ზიანს აყენებს ჯანმრთელობას.

ხილი

ცნობილია, რომ ხილი ძალიან ბევრი სასარგებლო თვისებებით გამოირჩევა და მნიშვნელოვანია, რომ ის როგორც ვიტამინების ნაკრები მივიღოთ ძალიან ხშირად. მაგრამ საკვების მიღებისთანავე დაყოლებული ხილი სრულიად არღვევს საჭმლის მონელების პროცესს, იწვევს შებერილობას, რის შედეგადაც ირღვევა მიღებული საკვების შეწოვა, ათვისება. იქმნება ძალიან დიდი დისკომფორტი და ამიტომ ხილიც კარგავს თავის სასარგებლო თვისებებს. ხილი უნდა მივიღოთ ან ჭამამადე ერთი საათით ადრე, ან ჭამის შემდეგ ორი საათის გასვლის შემდეგ. ხილი უნდა იყოს ცალკე კვებად.

ჩაი

არ შეიძლება ჩაის დალევა ჭამის პროცესში და ჭამის შემდეგ. ჩაის ნაყენში დიდი რაოდენობით არსებული მჟავები აფერხებს საკვებით მიღებული ცილების მონელებას, ტანინი (ბუნებრივად შექმნილი ქიმიური ნივთიერება, რომელიც გვხვდება შავ ჩაიში) კი ხელს უშლის კალციუმისა და სხვა მინერალური ნივთიერებების შეწოვა-შეთვისებას. ამგვარად, ჩაის საჭმელს ნუ მიაყოლებთ.

ქამარი

თუ საკვები მოჭერილი ქამრით მიირთვით, მისი მოშვება ან მთლად შეხსნა არც კი იფიქროთ. ამით საჭმლის მონელების პროცესში უხეშად ჩაერევით. მიღებული საკვები ერთბაშად ქვასავით ჩაეშვება ქვემოთ და საჭმლის მონელება გარკვეული დროით სრულად დაიბლოკება. ამ ფაქტორზე ნუ გაგეცინებათ. თუ ვინმეს ერთხელ მაინც ჰქონია ქამრის მოშვების შემთხვევა, ალბათ არასოდეს დაავიწყდება მიღებული დისკომფორტი, სიმძიმისა და გაქვავების შეგრძნება მუცლის ქვედა ნაწილში მიუხედავად კარგი სადილობისა.

შხაპი

ბევრ ადამიანს აქვს ტრადიციად სადილის ან ვახშმის შემდეგ მიიღოს შხაპი. ჭამის შემდეგ შხაპისა თუ აბაზანის მიღება დაუშვებელია. წყლის პროცედურა, შხაპი იქნება ეს თუ აბაზანა, სისხლის ნაკადის გადანაწილებას იწვევს. სისხლის მოძრაობა ამ დროს ძლიერდება კიდურების, ხელების, ფეხების და სხეულის ზედაპირისკენ, კანისკენ. შესაბამისად, შინაგანი ორგანოებისა და მათ შორის კუჭის არეში სისხლის ნაკადი მცირდება. ვფიქრობთ, გაგრძელება და დამატებითი განმარტება აღარ არის საჭირო, თავადაც მიხვდებით, როგორი ზიანი ადგება საჭმლის მონელების პროცესს და ამ პროცესში ჩართულ მობილიზებულ ორგანოებს.

დაწოლა

საკვების მიღების შემდეგ ბევრს მოსწონს წამოწოლა და დასვენება. ჭამის შემდეგ აკრძალულია მხარ-თეძოზე წამოწოლა. თუმცა, ძველი შეხედულება, რომ ჭამის შემდეგ აქტიურად მოძრაობაა სასურველი საკვების უკეთ მონელებისთვის, ასევე უგულებელყოფილია. თურმე აქტიური მოძრაობა, უმოძრაობის მსგავსად, მონელების პროცესსა და გარკვეული ნივთიერებების შეწოვას აფერხებს. ყველაზე კარგი ნელ-ნელა ჭამა და საკვების მიღების შემდეგ ერთხანს მაგიდასთან მშვიდად ჯდომაა. ამის შემდეგ შეგიძლიათ ამოძრავდეთ, თუნდაც მშვიდად გაიარ-გამოიაროთ ან სუფთა ჰაერზე ნელი ნაბიჯით გაისეირნოთ. არავითარ შემთხვევაში არ გაიქცეთ და არც საქმეს შეეჭიდოთ აჩქარებული წესით.

ძილი

მიუხედავად იმისა, რომ დანაყრების შემდეგ ადამიანს ხშირად ეძინება, ჭამის შემდეგ არ შეიძლება დაძინება. ჭამის შემდეგ ძილის მოყვარულებს გასტრიტი, კუჭის ინფექციები და საჭმლის მონელების სხვადასხვაგვარი დარღვევა ემუქრებათ. ამიტომ სპეციალისტები გირჩევენ, საკვების მიღებიდან მინიმუმ ერთი საათის განმავლობაში არ დაიძინოთ.

 

351
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
მტირალი მამაკაცი

იტირე ანუ რა უნდა ქნა, როცა ყელში „ბურთი გეჩხირება“

188
(განახლებულია 19:35 13.08.2020)
რუბრიკა „ფასილიტატორის“ სტუმარია ფსიქოლოგიის მაგისტრი, ბავშვთა ფსიქოდიაგნოსტიკოსი, ფსიქოკონსულტანტი, პროექტ „მომავლის კონსტრუქტორის“ წამყვანი, სპეციალური მასწავლებელი სკოლაში ანა ჯუღელი.

ტირილი ემოციის გამოხატვის ერთ-ერთი ფორმაა. ჩვილი ბავშვი გარე სამყაროსთან ურთიერთობას ტირილით ამყარებს. ამ გზით ცდილობს საკუთარი ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებას. შემდეგ, როდესაც ბავშვი იზრდება და უკვე მეტყველებით შეუძლია მოთხოვნილებებისა და სურვილების დაფიქსირება, ტირილი სხვა ფუნქციას იძენს.

ანა ჯუღელი
photo: courtesy of Ana Jugheli
ანა ჯუღელი

აღსანიშნავია, რომ ადამიანი სამი სახის ცრემლს გამოყოფს, ესენია:

ბაზალური (ძირითადი) – საცრემლე ჯირკვლები ამ სახის ცრემლს მუდმივად აწარმოებენ. ის უზრუნველყოფს თვალის ტენიანობის შენარჩუნებას.

რეფლექსური – გამღიზიანებლისგან გამოწვეული ცრემლი. მაგალითად, თვალში რაიმეს მოხვედრით, ქარით, კვამლით და ა.შ. გამოწვეული. ცრემლი ამ დროს თვალის დამცავის ფუნქციას იძენს.

ემოციური – ემოციის ტალღის მოწოლისას გამოყოფილი ცრემლი.

როდესაც ტირილზე ვსაუბრობთ, როგორც წესი, ემოციური ცრემლები იგულისხმება.

ტირილი ადამიანის ფიზიოლოგიური რეაქციია გარკვეულ ემოციურ სტიმულებზე, მაგალითად, ტკივილზე, იმედგაცრუებაზე, სიხარულზე და ა.შ.

ადამიანს ტირილის საშუალებით შეუძლია განიმუხტოს მოზღვავებული ემოციისგან. ტირილის დროს გამოიყოფა სტრესის ჰორმონი, რაც ხელს უწყობს სტრესისგან გათავისუფლებას.

ცრემლების მეშვეობით ადამიანს შეუძლია მიიღოს თანაგრძნობა. ამ შემთხვევაში ცრემლებს მეორადი სარგებელი აქვს.

ადამიანი ბავშვობიდანვე ირჩევს ქცევის გარკვეულ სტრატეგიებს, რომელთა საშუალებითაც ერგება გარემოს, სოციუმს, რომელთა საშუალებითაც იღებს სხვადასხვა ტიპის სარგებელს. ერთ-ერთი ასეთი სტრატეგია შეიძლება იყოს ტირილი.

თუ იტირებს, იცის, რომ აუცილებლად მიიღებს სასურველს (ბავშვობიდანვე განმტკიცებული აქვს ეს ქცვევა). მსგავსი ტიპის ქცევა შენარჩუნებული იქნება იქამდე, ვიდრე ის „მუშაობს“. თუ ამ ქცევით სასურველს ვეღარ მიიღებს, მოუწევს სხვა სტრატეგიის შემუშავება.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ხშირად ტირილი ბავშვობიდანვე იკრძალება. ტირილი მიაჩნიათ სისუსტედ, მხოლოდ გოგონებისთვის დამახასიათებელ ქცევადაც კი. ჩვენ ხშირად სტერეოტიპების მსხვერპლად ვიქცევით, ამის გამო ადამიანი ზრდასრულობაშიც არ აძლევს საკუთარ თავს ტირილის უფლებას.

უნდა გვახსოვდეს, რომ ტირილი ადამიანს როგორც ფსიქიკის, ასევე ფიზიოლოგიური განტვირთვისთვის სჭირდება. ალბათ გქონიათ შემთხვევა, როდესაც ტირილი გინდათ, შეგრძნება გაქვთ, რომ ყელში „ბურთი გაგეჩხირათ“ და ვერაფერს უხერხებთ. ტირილის შემდეგ კი ეს ბურთულა ქრება და თქვენც შედარებით მსუბუქად გრძნობთ თავს.

ტირილისას ადამიანს შეუძლია გააცნობიეროს საკუთარი გრძნობები და ემოციები, ისე რომ არ დათრგუნოს ისინი. გრძნობების იგნორირებამ შეიძლება ადამიანი მიიყვანოს გაუცნობიერებელ ნეგატიურ განცდებამდე, რომლებიც გარკვეული დროის შემდეგ ხშირად სომატურ ჩივილებად ვლინდება. 

ტირილი ხშირად სიტუაციის სხვაგვარად დანახვის საშუალებას გვაძლევს. ის არ შველის მძიმე სიტუაციებს, არ ცვლის არსებულ რეალობას, თუმცა იძლევა ემოციური განმუხტვის საშუალებას და შემდეგ თითქოს საჭირო ხედვა და რესურსიც კი უჩნდება ადამიანს კონკრეტულ სიტუაციაში მოქმედებისთვის.

ასევე საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ადამიანები თავად წყვეტენ სად იტირონ. იტირონ სხვების თანდასწრებით თუ იტირონ, როდესაც მარტო დარჩებიან.

„ნუ ტირი, ნუ აჩვენებ სხვებს, რომ სუსტი ხარ“, „დიდი ბიჭები არ ტირიან“, „შენ უკვე დიდი გოგო ხარ, ნუ ტირი“ – დარწმუნებული ვართ, ხშირად მოგისმენიათ მსგავსი ფრაზები, ან შეიძლება თავადაც გითქვამთ სხვებისთვის.

გვახსოვდეს, რომ ტირილი ბუნებრივი ადამიანური რეაქციაა მოზღვავებულ ემოციურ სტიმულებზე, რომელსაც ბევრი სასარგებლო ფუნქცია აქვს. შემდეგ ჯერზე, თუ ცრემლები მოგადგებათ, ნუ მოგერიდებათ, ნუ შეგრცხვებათ და მიეცით თავს ტირილის უფლება, ნახავთ, როგორ დაგამშვიდებთ ის – შეძლებთ ცხოვრებას პოზიტიური თვალით შეხედოთ.

თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ხშირი ტირილი შეიძლება დეპრესიული მდგომარეობის ნიშანი იყოს – თუ ტირით ძალიან ხშირად, მიზეზის გარეშე და ტირილი უკონტროლოა, აუცილებელია დროულად მიმართოთ სპეციალისტს.

 

188
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
ქვეშის ციხის ეკლესია

საეკლესიო კალენდარი: 2020 წლის 15 აგვისტო

0
(განახლებულია 16:15 12.08.2020)
მართლმადიდებელი ეკლესია 15 აგვისტოს ზეიმობს პირველმოწამე მთავარდიაკონ სტეფანეს ნაწილთა აღმოყვანებას და პოვნას ნაწილთა მართალთა - ნიკოდიმოსისა, გამალიელისა და ძისა მისისა აბიბოსისა და მღვდელმოწამე სტეფანეს, რომის პაპისა და მისთანათა ხსენების დღეს აღნიშნავს.

პირველმოწამე მთავარდიაკონ სტეფანეს ნაწილთა აღმოყვანება იერუსალიმიდან კონსტანტინეპოლს და პოვნა ნაწილთა მართალთა - ნიკოდიმოსისა, გამალიელისა და ძისა მისისა აბიბოსისა.

აღმოყვანება ნაწილთა პირველმოწამისა მთავარდიაკონისა სტეფანესი იერუსალიმით კონსტანტინოპოლს აღესრულა დაახლოებით 428 წელს. 

წმიდა სტეფანე მოწამეობრივად აღსრულებული პირველი ქრისტიანი იყო. იგი ოცდაათი წლისა მიიცვალა. წმინდანი იუდეველებმა ქვებით ჩაქოლეს, მისი  ცხედარი კი ღია ცის ქვეშ დააგდეს, ფრინველებისა და მხეცების საჯიჯგნად. მეორე ღამეს ცნობილმა იუდეველმა სჯულისმეცნიერმა, უკვე მაცხოვრის სარწმუნოებისკენ გადადრეკილმა გამალიელმა, რომელმაც მოციქულები დაიცვა სინედრიონზე, ერთგულ კაცებს გადაასვენებინა ნეტარის ნეშტი და თავის მამულში, იერუსალიმის მახლობლად, მღვიმეში დაფლა. როცა მაცხოვრის ფარული მოწაფე, ნიკოდიმოსი გარდაიცვალა, გამალიელმა იგი სტეფანეს საფლავის მახლობლად დაკრძალა. შემდგომში იქვე დაასაფლავეს თავად გამალიელიც ნათელღებულ ძესთან, აბიბოსთან ერთად. 415 წელს მთავარეპისკოპოსმა იოანემ ეპისკოპოსებთან ელეფთერ სებასტიელთან და ელეფთერ იერიქონელთან ერთად სასწაულებრივ აღმოიყვანა წმიდანთა ნაწილები და საზეიმოდ გადაასვენა იერუსალიმში. ამ დროიდან მოყოლებული ამ სიწმიდეებთან მრავალი კურნება აღესრულებოდა. შემდგომში, კეთილმსახური მეფის, თეოდოსი უმცროსის (408-450) დროს, პირველმოწამე სტეფანეს ნაწილები იერუსალიმიდან კონსტანტინოპოლში გადასვენდა და წმიდა დიაკონ ლავრენტის სახელობის ტაძარში იქნა დაბრძანებული.

მღვდელმოწამე სტეფანე, რომის პაპი და სხვანი მის თანა

მღვდელმოწამე სტეფანე, რომის პაპი ეწამა 257 წელს, იმპერატორ ვალერიანეს (253-259) ზეობისას. წმიდა მამა 253-257 წლებში განაგებდა რომის ეკლესიას და დაუცხრომლად იბრძოდა ნოვაციანელთა ერესის წინააღმდეგ. მართლმორწმუნეთა დევნისას იგი ფარულად ცხოვრობდა, მაგრამ განაგრძობდა ქრისტიანობის ქადაგებას და მრავალ წარმართს მოაქცევდა ჭეშმარიტ სარწმუნოებაზე. მათ შორის იყო სამხედრო ტრიბუნი ნემეზიოსი, რომელმაც მას შემდეგ ცნო ქრისტეს მაცხოვარება, რაც მღვდელმთავარმა სასწაულებრივ განკურნა მისი ასული ლუცილა. დიაკვნად ნაკურთხი ნემეზიოსი ასულთან ერთად მოწამეობრივად აღესრულა - ისინი მახვილით განგმირეს. მმართველმა სიმფრონიუსმა, რომელიც მარსის ტაძარში მიიყვანეს საწამებლად, ლოცვის ძალით დაადნო ოქროს კერპი. ამ სასწაულის მხილველმა ტრიბუნმა მეუღლესთან, ეკზუპერიასთან და ვაჟთან, თეოდულესთან ერთად ირწმუნა ქრისტე და მოინათლა. უღმრთოებმა ყველანი ცეცხლში გამოწვეს. მარტვილთა წმიდა ნაწილები პაპმა სტეფანემ მიაბარა მიწას. იმავე ხანებში მოჰკვეთეს თავი თორმეტ კეთილმსახურს: ბონს, ფავსტოსს, მავრს, პრიმიტივს, კალუმნიოზს, იოანეს, ეკზუპერანციუსს, კირილეს, თეოდორეს, ბასილის, კასტელს, ჰონორატს და ტერტულინეს, რომლებიც ნეტარი მღვდელმთავრის მიერ ეზიარნენ ჭეშმარიტი სარწმუნოების ნათელს. ბოლოს თავად პაპი მიიყვანეს იმპერატორ ვალერიანესთან. უსჯულო თვითმპყრობელმა წმიდანს მარსის ტაძარში თავის მოკვეთა მიუსაჯა, მაგრამ სანატრელი მამის ლოცვით ტაძრის დიდი ნაწილი ჩამოიქცა, დამფრთხალი მხედრები კი დაიფანტნენ. ეკლესიის წინამძღვარმა კატაკომბებს მიმართა - წმიდა ლუცილას აკლდამას შეაფარა თავი. მეომრებმა ქრისტიანთა შორის ქადაგების დროს მიაკვლიეს მას და სიცოცხლეს გამოასალმეს.

 

მასალა მომზადებულია ღია წყაროებზე დაყრდნობით.

0
თემები:
საეკლესიო კალენდარი