ბულგარული წიწაკა

წარმოშობით სამხრეთამერიკული, მაგრამ მაინც - ბულგარული

2561
(განახლებულია 13:13 29.01.2018)
რატომ ეწოდება სამხრეთ ამერიკიდან შემოსულ ბოსტნეულს ბულგარული ჩვენთან და არა ევროპის სხვა ქვეყნებში, ან თავად ამერიკაში

წიწაკა (Capsicum) — მცენარეთა გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბუჩქბალახი, კულტურაში ერთწლოვანი ბოსტნის მცენარეა. გვხვდება წიწაკის 4 სახეობა, განასხვავებენ წიწაკის ცხარე და ტკბილ ჯიშებს. ცხარეს იყენებენ საკმაზ-სანელებლად, ტკბილს — საკონსერვო და კულინარიულ წარმოებაში. ბულგარული წიწაკა ტკბილი წიწაკის სახეობაა.

ბულგარული წიწაკის სამშობლო, მიუხედავად მისი დასახელებისა, სამხრეთ ამერიკაა, ის ევროპაში კოლუმბის ექსპედიციის შემდეგ გამოჩნდა. პირველი ევროპული ქვეყანა, რომელმაც ამ წიწაკის მოყვანა დაიწყო, ესპანეთი იყო. 

რატომ ეწოდება სამხრეთ ამერიკიდან შემოსულ ბოსტნეულს ბულგარული ჩვენთან და არა ევროპის სხვა ქვეყნებში, ან თავად ამერიკაში, ამაზე სხვადასხვა ვერსია არსებობს და დაკავშირებულია იმასთან, რომ ამ წიწაკის გავრცელება რუსეთში და მთლიანად ყოფილი საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებში ბულგარელებს უკავშირდება. ერთ–ერთი ვერსიით, გასული საუკუნის 50–60-იან წლებში, როცა ბულგარეთი „გასოციალისტურდა“, საბჭოთა კავშირის ბაზარზე შემოიტანა აგრარული პროდუქცია, მათ შორის – წიწაკა. აქედან – როგორც ბულგარეთიდან შემოტანილი წიწაკა – დამკვიდრდა მისი დასახელება და გავრცელდა მათ შორის საქართველოშიც. ბულგარეთში დიდი ხანია მოჰყავდათ წიწაკის ეს სახეობა და, ზოგადად, ბულგარელმა სელექციონერებმა გამოიყვანეს ტკბილი და მსხვილნაყოფიანი ჯიშები, რომელსაც ვუწოდებთ სწორედ ბულგარულ წიწაკას (ცნობისათვის – თავად ბულგარელები ამ წიწაკას, უბრალოდ, ტკბილ წიწაკას უწოდებენ).

ბულგარული წიწაკა თავისი შემცველობით უნიკალური პროდუქტია. მასში შედის ვიტამინები – А, С, Р, В–ჯგუფის – В1, В2, В3, В5, В6, В9; მინერალური ნივთიერებები – კალიუმი, კალციუმი, ნატრიუმი, ფოსფორი, მაგნიუმი, ქლორი, რკინა, ფტორი, თუთია, იოდი; ის შეიცავს უჯრედისს, ცილებს, ნახშირწყლებს, ალკალოიდებს და სხვა.

ბულგარული წიწაკა დაბალკალორიულია (28 კკალორია 100 გრამ პროდუქტზე) და დიეტური პროდუქების რიცხვს განეკუთვნება, ხოლო С და А ვიტამინების შემცველობით იმუნიტეტის ამაღლებისუნარიანი პროდუქტების სიაში ლიდერის პოზიციები უკავია. თავისუფალი რადიკალების ნეიტრალიზაციის თვისებით მცენარის ნაყოფს დაავადებების დიდი სპექტრის მკურნალობაში შეუძლია დახმარება. 

ასევე აღსანიშნავია, რომ თერმული დამუშავების შედეგად ბულგარულ წიწაკაში სასარგებლო ნივთიერებების დიდი ნაწილი არ ნადგურდება.

ბულგარული წიწაკის გამოყენება რეკომენდებულია სახსრების ტკივილისა და მაღალი ქოლესტერინის დროს.

ვიტამინი В6–ისა და ფოლიუმის მჟავის დიდი შემცველობის წყალობით მცენარე აბრკოლებს იშემიური დაავადებების განვითარებას. 

ბულგარული წიწაკა რეკომენდებულია მწეველებისთვისაც – ის ტოქსინებისგან წმენდს ფილტვებს და იცავს პათოლოგიური ცვლილებებისგან. სასუნთქი გზების ენფიზემის დროს მის მიღებას ყოველდღიურად ურჩევენ.

ბულგარული წიწაკა დადებითად მოქმედებს საჭმლის მომნელებელ სისტემაზე, აქვს ანტიბაქტერიული და ანთების საწინააღმდეგო ეფექტი.

ნაადრევი დაბერების, სისხლძარღვების დაზიანების დამცველად წიწაკაში შემავალი Р ვიტამინი და ასკორბინის მჟავა გვევლინება, ის ხელს უწყობს კაპილარების კედლების სიმტკიცეს და ელასტიკურობას. ის ათეროსკლეროზისა და თრომბოზის კარგი პროფილაქტიკური საშუალებაა.

ბულგარული წიწაკა, რომელიც თავისი უნიკალური თვისებებით სტაფილოს უთანაბრდება, ასევე ცნობილია სასარგებლო თვისებებით ფრჩხილებისა და თმის ზრდისა და გამაგრებისთვის. ის მოქმედებს მხედველობაზე და კანის რეგენერაციაზე.

ეს პროდუქტი თავიანთ რაციონში უნდა ჩართონ ადამიანებმა, ვისაც აქვს კანის დერმატიტი, შაქრიანი დიაბეტი, განსაკუთრებით, თუ აწუხებს მუდმივი უძილობა და სტრესი, გაფანტულობა და ცუდი მეხსიერება.

განსაკუთრებით კარგად მოქმედებს ბულგარული წიწაკა ინტელექტუალური შრომით დაკავებულ და ასაკოვან ადამიანებზე – ის მათი მთავარი დამხმარე და მკურნალია.

მასში დიდი რაოდენობით მიკრო- და მაკროელემენტების შემცველობა ძალიან კარგად მოქმედებს ქალების, განსაკუთრებით ორსულების ჯანმრთელობაზე – რომ არ შეიქმნას პრობლემები ძვლოვან სისტემასთან, თმასთან, კბილებთან და ფრჩხილებთან დაკავშირებით, ბულგარული წიწაკა ყოველდღე უნდა იყოს მათ რაციონში. ასევე კარგია ის მამაკაცებისთვის – გამელოტების პროცესს აფერხებს.

ბულგარული წიწაკა შედის ნევრალგიების, რადიკულიტისა და ართრიტის სამკურნალო სხვადასხვა მალამოს, პლასტირის შემადგენლობაში.

ცოტა ხნის წინ იტალიელმა მეცნიერება ბულგარულ წიწაკაში აღმოაჩინეს ნივთიერება, რომელიც ავთვისებიანი სიმსივნის წარმოქმნას აფერხებს. ეს ნივთიერება განსაკუთრებით მწვანე ბულგარულ წიწაკაშია.

ბულგარული წიწაკა ეხმარება შემდეგი დაავადებების განკურნებას:

დეპრესია

შაქრიანი დიაბეტი

დერმატიტი

ცენტრალური ნერვული სისტემის დაავადებები

ძალების დაქვეითება

კანის, ფრჩხილების, თმის პრობლემები

დაბალი იმუნიტეტი

ოსტეოპოროზი

მადის უქონლობა

ჰიპერტონია

ანემია

სისხლის შედედების მაღალი მაჩვენებელი

გაზები, სპაზმები და კოლიკები ნაწლავებში

ბულგარული წიწაკის მიღება არ შეიძლება წყლულების, გასტრიტის მომატებული მჟავიანობით, კოლიტის, ჰემოროის, ღვიძლისა და თირკმელების ქრონიკული დაავადებების დროს.

ბულგარული წიწაკა
ბულგარული წიწაკა
საინტერესო ინფორმაცია: ბულგარულ წიწაკას აქვს სქესი – თუ ის ოთხი განყოფილებისგან – სექციისგან შედგება, მაშინ – „გოგოა“, თუ სამისგან – „ბიჭი“. „გოგო“ წიწაკა უფრო ტკბილი და რბილია, ხოლო „ბიჭი“ – უფრო მომჟავო და მყარი.

2561
თემები:
სასარგებლო რჩევები -2018 (202)
კოღო

ტკიპის, კოღოს, მოსკიტის ნაკბენი: ის, რაც უნდა ვიცოდეთ მწერების მიერ გადამტან დაავადებებზე

171
(განახლებულია 19:19 14.07.2020)
ზაფხული ის დროა, როცა განსაკუთრებით დიდ დროს ვატარებთ ბუნებაში, სუფთა ჰაერზე. ამ დროს ხშირია მწერების ნაკბენით გამოწვეული უსიამოვნებები, რაც, შესაძლოა, პარაზიტული დაავადებების გამომწვევი მიზეზიც გახდეს.

რომელი პარაზიტული დაავადებებია გავრცელებული ზაფხულის სეზონზე, რა სიმპტომები აქვს და როგორ ამოვიცნოთ ისინი, ამის შესახებ საზოგადოებრივი მაუწყებლის „პირველი არხის“ ეთერში პარაზიტოლოგმა, მედიცინის დოქტორმა ირმა კოკაიამ ისაუბრა.

- ზაფხულის სეზონთან ყველაზე ხშირად რომელი პარაზიტული დაავადებები ასოცირდება?

- ზაფხულის სეზონთან ასოცირებული პირველი ჯგუფის, ყველაზე ხშირი დაავადებებია მწერების დაკბენით გამოწვეული დაავადებები. ასევე ზაფხულის პერიოდში სტატისტიკურად ყველაზე ხშირად გვხვდება ნაწლავური პარაზიტული დაავადება. მწერების კბენასთან ასოცირებული პარაზიტული დაავადებების მატება დამოკიდებულია ორ ფაქტორზე. პირველი ის არის, რომ ზაფხულის ცხელ პერიოდთან ერთად მწერების აქტივობა არის მომატებული და ეს გამომდინარეობს მათი ბიოლოგიიდან. მეორე ფაქტორი, რის გამოც იმატებს ეს დაავადებები და ამ დაავადებებთან დაკავშირებული საფრთხე, არის ის, რომ უშუალოდ ადამიანების ურთიერთობა ბუნებასთან არის გაცილებით აქტიური. ეს არის სეზონი, როცა ადამიანები ყველაზე ხშირად გადიან ქალაქგარეთ პიკნიკებზე, აგარაკებზე, სოფლებში და ა.შ. შესაბამისად, ეს საფრთხე არის მომატებული.

- იქნებ ეს დაავადებები განვიხილოთ...

- მწერების კბენით გამოწვეული დაავადებებიც ორ ნაწილად შეიძლება გაიყოს. ეს არის უშუალოდ დაკბენასთან ასოცირებული ალერგიული რეაქციები და მეორე – უფრო დიდი საფრთხე, ის დაავადებები, რომელიც გადააქვთ მწერებს. ბოლო პერიოდში ინტენსიურად არის მომატებული ბორელიოზი, იგივე ლაიმის დაავადება, რომელიც ტკიპებს გადააქვთ. ეს დაავადება ძალიან აქტუალურია საქართველოში, განსაკუთრებით, ბოლო წლების განმავლობაში. თუმცა ამ მხრივ დიაგნოსტიკაც უფრო გაუმჯობესებულია. მეორე დაავადება, რომელიც ინტენსიური ხდება ამ პერიოდში, არის ლეიშმანიოზი, რომელიც ასევე მწერებს გადააქვთ. ეს არის პატარა ზომის მოსკიტები, ფლებუტომუსები. გარდა ამისა, კიდევ არის რამდენიმე დაავადება, მაგალითად, კოღოებთან ასოცირებული მალარია, რომელიც ასევე ზაფხულის დაავადებაა. თუმცა, საბედნიეროდ, მალარიის ენდემური შემთხვევები ბოლო რამდენიმე წელია საქართველოში არ გვაქვს დაფიქსირებული. შემთხვევები, რაც გვაქვს, ძირითადად არის სხვა ქვეყნებიდან იმპორტირებული. კიდევ ერთი დაავადება გახლავთ ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება, რომელიც ცალსახად ტკიპას უკავშირდება.

- რა ჩივილებს უნდა მიაქციოს ადამიანმა ყურადღება, რა სიმპტომები აქვს ამ დაავადებებს?

- ვინაიდან ყველაზე გავრცელებულია, დავიწყოთ ლაიმის დაავადებით. თავიდანვე მინდა აღვნიშნო, რომ ტკიპის კბენა არ არის საკმარისი დაავადების გამოწვევისთვის. თვითონ ტკიპა უნდა იყოს ინფიცირებული, რომ გამოიწვიოს დაავადება. აქედან გამომდინარე, ყველა ტკიპის კბენის შემდეგ, რა თქმა უნდა, დაავადება არ ვითარდება. 100 კბენიდან მხოლოდ ერთ შემთხვევაში შეიძლება განვითარდეს დაავადება. კბენის დროს ამის მიხვედრა წარმოუდგენელია. ამას სჭირდება სპეციალური ანალიზი, რომელიც საკმაოდ რთულად კეთდება და არ არის მოწოდებული, რომ ყველა შემთხვევაში გაკეთდეს. იმ შემთხვევაში, თუ ეს ტკიპა აღმოჩნდა ინფიცირებული და დაავადების გადამტანი, კლინიკური სიმპტომები, რომელიც დამახასასიათებელია ლაიმის დაავადებისთვის, არის საკმაოდ მრავალფეროვანი და გამოვლინდება გარკვეული დროის განმავლობაში. ინკუბაციური პერიოდი, როგორც წესი, არის სამი დღიდან 28 დღემდე. ანუ ეს არის ის პერიოდი, როცა შეიძლება გამოვლინდეს კლინიკური ნიშნები. ამას იმიტომ ვამბობ ხაზგასმით, რომ ძალიან ხშირად ტკიპის კბენის შემდეგ მეორე და მესამე დღეს მოდიან ხოლმე პაციენტები და ითხოვენ ანალიზის ჩატარებას, რომელიც ამ შემთხვევაში არ არის ინფორმატიული. ამისთვის საჭიროა დრო, რადგან ანალიზით ხდება ანტისხეულების განსაზღვრა. ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, 28 დღე, შესაძლოა იყოს ხუთი დღე. დაჟინებით ითხოვენ ხოლმე ანალიზს. ზოგჯერ მოდიან, ტკიპა ისევ აზით კანზე. ამ დროს პირველ რიგში ვაცილებთ ტკიპს. გულდასმით ვუხსნით, რომ ამ შემთხვევაში ტესტის პასუხი შესაძლოა იყოს ნეგატიური, რომელიც არ გამორიცხავს, რომ ეს დაავადება გაქვს, რადგან წინ გაქვს მთელი ინკუბაციური პერიოდი. უარყოფითი პასუხის შემთხვევაშიც ცოტა მოგვიანებით ვიბარეთ, რომ თავიდან გადავამოწმოთ ეს ადამიანი. რაც შეეხება სიმპტომებს, ყველაზე ხშირად ვლინდება გამონაყარი ნაკბენის ირგვლივ, რომელიც არის უხშირესად გამოხატული. თუმცა, შესაძლოა, გამონაყარი სხეულის სხვა ნაწილშიც გამოვლინდეს. ეს არის წითელი რკალისებრი შემოხაზვა, რომლის დიამეტრი საკმაოდ დიდია, შესაძლოა ხუთი სანტიმეტრი და მეტიც იყოს. გარდა ამისა, დაავადების სიმპტომებია ცხელება, სახსრების ტკივილი, კუნთის ტკივილი, ზოგადი სისუსტე, ოფლიანობა, ხშირად გამოვლინდება თავის ტკივილი. არის კიდევ ისეთი ნიშნები, რომელიც უკვე სერიოზულ საფრთხეზე მიუთითებს. ეს არის გართულებები გულის და ნერვული სისტემის მხრივ. ეს ორი დაზიანება, ნერვული და გულის მხრივ, ცოტა უფრო მოგვიანებით ფაზებში ვითარდება, სადღაც ერთი თვის მერე.

რაც შეეხება ლეიშმანიოზს, მისი საინკუბაციო პერიოდი არის 4-6 თვე. სწორედ ამ პერიოდის შემდეგ ხდება ხოლმე კლინიკური სურათის მანიფესტირება. ეს ძალიან მძიმე დაავადებაა და ყველა მკურნალობის გარეშე შემთხვევები და, მათ შორის, დაგვიანებული შემთხვევები ხშირ შემთხვევაში ცუდი გამოსავლით მთავრდება.

- წლევანდელ სეზონზე საქართველოს რომელ რეგიონში გამოვლინდა პარაზიტული დაავადებების ყველაზე მეტი შემთხვევა?

- წელევანდელ სეზონზე ინტენსიურია კახეთის შემთხვევები. საკმაოდ ბევრი შემთხვევა შემოვიდა კახეთიდან, შედარებით ნაკლებია თბილისის შემთხვევები.

- ძირითადად რა სიმპტომებით შემოდიან პაციენტები?

- შემოდიან ცხელებით, ღვიძლის და ელენთის გადიდებით, ანემიით, ჰემოგლობინის ნაკლებობით და წონის კარგვით. ეს არის ძირითადი სიმპტომები, თუმცა შესაძლოა დაფიქსირდეს დაბალი ლეიკოციტი, დაბალი თრომბოციტი. ეს ის დაავადებაა, რომელიც არ გამოგვეპარება, რადგან მკვეთრად არის სიმპტომები გამოხატული და ყველა ნიშნის არსებობის შემთხვევაში, რაც დროზე მიმართავთ ექიმს, გამოსავალი უფრო მარტივად მოიძებნება. დაავადების დროს თვითმკურნალობა დაუშვებელია, დაუყონებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს.

 

171
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
ბავშვები შადრევანში

როგორ დავიცვათ თავი გადახურებისგან ზაფხულის ცხელ დღეებში

283
(განახლებულია 21:18 13.07.2020)
საქართველოში უკვე ძალიან ცხელა. განსაკუთრებით ბავშვებს და მოხუცებს უჭირთ ამ სიცხის გაძლება. მზე ამ პერიოდში ძალიან აქტიურია და შუადღისას თითქმის შეუძლებელია გარეთ გასვლა. ტემპერატურა, რომელიც აღემატება 32 გრადუსს, საფრთხის შემცველია ადამიანის ჯანმრთელობისთვის.

როგორ უნდა მოვიქცეთ ზაფხულის ცხელ დღეებში და როგორ უნდა დავიცვათ თავი გადახურებისგან, ამის შესახებ დაავადებათა კონტროლის ცენტრის დირექტორის მრჩეველი ნია გიუაშვილი საუბრობს.

ნია გიუაშვილი
ნია გიუაშვილი

პრევენციის ელემენტარული ზომები უნდა იყოს მიღებული ინდივიდუალურად. მაქსიმალურად უნდა ვეცადოთ, რომ ორგანიზმი დავიცვათ გადახურებისგან. 32 გრადუსი – ეს გახლავთ ერთგვარი ზღვრული მაჩვენებელი და ამ ტემპერატურის პირობებში ხანგრძლივად ღია სივრცეში ყოფნა არ არის მისაღები.

თუ გვინდა, რომ ბინაში შევინარჩუნოთ სიგრილე, ამისათვის პირველი საშუალებაა კონდიცირება, რაც უნდა ხდებოდეს ღია ფანჯრების პირობებში. ოთახში გამორთეთ ყველა ხელსაწყო, რომელიც შეიძლება დამატებით სითბოს გამოყოფდეს. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. თუ ბინაში არ არის კონდიცირება, დახურეთ ფანჯრები, დარაბები, ჩამოაფარეთ ფარდები, ოთახში განათავსეთ სველი პირსახოცები.

დღის განმავლობაში უნდა დაიგეგმოს საქმიანობა და მოხდეს საქმის გადანაწილება. თუ 32 გრადუსის პირობებში გიწევთ საქმიანობა, მუშაობის დრო არ უნდა აჭარბებდეს ორ საათს. ამის შემდგომ საჭიროა დასვენება, გაგრილება და მხოლოდ შემდგომ შეიძლება დაბრუნება იმავე საქმიანობაზე.

ზოგადად, დღის პირობებში 32 გრადუსის, ხოლო ღამის პირობებში 24 გრადუსის შენარჩუნება გახლავთ ის ზღვრული მაჩვენებელი, რომელიც უნდა იყოს დაცული. სითბური ტალღებისათვის დამახასიათებელია ღამის ტემპერატურის მატება და შესაბამისად ღამის პირობებში ვერ ხდება ორგანიზმის სათანადოდ გაგრილება. ამიტომ მაქსიმალურად უნდა ვეცადოთ, რომ გავაგრილოთ ორგანიზმი. უნდა გავაღოთ ყველა ფანჯარა, განსხვავებით დღისგან, როდესაც, პირიქით, ჯობს დავხუროთ და ამგვარად შევინარჩუნოთ დაბალი ტემპერატურა.

როგორც წესი, დილის ოთხი საათიდან დილის შვიდ საათამდე გახლავთ ყველაზე უფრო გრილი პერიოდი და თუ რაიმე ტიპის ფიზიკურ აქტივობას ვგეგმავთ, სწორედ ამ პერიოდში უნდა დაიგეგმოს და არა უფრო გვიან, რომელიც შეიძლება საფრთხის შემცველი იყოს ჯანმრთელობისთვის. მით უმეტეს, საქართველოში ამ პერიოდში ადრე თენდება, დილის ხუთ საათზე სრულად არის გათენებული. შესაბამისად, სრულიად შესაძლებელი დილის ფიზიკური აქტივობით დაწყება.

ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ სიცხის დროს საკმარისი რაოდენობით მივიღოთ სითხე. მოხუცებისთვის სწორედ ეს არის დამახასიათებელი, მათ წყურვილის გრძნობა დაქვეითებული აქვთ. უბრაოდ არ ახსოვთ, რომ წყალი უნდა დალიონ. ამ დროს მეთვალყურეობა ოჯახის წევრების მხრიდან ბავშვებზე და მოხუცებზე არის ძალიან მნიშვნელოვანი. მათ უნდა შევახსენოთ, იცოდნენ, რომ სიცხეში ფიზიკური აქტივობა უნდა იყოს შეზღუდული და სითხე უნდა იქნეს საკმარისი რაოდენობით მიღებული.

სიცხის დროს მნიშვნელობა ენიჭება კვებასაც. კვება უნდა იყოს სათანადო, მცირე პორციებით და ხშირად, ხილის და ბოსტნეულის მაღალი შემცველებით. ამ დროს რაც შეიძლება შეამცირეთ ცხიმები. უარი თქვით კოფეინზე, ტკბილ და გაზიან სასმელებზე. თუმცა მინერალული წყლები არის საუკეთესო საშუალება იმისთვის, რომ ორგანიზმში სითხე იყოს შენარჩუნებული და იყოს საკმარისი ჰიდრატაცია.

კიდევ ერთი ძლიან მნიშნელოვანი რამ: ვინაიდან სიცხე ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებისთვის ყველაზე მაღალი რისკის შემცველია, მნიშვნელოვანია, რომ ცხელი დღეების დადგომისთანავე მათ შესაბამისი კონსულტაცია გაიარონ მკურნალ ექიმთან და გაარკვიონ, საჭიროებს თუ არა ექიმის დანიშნულება ცვლილებას.

ჯანმრთელობას გისურვებთ!

283
თემები:
ჯანმრთელობა და სილამაზე
სვეტიცხოვლის ტაძარში მორწმუნეები ღვთისმშობლის ტაზრად მიყვანებას ზეიმობენ

საეკლესიო კალენდარი:15 ივლისი

0
(განახლებულია 22:45 14.07.2020)
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია 15 ივლისს ღვთისმშობლის კვართის დადების დღეს – ვლაქერნობას  აღნიშნავს.  საეკლესიო კალენდარში ეს თარიღი  იერუსალიმელი პატრიარქის წმიდა იუბენალის ხსენების დღეც არის.

ვლაქერნობა

ვლაქერნის ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატი საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში ინახება. ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის კვართი კი ზუგდიდში, ისტორიულ მუზეუმში 

გადმოცემის მიხედვით, ბიზანტიაში ლეონ დიდის, მაკედონელის (457-474) ზეობისას მეფესთან დაახლოებული პირები, ძმები გალბიუსი და კანდიდი კონსტანტინეპოლიდან პალესტინაში გაემგზავრნენ წმინდა ადგილების მოსალოცად. სახლში სტუმრების ყურადღება ანთებულმა სანთლებმა და საკმევლის სურნელებამ მიიპყრო. კეთილმსახურმა ქალმა ძმებს გაუმხილა, რომ იგი იცავდა ძვირფას სიწმინდეს — ღვთისმშობლის სამოსელს, რომლისგანაც მრავალი სასწაული და კურნება აღესრულებოდა. ყოვლადწმიდა ქალწულმა მიძინების წინ ერთი თავისი შესამოსელი ამ ტომის კეთილმსახურ ებრაელ ქალწულს აჩუქა და სთხოვა, რომ სიკვდილის წინ, ის სხვისთვის, ქალწულისათვის გადაებარებინა. ასე, თაობიდან თაობას გადაეცემოდა სიწმიდე ამ ოჯახში. ძმებმა ძვირფასი კიდობანი წმიდა სამოსლით კონსტანტინეპოლში გადაასვენეს და საგვარეულო ტაძარში დააბრძანეს, რომელიც წმიდა მოციქულთა პეტრეს და მარკოზის სახელს ატარებდა.

დედა ღვთისას პატიოსანი სარტყელი, კვართი და ვლაქერნის ღვთისმშობლის საწაულმოქმედი ხატი სხვა სიწმიდეებთან ერთად საქართველოში მოხვდა.

ისტორიული წყაროები და ზეპირი გადმოცემები სხვადასხვანაირად გადმოგვცემენ ამ სიწმინდეების საქართველოში დავანების ისტორიას.

ერთ–ერთი ვერსიით, კონსტანტინეპოლის დაცემის შემდეგ ვლაქერნის ტაძრის სიწმინდები იერუსალიმის ჯვრის ქართველთა მონასტერში მოხვდა. როცა სამეგრელოსმთავარმა ლევან II დადიანმა ჯვრის მონასტერი განაახლა, მან იქვე მოღვაწე ნიკოლოზ ჩოლოყაშვილს შესთავაზა საქართველოში, სამეგრელოში ჩამოსვლა და კორცხელის მონასტრის წინამძღვრობა. კორცხელის მონასტერი ჯვრის მონასტრის მეტოქი გახდა. ნიკოლოზი სამეგრელოში ჩამოვიდა და 1632-1657 წლებში ხობის მონასტერში მოღვაწეობდა. შინა და გარეშე ომებისაგან დაქსაქსული და ძალ-ღონეგამოცლილი საქართველო ვეღარ პატრონობდა ჯვრის მონასტერს, ამიტომ სრულიად დამაჯერებელია, რომ ნიკოლოზს ჯვრის მონასტერში დაცული სიწმინდეები საქართველოში მოებრძანებინა.

ყოველი წლის 15 ივლისს,   ისტორიულ მუზეუმიდან ღვთისმშობლის კვართი და აქ დაცული სხვა სიწმინდეები ლიტანიით,  საკათედრო ტაძარში გადაააქვთ. ზუგდიდის ვლაქერნის ღვთისმშობლის სახელობის საკათედრო ტაძარში კი  კვართის გადმობრძანება დადიანების სასახლეთა ისტორიულ–არქიტექტურული მუზეუმიდან ხდება.

წმიდა იუბენალი, იერუსალიმელი პატრიარქი

წმიდა იუბენალი, იერუსალიმელი პატრიარქი 420-458 წლებში განაგებდა იერუსალიმის ეკლესიას. იგი ექვთიმე დიდის მეგობარი და თანამოსაგრე იყო. ამ ხანებში მრავალი ერესი აშფოთებდა აღმოსავლეთის ეკლესიურ ცხოვრებას. ღირსი მამაც გაბედულად იბრძოდა მათ წინააღმდეგ. 431 წელს ქალაქ ეფესოში შედგა III მსოფლიო კრება, რომელმაც დაგმო მაცხოვრის ღვთაებრივი ბუნების უარმყოფელი ნესტორის ერესი. კრებას წმიდა კირილე ალექსანდრიელი თავმჯდომარეობდა. მის თანამოაზრეებს შორის იყო პატრიარქი იუბენალიც; 451 წელს ქალაქ ქალკედონში მოეწყო IV მსოფლიო კრება ევტიქის ახალი, მონოფიზიტური ცრუსწავლების სამხილებლად, რომელიც ამტკიცებდა, რომ განხორციელების შემდეგ ქრისტეს ერთმა - ღვთაებრივმა ბუნებამ მეორე - კაცობრივი - მთლიანად შთანთქა.

წმიდა მამებმა, რომელთა შორის ღირსი იუბენალიც იყო, უარყვეს ევტიქის ერესი და დაამტკიცეს მართლმადიდებლური სწავლება ქრისტეს ღვთაებრივი და კაცობრივი ბუნების შეურწყმელობისა და განუყოფელობის შესახებ. ერეტიკოსები მაინც განაგრძობდნენ ბობოქრობას. მათ სათავეში ედგა თეოდოსი, რომელიც მოითხოვდა, რომ პატრიარქ იუბენალს საჯაროდ დაეგმო ქალკედონის კრების დადგენილება. წმიდა მწყემსმთავარმა უარი განაცხადა მწვალებელთა თავხედური მოთხოვნის შესრულებაზე. მაშინ უსჯულოებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს ნეტარი. წმიდა საყდარი თავად თეოდოსიმ დაიკავა. განდევნილი აღმსარებელი კონსტანტინოპოლში ჩავიდა წმიდა პატრიარქ ანატოლისა (და იმპერატორ მარკიანესთან. წმიდანის ღრმად პატივისმცემელმა თვითმპყრობელმა მოახერხა ორ თვეში პატრიარქის ღირსებებში აღედგინა იგი. ნეტარი მამა იერუსალიმს დაუბრუნდა.

ღირსმა იუბენალმა დიდი ღვაწლი გასწია ეკლესიაში გაჩენილი განხეთქილების ბზარის გასამთელებლად. ერეტიკოსთა დამარცხებისა და ეკლესიური მთლიანობის აღდგენის შემდეგ წმიდა პატრიარქი მშვიდობით მიიცვალა (+458).

 

მასალა მომზადებულია ღია წყარიებზე დაყრდნობით

 

0