აუტისტ ანა ბეთლემიშვილის ნახატი

2 აპრილი აუტიზმის ცნობადობის ამაღლების მსოფლიო დღე

385
(განახლებულია 14:10 02.04.2016)
გთავაზობთ საცნობარო ინფორმაციას.

თბილისი, 2 აპრილი — Sputnik. აუტიზმის ცნობადობის მსოფლიო დღე (World Autism Awareness Day) ყოველწლიურად 2 აპრილს აღინიშნება. ეს დღეს გაეროს გენერალური ასამბლეის 2007 წლის 18 დეკემბრის რეზოლუციით დადგინდა, რომელშიც გამოთქმული იყო შეშფოთება აუტისტი ბავშვების რაოდენობის ზრდის გამო.

აუტიზმი — ეს განვითარების გამუდმებული რღვევაა, რომელიც სიცოცხლის პირველი სამი წლის განმავლობაში ვლინდება და ნევროლოგიური აშლილობის შედეგად მიიჩნევა, რაც ტვინის ფუნქციონირებაზე აისახება. აუტიზმი ძირითადად ბავშვებში ვლინდება — სქესის, რასისა და სოციალურ–ეკონომიკური მდგომარეობის მიუხედავად. აუტიზმს ახასიათებს უნიკალური თავისებურებები სოციალური ურთიერთქმედების კუთხით, სირთულე ყოველდღიურ ურთიერთობებში და გრძნობათა ორგანოების მიერ ინფორმაციის დამუშავების არასტანდარტული მეთოდი.

აუტისტი ბავშვების ქცევა ხასიათდება მკაცრი სტერეოტიპულობით — დაწყებული ელემენტარული მოძრაობების მრავალჯერადი გამეორებით (ხელების ქნევა თუ ადგილზე ხტომა), დასრულებული რთული რიტუალებით, ხშირად სულაც დესტრუქციით (აგრესია, თვითდაზიანება, ყვირილი, ნეგატივიზმი).

აშშ–ის ჯანდაცვის ორგანოების მონაცემებით, აუტისტური სპექტრის დარღვევა მსო,ფლიოში 68–დან ერთ ბავშვში გვხვდება.

მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, აუტისტი ბავშვების რაოდენობაწელიწადში 13%-ით იზრდება.

აუტიზმის გამომწვევი მიზეზების კვლევა დღემდე მიმდინარეობს. ძირითად მიზეზებად სახელდება გენეტიკა და ეკოლოგია, ანუ მემკვიდრეობითობა და გარემოს გავლენა.

აუტიზმის ადრეულ ასაკში დიაგნოსტიკასა და გამოკვლევებს სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს ადამიანის შემდგომი ზრდისა და განვითარებისთვის. სამკურნალოდ გამოიყენება ფსიქოლოგიური კორექციის ინდივიდუალური პროგრამები.

2016 წელს აუტიზმის პრობლემაზე ინფორმაციის გავრცელების დღე ეძღვნება თემას „აუტიზმი და დღის წესიგი 2030 წლამდე: ინკლუმზიურობა და ნეირომრავალფეროვნება“.

ნეირომრავალფეროვნების იდეა ეწინააღმდეგება მაპათოლოგიზირებელ მოდელს. ამ იდეის მხარდამჭერების აზრით, აუტისტები ავადმყოფები კი არ არიან, არამედ სხვაგვარად არიან მოწყობილები. მათ ტვინს სხვა ფარული მექანიზმები აქვს და სხვაგვარად ფიქრობენ.

ავსტრიელმა და იტალიელმა ფსიქოლოგებმა უარყვეს გავრცელებული მითი აუტისტების ამორალობასა და ასოციალურობაზე. ფსიქოლოგიურმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ამ სინდრომის მატარებლები არ არიან სოციოპათები და ასოციალურები. მეცნიერების აზრით, პირიქით, აუტისტები ხშირად ავლენენ ემპათიას, საკუთარ თავს სხვა ადამიანების ადგილზე აყენებენ და მაქსიმალურად ცდილობენ, ტკივილი და ზიანი არ მიაყენონ სხვას.

385
გელათის მონასტერი

საეკლესიო კალენდარი: 3 ივლისი

289
(განახლებულია 08:57 03.07.2020)
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია 3 ივლისს მღვდელმოწამე მეთოდეს, პატარელი ეპისკოპოსის, მოწამეთა: არისტოკლე ხუცის, დიმიტრი დიაკონის და ათანასე წიგნისმკითხველის, ასევე ლევკიოს აღმსარებელის, ვრუნტისიოპოლელი ეპისკოპოსის ხსენების დღეს აღნიშნავს.

Sputnik-საქართველო გიამბობთ ვინ იყვნენ ეს ადამიანები და რატომ არიან მოხსენიებული საეკლესიო კალენდარში.
მღვდელმოწამე მეთოდე, პატარელი ეპისკოპოსი

წმიდა მეთოდე პატარელი ეპისკოპოსი იყო (ლიკიის ოლქი, მცირე აზია). იგი სიმშვიდითა და თავმდაბლობით გამოირჩეოდა, ჩუმად და უდრტვინველად მოძღვრავდა სამწყსოს, მაგრამ როცა საქმე მართლმადიდებლური სარწმუნოების დაცვას შეეხებოდა, საოცარ სიმტკიცეს იჩენდა და დაუცხრომლად ებრძოდა მწვალებლებს. წმიდანმა მდიდარი ლიტერატურული მემკვიდრეობა დაგვიტოვა. მას ეკუთვნის თხზულებები წარმართული სარწმუნოებისა თუ იმ დროს ფართოდ გავრცელებული ერესების სამხილებლად, ზნეობრივი შეგონებები, წმიდა წერილის განმარტებები და სხვა. წმიდა მეთოდე 312 წელს შეიპყრეს წარმართებმა და მართლმადიდებლობის მხნე აღსარებისათვის თავი მოკვეთეს.

წმიდა მოწამენი არისტოკლე ხუცესი, დიმიტრი დიაკონი და ათანასე წიგნისმკითხველი

წმიდა მოწამენი არისტოკლე ხუცესი, დიმიტრი დიაკონი და ათანასე წიგნისმკითხველი მაქსიმიანე გალერიუსის მეფობაში (305-311) ეწამნენ ქრისტესთვის.

წმიდა ლევკიოს აღმსარებელი - ვრუნტისიოპოლელი ეპისკოპოსი

წმიდა ლევკი აღმსარებელი კეთილმსახური ალექსანდრიელების, ევდოკისა და ევფროსინიას შვილი იყო. მშობლებმა ახალშობილს ევტროპი დაარქვეს. წმიდანი 11 წლისა იყო, როცა დედა გარდაეცვალა. მამა წმიდა ერმის მონასტერში ბერად შედგა და ვაჟიც თან წაიყვანა. აქ ყმაწვილის აღზრდას იღუმენი ნიკიტა და სხვა გამოცდილი მამები ხელმძღვანელობდნენ. საოცარი გულისხმიერებით გამორჩეულმა ყრმამ კარგად შეისწავლა საღვთო წერილი, ბუნებითაც მშვიდი, თავმდაბალი და მორჩილი იყო. როცა იღუმენი ნიკიტა გარდაიცვალა, ძმებმა წინამძღვრად ერთსულოვნად 18 წლის ევტროპი აირჩიეს, თუმცა იგი ჯერაც არ იყო მონაზვნად ნაკურთხი. მომავალი წმიდანი, რომელიც თავს არ თვლიდა ღირსად ვინმესთვის ეხელმძღვანელა, მტკიცე უარზე დადგა. სავანე შვიდი წელი იღუმენის გარეშე იყო. ამ ხნის განმავლობაში ევტროპიმ სულიერების მაღალ საფეხურს მიაღწია.

ალექსანდრიელი ეპისკოპოსი ფილიპეს მოწამეობრივად აღსრულების შემდეგ  მის ნაცვლად ლევკი აირჩიეს. ეპარქმა, რომელიც ხედავდა, რომ ეკლესიის წმიდა წინამძღვარი მრავალ კერპთაყვანისმცემელს მოაქცევდა ქრისტიანობაზე, მისი მოკვლა გადაწყვიტა. ხალხი დაირაზმა საყვარელი მღვდელმთავრის დასაცავად, წმიდა მწყემსმთავარმა თავისი ტახტი ღირსეულ ეპისკოპოსს დაუთმო, თან გაიყოლა დიაკვნები - ევსები, დიონისე, კიდევ ხუთი მოწაფე, და იტალიისკენ მიმავალ ხომალდზე ავიდა. მალე მათ შეუერთდნენ მღვდლები - ლეონი და საბინი. ვრუნტისიოპოლის გზაზე წმიდანს შეხვდა ტრიბუნი არმალეონი 67 მხედართან ერთად და ქრისტიანობაზე მოაქცია ისინი. ქალაქში შესულმა მამამ განაგრძო უფლის სიტყვის ქადაგება. როცა ქალაქის თავმა ანტიოქოსმა შეიტყო, რომ ტრიბუნი არმალეონი გაქრისტიანდა, თავისთან მოიხმო იგი და დიდხანს ესაუბრა. მისგანვე შეიტყო წმიდა ლევკის შესახებ და მისი ნახვაც მოიწადინა. შეხვედრისას მმართველმა ნეტარ ბერს უთხრა: "თუ გსურს ვირწმუნოთ ღმერთი, რომელსაც ქადაგებ, შესთხოვე მას, მოგვივლინოს წვიმა, რომელიც ორი წელია არ გვინახავს". წმიდანმა შეკრიბა ღვთისმსახურები, ყველა ახალმოქცეული ქრისტიანი და მათთან ერთად მხურვალე ლოცვა აღავლინა ყოვლისშემძლე მეუფის მიმართ. ღმერთმა მოწყალე თვალით მოხედა მვედრებლებს: მალე ცაზე საავდრო ღრუბლები გამოჩნდა და ღვარივით გადმომსკდარმა წვიმამ დაარწყულა გვალვისგან გამომშრალი და დამსკდარი მიწა. ამ სასწაულის მოწმე ანტიოქოსმა და ვრუნტისიოპოლის მთელმა მოსახლეობამ (27 000 კაცმა) ნათელ-იღო. ამ მოვლენის აღსანიშნავად ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი ააგეს, იმ ადგილას კი, სადაც ქალაქის მკვიდრნი მოინათლნენ, მეორე ეკლესიაც აღმართეს - იოანე ნათლისმცემლის სახელობისა.
მალე მღვდელმთავარი დასნეულდა. უფალმა გამოცხადებით აუწყა წმიდანს, რომ სნეულება სასიკვდილო იყო. მან უხმო მოწაფე ანტიოქოსს და სთხოვა, იქ დაესაფლავებინათ, სადაც ალექსანდრიიდან მოსული ხომალდი მოადგა ნაპირს. ანტიოქოსმა შეასრულა მოძღვრის ანდერძი და მის საფლავზე წმიდა ლევკის სახელობის ტაძარიც ააშენა. ნეტარი მამის უხრწნელ ნაწილებთან მრავალი სასწაული აღესრულებოდა.

მასალა მომზადებულია ღია წყაროებზე დაყრდნობით.

289
თემები:
საეკლესიო კალენდარი
ქარის ელექტროსადგური

ქარის საერთაშორისო დღე: მითოლოგია და საინტერესო ფაქტები

93
(განახლებულია 17:03 15.06.2020)
ქარის საერთაშორისო დღე მთელ მსოფლიოში 15 ივნისს აღინიშნება. საერთაშორისო დღე ევროპის ქარის ენერგეტიკის ასოციაციისა (EWEA) და ქარის ენერგიის მსოფლიო საბჭოს (GWEC) ინიციატივით დაფუძნდა.

პირველად ეს დღე 2007 წელს აღინიშნა. საერთაშორისო დღის აღნიშვნის მიზანი ქარის ენერგიის უზარმაზარი პოტენციალისა და მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში ამ დარგის განვითარების აუცილებლობისაკენ საზოგადოებრიობის ყურადღების მიპყრობაა.

ქარის საერთაშორისო დღე

ექსპერტების აზრით, ამ მიმართულების განვითარებამ შეიძლება მრავალი პრობლემა გადაჭრას, მათ შორის – დაზოგოს უზარმაზარი თანხა, რომელიც ყოველწლიურად ენერგეტიკაში იდება.

ქარის ენერგეტიკა, როგორც დარგი, განსაკუთრებით აქტუალურია დღეს, როდესაც ბუნებრივი რესურსების ამოწურვის პრობლემა ისე მწვავეა, როგორც არასდროს, და კაცობრიობა ენერგიის ალტერნატიულ წყაროებს ითვისებს.

ქარის ენერგეტიკული დანადგარები დღეს წარმატებით მოქმედებს მსოფლიოს 80-მდე ქვეყანაში, ხოლო ქარის ენერგიის წარმოებაზე ათასობით ადამიანი მუშაობს.

ევროპის ქარის ენერგეტიკის ასოციაციის განცხადებით, 2050 წლისთვის ევროკავშირის მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ნახევარი ქარის ენერგიისგან იქნება წარმოებული.

საქართველოში

ენერგიის ალტერნატიულ წყაროებზე გადასვლის ტენდენცია მთელ მსოფლიოში შეინიშნება. ბოლო წლებში აქტიურად მუშაობს ამ მიმართულებით საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროც.

ამჟამად საქართველოში, გორში ერთი ქარის სადგურია – „ქართლი“, რომლის სიმძლავრეც 20 მგვტ-ია.

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო 2020 წლისთვის 270 მგვტ საერთო სიმძლავრის კიდევ ხუთი ახალი ქარის ელექტროსადგურის ამუშავებას გეგმავდა.

წინასწარი გათვლით, საქართველომ 2020 წლის მიწურულისთვის ქარის ელექტროსადგურებისგან შეიძლება მიიღოს 332 მგვტ, 2025 წლისთვის – 665 მგვტ, 2030 წლისთვის – 1,3 ათასი მგვტ ენერგია.

მითოლოგია

მსოფლიოს ხალხები სხვადასხვა ეპოქაში ეთაყვანებოდნენ ქარის ღმერთებს იმ იმედით, რომ სტიქიის რისხვით გამოწვეულ ნგრევას გადაურჩებოდნენ. ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ქარის სამი ღმერთი არსებობდა – ძმები ბორეუსი (ჩრდილოეთის ქარი), ზეფიქი (დასავლეთის ქარი) და ნოტი (სამხრეთის ქარი). სლავურ მითოლოგიაში ქარების უზენაესი მეუფე სტრიბოგი იყო.

შუმერები ეთაყვანებოდნენ ენლილს, რომლის სახელიც ნიშნავს „ბატონ ქარბუქს“. ძველ ჩინურ მითოლოგიაში ფენგ-პო, ქარის ღმერთი იწოდებოდა „ზეცის სიტყვად და ენად“. ინდუიზმში ქარი – ვაიუ – სამყაროს სუნთქვა, მისი მბრძანებელი იყო და „ცასა და დედამიწას შორის“ სახლობდა.

Тропический шторм Этау в Приморье
© photo: Sputnik / Vitaly An'kov
ტროპიკული შტორმი "ეტაუ"

საინტერესო ფაქტები

ქარის სიჩქარით ყველაზე ძლიერი სმერჩი, რომელიც გინესის რეკორდების წიგნშია შეტანილი, დააფიქსირეს აშშ-ში, ვიჩიტა-ფოლსში 1958 წელს. ქარის მაქსიმალურმა სიჩქარემ 450 კმ/სთ შეადგინა.

ყველაზე ძლიერი ქარი 1996 წლის 10 აპრილს ავსტრალიის კუნძულ ბოროუზე ციკლონ „ოლივიას“ დროს დაფიქსირდა. მისი სიჩქარე 408 კმ/სთ იყო.

Смерч
© CC0 / Pixabay
სმერჩი

მზის სისტემაში ყველაზე სწრაფი ქარი ნეპტუნის ატმოსფეროშია დარეგისტრირებული, იმის მიუხედავად, რომ ეს მზისგან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებული პლანეტაა. ზოგიერთი შეფასებით, მათმა სიჩქარემ შეიძლება 2100 კმ/სთ-ს მიაღწიოს.

40-50 მ/წმ სიჩქარის ქარს შეუძლია ფეხზე მდგომი ადამიანის წაქცევა. ამავე სიჩქარით ეშვებიან პარაშუტისტები. ქარი შეიძლება იყოს არა მხოლოდ ჰორიზონტალური, არამედ ვერტიკალურიც. თუმცა მისი ძალა ჰორიზონტალურზე ასჯერ ნაკლებია.

მასალა მომზადებულია ღია წყაროების გამოყენებით

93
ამირან გამყრელიძე

საქართველოში 25 ოქტომბერს გრიპის ვაქცინის 77 000 დოზა ჩამოვა

10
(განახლებულია 16:54 22.10.2020)
როგორც ადრე ამირან გამყრელიძემ აღნიშნა, საქართველოში უკვე ცირკულირებს ადენოვირუსი, რინოვირუსი, თუმცა გრიპის ვირუსი და სხვა კორონავირუსები არ ფიქსირდება.

თბილისი, 22 ოქტომბერი – Sputnik. საქართველოში გრიპის საწინააღღმდეგო იმუნიზაციის აქტიური პერიოდი ოქტომბერ–ნოემბერი იქნება, განაცხადა დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის ხელმძღვანელმა ამირან გამყრელიძემ. 

გამყრელიძის განმარტებით, ზოგადად, შემოდგომაზე, ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან მოსალოდნელია გაციების პერიოდი და რესპირაციული ინფექციების თანდართვა. ეპიდემიოლოგი მოსახლეობას გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის ჩატარებისკენ მოუწოდებს, განსაკუთრებით ახლა, როდესაც კორონავირუსის თვალსაზრისით ქვეყანაში რთული ეპიდემიური ვითარებაა და ამას მალე თან სეზონური გრიპებიც დაერთვება.
„გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინა მთელი ქვეყნის მასშტაბით ორშაბათიდან განაწილდება. პირველ რიგში მოხდება კონკრეტული კონტიგენტის აცრა: 65 წელს ზემოთ ხანდაზმულები, ვისაც აქთ  გულის და ფილტვების ქრონიკული დაავადებები, დიაბეტით დაავადებული ადამიანები ასაკის განურჩევლად, სამედიცინო პერსონალი“, – განაცხადა გამყრელიძემ.

რისკ–ჯგუფს მიეკუთვნებიან ორსულები, მოხუცებულთა და ბავშვთა სახლების ბენეფიციარები, ბაღების პედაგოგები და მომვლელი პერსონალი, აივ და C ჰეპატიტით დაავადებული პირები და ა.შ.

მისი თქმით, ქვეყანაში უკვე შემოსულია 25 ათასი დოზა – ოთხკომპონენტიანი, ფრანგული წარმოების ვაქცინა, რომელიც უკვე განაწილებულია თბილისსა და რეგიონებში. სახელმწიფოს ჯამში გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის 135 ათას დოზაზე აქვს კონტრაქტი დადებული და დანარჩენი 110 ათასი დოზა ქვეყანაში ნოემბრის შუა რიცხვებამდე შემოვა. კერძოდ 77ათასი დოზა მიმდინარე კვირის ბოლომდე, 23 ათასი დოზა კი ნეომბრის დასაწყისში. 

როგორც ადრე გამყრელიძემ აღნიშნა, საქართველოში უკვე ცირკულირებს ადენოვირუსი, რინოვირუსი, თუმცა გრიპის ვირუსი და სხვა კორონავირუსები არ ფიქსირდება.

საქართველოში ყველაზე ხშირად B ტიპის ვირუსი ფიქსირდება, რომელიც ხასიათდება კლინიკურად შედარებით მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის მიმდინარეობით. ასევე ხვდება A ტიპის – H3 და H1 ვირუსები, აგრეთვე რინოვირუსები.

სპეციალისტების აზრით, გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია არის გრიპის პრევენციის და მისგან გამოწვეული მძიმე შედეგების ყველაზე ეფექტური სპეციფიკური საშუალება. სამეცნიერო კვლევებით დადგენილია, რომ ვაქცინაციას შეუძლია გრიპით დაავადების რისკი შეამციროს 60%-ით მთელ მოსახლეობაში გრიპის სეზონის განმავლობაში.

10