მოლაშქრეები ქაბულში

„მადლობა ბაიდენს იარაღისთვის!“ ვინ უჭერს მხარს ავღანელ თალიბებს

28
(განახლებულია 21:34 13.07.2021)
თალიბები ირწმუნებიან, რომ ოფიციალური ქაბული მხოლოდ ადმინისტრაციულ ცენტრებს აკონტროლებს, ხოლო სოფლებში „ემირატის“ ხელისუფლებაა დამყარებული.

ფილიპ პროკუდინი

ქვეყნიდან ამერიკული ჯარების გაყვანის შემდეგ მთავრობა შეიარაღებული თალიბების წინააღმდეგ პირისპირ დარჩა — ისევე, როგორც 32 წლის წინ, როდესაც ავღანეთი საბჭოთა არმიის შეზღუდულმა კონტინგენტმა დატოვა. ხომ არ მეორდება ისტორია და რა ტრავმები მიაყენა ავღანეთს ომმა — მოსაზრება ამის თაობაზე წაიკითხეთ РИА Новости-ს რეპორტაჟში.

ბავშვობა და სიყმაწვილე 90-იანებში

ქაბულელები ერთმანეთს ფოტოს უგზავნიან: ჯო ბაიდენი „თალიბანის“ საველე მეთაურ მოლა აბდულა განი ბარადარს კოცნის. ერთი–ერთში ჰგავს ლეონიდ ბრეჟნევისა და და ერიკ ჰონეკერის ამბორს. დედაქალაქის მოსახლეობას სასაცილოდ ეჩვენება ხუმრობა იმის შესახებ, რომ ამერიკის ლიდერმა განზრახ დაუტოვა შეიარაღება და ტექნიკა მოწოლილ მოჯაჰედებს.

თალიბანის სამხედრო წარმატებები არაერთგვაროვან გრძნობებს იწვევს მოსახლეობაში: ის ფაქტი, რომ მათ შეერთებული შტატები და ნატო დაამარცხეს და ოკუპანტები კვლავ განდევნეს, მათ ეროვნულ სიამაყეს ესალბუნება, მაგრამ ბევრს ახსოვს, რა წესრიგიც დაამყარეს „მოწაფეებმა“ („თალიბანი“ პუშტუზე) თავიანთ საამიროში.

„ისინი, ალბათ, ამბობენ: მადლობა, ბაიდენო, იარაღისთვის“, — ავსიტყვაობენ ქაბულელები.

ამერიკელები ოცი წელი ეომებოდნენ თალიბებს და, რა თქმა უნდა, მათ დახმარებას არ აპირებდნენ. ავღანეთის ამჟამინდელ ხელისუფლებას ვაშინგტონზე ორიენტაციამ სასტიკი ხუმრობა მოუწყო — ხელისუფლების წყაროდ ისინი შეერთებულ შტატებს ხედავდნენ და არა საკუთარ ხალხს. და ახლა, მოკავშირეების წასვლის შემდეგ, რეჟიმი ჰაერში გამოეკიდა, ცოტა მომხრე ჰყავს. ამის შესახებ ჩურჩულით, თუმცა ზოგჯერ ხმამაღლაც ლაპარაკობენ ადგილობრივი პოლიტიკოსები.

სამანდარი 1996 წელს, როდესაც თალიბები უომრად შევიდნენ ქაბულში, ათი წლისაც არ იყო. როცა ე.წ. ავღანეთის ისლამური საამიროს დედაქალაქში გატარებულ ბავშვობასა და სიყმაწვილეს იხსენებს, ცდილობს მიუკერძოებელი იყოს. „მათ დროს წესრიგი იყო, ქურდობა არ არსებობდა. ამისთვის მაშინვე ხელს კვეთდნენ ადამიანს“, — ამბობს ის.

„საერთოდ, ეს არასწორია. მაშინვე აკავებდნენ, ვისზეც მიუთითებდნენ. არადა, ეს შეიძლებოდა უდანაშაულო ადამიანი ყოფილიყო. თანაც ქურდისთვისაც კი ხელის მოკვეთა ცუდია“, — სამანდარი მცირე ხნით დუმდება, სიტყვებს არჩევს. ავღანელები მიჩვეული არიან ენისთვის კბილის დაჭერას. ირგვლივ უამრავი დამსმენია.

მაგრამ სამანდარს თითქოს რაღაც მოაწვა და გამოარღვია: ყველაფერში ერეოდნენ. ჯინსების ჩაცმას გვიკრძალავდნენ — ტრადიციული სამოსი ჩაიცვითო, რომელიც ტრადიციული სულაც არ არის — პაკისტანიდანაა შემოსული. მოზარდი ვიყავი და ჯინსები მეცვა. დამასმინეს და გამროზგეს“.

კვლავ დადუმდა, ალბათ ნანობდა, რაც თქვა. მერე კი დაამატა: „ეს ძალიან მტკივნეულია და საწყენი — ხალხის თვალწინ მცემეს“.

მემწვადე ხალიკიც პატარა ბიჭი იყო 1996-ში. მამა მოუკლეს და შვიდი წლის ბავშვი ოჯახის უფროსი გახდა.

„მას შემდეგ ყველაზე პასუხს ვაგებ. ახლა „თალიბანი“ მოვა, როგორღაც უნდა ვიცხოვროთ“, —  ამბობს ის.

ოცი წლის წინ ამერიკელების მისვლა გაუხარდა, მაგრამ ახლა ისინი აღარ არიან. ჯობდა საერთოდ არც მოსულიყვნენ, ოხრავს ხალიკი, ყველაფერი თავისთავად აეწყობოდაო. საბჭოთა ჯარებზე კი თავაზიანობის გამო ამბობს, საბჭოთა კავშირმა ავღანეთში ბევრი რამ ააშენაო.

გაქცევა ტყვეობიდან

იზატულო საუბარზე მხოლოდ გარკვეული პირობებით დამთანხმდა. გზად მისი აზრით უსაფრთხო ადგილზე დამუხრუჭებას მთხოვს და ათასი წვრილმანით მოვაჭრესთან საღეჭ თამბაქოს ყიდულობს — ლეგალურ ნარკოტიკს. მძღოლის საყვედურიან მზერას ყურადღებას არ აქცევს, პაკეტს ფხრეწს და თამბაქოს პირში იდებს. შენიშვნის მიცემა არ ღირს. კამუფლაჟში გამოწყობილმა, ტიკებიანმა და ნერვიული საუბრის მქონე იზატულომ შეიძლება დაგარტყათ კიდეც.

ტაქსისტი ხურდას დიდხანს ითვლის და იზატულო ცოფდება. ეჩვენება, რომ მისი მოტყუება უნდათ, მკვეთრი მოძრაობით იღებს კუპიურებს პანელიდან. შეშინებული მძღოლი არ ეკამათება.

კაფეში მაგიდასთან ჯდება და შარფის ბოლოებს უკან იყრის, რომელიც მკერდზე მიმაგრებულ ოფიცრის სამხრეს უფარავდა. სპეცრაზმის ზოლები მოძრობილი აქვს. თალიბების მიერ მისი დატყვევების ისტორია ჩვეულებრივი ამბავია.

„ალყა შემოგვარტყეს. ვაზნები გაგვითავდა. ტყვეები გაგვანაწილეს. ისინი ყოველთვის ასე აკეთებენ, ამიტომ არ ვიცი, რა დაემართათ სხვებს. მერე კი ხელები შემიკრეს და გავარვარებული დანით დამიწყეს დასერვა. რატომ? არა, საიდუმლო ინფორმაცია არ სჭირდებოდათ, უბრალოდ შურს იძიებდნენ. ჩვენ იქ ბევრი ჩავხოცეთ“, — ამბობს და ემოციების შეკავება უჭირს, ყრუ ხმა ზარივით უხდება.

იზატულოს თავი მოუკატუნებია, ვითომ ტკივილისგან გონება დაკარგა. თუმცა ბევრი არც აკლდა: ნარკოტიკებით გაბრუებული მწვალებელი დიდხანს და მოხერხებულად სერავდა მას.

დაჭრილი სპეცრაზმელი მიწაზე დააგდეს, რომ გონებაზე მოსულიყო მომდევნო „გართობისთვის“. მან დანის აღება, გათოკილი ხელების გათავისუფლება და გაქცევა მოახერხა. ხელებს იმკლავებს — ნაწიბურებით აქვს დაფარული. კელოიდურ ნაწიბურებს ჰგავს. ქურთუკს იწევს — ტანიც ნაიარევებით აქვს დაფარული.

„როგორ მოვექცევი თალიბებს, ხელში თუ ჩამიცვივდნენ? — იზატულო შეკითხვამ გააკვირვა. — როგორ და ძველებურად: მოვკლავ. ისინი არავის ინდობენ. ინექციას იკეთებენ და ბრძოლაში ისე შედიან. რას უკეთებენ, არ ვიცი“. ტყვეობიდან გაქცეული ოფიცერი არავისთან არ აპირებს შერიგებას.

საუბრისადმი ინტერესს მალე კარგავს, მხრებში იხრება და სკამზე ქანაობას იწყებს. მერე ამბობს, რომ ძალიან უჭირს: ჭრილობების შემდეგ დიდხანს ვერ დაბრუნდა მწყობრში, პენსია კი პატარა აქვს. კუპიურებს ვაძლევ, მემშვიდობება და ქუჩას ირიბად კვეთს — პირდაპირ სატრანსპორტო ნაკადში. ქაბულში ყველა ასე დადის, მაგრამ იზატულო აქეთ-იქით არც იყურება, მძღოლები თვითონ ცდილობენ გვერდის ავლას.

ხანგრძლივი ომის გმირი

ქაბული ღობეების ქალაქია — ყველა ოფიციალური შენობა შემოღობილია. ყველგან გმირების პორტრეტებია გამოფენილი, ხშირად გვხვდება აჰმად შაჰ მასუდი. „პანჯიშერის ლომი“ საკონდიტრო მაღაზიაზეც კია მიკრული მულტპერსონაჟების პრინტების გვერდით. გამყიდველი ხუმრობით დასმულ შეკითხვაზე – ვინაა ავღანელი ბიჭებისთვის უფრო მაგარი — სპაიდერმენი თუ მასუდი, სრულიად სერიოზულად მპასუხობს: „მულტფილმებს კი უყურებენ, მაგრამ ალბათ მაინც მასუდი — ქვეყანაში ომია, ის კი გმირია. ბავშვებმა იციან რაც არის ეს, მშობლები უყვებიან, ომი მათ გარს არტყავს“.

მასუდი პოლიტიკური პარტია „ავღანეთის ისლამური საზოგადოების“ მეთაური იყო, რომელიც მეორე ლეგენდარულმა პოლიტიკოსმა — ბურჰანუდინ რაბანიმ დააარსა. რაბანი ავღანეთის პრეზიდენტი იყო, მოგვიანებით კი, ე.წ. წინააღმდეგობის წლებში (1996-2001) ჩრდილოეთის ალიანსს ხელმძღვანელობდა, რომელიც „თალიბანს“ ებრძოდა. 2011 წელს ის თვითმკვლელმა მოკლა — ჩალმით შეიტანა ასაფეთქებელი. ბურჰანუდინ რაბანის ვაჟი სალაჰუდინი შინაგან საქმეთა მინისტრი იყო, ახლა მამის მიერ დაფუნებულ პარტიას ხელმძღვანელობს.

სალაჰუდინ რაბანის არ მიაჩნია, რომ ქვეყანა 90-იანებში ბრუნდება. „საერთაშორისო საზოგადოება ავღანელი ხალხის მხარესაა. რაც შეეხება თალიბებს, ისინი ბევრ რამეს ამბობენ, მაგრამ არსი ისაა, რომ ხალხი მათ სისტემას, რელიგიის ასეთ ინტერპრეტაციას არ მიიღებს. მეორე მხრივ, ინკლუზიური მთავრობა უნდა არსებობდეს, რომელშიც სხვადასხვა საზოგადოებების წარმომადგენლები შევლენ. ავღანეთი მრავალეთნიკური ქვეყანაა და ეს სხვადასხვაობა ჩვენი ძალაა“, — ამბობს თანამოსაუბრე.

„ავღანელებს ესმოდათ, რომ უცხოური ძალები აქ სამუდამოდ ვერ დარჩებოდნენ. მაგრამ ჯარების გაყვანა, ასე ვთქვათ, ის არ იყო, რასაც ველოდით — ეს არ იყო პასუხისმგებლიანი ნაბიჯი. დოჰაში [„თალიბანსა“ და აშშ-ს შორის] შეთანხმებაზე ხელმოწერისთანავე ნაჩქარევად დაიწყეს გასვლა, ქვეყანაში კი გამამაცებული თალიბები და მთავრობა დარჩნენ, რომელიც <...> შეთანხმებაში არ მონაწილეობდა. სამშვიდობო მოლაპარაკებებში არანაირი პროგრესი ან ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმება არ ყოფილა. მაგრამ, მიუხედავად თალიბების ამასწინანდელი წარმატებისა, მათ მაინც უკან გავწევთ. მიგვაჩნია, რომ სამხედრო მარცხი მათ მოლაპარაკებათა მაგიდასთან დაჯდომას აიძულებს“.

ავღანური საკითხი სამხედრო გზით ვერ გადაიჭრება — მაინც მოუწევთ შეთანხმება. „თალიბანს“ ეს ესმის.

დამშვიდობებისას რაბანი დაინტერესდა: „ბაგრამში იყავით? ისინი მართლა გაიქცნენ?“. პასუხი მოისმინდა და ხელი გამომიწოდა: „საბჭოთა ჯარები, მიუხედავად იმისა, რომ ომში დამარცხდნენ, დღის სინათლეზე წავიდნენ — ღირსეულად და დროშებით“. ეს ის შემთხვევა არ არის, როცა ისტორია მეორდება.

28
თვითმავალი Мста-С წვრთნებზე

მიმოხილვა: რუსული საბრძოლო რობოტები - რუსეთის არმიის დღევანდელობა

16
(განახლებულია 10:03 01.08.2021)
ხელოვნური ინტელექტისა და საომარ პირობებში დამოუკიდებლად მოქმედების უნარის მქონე რობოტები — ეს რუსეთის არმიის დღევანდელობაა. შეიარაღების რობოტიზებული კომპლექსები სულ უფრო ატიურად ინერგება ჯარებში, გამოიყენება ყველა საბრძოლო გარემოში, და არა მარტო სწავლებებისას.

საინჟინრო ჯარების მასშტაბური სამდღიანი მანევრები, რა დროსაც რობოტიზებული ტექნიკა იყო გამოყენებული, 30 ივლისს დასრულდა დასავლეთ სამხედრო ოლქში. სწავლება რუსეთის ფედერაციის ექვს სუბიექტს, 12 პოლიგონსა და მდინარე ოკის ნაწილს  მოიცავდა. წვრთნებში ჩართული იყო 8 ათასუ სამხედრო და დაახლოებით 1500 ერთეული ტექნიკა, განაღმვის რობოტექნიკური კომპლექსების, Уран-6-ისა და ხანძარმქრობი Уран-14-ის ჩათვლით.

სწავლების ერთ-ერთ ეპიზოდში, მულინოს პოლიგონზე, საინჟინრო დანაყოფებმა, სადესანტო ჯარებთან ერთად, საიერიშო მოქმედებები დაამუშავეს მჭიდრო დასახლებაში

წვრთნების ერთ-ერთ ეპიზოდში, ნიჟეგოროდის ოლქის მულინოს პოლიგონზე, საინჟინრო დანაყოფებმა და საჰაერო სადესანტო ძალებმა საიერიშო მოქმედებები დაამუშავეს მჭიდრო ურბანულ რაიონში — სერია Уран-ის რობოტების მხარდაჭერით. ქვედანაყოფებმა სირიაში მიღებული გამოცდილება გამოიყენეს.

ნჟეგოროდის ჯარებს საკუთარი სპეციფიკა აქვთ — ნგრევა და შენება. ამასთან რუსულ არმიაში იქმნება ათობით ავტონომიური მოიერიშე რობოტით დაკომპლექტებული პირველი ქვედანაყოფები. მათი გამოყენების ტაქტიკა პოლიგონების მიღმაც მუშავდება.

გასულ კვირაში ვიდეჩანაწერი გამოქვეყნდა, რომელზეც სირიელი ტერორისტების განადგურებაა აღბეჭდილი რუსული საბრძოლო რობოტ Соратник-ით. დაჯავშნილი შ ვიდტონიანი მანქანა სირიის ტერიტორიაზე რუსეთის შეიარაღებული ძალების სპეცოპერაციების ძალებს უწევდა მხარდაჭერას — დღისითაც და ღამითაც ზუსტად ანადგურებდა ცალკეულ ბიევიკებსა და „ჯიჰადისტების“ სატრანსპორტო საშუალებებს.

მანამდე რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა სერგეი შოიგუმ ქვეყანაში ხელოვნური ინტელექტის მქონე საბრძოლო რობოტების სერიული წარმოების დაწყების ტაობაზე განაცხადა, რომლებსაც დამოუკიდებლად ბრძოლის უნარი აქვს: „გაჩნდა უკვე არა უბრალოდ ექსპერიმენტული ნიმუშები, არამედ რობოტები, რომელთა ჩვენებაც ნამდვილად შეიძლება ფანტასტიკის ჟანრის ფილმებში“.

მსგავსი მანქანებით ჯარების აღჭურვა — ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტროსი სპეციალიზებული სამმართველოა შექმნილი, რომელიც საბრძოლო რობოტების დანერგვაზეა პასუხისმგებელი. ხელოვნური ინტელექტის განვითარება რუსეთში ახალ დონეზე გადის — ეს დროის მოთხოვნაა. ყველა ტიპისა და სახეობის ჯარების უახლეს შეიარაღებაში სწრაფად იზრდება ავტომატიზებული სისტემების მნიშვნელობა.

გარღვევა მომავალში

შორეული მომავლის შეიარაღებულ კონფლიქტებში გამარჯვებებს უკვე დღეს უზრუნველყოფს რამდენიმე რუსული თავდაცვითი საწარმო, სადაც საბრძოლო რობოტები იწარმოება საჰაერო-კოსმოსური ძალების, სამხედრო-საზღვაო ფლოტისა და სახმელეთო ჯარებისთვის. განვიხილოთ უფრო ცნობილი ნიმუშები.

ზემოთ ხსენებული Соратник-ი პირველად საეღტაშორისო სამხედრო-ტექნიკურ ფორუმ „არმია 2016-ზე“ გამოჩნდა. მისი დანიშნულებაა ჯარებისა და დაზვერვის საცეცხლე მხარდაჭერა, ტერიტორიების პატრულირება და ობიექტების დაცვა, განაღმვა და ბარიერების მოხსნა, რეტრანსლაცია, საბრძოლო მასალებისა და საწვავის მიწოდება.

რობოტი მძლავრი შეიარაღებისაა: 30-40 მმ-ანი ნაღმმტყორცნები, 12,7-მმ ან 7,62-მმ ტყვიამფრქვევები, ოთხი ტანკსაწინააღმდეგო მართვადი სარაკეტო ან რეაქტიული ცეხცლმფრქვევი Шмель-ი. „სორატნიკი“ განსაკუთრებით ეფექტურია და სხვადასხვა ოპერაციებისას სიმაგრეებზე შეტევისას. აუცილებლობის შემთხვევაში ორ „სორატნიკს“ ინფორმაციის გაცვლა შეუძლია ბრძოლის ველზე. ამ ავტომატიზებულ სისტემას აქვს უნარი, ოცდაოთხ საათიან რეჟიმში იმუშაოს ნებისმიერ კლიმატურ პირობებში. მისი სიჩქარე საათში 40 კმ-მდეა, საწვავით ერთხელ შევსებისას 400 კმ-ს გადის.

მოიერიშე მუხლუხოვანი დრონი Уран-9 ასევე საბრძოლო გარემოშია შემოწმებული. საზოგადოებას ის პირველად მოსკოვში წარუდგინეს 2018 წლის გამარჯვების აღლუმზე. მისი დანიშნულებაა დაზვერვის წარმოება, ჯარების საცეცხლე მხარდაჭერა და მოწინააღმდეგის საბრძოლო ტექნიკის განადგურება.

12-ტონიანი ჯავშანმანქანა მართვალ შეიარაღება „ატაკას“ ზიდავს: ტანკსაწინააღმდეგო რაკეტებს, რეაქტიულ ცეცხლმფრქვევ „შმელს“, 300 მმ-ან ავტომატიზებულ ქვემეხს, 7,62 მმ ტყვიამფრქვევით.

მანქანას აქვს სტელს-დაცვა, ლაზერული დასხივბის წინასწარი შეტყობინება და სხვა უნიკალური მახასიათებლები. მისი დასავლური ანალოგები არ არსებობს. სპეციალიზებულმა ჟურნალმა The National Interest-მა რუსული ტექნოლოგიის უპირატესობა აღიარა.

თუ სრულფორმატიან ტანჯებზე ვისაუბრებთ, „ურალვაგონზავოდი“ რობოტიზებული დრონების ორი მოდიფიკაციითა დაკავებული, რომლებიც Т-72Б3 ბაზაზეა აგებული;  ხოლო სახელმწიფო კორპორაცია „როსტექმა“ Т-14 „არმატას“ რობოტიზებული, ხელოვნური ინტელექტის მქონე ვერსია შექმნა.

უპილოტო ტანკმა Т-14 „არმატამ“ ივლისში წარმატებით გაიარა სატესტო გამოცდები. სრულად რობოტიზებული ტანკების შემქნას ექსპერტები რუსული თავდაცვითი მრეწველობის ნამდვილ გარღვევად აფასებენ. მანქანა პრაქტიკულად ყველაფერს თავად აკეთებს, ადამიანს სამიზნის გასანადგურებლად მხოლოდ მისი არჩევანის დადასტურება უხდება. დიდი ალბათობით, შეიქმნება ასეთი ტანკის საექსპორტო ვერსიაც.

სირიაში სატანკო ქვედანაყოფების გამოყენების გამოცდილებამ დაადასტურა ბრძოლის ველზე რობოტიზებული კომპლექსების რამდენიმე ტიპის ერთდროულად ყოფნის აუცილებლობა — მსუბუქის, საშუალო და მძიმე კომპლექსებისა.

მრავალფუნქციური რობოტების ქვედანაყოფები რუსეთის არმიაში 2025 წლისთვის გამოჩნდება.

ამ მწკრივში განსაკუთრებული ადგილი უკავია ბირთვულ ძრავიან წყალქვეშა სისტემა „პოსეიდონს“, რომელიც აგრესორი ქვეყნის ნებისმიერი სამიზნის განადგურების გარანტიას იძლევა. შეიარაღების მოქმედი სახელმწიფო პროგრამის თანახმად რუსეთი სამ სუბმარინას ააგებს, რომელთაგან თითოეულის ბორტზე ექვსამდე „განკითხვის დღის ტორპედო“ განთავსდება.

ავტომატიზაციის მნიშვნელობა

საბრძოლო რობოტები ადამიანების სიცოცხლის შენარჩუნების საშუალებას იძლევა. მათ აქვთ სწორი გადაწყვეტილებების სწრაფად მიღების უნარი.

რობოტოტექნიკური კომპლექსების განვითარებისა და საბრძოლო გამოყენების კონცეფციის თანახმად, 2025 წლამდე რობოტების წილი რუსეთის შეიარაღების საერთო სტრუქტურაში 30%-ს მიაღწევს.

ამ სისტემების მნიშვნელოვანი ნაწილი სრულად ავტონომიური იქნება. რუს კონსტრუქტორებს, პროგრამისტებსა და ინჟინრებს სულ ცოტაღა დარჩათ, რათა საბრძოლო რობოტების სრულ ავტონომიზაციას მიაღწიონ.

რობოტიზაციის დამამთავრებელი ეტაპი — ეს ჯარების მართვის ერთიანი ავტომატიზებული სისტემაა. მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების კუთხით რუსეთი ლიდერობს, თუმცა პარტნიორებიც მილიარდობით დოლარს დებენ შეიარაღების განვითარებაში, რათა რუსეთს გაუსწრონ.

უახლოეს ათ წელიწადში პენტაგონი 2,4 მლრდ დოლარის დახარჯვას აპირებს მომავლის კიბერომებისთვის მხოლოდ მომზადებაში. აშშ-ის მიზანია სეტეცენტრიკული საბრძოლო მოქმედებების სრულყოფა და შეიარაღებული ძალების მოდერნიზაციას ეწევა.

პენტაგონისთვის ხელოვნური ინტელექტის მქონე პერსპექტიულ სისტემებს სააგენტო DARPA ამუშავებს, რომელიც ყოველწლიურად ატარებს ავტონომიური რობოტების „შეჯიბრს“ (2015 წლის შემდეგ — დახურულად). ასეთი მანქანების დანიშნულება — ეს ბრძოლის ველზე მაღალტექნოლოგიური მოწინააღმდეგის განადგურებაა. რუსეთი ოფიციალურადაა აღიარებული ნატოს მთავარ სამხედრო საფრთხედ 2030 წლამდე და მას „პარტნირების“ შეკავება უწევს მაღალტექნოლოგიური, ეფექტური და გასაგები საშუალებებით.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

16
კორონავირუსის ეპიდემია

COVID-19-ის მძევალი ეკონომიკა და უპასუხისმგებლო მომხმარებელი

1068
(განახლებულია 18:28 29.07.2021)
COVID-19-ით ინფიცირებულთა ყოველდღიური რაოდენობით ჩვენი ქვეყანა ისტორიულ მაქსიმუმს უახლოვდება, სტატისტიკა საგანგაშოა. დგას თუ არა საქართველო მკაცრი რეგულაციების შემოღების ან სრული „ლოკდაუნის“ საფრთხის წინაშე და რა ხდება გლობალური მასშტაბით?

სამსონ ხონელი

დამეთანხმებით, უკვე ერთ თვეზე მეტია, COVID-19-ით ინფიცირებულთა რაოდენობა ყოველდღიურად მზარდია, ბოლო რამდენიმე დღის სტატისტიკა საგანგაშოა! თუმცა ვეჭვობ, ჩვენი საზოგადოების დიდი თუ მცირე ნაწილისთვის ეს ციფრები დამაფიქრებელი იყოს.

არა მგონია ვცდებოდე, სხვაგვარად რომ იყოს, დღეს სულ სხვა რეალობა გვექნებოდა.

ოთხნიშნა რიცხვი ხომ ერთბაშად არ მოსულა, ეპიდემიოლოგიური ვითარება თანდათან უარესდებოდა, რაც საკამათო არ არის, რომ ჩვენივე უსაფრთხოების მიზნით მედიკოსების მიერ დაწესებული რეკომენდაციათა უგულებელყოფისა და ვაქცინაციის დაბალი ტემპის შედეგია.

მოდით, არ დავიზაროთ და თვალი გავუსწოროთ სიმართლეს, გადავხედოთ, რამდენი ადამიანია ჩვენ გარშემო, რომელსაც დღესაც არ სჯერა COVID-19-ის არსებობა? აღარაფერს ვიტყვი მათზე, ვინც „დაჩიპვის“ შიშით არ იცრება. რა თქმა უნდა, არსებობს შექმნილი ვითარების გამომწვევი სხვა, მათ შორის ჩვენგან დამოუკიდებელი მიზეზები, მაგრამ საკამათო არ არის, ჩვენ გასაკეთებელს სხვა არ გააკეთებს. არადა, სანამ ამ მარტივ მოცემულობას გავითავისებთ, ყოველდღიურად არაერთ სიცოცხლეს ვკარგავთ.

ფაქტია, COVID-19-ით ინფიცირებულთა ყოველდღიური რაოდენობით ჩვენი ქვეყანა ისტორიულ მაქსიმუმს უახლოვდება. კერძოდ, გასული წლის ზამთრის პერიოდს, როდესაც ამ მაჩვენებელმა 5 ათასს გადააჭარბა. დღესაც ისევ მწვავედ ისმის კითხვა – ქვეყანა კვლავ ხომ არ დგას მკაცრი რეგულაციების შემოღების ან სრული „ლოკდაუნის“ საფრთხის წინაშე? დიახაც, საფრთხის, რადგან ადვილად პროგნოზირებადია და გასული წლის გამოცდილებაც იმაზე მიგვანიშნებს, რომ ერთიც და მეორეც ქვეყნის ეკონომიკასა თუ სოციალურ ვითარებას კარგს არაფერს უქადის.

როგორც ხელისუფლება აცხადებს, მკაცრი შეზღუდვების დაწესება, მითუმეტეს „ლოკდაუნი“ არ იგეგმება. − რატომ? − სავარაუდოდ, ჩამეძიება მკითხველი და, რა გაეწყობა, მოკლედ განვმარტავ: მთავრობამ COVID-19-ის პანდემიის მართვის გზა აირჩია.

„არ ვაპირებთ „ლოკდაუნს“. ნებისმიერი ჩაკეტილი სფერო არის დაკარგული სამუშაო ადგილები, დაკარგული შემოსავლები. ეს პრაქტიკა გასულ წელს გლობალურად არსებობდა და პანდემიის დასაწყისში საქართველოც ამას აკეთებდა, მაშინ გამოცდილება ნაკლები იყო და ვაქცინებიც არ არსებობდა. გასულ წელს ჩვენი ეკონომიკა 6,2 პროცენტით შემცირდა. ეს იყო მტკივნეული, მაგრამ გარდაუვალი. ძალიან მნიშვნელოვანია, ადამიანებმა იმუშაონ, ოჯახებს ჰქონდეთ შემოსავალი, ეკონომიკა განვითარდეს. წინა პერიოდთან შედარებით განსხვავება ის არის, რომ დღეს ქვეყანაში საკმარისი რაოდენობის ვაქცინაა საიმისოდ, რომ მოსახლეობის უდიდესმა ნაწილმა ვაქცინაცია დროულად ჩაიტაროს. სწორედ ამ გზით უნდა გადავლახოთ არსებული რთული სიტუაცია. ამ გზით უნდა ვიაროთ. საქართველო „ლოკდაუნის“ გზას აღარ მიჰყვება“, − აცხადებს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი ნათია თურნავა.

გახდება თუ არა ეკონომიკა მკვლელი ვირუსის მძევალი, ამას დრო გვიჩვენებს, მანამდე კი, როგორც ამას ანალიტიკოსთა ერთი ნაწილი აღნიშნავს, საქართველო ეკონომიკური ზრდის პარამეტრებით სამეზობლოში დღეს მეტ-ნაკლებად თანაბარ დონეზეა.

„საქართველოში ეკონომიკის ზრდას მიმდინარე წელს 7,7 პროცენტის, ხოლო გაისად 6 პროცენტის ნიშნულზე პროგნოზირებენ. ვფიქრობ, ზრდის ტენდენცია უახლოესი 3-4 წლის განმავლობაშიც შენარჩუნდება, მაგრამ იმხელა ჩამორჩენა გვაქვს, რომ ზრდის ასეთი ტემპი შედეგზე ვერ გაგვიყვანს. ქვეყანას ორნიშნა ეკონომიკური ზრდა ესაჭიროება. ჩვენს რეგიონში, მეზობელ სახელმწიფოებთან შედარებით, დიდი ჩამორჩენა არ გვაქვს. თურქეთმაც და ირანმაც ეკონომიკური ზრდა აჩვენეს, ხოლო აზერბაიჯანსა და რუსეთს მთლიანი შიდა პროდუქტის შემცირების საქართველოზე  ნაკლები მაჩვენებელი ჰქონდათ. ერთადერთი ვაჯობეთ სომხეთს, სადაც ეკონომიკის ვარდნის მასშტაბი მეტი იყო“, − აღნიშნავს ანალიტიკოსი სოსო არჩვაძე.

მისი თქმით, COVID-19-ის პანდემიით გამოწვეულ კრიზისს რამდენიმე სახელმწიფომ თავი უკვე დააღწია. კერძოდ, გასულ წელს 2019 წელთან შედარებით მთლიანი შიდა პროდუქტი 27-მა ქვეყანამ გაზარდა.

„ბუნებრივია, მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა და შემცირება სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებულ ფაქტორზეა დამოკიდებული. მაგალითად, ლათინური ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე სახელმწიფო გაიანამ ნავთობის აღმოჩენის შედეგად ეკონომიკა მთელი 43 პროცენტით გაზარდა. ჩინეთი, რომელმაც COVID-19-ის სახით სამყაროს დიდი თავსატეხი გაუჩინა, ერთ-ერთი პირველი გამოვიდა ამ კრიზისიდან. გასული წლის მეორე კვარტალში ჩინეთში ეკონომიკა 7 პროცენტის ფარგლებში გაიზარდა.

ძალზე საგულისხმოა ევროკომისიის პროგნოზიც, რომლის მიხედვითაც, ევროზონის 19 ქვეყანა COVID-19-ის პანდემიისგან გამოწვეულ ზარალს წლის ბოლოსთვის აინაზღაურებს“, − აცხადებს სოსო არჩვაძე და იქვე დასძენს, რომ 30-მდე სახელმწიფოში ორნიშნა ეკონომიკური ვარდნა დაფიქსირდა. მათ შორის იყო ისეთი ქვეყნებიც, რომელთა შემოსავლების ძალიან დიდი ნაწილი ტურიზმისა და სათამაშო ბიზნესის სექტორზეა დამოკიდებული.

მალდივის რესპუბლიკაში მთლიანი შიდა პროდუქტი 32 პროცენტით შემცირდა. ყველაზე დიდი დარტყმა მიიღეს კარიბის ზღვის აუზის მცირე ზომის იმ ქვეყნებმა, რომლებიც ტურიზმის ინდუსტრიაზე იყვნენ ორიენტირებული. როგორც ანალიტიკოსი აღნიშნავს, გაუჭირდათ იმ ქვეყნებს, სადაც შიდა კონფლიქტები იყო ან ავტორიტარული რეჟიმით გამოირჩეოდნენ. კერძოდ, ვენესუელაში ეკონომიკა 30 პროცენტით შემცირდა.

საინტერესოა, COVID-19-ის პანდემიისგან რა ტიპის ქვეყნები დაზარალდნენ ყველაზე მეტად?

კითხვაზე საპასუხოდ საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტო Moody's-ის მოხსენებას მოვიშველიებ. სარეიტინგო სააგენტოს ანალიტიკოსებმა ქვეყნები სამ ჯგუფად გაანაწილეს. შეფასების მთავარი კრიტერიუმი დღეს არსებული მთლიანი შიდა პროდუქტის პამდემიამდე პერიოდის ეკონომიკასთან შედარებით შემცირების მასშტაბი იყო.

პირველ ჯგუფში განთავსდნენ ქვეყნები, რომელთა ეკონომიკა მხოლოდ 2 პროცენტით დაეცა, მეორეში ჯგუფში მოხვდნენ ის ქვეყნები, სადაც ეკონომიკა 8 პროცენტამდე შემცირდა და ბოლო, მესამე ჯგუფში არიან ყველაზე დაზარალებული ქვეყნები, რომელთა ეკონომიკაც 2019 წელთან შედარებით 8 პროცენტზე მეტით დაეცა.

ყველაზე მძიმედ COVID-19-ის პანდემია ფორმირებადი ეკონომიკის ქვეყნებზე აისახა, რისკის ზონაშია ის ქვეყნები, რომლებიც პანდემიის გარეშეც საგარეო ვალზე დამოკიდებული არიან, კერძოდ, შრი-ლანკა, სურინამი, ლაოსი, ინდოეთი, ტუნისი და პერუ.

ზომიერი ზარალის ქვეყნებს შორის არიან რუსეთი, მექსიკა, ბრაზილია და ავსტრალია, რომელთა მთლიანი შიდა პროდუქტი 2 პროცენტიდან 8 პროცენტამდე შემცირდა.

სააგენტოს ექსპერტთა დასკვნით, COVID-19-ის პანდემიით გამოწვეული ეკონომიკური რეცესიიდან სხვდასხვა ქვეყნები განსხვავებულად გამოვლენ. ზოგიერთი სახელმწიფო  ამას შედარებით სწრაფად და უმტკივნეულოდ მოახერხებს, რაც დამოკიდებულია კონკრეტული ქვეყნის ეკონომიკის სტრუქტურასა და ამ სახელმწიფოში ვაქცინაციის ტემპზე. რა თქმა უნდა, ეკონომიკურ კრიზისს შედარებით მარტივად განვითარებული ქვეყნები დაძლევენ, კერძოდ, ამერიკის შეერთებული შტატები, დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოები და ჩინეთი. პირველ რიგში ამას ხელს შეუწყობს ამ სახელმწიფოების ეკონომიკების დივერსიფიცირების ძალიან მაღალი ხარისხი და მთავრობების მიერ გაწეული უზარმაზარი ხარჯები. მდიდარ ქვეყნებში სხვებზე სწრაფად მიმდინარეობს ვაქცინაციის პროცესი, რაც მათ ეკონომიკას შეუფერხებელი ზრდის საშუალებას აძლევს.

სარეიტინგო კომპანიის ვრცელ მოხსენებაში განსაკუთრებული ყურადღება ტურიზმზე დამოკიდებული ქვეყნების პერსპექტივაზე მსჯელობას ეთმობა. COVID-19-ის პანდემიისგან ყველაზე მეტად სწორედ ისინი დაზარალდნენ და მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ ასეთ სახელმწიფოში ტურიზმის აღდგენის პროცესი მოსალოდნელზე სწრაფად მიმდინარეობს, ეკონომიკური რეცესიის დაძლევა ყველაზე მეტად სწორედ ამ ქვეყნებს გაუჭირდებათ. აქვეა აღნიშნული, რომ მნიშვნელოვნად დაზარალდებიან ქვეყნები, რომელთა ეკონომიკების დიდი წილი ვაჭრობასა და მომსახურების სფეროზეა დამოკიდებული.

როგორც სარეიტინგო კომპანიის ანალიტიკური ჯგუფი ვარაუდობს, მიმდინარე წელს მსოფლიოში გლობალური ეკონომიკა 5,7 პროცენტით გაიზრდება, თუმცა 2023 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 3,3 პროცენტამდე შემცირდება.

და ბოლოს, კონკრეტულად საქართველოსთან დაკავშირებით სარეიტინგო სააგენტო არაფერს ამბობს, არ ჩანს პასუხი კითხვებზე – გვეშველება თუ არა? და როდის გაბრწყინდება ივერია? თუ გავითვალისწინებთ, რომ ჩვენი ეკონომიკის ლოკიმოტივი უკვე რამდენიმე წელია ტურიზმია და ეკონომიკის დივერსიფიკაციის მიზნით ბევრს ვერაფერს ვახერხებთ, ვფიქრობ, იმ ქვეყნებს შორის მოვიაზრებით, რომელთაც ეკონომიკური რეცესიის დაძლევა ყველაზე მეტად თუ არა, ძალიან გაუჭირდებათ. ეს ის შემთხვევაა, როცა თუ ვცდები, გამიხარდება!..

 

1068
სეისმოგრაფი

საქართველოში მიწისძვრა მოხდა კვლავ სოფელ სამებასთან

0
მიწისძვრის ეპიცენტრი დმანისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ სამებასთან ახლოს, ცხრა კილომეტრ სიღრმეში მდებარეობდა

თბილისი, 1 აგვისტო – Sputnik. დმანისიდან 24 კილომეტრში, სოფელ სამებასთან 3,1 მაგნიტუდის მიწისძვრა დაფიქსირდა, იუწყება სეისმური მონიტორინგის ეროვნული ცენტრი.

სეისმოლოგი: გახშირებული მიწისძვრები საქართველოში საყურადღებოა>>

მიწისქვეშა ბიძგები თბილისის დროით 21:09 საათზე დაფიქსირდა. ეპიცენტრი 9 კმ სიღრმეში მდებარეობდა.

ივნისსა და ივლისში სეისმოლოგებმა ამ ტერიტორიაზე 3,0–4,0 მაგნიტუდის ორ ათეულამდე მიწისძვრა დააფიქსირეს.

0
თემები:
შემთხვევები საქართველოში