ამერიკული დოლარი

სტრატეგიული სვლა: რუსეთმა მილიარდები ჩადო აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციებში

2031
ცენტრობანკმა დეკემბერში აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციებში ინვესტიციები ერთბაშად მილიარდი დოლარით გაზარდა, მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვი ბოლო წლებში გეგმაზომიერად იშორებდა თავიდან ამ ფასიან ქაღალდებს.

ნატალია დემბინსკაია

მათი წილი რეზერვებში ამ დროისათვის ერთ პროცენტზე ოდნავ მეტია. რისთვის დასჭირდა ამერიკული ობლიგაციები ახლა რუსეთს?

აშშ–ის ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, რუსეთს ამ დროისათვის 6,011 მლრდ–ს სახელმწიფო ობლიგაციები აქვს: 1,2 მილიარდი დოლარისა გრძელვადიანი და 4,8 მილიარდისა — მოკლევადიანი. დეკემბერში ეს მარაგი კიდევ ერთი მილიარდით შეივსო.

ამ ქაღალდების რეალიზებით აშშ საბიუჯეტო დეფიციტსა და სხვახარჯებს ფარავს. ამერიკული სახელმწიფო  ვალი თითქმის 28 ტრილიონს აღწევს. 2010-2013 წლებში რუსული ინვესტიციები 170 მილიარდს აჭარბებდა. მოსკოვი ტრეჟერისების უმსხვილეს მფლობელთა რიცხვში შედიოდა. მაგრამ მას შემდეგ, რაც 2014 წელს ვაშინგტონმა სანქციები დაუწესა, რუსეთმა მათი თავიდან მოშორება დაიწყო.

2018 წელს ცენტრობანკმა მასშტაბური გაყიდვები მოაწყო, შეამცირა რა აშშ–ის ობლიგაციების პორტფელი ერთბაშად ორჯერ. ამერიკული ქაღალდების წილი საერტაშორისო რეზერვებში მინიმუმდე დავიდა. გამოთავისუფლებული სახსრები ცენტრობანკმა ოქროში, ასევე ევროსა და იუანში გადაიტანა.

დივერსიფიკაცია

ამერიკული სახელმწიფო ვალი საჯაროდ ფასაიანი ქაღალდებითაა წარმოდგენილი, რომლებსაც აშშ–ის ფინანსთა სამინისტრო უშვებს. ვექსილებისა და სახელმწიფო ობლიგაციების შეძენა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, ცლკეული შტატებისა და სახელმწიფოების ხელისუფლებებებს შეუძლიათ. ამ ქაღალდებიდან მოგება მცირეა — დაახლოებით 2,5–3%. მაგრამ ევროპული და იაპონური ვალებს შემოსავლიანობა პრაქტიკულად  ნულოვანია და უარყოფითიც კი.

მაგრამ საქმე სხვა რამაა: აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციები ერთ–ერთ ყველაზე მაღალფულად და ლიკვიდურ ინსტრუმენტებად მიიჩნევა მსოშლიოში. მათი ყიდვაც და გაყიდვაც ადვილია.

„დროებით თავისუფალი სახსრების აშშ–ის სახელმწიფო ვაში ჩადება მომგებიანია. წლიური 0რი–სამი პროცენტი საკმაოდ დიდი თანხაა, როცა საუბარი მილიარდებზე მიდის. ამ შემტხვევაში პოლიტიკა არ უნდა ახდენდეს გავლენას ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებზე“, — მიაცნია სახელმ წიფო დუმის ფინანსური ბაზრის კომიტეტის წევრ დმიტრი სკრივანოვს.

ამგვარად, ტრეჟერისების მოცულობის გაზრდით, მოსკოვმა ტექნიკურად  მონიშნა თავისი არსებობა ბაზარზე. ეს საჭიროა საერთაშორისო რეზერვების დივერსიფიკაციისთვისაც. ახლა რუსეთს 590 მილიარდი დოლარი აქვს, საიდანაც ექვსი მილიარდი აშშ–ის სახელმწიფო ვალშია ჩადებული. ანალიტიკოსები განმარტავენ: მოსკოვი ზოგადმსოფლიო ტენდენციებს მისდევს. დოლარზე მოთხოვნა იზრდება, ვინაიდან ეს ვალუტა ყველაზე მდგრადია ინფლანციისა და ცვალებადობის მიმართ.

„მილიარდი დოლარი საკმაოდ დიდი თანხაა. მისი ჩადება აქტივების მეტად შეზღუდულ ნაკრებშია შესაძლებელი. ოქრო გადახურებულია, ევროსა და იუანზე კი რეზერვების ისედაც დიდი წილი მოდის. ამერიკული სახელმწიფო ობლიგაციის შეძენა — ეს დივერსიფიკაციის ელემენტია“, — აზუსტებს ექსპერტი ვიტალი მანკევიჩი.

ჩინური ვარიანტი

დეკემბრის ბოლოს მონაცემებით, აშშ–ის ფასიანი ქაღლდების უმსხვილესი მფლობელი არია იაპონია — 1,2 ტრილიონი დოლარი. მანამდე ჩინეთი ლიდერობდა, მაგრამ ახლა პეკინი ,ეორე ადგილზეა 1,06 ტრილიონი დოლარით. მესამე ადგილზე დიდი ბრიტანეთია 428,9 მილიარდით.

სავაჭრო ომის გამო ჩინელებმა გეგმაზომიერად დაიწყეს ამერიკული ქაღალდების თავიდან მოშორება და 200 მილიარდზე მეტით შემაცირეს ინვესტიციები. თუმცა ის, რაც აქვთ, ვაშინგტონზე ზეწოლის მძლავრი ბერკეტია.

კონფლიქტი გრძელდება და ეს შიშებს ამძაფრებს: ერთიც აშშ–ის ეკონომიკის რიგით მეორე უცხოელმა კრედიტორმა ტრეჟერისების მასშტაბური გაყიდვა დაიწყოს. შედეგები კატასტროფული იქნება. ამ ქაღალდების მასიური გაყიდვა ბაზარზე პანიკას გამოიწვევს.

მაგრამ ეს თავად ჩინეთს არ აწყობს. ჯერ პირველი, რომ მოკლე ვადაში 100–200 მილიარდის ობლიგაციების რეალიზება გარდაუვლად ჩამოშლის მათ ფასებს — შედეგად თავად ჩინეთის შიდა აქტივებისა და რეზერვების ღირებულება მნიშვნელოვნად შემცირდება, ისევე როგორც გაიაფებული ტრეჟერისების გაყიდვიდან მიღებული თანხებიც.

და მეორეც: ამას დაემატება ისიც, რომ დოლარი ჩამოიშლება, ეს კი პეკინს არაფერში სჭირდება — ამერიკული ვალუტის დასუსტება ჩინურ ექსპორტს გააძვირებს.

ოქროს მარაგი


უკვე რამდენიმე წელია, რაც რუსეთის ცენტრობანკი ფსონს ოქროზე დებს და დოლარს თავიდან იცილებს. 2020 წელს ძვირფასი ლითონების წილი რეზერვებში ამერიკული ვალუტის წილს აჭარბებდა, თებერვლისთვის კი მონეტარული ოქროს ღირებულებამ 136,7 მილიარდს მიაღწია. ერთ წლის განმავლობაში ქვეყნის ოქროს მარაგი თითქმის 28 ტონით გაიზარდა.

ძვირფასი ლითონები — უნივერსალური ფულადი ეკვივალენტი — აქტივებზე მიმზიდველი ხდება, რომლებსაც პროცენტული შემოსავალი მოაქვთ. ამასთან ბენისმიერი სასანქციო რისკებისგანაც აზღვევს. როგორც Bloomberg–ი წერს, რუსეთმა მთელ მსოფლიოს დაანახა, რომ მსხვილი ეკონომიკისა და დიდი ოქროს მარაგის მქონე ქვეყანაა, შეუძლია მოიშოროს დოლარი და ამასთან თავი შესანიშნავად იგრძნოს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

2031
თემები:
რუსეთი დღეს (847)
კუნძული ტექსელი

ქართველთა აჯანყება ტექსელზე: შავ-თეთრი ჩრდილები

41
(განახლებულია 15:51 08.05.2021)
1968 წელს კინოეკრანებზე გამოვიდა რეჟისორ შოთა მანაგაძის ფილმი „ჯვარცმული კუნძული“, რომელიც მალე საკმაოდ პოპულარულიც გახდა.

ტრაქტორისტებისა და მაღაროს მუშების „გმირული თავგადასავლებით“ თავმობეზრებული ქართველი ახალგაზრდებისთვის ეს ერთგვარი სულიერი საზრდო აღმოჩნდა, ღირსებისა და უტეხი სულის ზეიმი სასიამოვნოდ გვესალბუნებოდა და კიდევ უფრო შორეულ წარსულს, დავითისა თუ თამარის ეპოქას გვახსენებდა... 

სტუდენტობისას საშუალება მქონდა, პირადად მესაუბრა ტექსელის აჯანყების მონაწილესთან, მოქანდაკე დავით ურუშაძესთან, რომელიც ჩემი მეგობრის ბიძა გახლდათ.

მოგვიანებით, 1990 წელს ჰოლანდიაში რამდენიმე თვე მომიწია ყოფნა და კუნძულზეც გახლდით. ვნახე არაჩვეულებრივად მოვლილი და ვარდებში ჩაფლული ქართველ მეომართა მემორიალი. ადგილობრივები ყოველი წლის 4 მაისს სტუმრობენ სასაფლაოს და ყვავილებით ამკობენ. თუმცა, ამ კუნძულს მიღმა ვერ ვნახე ვერც ერთი ადამიანი, ვისაც რამე ეცოდინებოდა ტექსელის აჯანყებაზე.

აჯანყება კი ნამდვილად მოხდა 1945 წლის 5 აპრილიდან 20 მაისამდე პერიოდში და მას ევროპის ტერიტორიაზე მეორე მსოფლიო ომის უკანასკნელ სამხედრო მოქმედებად მიიჩნევენ.

როგორ მოხვდა 800-მდე ქართველი კუნძულ ტექსელზე და რატომ მოხდა აჯანყება ომის მიწურულს, როცა პრაქტიკულად გადაწყვეტილი იყო გერმანიის ბედი?

ერთი ვერსიით, რომელსაც საბჭოთა პროპაგანდა ავრცელებდა და რომლის გამოძახილიც გახლდათ ზემოთ ხსენებული ფილმი, ტექსელის ტყვეთა ბანაკში გამომწყვდეული ქართველი მეომრები იმ იმედით აჯანყდნენ, რომ ბრიტანელი მოკავშირეების დახმარებით დააღწევდნენ თავს ტყვეობას. მეორე ვერსიით, კუნძულზე დისლოცირებული იყო ვერმახტის 822-ე ბატალიონი, რომელშიც 752 ქართველი ლეგიონერი და 400-მდე გერმანელი (უმეტესად ოფიცრები) მსახურობდა. მათ ევალებოდათ საფორტიფიკაციო ნაგებობებისა და სანაპირო ზოლის დაცვა იმ შემთხვევაში, თუ მოკავშირეთა დესანტის გადმოსხმა დაიწყებოდა.

ქართველთა უმეტესობა საბჭოთა არმიის ტყვედ ჩავარდნილი ჯარისკაცებისგან შედგებოდა. ნაცისტური გერმანიის წარმომადგენლები ემიგრაციაში მყოფ საქართველოს მთავრობას დაუკავშირდნენ და ქვეყნის დამოუკიდებლობის აღდგენის დაპირებით ქართული ლეგიონის ჩამოყალიბება შესთავაზეს, რომელიც გერმანიის მხარეზე იბრძოლებდა და თავად გაათავისუფლებდა ქვეყანას ბოლშევიკებისგან.

პროექტს ხელმძღვანელობდა ვერმახტის გენერალ-მაიორი შალვა მაღლაკელიძე, უაღრესად საინტერესო პიროვნება, რომელსაც პირადად ვიცნობდი და რომელიც ტექსელის აჯანყებულებს, რბილად რომ ვთქვა, ნეგატიურად მოიხსენიებდა.
ამის მთავარ მიზეზად კი მძინარე გერმანელებზე თავდასხმას ასახელებდა, რაც, მისი აზრით, ქართველი მეომრისთვის არადამახასიათებელი და უკადრებელი საქციელი გახლდათ.

უფრო ზუსტი წარმოდგენა რომ შეგიქმნათ, თანმიმდევრობით მივყვები.

ქართული ლეგიონის შემადგენლობაში 30 000 მეომარი გახლდათ, ძირითადად ტყვეობიდან გათავისუფლებულნი. ქართველები მსახურობდნენ 13 საველე ბატალიონში, რომელთაგან თითო 800-მდე ჯარისკაცს ითვლიდა.1942 წელს ეს ბატალიონები სხვა კავკასიურ ეთნიკურ ლეგიონებთან ერთად ყირიმში და ჩრდილო კავკასიაში იბრძოდნენ. სამხედრო ფორმირება „ქართულ ლეგიონს “ შალვა მაღლაკელიძესთან ერთად მეთაურობდნენ მიხეილ-ფრიდონ წულუკიძე, პოლკოვნიკი ნიკოლოზ ზალდასტანი (ზალდასტანიშვილი) და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სხვა  ოფიცრები.

მალე გამოირკვა, რომ ქართველები მოზრდილ ჯგუფებად გადადიოდნენ საბჭოელების მხარეს, ამიტომ ეს ბატალიონები აღმოსავლეთ ფრონტიდან გადაიყვანეს დასავლეთში, ძირითადად საფრანგეთში და ნაწილი ჰოლანდიაში.
ასე მოხვდა 822-ე ბატალიონი კუნძულ ტექსელზე, სადაც არც არანაირი საკონცენტრაციო ბანაკი არ ყოფილა და არც ქართველ მეომრებს ერჩოდა ვინმე.

ბუნებრივია, ჩნდება კითხვა – მაშინ რატომ აჯანყდნენ და შეაწყდნენ უკვე ომწაგებული გერმანიის სადამსჯელო ნაწილებს ქართველი მეომრები?

საქმე ისაა, რომ ბანაკის „ბინადართა“ უმეტესობას, რაღა თქმა უნდა, შინ დაბრუნება უნდოდა, ოჯახებთან. მაგრამ იცოდნენ, რა დამოკიდებულებაც ჰქონდა საბჭოთა ხელისუფლებას ტყვედ ნამყოფთა მიმართ, კარგად მოეხსენებოდათ, რომ მოღალატის იარლიყი ყველას გარანტირებული ჰქონდა, მით უმეტეს, გერმანელთა სამსახურში ნამყოფებს. ისინი სიკვდილით დასჯას თუ არა, გაციმბირებას ვერ გადაურჩებოდნენ. ამიტომ საჭირო იყო ერთგულება დაემტკიცებინათ საბჭოთა ხელისუფლებისათვის და ქართველებმაც აჯანყების მოწყობა გადაწყვიტეს. სხვანაირად მათ არანაირი შანსი არ ექნებოდათ არც სამშობლოში დაბრუნებისა და არც ცოლ-შვილის ნახვისა.

საინტერესოა, რომ ტექსელზე ამ აჯანყებამდე სრული სიმშვიდე სუფევდა. კუნძული ომს გადაურჩა, მაგრამ ქართველებისა და გერმანელების შურისძიების მსხვერპლი შეიქნა.

აჯანყებას მეთაურობდნენ კაპიტანი შალვა ლოლაძე, ევგენი არტემიძე, აკაკი კილაძე, სერგო გუჯაბიძე, ნოე გონგლაძე, შალვა ნოზაძე და სხვები. 5 აპრილს კუნძულის პატარა ქალაქ დენ ბურგის ეკლესიამ შუაღამის მაუწყებელი ზარი ჩამოჰკრა. ეს აჯანყების დაწყების ნიშანი იყო.

ამბოხებულები მძინარე გერმანელებს კი გაუსწორდნენ და ქალაქიც ხელში ჩაიგდეს, მაგრამ ძალიან მალე მატერიკიდან კბილებამდე შეიარაღებული სადამსჯელო დესანტი გადმოსხეს, რომელთან დაპირისპირებაც თითქმის უიარაღო ქართველების ძალებს აღემატებოდა. მიუხედავად ამისა, ბრძოლები 20 მაისამდე გაგრძელდა, ანუ როცა მეორე მსოფლიო ომი პრაქტიკულად უკვე დასრულებული იყო.

გერმანელები სასტიკად გაუსწორდნენ ამბოხებულებს და არც ადგილობრივი მოსახლეობა დაინდეს. 20 მაისს კი კუნძულს მოკავშირეების არმიაში შემავალი კანადური სამხედრო ფორმირება მიადგა და მათ დაუსვეს წერტილი ამ ტრაგედიას.

მსხვერპლი დიდი იყო. 500-მდე ქართველი განისვენებს ჰოლანდიის ამ პატარა კუნძულის სასაფლაოზე, ხოლო გადარჩენილებს, როგორც მოსალოდნელი იყო, ციმბირის „ლაგერებში“ უკრეს თავი.

თუმცა, ეს არ არის ამ ამბის ფინალი.
საბჭოთა ხელისუფლების კოლექტიურ ტვინში მოიხარშა მორიგი პროპაგანდისტული ზღაპარი კუნძულ ტექსელზე არსებული საკონცენტრაციო ბანაკის არსებობისა და იქ გაუსაძლის პირობებში მყოფი გმირი საბჭოთა მეომრების ამბოხის თაობაზე.

დატრიალდა პროპაგანდისტული მანქანა და... ციმბირის ბარაკებში გამომწყვდეული, ცხოვრებაზე ხელჩაქნეული ქართველი „მოღალატეები“ უეცრად გმირებად იქცნენ. ჩამოურიგეს ჩინ-მედლები, პრესა და რადიო (ტელევიზია ჯერ არ იყო) მათი ქება-დიდებით არ იღლებოდა...

მთავარი და სასიკეთო  კი ის გახლდათ, რომ ასობით ქართველი მშობლიურ კერას დაუბრუნდა და სრულფასოვანი ცხოვრების გაგრძელების საშუალება მიეცა. მერე კი წლების განმავლობაში თავადაც იმეორებდნენ საკუთარ თავგადასავალზე შექმნილ ლეგენდას. 

მხოლოდ მოგვიანებით, ცოტა პოლიტიკურად რომ „დათბა“, გახდა ცნობილი ტექსელის კუნძულზე დატრიალებული საზარელი ტრაგედიის რეალური ისტორია.

ჩემი აზრით, სრულიად უსაფუძვლოა მავანთა მცდელობა, რაიმე მიზეზით გაამტყუნოს 800 ქართველი, რომლებსაც შინ, საკუთარ ოჯახებში დაბრუნება უნდოდათ, მაგრამ ორი ტოტალიტარული სახელმწიფოს უგუნური პოლიტიკის მსხვერპლი კი აღმოჩნდნენ. ბედის გამოისობით, ტექსელზე გარიყულები რთულ ვითარებაში აღმოჩნდნენ და ამ ვითარების გათვალისწინებით მათი ქმედებები, ვფიქრობ, გამართლებული იყო.

41
თემები:
მეორე მსოფლიო ომის ისტორია: ფაშიმზე გამარჯვება 2021
სამახსოვრო სანთლები

ვერც შეყვარება მოასწრეს და ვერც სათქმელი დაასრულეს ფრონტზე დაღუპული ქართველი პოეტები

2314
(განახლებულია 12:14 08.05.2021)
დიდი სამამულო ომის წლებში საქართველოდან ფრონტზე 700 ათასზე მეტი ადამიანი წავიდა. ქვეყანამ ომში წასულთა ნახევარზე მეტი დაკარგა.

დიდი სამამულო ომის წლებში ფრონტზე წასული ყოველი მეორე ქართველი სახლში არ დაბრუნებულა. საქართველო, როგორც დანარჩენი რესპუბლიკები, ფაშიზმთან დაუნდობელ ბრძოლაში კარგავდა მომავალ ექიმებს, მასწავლებლებს, აგრონომებს, მეცნიერებს, მხატვრებს, მსახიობებს... იყვნენ პოეტებიც. სათქმელი ვერ დაასრულეს, შეყვარება ვერ მოასწრეს... რამდენი ლექსი შეიძლებოდა დაწერილიყო... მარადიული ხსოვნა მათ.

Грузинские поэты, погибшие на Великой отечественной войне
photo : National library of Georgia
სამამულო ომში დაღუპული ქართველი პოეტები

მირზა გელოვანი

„მე დაბრუნებით ტკივილებს წავშლი,

ოღონდ მოსვლამდის, ოღონდ ბოლომდის,

როგორც გაზაფხულს ელიან მთაში,

შენი ლამაზი გული მელოდეს“.

წერდა ფრონტიდან ერთ-ერთი ყველაზე რომანტიკული ქართველი პოეტი მირზა გელოვანი, რომელმაც მხოლოდ 27 წელიწადი იცოცხლა.

მომავალი პოეტი მირზა (რევაზ) გელოვანი 1917 წელს თიანეთში დაიბადა. 1930-იან წლებში მირზა გელოვანის ლექსები ხშირად იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალებში. ცხოვრება მას თითქოს ლამაზ პოეტურ გზას უმზადებდა. მაგრამ ბედი სხვაგვარად დატრიალდა.

„ჯერ კიდევ ბავშვი გხვდებოდი დილით

დუდგულის თოფით და ჯოხის ცხენით...

მეფარა ცა და გაშლილი ჩრდილი,

შენს ნაპირზე რომ აჩენენ ხენი“.

„მაშინ მეც უფრო მოგეფერები,

ჩემო იორო, აკვნად ნარწევო!“

ეს არის სტრიქონები მირზა გელოვანის ლირიკული ლექსიდან „საუბარი იორთან“. პოეტი ივრის ხეობაში გაიზარდა, თუმცა სიკვდილი სამშობლოსგან შორს, ბელორუსიაში ეწერა. ომში იგი სატანკო ჯარების კაპიტნის წოდებას ატარებდა.

წითელ არმიაში ოცდაორი წლის მირზა გელოვანი 1939 წელს გაიწვიეს. ფრონტიდან მშობლებისათვის გამოგზავნილ წერილში მირზა მადლობას უხდიდა მათ, რომ ბავშვობიდან ჩაუნერგეს იარაღის, სიმართლისა და ვაჟკაცობის სიყვარული.

გელოვანის მეთაურობით მებრძოლ ჯარისკაცებს კი ეჭვიც არ ჰქონდათ, რომ მათი კაპიტანი საქართველოში კარგად ცნობილი პოეტი იყო.

მირზა გელოვანი ბევრს წერდა ომზე: „და სადმე ტყვია თუ გააციებს გულს საშინელი განადგურებით, თქვენ მაპატიეთ, ჰო, მაპატიეთ, დანაშაული არდაბრუნების“...

სამი წელი იბრძოდა ფრონტის წინა ხაზზე. 1944 წლის გაზაფხულზე მას მოსკოვში სამსახური შესთავაზეს, მაგრამ მირზამ ფრონტიდან წასვლაზე უარი თქვა.

გელოვანი 1944 წლის ივნისში მდინარე დვინის გადალახვისას, ოპერაცია „ბაგრატიონის“ მსვლელობის დროს დაიღუპა. იგი ბელორუსიის ტყეში, გზისპირზე დაკრძალეს. 1952 წელს მისი ნეშტი ვიტებსკის ოლქის სოფელ სანიკის საძმო სასაფლაოზე გადაასვენეს.

გიორგი ნაფეტვარიძე

1919 წელს დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში, სოფელ შუამთაში დაიბადა გიორგი ნაფეტვარიძე – კიდევ ერთი ნიჭიერი ქართველი, რომლის სიცოცხლეც ომში ტრაგიკულად შეწყდა.

ნაფეტვარიძის პირველი ლექსები 1936 წელს გაზეთ „სტალინელში“ გამოქვეყნდა. გიორგიმ პარალელურად მუშაობა დაიწყო სოფლის სკოლაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. ფრონტზე ომის დაწყებისთანავე წავიდა. ახალი დაქორწინებული იყო მშვენიერ ნათელა არჯევანიძეზე.

„ჯარში რომ გამიწვევდნენ, ვიცოდი, გამოძახება მოულოდნელი არ უნდა ყოფილიყო, წინასწარ გავითვალისწინე ყველაფერი, მაგრამ მაინც მოულოდნელად მოხდა. კვირა დაღამდა, ვიწექი გარეთ, სამის ნახევარზე დამიძახეს. ნათელა გაშრა. ნახევარ საათში, სრულ სამზე უნდა გამოვცხადებულიყავი, წავედი უმალვე, ჭიშკრამდე მიმყვა იგი თვალცრემლიანი, ვაკოცე შუბლზე, ხელი ჩავიქნიე და წავედი. მამა გამოვიდა მის დასაბრუნებლად. მე მივდიოდი მარტო, ვბორძიკობდი კოლბოხებზე; ვწევდი პაპიროსს და მივდიოდი გაბრუებული. არ ვფიქრობდი არაფერზე. მივდიოდი, მივუყვებოდი ჩემი სოფლის მდუმარე შარას. არსად ენთო სანთელი, არ ყეფდნენ ძაღლები, არ ყიოდა მამალი. არავინ შემხვედრია, მესმოდა ჩემი ფეხის ხმა შუაღამის დუმილში, და ეს მოგონება დარჩა, როგორც განუმეორებელი და აუხდენელი სიზმარი ქარიან ღამის...“

„რაღა დავწერო ან რა მნიშვნელობა აქვს ამ შენიშვნებს, გამომადგება ოდესმე? ვფიქრობ, ვითომ დავბრუნდები? ეჰ! ვინ იცის! ერთი კია: მშიშრები ყველაზე ადრე და ყველაზე უაზროდ იღუპებიან, მე მშიშარა არ უნდა ვიყო, თუმცა ჯერ შესაშინებელი არაფერი შემხვედრია...“ – წერდა იგი მეუღლეს.

გიორგისთან ერთად ფრონტზე წავიდა მისი უახლოესი მეგობარი, მწერალი გრიგოლ ხურციძეც. მეგობრები თავდაპირველად თბილისის სამხედრო სასწავლებელში გაგზავნეს სამი თვით, შემდეგ კი, 1941 წლის დეკემბერში ყირიმის ფრონტზე გაუშვეს. ორივე 1942 წლის მაისში სევასტოპოლის მისადგომებთან, საპუნ-გორას ციხე-სიმაგრესთან წარმოებული საბრძოლო მოქმედებების დროს დაიღუპა. გიორგი ნაფეტვარიძისა და გრიგოლ ხურციძის საფლავები ცნობილი არ არის.

Грузинские поэты, погибшие на Великой отечественной войне
photo : National library of Georgia
ქართველი პოეტები დიდ სამამულო ომში

ნათელა თვალისჩინივით უფრთხილდებოდა მეუღლის ფრონტიდან გამოგზავნილ ლექსებს. მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოაქვეყნა ისინი. გამოიცა კრებულები „სიყვარული“, „დაუმთავრებელი ბალადა“, „ფრონტული წერილები“, „ჩვენთან ქუხილი ღამეს ათევდა“ და „მშვიდობით“.

სევერიან ისიანი

დიდმა სამამულო ომმა ქართველი პოეტის სევერიან ისიანის სიცოცხლეც შეიწირა. წარმოშობით იგი ცაგერის რაიონის სოფელ ზოგიშიდან იყო.

გლეხის ოჯახი ხელმოკლედ ცხოვრობდა, მაგრამ მშობლებმა ყველა ღონე იხმარეს, რომ სევერიანს განათლება მიეღო. იგი თავადაც ბევრს და ბეჯითად შრომობდა. ისიანმა 1937 წელს ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი დაამთავრა. ამ დროისთვის მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილებაში პასუხისმგებელი მდივნის თანამდებობაზე მსახურობდა. იყო ჟურნალისტი და რედაქტორი გაზეთებში „მუშა და კოლმეურნე“ და „წითელი ფეიქარი“. ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას.

პირველად მისი ლექსები 1930 წელს ქუთაისის გაზეთ „მუშა და კოლმეურნეში“ დაიბეჭდა. პირველი კრებული კი 1940 წელს გამოიცა. ამ დროს სევერიანი უკვე ჯარში მსახურობდა. ლექსებს სიცოცხლის უკანასკნელ წუთებამდე წერდა.

ქუთაისში სევერიანი ვეღარ დაბრუნდა. ომმა 1943 წელს იმსხვერპლა. იგი მხოლოდ 29 წლისა იყო.

სევერიან ისიანის წიგნი „საუბარი ფრონტელ მეგობართან“ და ოციოდე პირადი ბარათი, რომლებსაც მეგობრებს ფრონტიდან უგზავნიდა, ქუთაისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში ინახება.

ვლადიმერ უბილავა

ფრონტზე დაღუპული პოეტი ვლადიმერ უბილავა წარმოშობით წალენჯიხის რაიონის სოფელ ჭალედან იყო. 1936-41 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე სწავლობდა. პირველად მისი ლექსები გაზეთ „ლიტერატურულ საქართველოში“ გამოქვეყნდა. აქტიურად იბეჭდებოდა გაზეთებსა და ჟურნალებში 1934 წლიდან.

პოეტი ომში 1942 წელს 27 წლის ასაკში დაიღუპა. დაკრძალულია კრასნოდარში.

„რა ვარ, ბრძოლაში თუ დავვარდები,

მტერს შემოსეულს თუ არ დავხვდები;

ვერ გამითელონ ბაღში ვარდები,

ვერ დამიჩრდილონ მთების კალთები!

გაიშრიალებს ფრონტზე ფარაჯა,

ტყვიას ტყვიაში აჯენს ვაჟკაცი,

იბრძვის და მამულს უდგას დარაჯად

თოფის, ხიშტის და ხმლების კაშკაშში“.

პირველი პოეტური კრებული „ღელვას ბობოქარს“ მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1955 წელს გამოიცა. მას მოჰყვა კრებულები „ბალადა დაკარგული ჯარისკაცისა“ (1959), „მამის კერასთან“ (1967), 1969 წელს ცალკე წიგნად გამოიცა პოემა „ტობავარჩხილი“.

 

2314
თემები:
მეორე მსოფლიო ომის ისტორია: ფაშიმზე გამარჯვება 2021
წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია მრავალძალში

საეკლესიო კალენდარი: 9 მაისი

0
(განახლებულია 22:23 08.05.2021)
საქართველოს მართლამდიდებელი ეკლესია 9 მაისს მღვდელმოწამე ბასილის, ამასიელი ეპისკოპოსის, მართლი გლაფირა ქალწულის, ასევე სტეფანე, პერმელი ეპისკოპოსის ხსენების დღეს აღნიშნავს.

Sputnik-საქართველო გიამბობთ ვინ იყვნენ ეს წმინდანები და რატომ არიან მოხსენიებულები საეკლესიო კალენდარში
მღვდელმოწამე ბასილი, ამასიის ეპისკოპოსი და მართალი გლაფირა ქალწული

ბასილი ამასიის ეპისკოპოსი IV საუკუნის დასაწყისში ცხოვრობდა პონტოს ამასიაში. ის თანაუგრძნობდა და მხარში ედგა წარმართთაგან დევნილ ქრისტიანებს. ამ დროს რომის იმპერიის აღმოსავლეთს მართავდა ლიკინიუსი (312-324), წმიდა მოციქულთასწორი კონსტანტინე დიდის სიძე (306-307; ლიკინიუსმა ფარისევლურად მოაწერა ხელი მილანის ედიქტს (313), რომელიც რწმენის აღიარების თავისუფლებას ანიჭებდა ქრისტიანებს, მაგრამ სინამდვილეში სძულდა ქრისტიანები და განაგრძობდა მათ დევნას.

ლიკინიუსს ვნება აღეძრა თავისი მეუღლის, კონსტანციას მსახურის, მართალი გლაფირა ქალწულის მიმართ. წმიდა ქალწულმა ამის შესახებ დედოფალს აცნობა და მფარველობა სთხოვა. დედოფალმა მამაკაცის ტანსაცმელში შემოსა ქალწული, ფული მისცა და ერთგული მსახურის თანხლებით ქალაქიდან გააპარა. სომხითში მიმავალი გლაფირა ამასიაში შეჩერდა, სადაც ადგილობრივმა ეპისკოპოსმა ბასილიმ შეიფარა.

ეპისკოპოსი ქალაქში ტაძარს აშენებდა. მართალმა გლაფირამ დედოფლისგან მიღებული ფული ეკლესიის მშენებლობისთვის მისცა მღვდელმთავარს, კონსტანციას კი წერილი გაუგზავნა და კიდევ სთხოვა ფული მშენებლობის დასამთავრებლად. დედოფალმა მისი თხოვნა შეასრულა, მაგრამ წერილი იმპერატორს ჩაუვარდა ხელში. განრისხებულმა ლიკინიუსმა ამასიის მმართველს მოსთხოვა, მასთან გამოეგზავნა ეპისკოპოსი და მსახური. სანამ ბრძანება ამასიაში ჩავიდოდა, მართალი გლაფირა გარდაიცვალა (+322).

წმიდა ბასილი იმპერატორთან წაიყვანეს. სასამართლოზე ბასილიმ უარყო იმპერატორის წინადადება - გამხდარიყო უმაღლესი ქურუმი და სასიკვდილოდ გაემზადა. წმიდა ბასილიმ მშვიდად მიუშვირა თავი მახვილს.

სასჯელის აღსრულების შემდეგ ელპიდოფორი შეეცადა წმიდანის ნეშტი გამოესყიდა, მაგრამ ჯარისკაცებს იმპერატორის შეეშინდათ და ბასილის სხეული ზღვაში გადააგდეს.

სტეფანე, პერმელი ეპისკოპოსი 

სტეფანე პერმელი ეპისკოპოსი დაიბადა დაახლოებით 1340 წელს უსტუიჟელი მედავითნის სიმეონის ოჯახში.

წმიდანი ახალგაზრდობაში აღიკვეცა როსტოვის გრიგოლ ღვთისმეტყველის სახელობის მონასტერში. როსტოვის ეპისკოპოსმა არსენმა (1374-1380) მას ბერდიაკვნად დაასხა ხელი. 1379 წელს წმიდა სტეფანე კოლომნის ეპისკოპოსს გერასიმეს ეახლა და კურთხევა სთხოვა, წარმართთა ქვეყანაში - პერმში ჩასულიყო საქადაგებლად.

1383 წელს წმიდა სტეფანე აკურთხეს პერმის ეპისკოპოსად. ის ერთგულად მწყემსავდა თავის სამწყსოს, იცავდა სხვა ტომთა თავდასხმისაგან, შუამდგომლობდა მათ.

1395 წელს წმიდა სტეფანე გაემგზავრა მოსკოვში სამწყსოს საქმეების მოსაგვარებლად და იქვე აღესრულა.

 მასალა მომზადებულია ღია წყაროებზე დაყრდნობით.

0
თემები:
საეკლესიო კალენდარი