გაერთიანებული ოპოზიცია

მეორედ მოსვლის ამბავი... ანუ რისი ეშინია ოპოზიციას?

1092
(განახლებულია 18:15 19.02.2021)
პრემიერ-მინისტრი გადადგა. დაპირება სხვაგვარი იყო. მიდის თუ მოდის გიორგი გახარია, რჩება თუ არა ის პოლიტიკაში და თანაც მმართველი გუნდის წევრად? მემკვიდრე ცნობილია – ირაკლი ღარიბაშვილი. რატომ – საკადრო რესურსის დეფიციტი თუ კონკრეტული გზავნილი ოპოზიციას?

სამსონ ხონელი

მოვლენები კალეიდოსკოპური სისწრაფითა და თანაც მოულოდნელი სცენარით განვითარდა. მართალია, ახალი წლიდან მოყოლებული პრემიერ-მინისტრის შესაძლო გადადგომის თაობაზე ხმები აქტიურად ვრცელდებოდა, მაგრამ თავად გიორგი გახარია კატეგორიულად უარყოფდა, მეტიც, ამბობდა, კი არ მივდივარ, მოვდივარო. „მოსვლა“ უცნაური გამოდგა...

„ქართული ოცნების“ მმართველობის პერიოდის მეხუთე პრემიერ-მინისტრი თანამდებობიდან გადადგა. ამ დროს ქვეყნის მოსახლეობის უმრავლესობა თავისი ფიქრებით სულ სხვაგან იყო და მისთვის ჩვეული, გამორჩეული ცნობისმოყვარეობით ელოდა პასუხს კითხვაზე − როგორ და რის ფასად მოახერხებდა პოლიცია გაერთიანებული ოპოზიციის ციტადელის − „ნაციონალური მოძრაობის“ პარტიული ოფისის „შტურმით აღებას“ და იქ „გამაგრებული“ ნიკანორ მელიას დაპატიმრებას. არადა, როგორც გიორგი გახარიამ განაცხადა, თანამდებობიდან ის სწორედ ნიკანორ მელიას მიმართ მართლმსაჯულებით განსაზღვრული ღონისძიების აღსრულების საკითხზე გუნდთან შეუთანხმებლობის გამო წავიდა.

„დღეს, განსაკუთრებით, როდესაც ჩვენს ქვეყანაში პოლიტიკური დაძაბულობა და პოლარიზაციაა, თვითონ ქვეყნის განვითარების, მისი უსაფრთხოებისა და მომავლის რისკებს ქმნის, როდესაც ყველანი ერთად, ჩვენს მოქალაქეებთან ერთად გლობალურ პანდემიას, ეკონომიკურ კრიზისს, რეგიონალურ გამოწვევებს ვებრძვით და, რაც მთავარია, ჩვენ ყველანი პოლარიზაციას ვებრძვით, რათა უკეთესი მომავალი შევუქმნათ ჩვენს შვილებს, ასეთი ღონისძიება უნდა ჩატარდეს მხოლოდ მაშინ, როცა ყველა სახის რისკები გადაზღვეული იქნება“, – განაცხადა გიორგი გახარიამ.

მისი თქმით, აღსრულება მიუღებელია, როდესაც ის მოქალაქეების ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეს საფრთხეს უქმნის ან პოლიტიკური ესკალაციის შესაძლებლობას ქმნის. გიორგი გახარიას თანამდებობიდან წასვლის მიზეზი რომ ნიკანორ მელიას მიმართ სასამართლოს მიერ გამოტანილი ვერდიქტის აღსრულების საკითხზე მისი განსხვავებული პოზიცია იყო, ამას მმართველი გუნდის პოლიტსაბჭოსა და საპარლამენტო უმრავლესობის წევრებიც ადასტურებენ.  

ერთი სიტყვით, გიორგი გახარია წავიდა და, ვფიქრობ, ურიგო არ იქნება, გავიხსენოთ რამდენიმე ეპიზოდი ახლა უკვე მთავრობის ყოფილი თავმჯდომარის პოლიტიკური კარიერიდან. გიორგი გახარია პოლიტიკაში კერძო სექტორიდან მოვიდა. 2013 წლის მარტში ის ბიზნეს-ომბუდსმენად დაინიშნა. 2016 წლის ნოემბრიდან ერთი წლის განმავლობაში ეკონომიკის მინისტრის პოსტი ეკავა. ამ პერიოდს უკავშირდება მოგების გადასახადის რეფორმა, რომლის შედეგად რეინვესტირებული მოგება 15 პროცენტით აღარ იბეგრება. 2017 წელს ეკონომიკურმა ზრდამ 4.8 პროცენტი შეადგინა, რაც „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებისთვის რეკორდული მაჩვენებელია. იმავე წელს წარმატებით დასრულდა მოლაპარაკებები ჩინეთთან და მომდევნო წლიდან მსოფლიოს მეორე ეკონომიკასთან თავისუფალი სავაჭრო ხელშეკრულება ამოქმედდა. გასული წლის მონაცემებით, ჩინეთი საქართველოს ყველაზე მსხვილი საექსპორტო პარტნიორია.

გიორგი გახარია ქვეყნის პირველი პოლიციელიც იყო. შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტს ის 2017 წლის 13 ნოემბრიდან მოყოლებული 2019 წლის 8 სექტემბრამდე იკავებდა. ამ პერიოდს რამდენიმე გახმაურებული საქმე უკავშირდება. კერძოდ, ჯერ თანამდებობაზე დანიშვნიდან ერთ კვირაში გაბრიელ სალოსის ქუჩაზე და შემდეგ უკვე დეკემბერში პანკისში ჩატარებული სპეცოპერაციები. დეტალების შეხსენებით თავს არ შეგაწყენთ, დარწმუნებული ვარ, მკითხველს კარგად მოეხსენება. საკამათო არ არის, 2019 წლის 20 ივნისი განსაკუთრებული თარიღია. ე.წ. გავრილოვის ღამეს, როგორც ამას მოვლენათა განვითარება ცხადყოფს, აქტუალობა დღემდე არ დაუკარგავს. დეტალიზაციის აუცილებლობას ვერც აქ ვხედავ, მხოლოდ შეგახსენებთ, რომ პოლიციის მიერ საპროტესტო აქციის რეზინის ტყვიებითა და ცრემლსადენი გაზით დარბევის შედეგად რამდენიმე ადამიანი ძალიან მძიმედ დაშავდა. პასუხისმგებლობა მაშინ შინაგან საქმეთა მინისტრმა გახარიამ აიღო.

ხელისუფლების ოპონენტები გიორგი გახარიას თანამდებობიდან გადაყენებას მოითხოვდნენ, მაგრამ მოვლენები სხვაგვარად განვითარდა. რამდენიმე თვეში მთავრობის თავმჯდომარე მამუკა ბახტაძე თანამდებობიდან გადადგა. პარლამენტმა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ნდობა სწორედ გიორგი გახარიას კანდიდატურას გამოუცხადა. მთავრობას ის 17 თვის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა.

გიორგი გახარიას პრემიერ-მინისტრობიდან ნახევარ წელიწადში ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ COVID-19 პანდემიად გამოაცხადა, რასაც მალევე მთელ მსოფლიოში ვირუსის გავრცელების საწინააღმდეგოდ მკაცრი რეგულაციების დაწესება მოჰყვა. დაიწყო გლობალური ეკონომიკურმი კრიზისი, რომელიც, ბუნებრივია, საქართველოსაც შეეხო და მთლიანი შიდა პროდუქტი 6.1 პროცენტით შემცირდა, რაც 1994 წლის შემდეგ ყველაზე ცუდი მაჩვენებელია. აქვე უნდა ითქვას, რომ გასული წლის გაზაფხულზე COVID-19-ის პანდემიასთან საქართველოს წარმატებულ ბრძოლას ქვეყნის მოსახლეობა მედიკოსების ცნობილ „სამ მუშკეტერთან“ ერთად სწორედ გიორგი გახარიას სახელს უკავშირებდა.

საინტერესოა, პოლიტიკურ ველზე ვინ როგორ შეაფასა პრემიერ-მინისტრის გადადგომა. უნდა ითქვას, რომ მმართველი გუნდი შედარებით სიტყვაძუნწი და მოკრძალებული იყო. გაკეთდა განცხადებები, რომ გუნდი ერთიანია, დაპირისპირება არ არსებობს, „ქართული ოცნება“ კვლავ განაგრძობს ეფექტურ მართვას და ქვეყნის სტაბილურ განვითარებას, მისთვის წითელი ხაზია და ამდენად მიუღებელია საუბარი ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებზე, სახელისუფლებო გუნდი ოპოზიციას ახალს არაფერს შესთავაზებს და, ბოლოს, ნიკანორ მელიასთან მიმართებაში მართლმსაჯულების განაჩენი აღსრულდება.

ოპოზიციური ფლანგი შეფასებებში ერთსულოვანი იყო. მმართველი გუნდის ოპონენტებს არ დაუმალავთ კმაყოფილება პრემიერ-მინისტრის გადადგომის გამო, მეტიც, ეს ფაქტი ლოკალურ გამარჯვებად წარმოაჩინეს. თქვეს, რომ გიორგი გახარიას ეს გადაწყვეტილება ხელს შეუწყობს პოლიტიკური ესკალაციის შესუსტებას, გაჩნდა მოლაპარაკებების შესაძლებლობები და უნდა შედგეს მეხუთე რაუნდი, რომელიც ვადამდელი არჩევნების ჩატარების საკითხზე შეთანხმებით უნდა დასრულდეს.

ერთი სიტყვით, მოლაპარაკებათა მთავარ საკითხზე მხარეთა პოზიციები უცვლელია და არავინ უწყის, შესაძლებელია თუ არა უახლოეს მომავალში გაიმართოს დიალოგი, რომელიც კრიზისის განმუხტვას მეტ-ნაკლებად მაინც შეუწყობს ხელს.

ცნობილია მომავალი პრემიერ-მინისტრის ვინაობაც. ამ პოსტზე მმართველმა გუნდმა ირაკლი ღარიბაშვილის კანდიდატურა დაასახელა და, როგორც ჩანს, ჯერ კიდევ თავდაცვის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი წინააღმდეგი არ არის, რომ „ერთსა და იმავე მდინარეში ორჯერ შევიდეს“. „ჩემთვის უდიდესი პასუხისმგებლობა და პატივია, რომ, დამტკიცების შემთხვევაში, მეორედ ვიყო ამ ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი“, − განაცხადა ირაკლი ღარიბაშვილმა. ხალხის რჩეულები გადაწყვეტილებას კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში მიიღებენ. საპარლამენტო უმრავლესობის პოზიცია წინასწარ ცნობილია – ირაკლი ღარიბაშვილის გაპრემიერებას წინ არაფერი დაუდგება.

საინტერესოა, რას ფიქრობენ ანალიტიკურ წრეებში. მათი უმრავლესობის შეფასებით, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან წავიდა ძალიან ძლიერი და გამოცდილი პოლიტიკური ფიგურა, რომელსაც დიდი ელექტორალური მხარდაჭერაც აქვს. ითქვა ისიც, რომ მმართველი გუნდი „ჰაერშია“, მისი უკანასკნელი ბურჯი გიორგი გახარია იყო. რაც შეეხება პრემიერ-მინისტრობის ახალ კანდიდატს, ოპოზიციურ ფლანგზე ფრთხილი განცხადებები კეთდება, საიდანაც კარგად ჩანს, რომ ხელისუფლების ოპონენტებს ირაკლი ღარიბაშვილის მათდამი რიტორიკა აშკარად აშინებთ. პატივცემულ მკითხველს მოეხსენება, რომ ირაკლი ღარიბაშვილი ის პოლიტიკოსია, რომელიც „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისა“ თუ მასთან აფილირებული სხვა ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიების შეფასებისას განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩეოდა. უნდა ითქვას, რომ ანალიტიკოსების ვარაუდით, პრემიერ-მინისტრის პერსონის გათვალისწინებით, ნაკლებად მოსალოდნელია, უახლოეს მომავალში პოლიტიკური დუღილის ტემპერატურამ და დაპირისპირების ხარისხმა დაიკლოს. რაც შეეხება მმართველი პარტიის წარმომადგენლებს, მათი შეფასებებით, ირაკლი ღარიბაშვილი სწორედ ის კანდიდატია, რომელიც მთავრობის გუნდთან ერთად შეძლებს გაუსწორდეს დღეს არსებულ გამოწვევებს, ეს არის პანდემია და ეკონომიკური კრიზისი. შესაძლოა, გაგიკვირდეთ, მაგრამ პოლიტიკურ კრიზისზე აქცენტი არ კეთდება...

და, ბოლოს, კიდევ ერთხელ დავუბრუნდეთ გადამდგარი პრემიერ-მინისტრის პერსონას. წავა თუ არა გიორგი გახარია ოპოზიციაში და სწორედ ის ხომ არ შექმნის იმ პოლიტიკურ ძალას, რომელიც, როგორც ბიძინა ივანიშვილმა საჯარო პოლიტიკიდან წასვლისას გვითხრა, „ქართულ ოცნებას“ დაამარცხებს? თქვენი არ ვიცი და კითხვაზე პასუხი ჯერჯერობით არ მაქვს. მმართველი პარტიის წარმომადგენლები ამბობენ, რომ ამ გადასახედიდან ეს გამორიცხულია. ახლა ვფიქრობ, რატომ არიან ასე დარწმუნებული? თუ პასუხს მივაგენი, ბუნებრივია, თქვენც უსათუოდ გაგიზიარებთ...

 

1092
კორონავირუსის ეპიდემია

COVID-19-ის ერთი წლის ქრონიკა და ინფიცირებული ეკონომიკის ანამნეზი...

321
(განახლებულია 15:57 01.03.2021)
რატომ და როგორ იზრდებოდა საქართველოში კოვიდ-ინფიცირებულთა რაოდენობა. ერთი წლის ქრონიკა ციფრებში. დაუშვა თუ არა მთავრობამ შეცდომა, როცა შეზღუდვების შემსუბუქების გადაწყვეტილება მიიღო და რა დაღი დაასვა COVID-19-მა ქვეყნის ეკონომიკას?

სამსონ ხონელი

ერთი წელი გავიდა, რაც მთავრობის კანცელარიაში გამართულ ბრიფინგზე ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრმა ეკატერინე ტიკარაძემ გვაუწყა, რომ საქართველოში COVID-19-ით ინფიცირების პირველი შემთხვევა ლაბორატორიულად დადასტურდა. ვფიქრობ, ურიგო არ იქნება, განვლილ პერიოდს კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი, ვნახოთ, როგორი იყო ვირუსის გავრცელების დინამიკა, რა კონკრეტული ნაბიჯები გადადგა სახელმწიფომ უხილავ მტერთან საბრძოლველად და, რაც მთავარია, როგორ აისახა COVID-19-ის პანდემია ქვეყნის ეკონომიკაზე.

ამთავითვე უნდა ითქვას, მთავრობამ ეპიდემიოლოგების რეკომენდაციები გაითვალისწინა და COVID-19-თან საბრძოლველად მზადება ჯერ კიდევ 2019 წლის დეკემბერში დაიწყო. მომდევნო წლის იანვრის თვის ბოლოს ვირუსის გავრცელების პრევენციის სამოქმედო გეგმა დაამტკიცა, 29 იანვარს ჩინეთთან, ხოლო 23 თებერვალს ირანთან საჰაერო მიმოსვლა შეაჩერა.

მას შემდეგ, რაც COVID-19-მა საქართველომდეც მოაღწია, მარტის დასაწყისში სკოლებსა და უმაღლეს სასწავლებლებში სასწავლო პროცესი შეწყდა, დაიხურა საბავშვო ბაღებიც. მარტის პირველ კვირაში იტალიასთან ავიამიმოსვლა აიკრძალა, ხოლო მაღალი გავრცელების ზონის ქვეყნებიდან ჩამოსულ მოგზაურებს ორკვირიანი კრანტინი და თვითიზოლაცია დაუწესდა.

მარტის თვის მეორე დეკადაში ნებისმიერი უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის საზღვარი ჩაიკეტა. ამავე პერიოდში დაიხურა სამთო კურორტები, აიკრძალა სამარშრუტო მიკროავტობუსების მოძრაობა, დაიხურა ყველა ტიპის ბაზრობები და სავაჭრო ცენტრები. 21 მარტს კი საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. აიკრძალა ათ ადამიანზე მეტის შეკრება და შესაძლო დარღვევევბზე საკმაოდ მაღალი ჯარიმა დაწესდა – ფიზიკური პირებისთვის 3000 ლარი, იურიდიული პირებისთვის – 15 000 ლარი.

31 მარტს საყოველთაო კარანტინი გამოცხადდა. აიკრძალა საქალაქთაშორისო და ყველა სახის მუნიციპალური ტრანსპორტი. მგზავრობა ნებადართული დარჩა მხოლოდ კერძო ავტომობილებით, ასევე ტაქსით. საღამოს 21:00 საათიდან დილის 06:00 საათამდე კომენდანტის საათი გამოცხადდა, ხოლო დიდ ქალაქებში საკონტროლო-გამშვები პუნქტები მოეწყო. აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით სასაფლაოები ჩაიკეტა. ამავე პერიოდიდან დახურულ სივრცეში პირბადის ტარება სავალდებულო გახდა.

აპრილის თვის ბოლოს მკაცრი შეზღუდვების ეტაპობრივი მოხსნა დაიწყო, თუმცა საგანგებო მდგომარეობა მაისის თვის ბოლომდე გახანგრძლივდა. ამავე პერიოდში ხალხის რჩეულებმა „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ კანონში ცვლილებები შეიტანეს. მთავრობას თითქმის იგივე უფლებები მიენიჭა, რაც საგანგებო მდგომარეობის დროს, იმ განხვავებით, რომ პრეზიდენტისა და პარლამენტის თანხმობა საჭირო უკვე აღარ იყო. კანონის მოქმედების ბოლო ვადა 15 ივლისით განისაზღვრა, თუმცა ის ჯერ მიმდინარე წლის 1 იანვრამდე, ბოლოს კი 1 ივლისამდე გახანგრძლივდა.

ზაფხულის თვეებში, სავარაუდოდ, ტურისტული სეზონის გადასარჩენად შეზღუდვების დიდი ნაწილი უკვე მოხსნილი იყო. 2020 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, ინფიცირების სულ 1487 და გარდაცვალების 19 შემთხვევა იყო დაფიქსირებული. ეს, მოსახლეობის რაოდენობის გათვალისწინებით, მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი იყო. ეპიდემიოლოგთა დიდი უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ საშემოდგომოდ ინფიცირების რაოდენობის მატება სწორედ საზაფხულოდ კოვიდ-რეგულაციების შემსუბუქების შედეგია.

სექტემბრის ბოლოს COVID-19-ით ინფიცირებულთა საერთო რაოდენობამ 6192-ს მიაღწია. ზუსტად ერთი თვის შემდეგ ეს მაჩვენებელი 40 ათასს მიუახლოვდა. ინფიცირების შემთხვევათა რაოდენობამ პიკს ნოემბერ-დეკემბერში მიაღწია. თუ გიორგობისთვის ბოლოს ქვეყანას 136.000-მდე კოვიდ-ინფიცირებული ჰყავდა, გასული წლის ბოლოს მათი რაოდენობა 227.000-მდე გაიზარდა.

მთავრობა იძულებული გახდა, ოქტომბრიდან შეზღუდვები ისევ გაემკაცრებინა. პირბადე გარე სიცრცეშიც სავალდებულო გახდა. ნოემბრის პირველი დეკადის ბოლოს გადაადგილება 21:00 საათიდან 05:00 საათამდე აიკრძალა. კომენდატის საათის გამოცხადებიდან მალევე, 28 ნოემბრიდან ქვეყანა კიდევ ერთხელ ჩაიკეტა, ანუ „ლოკდაუნი“ მეორედ გამოცხადდა. აქვე მოგახსენებთ, რომ 2020 წლის 21 მარტიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით კოვიდ-რეგულაციების დარღვევის გამო თითქმის 37 მილიონი ლარის ჯარიმა გამოიწერა.

დარწმუნებული ვარ, მკითხველს კარგად მოეხსენება, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ახლად დამტკიცებულმა ირაკლი ღარიბაშვილმა სულ რამდენიმე დღის წინ საზოგადოებას კოვიდ-რეგულაციების ეტაპობრივად მოხსნის გეგმა გააცნო. გარკვევით ითქვა ისიც, რომ თუ მოსახლეობა პირბადის ტარებისა და დისტანციის დაცვის წესს გაითვალისწინებს, ქვეყანა თანდათან ცხოვრების ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდება. როგორ აისახება შეზღუდვების მორიგი მოხსნა ეპიდემიოლოგიურ ვითარებაზე, ამას დრო გვიჩვენებს, მანამდე კი საზოგადოებაში არ წყდება დისკუსია − როდიდან და რა სახის რეგულაციები უნდა დაწესებულიყო, როგორია კოვიდ-შეზღუდვების ეფექტი ეპიდსიტუაციაზე და მისი ნეგატიური ზემოქმედების ხარისხი ეკონომიკაზე?

არახალია, ეკონომიკური მდგომარეობა მძიმეა. თანმიმდევრულად მივყვეთ და რამდენიმე პარამეტრი მიმოვიხილოთ.

მთლიანი შიდა პროდუქტი − გასულ წელს ქვეყანაში ეკონომიკური ვარდნის მაჩვენებეელი 1994 წლიდან მოყოლებული ყველაზე უარესი – 6.1 პროცენტი იყო, რაც მთლიანი შიდა პროდუქტის შემცირების მსოფლიო მაჩვენებელს 2.1 პროცენტით აღემატება. არასახარბიელოა მიმდინარე წლის პროგნოზიც. მართალია, ბიუჯეტი 4.3 პროცენტიან ეკონომიკურ ზრდაზე დაიგეგმა, ხოლო ეროვნული ბანკის შეფასებით, მიმდინარე წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი 4 პროცენტით უნდა გაიზარდოს, მაგრამ ფაქტია, რომ ახალი წლის პირველი თვე ეკონომიკის 11.5 პროცენტიანი შემცირებით დასრულდა. 

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები − სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს გასული წლის საბოლოო შედეგები ჯერ არ გამოუქვეყნებია და ჩვენც ისღა დაგვრჩენია, პირველი სამი კვარტლის მონაცემებით ვიხელმძღვანელოთ. ამ პერიოდში საქართველოში 719 მილიონი ამერიკული დოლარის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია განხორციელდა, რაც 2019 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 24 პროცენტით ნაკლებია და ბოლო ათი წლის ყველაზე ცუდი მაჩვენებელია.

საგარეო ვაჭრობა − გასულ წელს საგარეო სავაჭრო ბრუნვა შემცირდა, კერძოდ, ექსპორტი 11.1 პროცენტით, ხოლო იმპორტი − 16.6 პროცენტით შემცირდა. ანალიტიკოსთა შეფასებებით, იმპორტის შედარებით უფრო დიდი მოცულობით შემცირება მისი ადგილობრივი ნაწარმით ჩანაცვლებამ კი არა, ნავთობზე ფასების ვარდნამ და მსყიდველობითუნარიანობის კლებამ განაპირობა.

ფულადი გზავნილები − გასული წლის განმავლობაში საქართველოში საზღვარგარეთიდან რეკორდული ოდენობის − 1.886 მილიარდი დოლარის ფულადი გზავნილი განხორციელდა, რაც 2019 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.8 პროცენტით მეტია, ხოლო მიმდინარე წლის იანვარში ეს მაჩვენებელი, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 19 პროცენტით გაიზარდა. ანალიტიკოსთა შეფასებით, COVID-19-ის პანდემიისა და ეკონომიკური კრიზისის ფონზე, როდესაც საგარეო ვაჭრობაც შემცირდა, ინვესტიციების მოცულობაც, ტურიზმიც და პრაქტიკულად ყველა სხვა ეკონომიკური აქტივობა, უცხოეთიდან საქართველოში ფულადი გზავნილების ზრდაში გარკვეული როლი მისმა ბოლომდე გაოფიციალურებამაც შეასრულა. სატრანსპორტო მიმოსვლის აკრძალვის გამო ემიგრანტებმა თანხის ახლობლისთვის ხელზე გატანების საშუალება დაკარგეს. ფულადი გზავნილები კონკრეტულ ადრესატამდე საბანკო სისტემის გავლით მიდიოდა და, შესაბამისად, მარტივად აღირიცხებოდა.

ტურიზმი − არავის გაუკვირდება, სფეროდან შემოსავალი ფაქტობრივად განულდა. სექტორი 2000-იანი წლების მაჩვენებლებს დაუბრუნდა.   

უმუშევრობა − გასული წლის მეოთხე კვარტალში უმუშევრობა 3.8 პროცენტით გაიზარდა და 20.4 პროცენტი შეადგინა, რაც 2018 წლის პირველი კვარტლის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. დასაქმებულთა საერთო რაოდენობა 1,197 მილიონს დაუბრუნდა, რაც შვიდი წლის წინანდელი მაჩვენებელია.  

ეროვნული ვალუტა − თავისი არსებობის მეოთხედსაუკუნოვანი ისტორიის განმავლობაში ლარის კურსი დოლართან მიმართებაში პირველად გასცდა სამიან ნიშნულს. გასულ წელს ლარი საშუალოდ 16 პროცენტით გაუფასურდა.

და, ბოლოს, სიღარიბისა და უკიდურესი სიღარიბის ზუსტი სტასტისტიკა უცნობია, მაგრამ ცნობილია, რომ გასულ წელს სოციალური დახმარების მიმღებ პირთა რაოდენობა თითქმის 100 ათასით გაიზარდა და ნახევარ მილიონს გადააჭარბა.

ასეთია COVID-19-ის ერთი წლის არასრული სტატისტიკა. ვნახოთ, რა იქნება კიდევ ერთი წლის შემდეგ. შეძლებს თუ არა საქართველო დროულად დაიწყოს ვაქცინაციის პროცესი, გაუსწორდეს პანდემიას, დაამარცხოს უხილავი მტერი და დაუბრუნდეს ცხოვრების ჩვეულ რიტმს... მანამდე კი, სხვა რა დაგვრჩენია, გავიკეთოთ პირბადე, დავიცვათ დისტანცია და ხშირად დავიბანოთ ხელები.

 

321
კომოანია Standard & Poor's -ს ლოგო

როგორ აისახა პანდემია საქართველოს ეკონომიკაზე: S&P პროგნოზს აუარესებს

64
(განახლებულია 14:31 28.02.2021)
სააგენტო ვარაუდობს, რომ 2020 წელს საქართველოს რეალური მშპ-ის 6%-ით შემცირების შემდეგ, 2021 წელს ის 4%-ით გაიზრდება. ის აღნიშნავს, რომ ეკონომიკის ზრდის საშუალოვადიან პერსპექტივებზე ზოგიერთმა პრობლემამ შესაძლოა გავლენა იქონიოს.

თბილისი, 28 თებერვალი – Sputnik. რისკები უცხოური ინვესტიციებისთვის, კორონავირუსის გამო ექსპორტის შემცირება და ტურიზმის შემოსავლების კუთხით პროგნოზის გაუარესება - ეს ყველაფერი ნეგატიურად აისახება საქართველოს ეკონომიკაზე, ნათქვამია ანგარიშში, რომელიც გამოაქვეყნა საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტომ S&P Global Ratings.

სააგენტომ გადახედა თავის პროგნოზს საქართველოს მიმართ და ის „სტაბილურიდან“ „ნეგატიურამდე“ ჩამოაქვეითა. ამავე დროს უცხოურ და ადგილობრივ ვალუტაში გრძელვადიანი და მოკლევადიანი სუვერენული საკრედიტო რეიტინგები BB/B დონეზე დატოვა.

„ნეგატიური პროგნოზი ასახავს რისკებს, რომლებიც შეიძლება შეექმნას საქართველოს თავისი მნიშვნელოვანი საგარეო ვალდებულებების მომსახურების დროს საკმარისი სავალუტო შემოსავლების გენერირების კუთხით. სავარაუდოდ, ტურისტული სექტორის აღდგენა ვაქცინების გლობალურ დანერგვას ჩამორჩება, და ჩვენ ვერ ვივარაუდებთ 2019 წლის ტურისტული აქტიურობის დონის 2024 წლამდე დაბრუნებას. მეტად არასტაბილურ შიდა პოლიტიკურ ვითარებასთან ერთად ამან შეიძლება გააუარესოს უცხოური ინვესტიციების მოდინების საშუალოვადიანი პერსპექტივები, რაც, ჩვენი თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანია ზრდისთვის და საგარეო დაფინანსებისთვის“, - ნათქვამია ანგარიშში.

ამავე დროს S&P აღნიშნავს, რომ სააგენტო მზადაა გადახედოს პროგნოზს და ის „სტაბილურით“ შეცვალოს, თუ სავალუტო შემოსავლები მოსალოდნელზე სწრაფად აღდგება.

ნეგატიური ზეგავლენა ეკონომიკაზე

სააგენტო ვარაუდობს, რომ 2020 წელს საქართველოს რეალური მშპ-ის 6%-ით შემცირების შემდეგ, 2021 წელს ის 4%-ით გაიზრდება. ის აღნიშნავს, რომ ეკონომიკის ზრდის საშუალოვადიან პერსპექტივებზე ზოგიერთმა პრობლემამ შესაძლოა გავლენა იქონიოს.

S&P რისკებად აფასებს ტურიზმის სუსტ აღდგენას, ვაქცინაციის ნელ ტემპს და უცხოური ინვესტიციების მოდინების შემცირებას.

„გარდა ამისა, ხშირი პოლიტიკური კრიზისების შედეგად არსებობს რეფორმების იმპულსის შესუსტების და უცხოური ინვესტორების მიერ საქართველოს სტაბილურობის აღქმის რისკი“, - ნათქვამია ანგარიშში.

სააგენტოში მიიჩნევენ, რომ ზრდის პერსპექტივებს საფრთხე შეიძლება შეუქმნას ასევე ფისკალური და მონეტარული პოლიტიკის ნაადრევმა გამკაცრებამ.

„ეკონომიკურ აქტივობას, მათ შორის შერყეულ სასტუმრო სექტორში, სარგებელს მოუტანს შემზღუდავი ზომების შერბილება. შეზღუდვები კვლავ დაწესდა 2020 წლის ბოლო კვარტალში COVID-19-ის შემთხვევების მკვეთრი ზრდის შემდეგ. 2021 წელს სახელმწიფო მხარდაჭერის ზოგიერთი ზომების გაგრძელებამ ასევე უნდა შეუწყოს ხელი ეკონომიკურ ზრდას“, - აღნიშნეს სააგენტოში.

ასევე, S&P საქართველოს მთავრობის ვაქცინაციის გეგმას ამბიციურს უწოდებს.

„მიგვაჩნია, რომ მსოფლიო მოთხოვნა-მიწოდების დინამიკის გათვალისწინებით, მთავრობის მიერ გაცხადებული გეგმა წლის ბოლომდე მოზრდილი მოსახლეობის 60%-ის ვაქცინაციის შესახებ საკმაოდ ამბიციურია. მოსალოდნელია, რომ საქართველო 2021 წლის პირველ ნახევარში COVAX-ისგან დაახლოებით 214 ათას დოზას მიიღებს. ეს ნიშნავს, რომ 2021 წლის შუა პერიოდში ვაქცინაციის დონე მოსახლეობის საერთო რიცხვის 2,8%-ს შეადგენს (ერთ ადამიანზე ორი დოზის გათვალისწინებით),“ - აღნიშნულია ანგარიშში.

სწორედ ვაქცინის დანერგვაზე იქნება დამოკიდებული ტურისტული სექტორის ბედი, მიაჩნიათ სააგენტოში.

„ტურისტული სექტორის პერსპექტივები ბუნდოვანი რჩება. იმ დროს, როდესაც  შიდა ტურისტული აქტივობა გარკვეულწილად გრძელდებოდა 2020 წელს, ქვეყანაში უცხოელი ტურისტების შემოდინება 2019 წელთან შედარებით 83%-ით შემცირდა. ჩვენი თვალსაზრისით, ამ სექტორის ბედი დაკავშირებული იქნება  ვაქცინის დანერგვის პროგრესთან არა მხოლოდ ქვეყანის შიგნით, არამედ მეზობელ ქვეყნებშიც, საიდანაც ჩამოდის საქართველოს ვიზიტორების უმეტესობა“, - აღნიშნულია ანგარიშში.

პოლიტიკის გავლენა ეკონომიკაზე

S&P ნეგატიურად აფასებს ასევე პოლიტიკური კრიზისის ზეგავლენას.

„პოლიტიკურმა დაძაბულობამ მმართველ პარტიასა და ოპოზიციას შორის შესაძლოა შეასუსტოს რეფორმების იმპულსი და ხელისუფლების ცენტრალიზაციის რისკების ფონზე ავნოს საერთაშორისო ინვესტორების აღქმას საქართველოს სტაბილურობასთან დაკავშირებით“, - ნათქვამია ანგარიშში.

სააგენტო აღნიშნავს, რომ თუმცაღა ოპოზიციის მოთხოვნა ვადამდელი არჩევნების ჩატარების შესახებ სავარაუდოდ არ დაკმაყოფილდება, არსებობს სივრცე სხვა პოლიტიკური დათმობებისთვის, რომლებიც ქვეყანას ჩიხიდან გამოიყვანდა.

„საქართველოს ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, გიორგი გახარიას გადადგომა, რაც ქვეყნის ოპოზიციის ლიდერის დაკავების საქმეს უკავშირდებოდა, კიდევ უფრო ართულებს საქართველოში მოკლევადიანი პოლიტიკის განჭვრეტას. თუმცა, მთავრობის მიერ გაცხადებული მაკროეკონომიკური დღის წესრიგი უცვლელი რჩება“, - აღნიშნეს სააგენტოში.

ხელისუფლების რეაქცია

საქართველოს მთავრობაში საქართველოს საკრედიტო რეიტინგის შენარჩუნება დადებითად შეაფასეს.

„სარეიტინგო სააგენტო S&P Global-ის მიერ რეიტინგის შენარჩუნება ადასტურებს მთავრობის მიერ გატარებულ გონივრულ მაკროეკონომიკურ პოლიტიკას“, - განაცხადა ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ ნიკოლოზ გაგუამ.

ამავე დროს მან განმარტა, რით არის გამოწვეული სააგენტოს ნეგატიური პროგნოზი.

„სააგენტოს მიერ განსაზღვრული „ნეგატიური“ პერსპექტივა, ძირითადად, გამოწვეულია გლობალურად, ტურიზმის აღდგენის შედარებით ნელი პერსპექტივიდან გამომდინარე. S&P Global-ის შეფასებით, ტურიზმის აღდგენა მთელ მსოფლიოში და მათ შორის, საქართველოში, შედარებით ნელი ტემპებით მოხდება, ვიდრე ამას დასაწყისში ელოდნენ. ტურიზმის სწრაფი აღდგენის შემთხვევაში, რისი მაღალი მოლოდინიც ჩვენ გვაქვს, კომპანია გამოხატავს პერსპექტივის აღდგენის მზადყოფნას,“ – აღნიშნა ნიკოლოზ გაგუამ.

S&P შეფასება და Fitch-ის მონაცემები

ერთი კვირის წინ სხვა საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტო Fitch-მა დატოვა საქართველოს ემიტენტის დეფოლტის გრძელვადიანი რეიტინგი უცხოურ ვალუტაში BB დონეზე. პროგნოზი - „ნეგატიურია“.

„ნეგატიური“ პროგნოზი, Fitch-ის ანალიტიკოსების აზრით, ასახავს კორონავირუსის პანდემიის მნიშვნელოვან გავლენას საქართველოს ეკონომიკაზე.

მათი მტკიცებით, პანდემია იწვევს მსხვილი ტურისტული სექტორის მქონე საქართველოს მცირე, ღია ეკონომიკის მკვეთრ შემცირებას, საბიუჯეტო ანგარიშების შესამჩნევ გაუარესებას, მათ შორის, სახელმწიფო ვალის ზრდას, და უფრო მოწყვლადს ხდის მას, რაც მომდინარეობს საქართველოს დიდი საგარეო ვალიდან და მიმდინარე ანგარიშის უფრო ფართო სტრუქტურული დეფიციტიდან BB კატეგორიის ქვეყნების მედიანურ მაჩვენებელთან შედარებით.

Fitch-ის პროგნოზით, 2020 წელს პანდემიით გამოწვეული 6,1%-იანი ვარდნის შემდეგ 2021 წელს საქართველოს ეკონომიკა 4.3%-ით, ხოლო 2022 წელს – 5.8%-ით გაიზრდება.

სააგენტოს ანალიტიკოსების აზრით, საქართველოს მშპ-ის ზრდის მთავარ განმსაზღვრელ ფაქტორს შიდა მოთხოვნილების მატება წარმოადგენს, ვინაიდან შეზღუდვების შემსუბუქება ხელს უწყობს კერძო მოხმარებას, ხოლო ინფრასტრუქტურაზე სახელმწიფოს მიერ გაწეული, ჩვეულებრივზე დიდი ხარჯი, კერძო სექტორის სუსტი გაჯანსაღების მიუხედავად, ინვესტიციებს წაახალისებს.

64
ეკატერინე ტიკარაძე

ეკატერინე ტიკარაძე არ გამორიცხავს სასამართლო დავას COVAX-პლატფორმასთან

0
ამ ეტაპზე საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო ელოდება COVAX-პლატფორმისგან უარყოფას იმ ბრალდებების, რომლებიც სამინისტროს მისამართით გაჟღერდა, განაცხადა მინისტრმა

თბილისი, 1 მარტი – Sputnik. საქართველომ შესაძლოა უჩივლოს COVAX-პლატფორმას ინფორმაციის გავრცელებისთვის, თითქოს ქვეყანა არ არის მზად Pfizer-ის ვაქცინის პირველი პარტიის მისაღებად ტექნიკური მიზეზების გამო, განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა ეკატერინე ტიკარაძემ.

მანამდე ერთ-ერთმა ქართულმა საინფორმაციო საშუალებამ პლატფორმაზე დაყრდნობით გაასაჯაროვა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ თებერვალში ვაქცინა მიიღეს მხოლოდ იმ ქვეყნებმა, რომელთა ეროვნულმა რეგულატორებმა პრეპარატს ავტორიზება მისცეს და ვაქცინის მწარმოებლებთან გააფორმეს ზარალის ანაზღაურების კონტრაქტი.

„გამომდინარე იქიდან, რომ აქ საუბარია რეპუტაციულ რისკებზე, ჩივილსაც არ გამოვრიცხავ. ვინაიდან, ეს ყველაფერი, ჩვენდა სამწუხაროდ, საქართველოში არსებული მძიმე პოლიტიკური მდგომარეობიდან გამომდინარე ოპოზიციური ოპონენტების მხრიდან გამოყენებულია იმის ესკალაციისთვის, რომ საქართველოში მოხდეს პოლიტიკური დიდი დაძაბულობა და პოლარიზაცია“, - აღნიშნა ეკატერინე ტიკარაძემ ტელეკომპანია „რუსთავი2“-ის ეთერში.

მისი თქმით, ჯანდაცვის სამინისტრომ უკვე მიმართა პლატფორმას და მოსთხოვა პასუხი, თუ რატომ გაკეთდა ასეთი კომენტარი.

„ყველა იმ არსებულ კომუნიკაციაში, რომელიც ჩვენ დავიწყეთ COVAX-პლატფორმასთან 18 სექტემბრის მერე, მსგავსი გადაცდომა მათი მხრიდან და აღნიშვნა არ ყოფილა, რომ ჩვენ რაიმე შეცდომა დავუშვით. COVAX-პლატფორმა ერთხელ უკვე მოხდა მსგავს გაუგებრობაში, კერძოდ ბოსნიასთან მიმართებაში, რის გამოც ბოსნიამ COVAX-პლატფორმას უჩივლა“, - განაცხადა მინისტრმა.

მან უარყო გავრცელებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ საქართველოში ვაქცინის შემოტანის შეფერხება უკავშირდება იმას, რომ ქვეყანა არ არის მზად მის შემოსატანად.

COVAX–პლატფორმის მეშვეობით ქვეყანაში Pfizer-ის პირველი პარტია თებერვლის ბოლოს უნდა შემოსულიყო და ქვეყანას მედპერსონალის ვაქცინაცია უნდა დაეწყო. მაგრამ ცნობილი გახდა, რომ ვაქცინის პირველი პარტიის შემოტანა მარტისთვის გადაიდო. ქვეყანაში უკვე შემოტანილია 50 ათასი სპეციალური შპრიცი, რომელიც აცრისთვის არის საჭირო. მობილიზებულია სპეციალური მაცივრები, რომლებიც Pfizer-ის ვაქცინის შესანახად არის საჭირო. ვაქცინაციის დასაწყებად მზად არის ცხრა სამედიცინო დაწესებულება.

0