„ბურევესტნიკის“ გამოცდა

ტექნოლოგიური რევოლუცია: რაში სჭირდება რუსეთს რაკეტა „ბურევესტნიკი“

84
(განახლებულია 23:05 28.01.2021)
ბირთვული ძრავის, შეუზღუდავი სიშორის ფრთოსანი რაკეტა „ბურევესტნიკი“ მორიგი გამოცდებისთვის მზადაა. ანალოგები მსოფლიოში არ არსებობს.

ახალ მიწაზე გამოცდების ფარგლებში გაშვება შესაძლოა 2021 წლის პირველ ნახევარში შედგეს. გეოგრაფიული წერტილი რაკეტის შორ მანძილზე გამოცდას ხდის შესაძლებელს. რუსეთის რაკეტსამშენებლო დარგში არსებული წყაროს ინფორმაციით, ბირთვული დანადგარის საპოლიგონე გამოცდები 2019 წლის იანვარში დასრულდა. დამტკიცდა რეაქტორის სამუშაო მახასიათებლები, რომლებიც ფრენის შუზღუდავ სიშორეს უზრუმველყოფს. „ბურევესტნიკის“ მაღალაქტიურობას ახალი მიწის არქიპელაგის გამოცდების წერტილში 2020 წლის აგვისტოდან აფიქსირებს თანამგზავრული ფოტოებიც, რომლებიც CNN-მა გამოაქვეყნა.

უახლესი რაკეტის პირველი წარმატებული გაშვების თაობაზე რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა ჯერ კიდევ 2017 წლის ბოლოს განაცხადა. იაპონური გამოცემა The Diplomat-ი ამერიკის მთავრობაში წყაროებზე დაყრდნობით წერდა, რომ „ბურევესტნიკი“ „კაპუსტინ იარის“ პოლიგონზე 2016 წლის ივნისიდან იცდებოდა. შესრულდა ათზე მეტი გაშვება და ეს ტექნოლოგიური რევოლუციაა.

რადარებისთვის უხილავი „ბურევესტნიკის“ დაფიქსირება მხოლოდ თანამგზავრებიდანაა შესაძლებელი და მხოლოდ სტარტის მომენტში. 50-100 მეტრ სიმაღლეზე ფრენის დროს ფრთოსანი რაკეტის აღმოჩენა და ჩაჭერა პრაქტიკულად შეუძლებელია. შეუზღუდავი სიშორე და ზედაბალი სიმაღლეები „ბურევესტნიკს“ ყველა არსებული და პერსპექტიული რაკეტ- და ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემებისთვის „გამჭვირვალეს“ ხდის.

სპეციალისტების შეფასებით, უახლესი ფრთოსანი რაკეტა „ბურევესტნიკი“ შეიარაღებაში 2027 წელზე ადრე არ შევა. მისი საბრძოლო პოტენციალი არ არის გათვალისწინებული 2026 წლის 5 თებერვლამდე გახანგრძლივებულ რუსულ-ამერიკულ СНВ-3-ის შეთანხმებაში.

უნიკალური კონსტრუქცია

ტრადიციული ფრთოსანი რაკეტა წარმოადგენს ჩვეულებრივ ან ბირთვულ ქობინს რეაქტიული ძრავით და მოქმედების შუზღუდული რადიუსით. მაგალითად, თუ „ტომაგავკის“ ბორტზე არსებული საწვავი მას 2500 კმ მანძილის გაფრენის საშუალებას აძლევს, ბირთვული ძრავის მქონე რაკეტა ათობით ათას კილომეტრს დაფარავს, კვალის დატოვების გარეშე. ,

„ბურევესტნიკის“ შესაძლებლობები მას სტრატეგიული დანიშნულების იარაღად აქცევს. სტრატეგიული ფრთოსანი რაკეტების დანიშნულება მოწინააღმდეგის მნიშვნელოვანი ობიექტების განადგურებაა ზუსტი კოორდინატების მონიშვნით. რთულ ტრაექტორიაზე ხანგრძლივი ფრენის შემდეგ სამიზნის წარმატებით გასანადგურებლად „ბურევესტნიკს“ მართვისა და თვითდამიზნების კომბინირებული სისტემა ესაჭიროება თანამგზავრული და ინერციული ნავიგაციის საფუძველზე.

ბირთვული ძრავის მქონე ფრთოსან რაკეტას შეუძლია სამიზნეზე ნებისმიერი ტრაექტორიიდან გავიდეს - შეზღუდვის გარეშე (პლანეტის მასშტაბით), და დარჩეს ჰაერში რამდენიმე დღე-ღამისა თუ თვის განმავლობაში.

„ბურევესტნიკი“ შეკავების ინსტრუმენტი, შურისძიების იარაღია, რომლის შექმნაც რუსეთმა მოახერხა. შევნიშნავთ, აშშ-ში გასული საუკუნის შუა წლებიდან ცდილობდნენ შეექმნათ რაღაც მსგავსი (პროექტები Nuclear Energy for the Propulsion of Aircraft, Atomic Energy Commission, Aircraft Nuclear Propulsion). 

უსაფრთხოების სისტემა

მოუხელთებელი „ბურევესტნიკი“ ისეა მოწყობილი, რომ მისი გამოყენების შესახებ მოწინააღმდეგეს შეუძლია მხოლოდ ონლაინ რეჟიმში შეიტყოს, როდესაც უეცრად რომელიმე მსხვილი სამხედრო ობიექტი ან მეგაპოლისი გაქრება.

ვაშინგტონი შეშფოთებულია რუსეთის სტრატეგიული სიშორის შეიარაღების პერსპექტიული სისტემებით და შემთხვევითი არ არის, რომ ჯო ზეფ ბაიდენის ახალი ადმინისტრაცია ოპერატიულად წავიდა შეთანხმება СНВ-3 -ის გახანგრძლივებაზე, ყოველგვარი შეუსრულებადი პირობის გარეშე.

ეს ერთადერთი მოქმედი შეთანხმებაა შეიარაღების შემცირებაზე რუსეთსა და აშშ-ს შორის და თითოეული ქვეყნისთვის ლიმიტს აწესებს: 700 კონტინეტთშორისი ბალისტიკური რაკეტა, ბალისტიკური რაკეტები წყალქვეშა ნავებსა და მძიმე ბომბდამშენებზე, ასევე 1550 ქობინი, 800 განთავსებული და განუთავსებელი გამშვები დანადგარი.

დღეისათვის რუსეთსა და აშშ-ს შორის კონტროლის მექანიზმი დარღვეული არ არის და ეს კარგია. პერსპექტივაში განიხილება უსაფრთხოების სისტემის განვითარების სხვადასხვა ვარიანტები. რუსეთსა და აშშ-ს შორის მომავალმა შეთანხმებებმა სტრატეგიული სტაბილურობის შესახებ შესაძლოა მოიცვას რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა, არაბირთვული აღჭურვილობის მაღალი სიზუსტის შეიარაღება, კიბერშეიარაღება და შეიარაღება კოსმოსში.

რუსეთის დუმის თავდაცვის საკითხთა კომიტეტის ხელმძღვანელმა ვლადიმირ შამანოვმა 27 იანვარს განაცხადა, რომ სტრატეგიული ბირთვული შეიარაღების ახალი სახეობები შესაძლოა შევიდეს სტრატეგიული შემთევი შეიარაღების შემცირების შესახებ შეთანხმებაში (СНВ-3) შემდგომი მოლაპარაკებებისას.

მეორე მხრივ, სამხედრო ექსპერტებს მიაჩნიათ, რომ რუსეთს შეუძლია ჰიპერბგერითი სისტემა „ავანგარდი“ გაიღოს მსხვერპლად, მაგრამ ვერასდროს შეძლებს შეიტანის შეთანხმებაშ ყველა ახალი, ჰიპერბგერითი და ტაქტიკური ბირთვული იარაღი. ასეა თუ ისე, „კომპრომისების“ სიაში „ბურევესტინიკი“ დიდი ალბათობით არასდროს მოხვდება.

СНВ-3-ის გახანგრძლივების გადაჭარბებით შეფასება არ ღირს, მოსკოვისა და ვაშინგტონის ურთიერთობების პერსპექტივები არაერთმნიშვნელოვანია. შეთანხმების გახანგრძლივებით ამერიკელები არაფერს კარგავენ და მომავალში შეუძლიათ პოზიცია შეიცვალონ - ოპერატიულად გავიდნენ СНВ-3-დან დოკუმენტის მესამე მუხლის თანახმად. ვაშნგტონი სხვადასხვა მოხსენებებსა და პროგრამებში რუსეთს სამხედრო მოწინააღმდეგედ და აშშ-ს მტრად მოიხსენიებს. ნატოს ქვეყნები „რუსეთის აგრესიული ქმდებებისთვის“ წინააღმდეგობის გასაწევად ემზადებიან, განაგრძობენ თამაშს წესების გარეშე, რაც, რუსეთის პრეზიდენტის აზრით, „კრიტიკულად ზრდის სამხედრო ძალის ცალმხრივად გამოყენების რისკებს და ახალი ცხელი წერტილების გაჩენის საფრთხეს ამრავლებს პლანეტაზე“.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

84
თემები:
რუსეთი დღეს (813)
ჩოგბურთელი ნიკოლოზ ბასილაშვილი

ისტორიული გამარჯვება, რომელიც 9 აპრილს მიეძღვნა და ბასილაშვილის წარმატება სარდინიაზე

91
(განახლებულია 22:08 10.04.2021)
კვარაცხელიას შესაძლო ტრანსფერი მინისტრის კაბინეტში წყდება, ნიკოლოზ ბასილაშვილი კი თიხის კორტებზე კალიარის ტურნირის ფავორიტია.

ოქრიაშვილი და ყაზაიშვილი გოლებით დაბრუნდნენ, ყაზანში კვარაცხელიას დაკარგვა არ უნდათ.

„ბიჭი ნამდვილი აღმოჩენაა და მას ამ სეზონში არსად გავუშვებთ“, - ხვიჩა კვარაცხელიას შესაძლო ტრანსფერს თათრეთის რესპუბლიკის სპორტის მინისტრი ვლადიმირ ლეონოვი ეხმაურება. მისი თქმით, ხვიჩას ტრანსფერი სეზონის ბოლოს „რუბინის“ სატურნირო მდგომაორებაზე იქნება დამოკიდებული.

20 წლის კვარაცხელიამ მიმდინარე სეზონში 21 მატჩში ოთხი გოლი და რვა საგოლე პასი აქვს. 2021 წელს ეროვნული ნაკრების სამ მატჩში მან ორი გოლი გაიტანა.

Полузащитник сборной Грузии по футболу Хвича Кварацхелия во время отборочного матча ЧМ-2022 между сборными Грузии и Швеции
Полузащитник сборной Грузии по футболу Хвича Кварацхелия во время отборочного матча ЧМ-2022 между сборными Грузии и Швеции

ქართველი ვარსკვლავის რომელიმე ევროპულ გრანდში გადასვლა ზაფხულის სატრანსფერო სეზონისთვის თითქმის გადაწყვეტილია. ბოლო დროს უცხოურ მედიაში გავრცელებულ ხმებს თუ ვენდობით კვარას მიმართ ინტერესს ყველაზე მეტად იჩენენ „მილანი“, „ბაიერნი“, „იუვენტუსი“ და „დორტმუნდი“.

რაც შეეხებათ სხვა ქართველ ლეგიონერებს. ტრავმის მოშუშების შემდეგ მოედანზე დაბრუნებული თორნიკე ოქრიაშვილი პირველივე შეხვედრაში გოლით გამოირჩა, თუმცა მისი გუნდისთვის ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა. კვიპროსის ჩემპიონატში თემურ ქეცბაიას „ანორთოსისი“ „აეკთან“ მინიმალური სხვაობით 1:2 დამარცხდა.

ოქრიაშვილმა შეუცვლელად ითამაშა, ასევე სრულად დაიხარჯნენ მოედანზე გიორგი ლორია და გიორგი ქვილითაია, მურთაზ დაუშვილი კი ქეცბაიამ 85-ე წუთზე შეცვალა.

Торнике Окриашвили. Матч между сборными Грузии и Македонии по футболу при пустых трибунах на стадионе Динамо Арена
© REUTERS / IRAKLI GEDENIDZE
თორნიკე ოქრიაშვილი

ბრწყინვალე შეხვედრა ჩაატარა საქართველოს ნაკრების გამოცდილმა შემტევმა ვაკო ყაზაიშვილმა, რომელიც ამერიკის ლიგიდან სამხრეთ კორეაში ცოტა ხნის წინ გადაბარგდა. 28 წლის ქართველი ფეხბურთელი სამხრეთ კორეული „ულსან ჰიუნდაის“ სასტარტო შემადგენლობაში პირველად გამოჩნდა და გამარჯვებაშიც დიდი როლი ითამაშა. ვაკოს ანგარიშზე აღნიშნულ შეხვედრაში გოლი და საგოლე გადაცემაა.

პირველ ნახევარში ვაკოს მარცხენა ფლანგიდან აქტიურობას კიმ მინ-ჯუნი გოლი მოჰყვა, რომელიც სწორედ ქართველის გადაცემით გავიდა. 76-ე წუთზე კი ვაკომ მატჩის საუკეთესო გოლი გაიტანა. მან ბურთი ცენტრიდან ათრია, გზად ორ მეტოქეს გასცდა და მეკარესაც უძლიერესი დარტყმით გაუტანა.

სანამ ქართველი ფეხბურთელები ფორმაში შედიან, არც ფეხბურთის ფედერაციაში სხედან უსაქმოდ. გასულ კვირას გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ივნისში ჩვენი გუნდი ამხანაგურ შეხვედრაში ნიდერლანდებს დაუპირისპირდება. მატჩი 6 ივნისს, ნიდერლანდების ქალაქ ენსხედეში, საფეხბურთო კლუბ ტვენტეს სტადიონზე გაიმართება. მნიშვნელოვანია, რომ საქართველოს და ნიდერლანდების ნაკრებებს ერთმანეთის წინააღმდეგ არასდროს უთამაშიათ და ეს ისტორიაში პირველი შეხვედრა იქნება.

ისტორიული მატჩი და საქართველოს ფუტსალის ნაკრები ევროპის ჩემპიონატზეა!

Матч между сборными Грузии и Армении по футзалу в рамках отбора к Евро-2022
© Sputnik / Alexander Imedashvili
საქართველოს ფუტსალის ნაკრები

საქართველოს ფუტსალის ნაკრები ისტორიაში პირველად ევროპის ჩემპიონატზე ითამაშებს. ავთანდილ ასათიანის შეგირდებმა შესარჩევი ეტაპის ყველაზე მნიშვნელოვანი შეხვედრა ძალიან კარგად ჩაატარეს და საფრანგეთის ნაკრებს ანგარიშით 3:2 აჯობეს. გამარჯვების შედეგად საქართველოს ნაკრებმა ჯგუფში მეორე ადგილი გაინაღდა.

მატჩის დასასრული საკმაოდ ემოციური იყო, თბილისის ოლიმპიურ სასახლეში ფეხბურთელებთან და სამწვრთნელო შტაბთან ერთად მაყურებელიც ზეიმობდა. გამარჯვების შემდე ნაკრების მწვრთნელმა ავთანდილ ასათიანმა განაცხადა, რომ საფრანგეთთან მატჩამდე იყო რამდენიმე ვარიანტი, თუ როდის გაიმართებოდა ეს გადამწყვეტი შეხვედრა და არჩევანი 9 აპრილზე სწორედ თავად შეაჩერა.

„ჩვენს ნაკრებში მოთამაშე ბრაზილიელებსაც ავუხსენით, რა დონის და როგორი მნიშვნელოვანია ჩვენთვის ეს დღე, ყველა ინფორმაცია გადავეცით და ეს ყველაფერი თამაშზე აისახა. ამ დღემ ძალიან დიდი სტიმული მოგვცა და მინდა ეს გამარჯვება სწორედ იმას მივუძღვნა, რაზეც საქართველო ამდენი წელია ამ დღესთან დაკავშირებით საუბრობს“, - განაცხადა ავთანდილ ასათიანმა.

ხუთი ტურის შემდეგ, ჩვენს ჯგუფში რუსეთის ნაკრები 15 ქულით ლიდერია, მეორე პოზიციაზე საქართველოს ნაკრები 10 ქულითაა, საფრანგეთს ორი ქულა აქვს, ხოლო სომხეთს - ერთი. ბოლო ტურში საქართველო 12 აპრილს, სტუმრად რუსეთს დაუპირისპირდება, რომელსაც ფორმალური დატვირთვა ექნება.

ევროპის ჩემპიონატზე, რომელიც ნიდერლანდებში ჩატარდება, 16 გუნდი მიიღებს მონაწილეობას. რვა შესარჩევი ჯგუფის გამარჯვებული და ექვსი საუკეთესო მეორეადგილოსანი ფინალური ეტაპის საგზურს ავტომატურად მოიპოვებს.

საქართველო უკვე მოხვდა საუკეთესო ექვს მეორეადგილოსანში, რადგან ერთ-ერთმა კონკურენტმა სერბეთმა შინ რუმინეთს ვერ მოუგო (4:4). საქართველოს ნაკრებმა უკვე ოფიციალურად გადაასწრო მეორეადგილოსნებში სერბეთისა და უნგრეთის ნაკრებებს.

ნიკოლოზ ბასილაშვილი თიხის კორტებს გამარჯვებებით დაუბრუნდა.

ნიკოლოზ ბასილაშვილი
© AP Photo / Andy Wong
ნიკოლოზ ბასილაშვილი

საქართველოს პირველი ჩოგანი იტალიის ქალაქ კალიარიში მიმდინარე საერთაშორისო ტურნირზე წარმატებით ასპარეზობს. ნიკამ პირველ შეხვედრაში გაჭირვებით, სამ სეტში მოუგო სლოვაკ ჩოგბურთელ კოვალიკს და მეოთხედფინალის საგზური მოიპოვა.

ბასილაშვილს მეოთხედფინალში საქმე გაურთულდა, რადგან მისი მეტოქე ბევრად ძლიერი მსოფლიოს 41-ე ჩოგანი შტრუფი იყო. გერმანელი ჩოგბურთელი საკმაოდ მაღალია, რაც ჩაწოდების ასპექტში დიდ უპირატესობას იძლევა. მიუხედავად ამისა, ნიკამ მეტოქეს არანაკლებ ძლიერი დარტყმები დაუპირისპირა და სამ სეტში 7:5, 4:6, 6:3 იმარჯვა.

ქართველმა ჩოგბურთელმა პირველ სეტში მეტოქის ორი მოწოდება მოიგო. მეორე სეტი ასევე დაძაბული გამოდგა, თუმცა ბასილაშვილი 4:6 დამარცხდა. გადამწყვეტ სეტში კი ქართველმა მეტოქის სამი მოწოდება მოიგო და შეხვედრა დამაჯერებელი გამარჯვებით დაასრულა.

ნიკას მეტოქე ნახევარფინალში სერბი ლასლო ჯერე იქნება, რომელიც რეიტინგის 57-ე ნომერია და მეოთხედფინალში იტალიელ მუსეტის სამ სეტში მოუგო. შეხვედრა 10 აპრილს, თბილისის დროით 15:30-საათზეა ჩანიშნული.

ქართველმა ძალოსანმა ანტონ პლესნოიმ მოსკოვში საქართველოს ჰიმნი გააჟღერა.

Антон Плесной (Грузия) выступает на чемпионате Европы по тяжелой атлетике
© photo: Sputnik / Alexey Filippov
ანტონ პლესნოი

საქართველოს ძალოსანთა ნაკრების 24 წლის წევრი ანტონ პლესნოი (96კგ.) ევროპის 2021 წლის ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა. ქართველმა ძალოსანმა რუსეთის დედაქალაქში გამართულ ტურნირზე შესანიშნავად იასპარეზა და დამსახურებული ოქროს მედალიც მოიპოვა.

პლესნოიმ პირველ მოძრაობაში (ატაცი) შტანგასთან სამივე მისვლა დამაჯერებლად გამოიყენა. ანტონმა 171, 175 და 180 კილოგრამები დაძლია და მცირე ოქროს მედლის მფლობელი გახდა. ასევე ოქრო მოიპოვა ქართველმა ძალოსანმა აკვრაშიც, სადაც პირველობისთვის საწყისი ორი ცდა (207 და 213 კგ.) ეყო, 221 კგ-ს კი ვეღარ გაუმკლავდა. ჯამში ანტონმა 393 კგ. მოაგროვა და ვერცხლის მედალოსან პეტრ ასაიონაკს 19 კილოგრამით აჯობა.

მანამდე ევროპის ჩემპიონატზე წარმატებულად იასპარეზეს შოთა მიშველიძემ და რევაზ დავითაძემ, მათ ჩემპიონობამდე ძალიან ცოტა დააკლდათ.

მიშველიძემ (61კგ.) მცირე ვერცხლის მედალი მოიპოვა ატაცში. შოთასთვის 124 კგ-ზე პირველი მისვლა წარუმატებელი გამოდგა, თუმცა 131 და 135-კილოგრამიან შტანგებს თავისუფლად გაუმკლავდა და მხოლოდ ბულგარელ სტილიან გროზდევს (136 კგ.) ჩამორჩა.

რაც შეეხება რევაზ დავითაძეს, 22 წლის ქართველი ძალოსანი (89 კგ.) 2021 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედლის მფლობელი გახდა. საქართველოს ნაკრების ერთ-ერთმა ლიდერმა რუსეთის დედაქალაქ მოსკოვში მიმდინარე შეჯიბრზე ექვსიდან ოთხი ცდა გამოიყენა და ევროპის ვიცე-ჩემპიონი გახდა.

ევროპის ჩემპიონატი სადებიუტო იყო საქართველოს ნაკრების მწვრთნელის გიორგი ასანიძის ვაჟისთვის. ატაცში 21 წლის ძალოსანმა კახი ასანიძემ (73კგ.) პირველი ორი ცდა გამოიყენა - ჯერ 144 და შემდეგ 148 კგ დაძლია, მაგრამ მესამე ცდაზე 151 კგ-ს ვერაფერი მოუხერხა და ამ დისციპლინაში მერვე ადგილს დასჯერდა.

აკვარში 21 წლის ქართველმა ძალოსანმა 172 და 179 კილოგრამები დააფიქსირა, მაგრამ მესამე ცდაზე 182-კილოგრამიანი შტანგა ვერ ასწია და ამ დისციპლინაში მეშვიდე ადგილი ერგო. საბოლოოდ, კახიმ ორჭიდის ჯამში 327 კგ დააფიქსირა და მეშვიდე პოზიციაზე გავიდა.

 

91
ხედი ბოსფორის სრუტეზე

მიმოხილვა: „დააშრობს“ თუ არა თურქეთი შავ ზღვას ახალი არხით

35
(განახლებულია 22:26 09.04.2021)
თურქეთის ხელისუფლებამ მოიწონა არხ „სტამბულის“ მშენებლობის პროექტი, რომელმაც ბოსფორის სრუტე უნდა განტვირთოს და უხიფათო გახადოს.

ნიკიტა ჩიკუნოვი

ამასთან თავად პროექტი სერიოზულ პრეტენზიებს ბადებს. ეკოლოგები შავი ზღვის გამეჩხერებას უფრთხიან, ხოლო პოლიტოლოგები — გეოპოლიტიკურ კრიზისს რეგიონში და მოქმედი საერთაშორისო შეთანხმებების ჩაშლას.

საჭირო–არასაჭირო არხი

როგორც თურქეთის პრეზიდენტმა განაცხადა 7 აპრილს, ქვეყნის ხელისუფლებამ თითქმის დაასრულა წინასწარი სამზადისი და უკვე მზადაა, უახლოეს მომავალში შეუდგეს არხ „სტამბულის“ მშენებლობას.  

ერდოღანი ამ პროექტის შესახებ პირველად 2011 წელს ალაპარაკდა და მას „გიჟური“ უწოდა. ეს იქნება ხელოვნური სანაოსნო მარშრუტი, რომელიც შავ და მარმარილოს ზღვებს დააკავშირებს ერთმანეთთან. ის ფაქტობრივად გახდება ევროპის ერთ-ერთი მთავარი სატრანსპორტო არტერიის — ბოსფორის სრუტის „დუბლიორი“.

არხი სტამბულის ცენტრიდან მოშორებით გაიჭრება. გამომდინარე აქედან, ხელისუფლება დარწმუნებულია, რომ ამ არხით მაღალი ტვირთამწეობის (300 ათას ტონამდე) ხომალდები ისარგებლებენ, რომლებსაც საშიში ტვირთები — ნავთობი, გათხევადებული ბუნებრივი გაზი და ქიმიკატები გადააქვთ.

ახლა ასეთი ტვირთის გადამტანი ხომალდები იძულებული არიან ბოსფორის სრუტის გაყოლებაზე განლაგებული ქალაქის ისტორიული და მჭიდროდ დასახლებული რაიონები გაიარონ. ამასთან, მოქმედებს მკაცრი შეზღუდვები:  სრუტეში სახიფათო ტვირთის გადამტანი მხოლოდ ერთი ხომალდი შეიძლება იმყოფებოდეს, ისიც მხოლოდ დღის საათებში და მას აუცილებლად უნდა აცილებდეს ბუქსირები. შედეგად – ტანკერებს რიგში დგომა უწევთ 14-დან 35 საათამდე, რაც ფინანსურ ზარალს აყენებს კომპანიებს.

არხი „სტამბული“ არა მარტო საშიშ ტვირთებს გაიტანს ქალაქის ცენტრიდან, არამედ მთლიანობაში განტვირთავს ბოსფორს, რომელსაც ყოველდღიურად საშუალოდ 43 ათასი ხომალდი სერავს (დაახლოებით ორჯერ მეტი, ვიდრე სუეცის არხს). იმავდროულად კი სრუტის გათვლილი გამტარუნარიანობა სულ 25 ათასი ერთეულია.

ხელოვნური სატრანსპორტო დერეფნის უპირატესობა მკვეთრი მოსახვევების არარსებობაა. ეს მაშინ, როცა ბოსფორის სრუტეში ყველაზე მკვეთრი მოსახვევი 90 გრადუსიანია. როგორც პროექტის საიტზეა ნათქვამი, სრუტეში ძლიერი დინებებისა და მჭიდრო მოძრაობის გათვალისწინებით, ეს სერიოზულად ზრდის ავარიების რისკს.

მიუხედავად ამგვარი არგუმენტებისა, არხის პროექტი, რომლის დაახლოებითი ღირებულება 10-25 მლრდ დოლარად ფასდება, მწვავე კრიტიკას აწყდება თურქი მეცნიერების, ეკოლოგებისა და პოლიტიკოსების მხრიდან.

ორი ზღვა საფრთხეში

ანკარის უნივერსიტეტის ოკეანოგრაფის, პროფესორ ჯემალ საიდამის აზრით, არხის მშენებლობა შეუქცევად პროცესებს გამოიწვევს შავი და მარმარილოს ზღვების ეკოსისტემებისთვის.

საქმე ისაა, რომ შავი ზღვა მარმარილოსაზე დაახლოებით 30–50 სანტიმეტრით ღრმაა. ბოსფორის სრუტეში „მოქმედი“ ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო დინება შავ ზღვას ვერ ამეჩხერებს, ვინაიდან ის „მეზობლის“ წყლებით იკვებება. ხოლო არხი, რომელშიც წყალი მხოლოდ მარმარილოს ზღვის მიმართულებით იმოძრავებს, შავი ზღვის ეტაპობრივად გამეჩხერებას გამოიწვევს, რაც თევზების პოპულაციასაც შეამცირებს და გვალვებსაც მოიტანს.

სპეციალისტი დარწმუნებულია, რომ წყალგაცვლითი ბალანსის დარღვევა ყველა სანაპირო სახელმწიფოს შეეხება, მათ შორის, საქართველოს, რუსეთსა და უკრაინასაც.

„შავი ზღვის დონე ნამდვილად დაიწევს, მაგრამ არხის ზომების გამო წყლის გადინება კრიტიკული არ იქნება. ვფიქრობ, ეს პროცესი უფრო შესამჩნევი იქნება ჩრდილოეთ შავი ზღვისპირეთის სანაპიროებზე — ოდესაში, ხერსონში და ა.შ.“ — ამბობს ოკეანოგრაფიის ექსპერტი ვლადიმირ ბელოკოპიტოვი.

მისი თქმით, სხვა სახის ზიანი მიადგება მარმარილოს ზღვას, რომელიც შავი ზღვისგან მაღალი მარილიანობითა და დაბალი ბიომრავალფეროვნებით განსხვავდება. შავი ზღვის წყლის დიდი მოცულობით შესვლა მკვეთრად გაზრდის ცოცხალი ორგანიზმების რაოდენობას მარმარილოს ზღვაში, რომლებიც ჟანგბადს შთანთქავენ. შედეგად – ის „კვდომას“ დაიწყებს, გაავრცელებს რა სტამბულსა და მის შემოგარენში გოგირდწყალბადის სუნს.

გეოპოლიტიკური თამაში

თურქეთის გეგმები არხის მშენებლობასთან დაკავშირებით, გარდა ეკოლოგიურისა, სამხედრო–პოლიტიკურ ასპექტშიც უნდა განვიხილოთ. ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეების სტატუსს 1936 წელს მიღებული მონტრეს კონვენცია განსაზღვრავს.

ამ დოკუმენტის თანახმად, მსოფლიოს ყველა ქვეყნის სავაჭრო ხომალდს შეუძლია თავისუფლად გაიაროს სრუტეებში მცირე და მკაცრად განსაზღვრული ბაჟის გადახდის შემდეგ. ხომალდები იხდიან შუქურების, მაშველების, სამედიცინო, ბუქსირებისა და ლოცმანების მომსახურების საფასურს.

კონვენცია მკაცრად განსაზღვრავს შავ ზღვაში სამხედრო ხომალდების ყოფნის ვადას, მათ კლასსა და ტონაჟს.

ბოსფორის სრუტის ალტერნატიული არხის მშენებლობა ბადებს კითხვას: შეეხება თუ არა მას მონტრეს კონვენცია? როგორც თურქეთის პრეზიდენტი ამბობს, პროექტი საერთაშორისო მოლაპარაკებების ფარგლებს სცდება და ამიტომ მას თურქეთი გააკონტროლებს სრულად.

რუსეთის იურიდიული უნივერსიტეტის საზღვაო სამართლის კათედრის ხელმძღვანელ ვასილი გუცულიაკს მიაჩნია, რომ ეს არსებით გავლენას ვერ მოახდენს შავი ზღვის რეგიონში არსებულ ვითარებაზე.

„ცნება „შავი ზღვის სრუტეები“ ბოსფორსა და დარდანელს მოიცავს. ეს კომპლექსური ცნებაა, რომელსაც კონვენცია არეგულირებს. დარდანელში შესვლის ფაქტით ხომალდი უკვე ექვემდებარება ამ დოკუმენტის ნორმებს. ამიტომ საუბრები მონტრეს კონვენციის ჩამოშლაზე სრული სისულელეა“, — განმარტავს ის.

ექსპერტის თქმით, გარკვეული რისკები შეიძლება წარმოიშვას მაშინ, თუ თურქეთი დარდანელის „დუბლიკატ“ მეორე არხს ააგებს. ასეთ შემთხვევაში უცხოეთის სახელმწიფოების სამხედრო ხომალდები დაუბრკოლებლად შევლენ შავ ზღვაში.

„შეიძლება დავუშვათ, რომ თურქეთი კიდევ ერთ არხს გათხრის, რათა ხომალდები ხმელთაშუა ზღვიდან შავ ზღვაში მოხვდნენ სრუტეების გაუვლელად. მაგრამ ეს ნაკლებსავარაუდოა. იმიტომ რომ ამას დაუყოვნებლივ მოჰყვება მსოფლიო თანამეგობრობის რეაქცია. საერთაშორისო შეთანხმების დარღვევის უფლებას თურქებს არავინ მისცემს“, — მიაჩნია გუცულიაკს.

საეჭვო სარგებელი

გაურკვეველი რჩება ისიც, როგორ ამოიგებს თურქეთის ხელისუფლება ძვირადღირებულ პროექტს და როგორ დაარწმუნებს გემთმფლობელებსა და დამფრახტველებს, გემები ფასიანი არხით გაატარონ და არა თითქმის უფასო ბოსფორით.

ქვეყნის მთავრობაში ასეთ სტიმულად რიგების არარსებობა მიაჩნიათ. მათ მაგალითად მოჰყავთ 2019 წლის შემთხვევა, როდესაც შავი ზღვის მხრიდან ბოსფორის მისადგომებთან, ამინდის გაუარესებისა და გავლის მკაცრი წესების გამო, უზარმაზარი რიგები წარმოიშვა. ეს იყო ყველაზე დიდი რიგი 2014 წლის შემდეგ.

ფორსმაჟორული ვითარების არარსებობის შემთხვევაშიც კი დიდი ხომალდების მფლობელები მაინც განიცდიან ზარალს. „200 მეტრზე გრძელი ტანკერების დამფრახტველების ყოველდღიური დანაკარგები რიგში დგომის გამო საშუალოდ 120 ათასი დოლარია“, — ამბობს თურქეთის გარემოს დაცვისა და ურბანიზაციის მინისტრი მურატ კურუმი.

გუცულიაკის აზრით, არხი „სტამბული“ ამ პრობლემებს გადაჭრის, თუ სუპერტანკერების სწრაფ გავლას უზრუნველყოფს.

„ბოსფორის სრუტისა და არხის შედარება არ შეიძლება. სრუტე ფართოა — იქ შემხვედრი კურსით მოძრავ ხომალდებს ერთმანეთისთვის გვერდის ავლა შეუძლიათ, არხში კი ასეთი რამ ვერ მოხერხდება ტექნიკური თვალსაზრისითაც კი. მაგრამ თუ ის ორმხრივი არ იქნება, მაშინ რიგები გარდაუვალია. მეორე მომენტია სიღრმე. ბოსფორში სუპერტანკერები გადიან. ჩვენ რამდენჯერმე გავიარეთ სრუტე სუპერტანკერ „ყირიმით“ (სიგრძე 295 მ, წყალწყვა — 180 ათასი ტონა). მისი დაწევა 15 მეტრზე მეტი იყო. თანამედროვე ტანკერებისა კი კიდევ უფრო მეტია. შეძლებენ კი ასეთი ხომალდები არხში გავლას? სხვათა შორის, ეს რუსეთისა და ყაზახეთის უმთავრესი ინტერესია, რომლებსაც ნავთობი ბოსფორით გადააქვთ. მესამე მომენტია სიჩქარე. სრუტეში ის არ უნდა იყოს 10 კვანძზე მეტი, არხებში კი, როგორც წესი, ის კიდევ უფრო ნაკლებია. ვვარაუდობ, რომ „სტამბულში“ გავლის დრო ბოსფორთან შედარებით მეტი იქნება (ბოსფორის გავლის საშუალო დრო 1,5–2 საათია)“, —  ამბობს ექსპერტი.

ამასთან, მისი თქმით, არხი ფასიანი იქნება. მაგალითად, სუეცის არხის გავლისთვის გადასახადის რაოდენობამ შეიძლება რამდენიმე ასეულ ათას დოლარსაც კი მიაღწიოს — ეს ხომალდის ტონაჟზეა დამოკიდებული.

„ამიტომ არხი „სტამბული“ თურქეთის ბიუჯეტის შევსების კარგი წყარო იქნება“, — განმარტავს გუცულიაკი.

მისი თქმით, საბოლოოდ არხის მიმზიდველობა სრულად იქნება დამოკიდებული გადასახადის ზომაზე და მსხვილგაბარიტიან ხომალდებზე შეზღუდვების არარსებობაზე.

Sputnik-ის მიერ გამოკითხული ყველა სპეციალისტი ერთ რამეში თანხმდება: თურქეთის ხელმძღვანელობის მიერ გარეკლამებული ამბიციური პროექტის სარგებელ–ხეირი ჯერჯერობით ძალიან ბუნდოვანია.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

35
სამძებრო ოპერაცია რიონზე

კარვები აღებულია: რა ვითარებაა „ნამახვან ჰესის“ წინააღმდეგ მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე

0
(განახლებულია 00:55 12.04.2021)
აქციის მონაწილეები მოითხოვენ, მიეცეთ უფლება გააგრძელონ მშვიდობიანი პროტესტი სოფელ ნამოხვანის ტერიტორიაზე, ხოლო სამართალდამცველები მათ ალტერნატიულ ლოკაციად სოფელ გუმათს სთავაზობენ

თბილისი, 11 აპრილი – Sputnik. რიონის ხეობაში, სოფელ ნამოხვანის მიმდებარე ტერიტორიიდან საპროტესტო აქციის მონაწილეთა კარვების აღებამ შედარებით მშვიდობიანად ჩაიარა და აქციის ორგანიზატორებს კარვების სოფელ გუმათში ჩატანა შესთავაზეს, ამის შესახებ იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის პოლიციის დეპარტამენტის უფროსმა სულხან თამაზაშვილმა განაცხადა.

მან კიდევ ერთხელ განმარტა, რომ კარვების აღება სოფელ ნამოხვანში მდინარე რიონის მოსალოდნელ ადიდებას უკავშირდება.

„მეტეოროლოგები გვიწინასწარმეტყველებენ ამინდის კიდევ უფრო გაუარესებას, მოსალოდნელია მდინარის კალაპოტიდან გადმოსვლა, დავდექით აუცილებლობის წინაშე, რომ კარვები იქედან აგვეღო. ამის ლეგიტიმაციას ჩვენ გვაძლევს კანონი პოლიციის შესახებ, 26-ე მუხლი. ამ დროისთვის კარვები არის მანქანებზე დალაგებული და შევთავაზეთ, რომ გუმათში ჩავიტანდით, სადაც ერთი კარავი უკვე დგას. მიმდებარე ტერიტორიაზე შეუძლიათ დადგან ეს კარვები და მშვიდობიან ვითარებაში გააგრძელონ პროტესტი“, - განაცხადა თამაზაშვილმა.

აქციის მონაწილეები თანახმა არიან, პროტესტი გადაიტანონ სხვა ადგილას, მაგრამ არა სოფელ გუმათში, როგორც ამას შსს სთავაზობს, არამედ სოფელ ნამოხვანთან. მათი მტკიცებით, იმ ადგილას, სადაც კარვები იყო გაშლილი, რიონის ადიდება არ ხდება, რადგან ამაღლებული ადგილია და მდინარის ადიდება უბრალო საბაბია კარვების ასაღებად. პოლიციას უკვე რამდენიმე დღეა გზა გადაკეტილი ჰქონდა და აქციის მონაწილეებს ნამოხვანში კარვებთან არ უშვებდა.

ამ დროისათვის აქციის მონაწილეები (დაახლოებით 400 ადამიანი) სოფელ გუმათთან „გუმათ ჰესის“ მიმდებარე ტერიტორიაზე არიან შეკრებულები და მათ ნამოხვანიდან ქუთაისის მიმართულებით გზა პროტესტის ნიშნად საკუთარი ავტომობილებით გადაკეტეს.

„მოვუწოდებ ყველას, რომ მოვიდნენ აქ... ჩვენ ყველამ უნდა შევძლოთ, ერთმანეთის მხარში დგომით ეს პრობლემა გადავჭრათ. მოვუწოდებთ მშვიდობიანად, ჩვენ არ მოვუწოდებთ, რომ მოვიდნენ და გადავიდეთ ხელჩართულ ბრძოლაზე. უბრალოდ, გვჭირდება ადამიანების სიმრავლე“, – განაცხადა აქციის ერთ-ერთმა ორგანიზატორმა, „რიონის ხეობის მცველმა“ ვარლამ გოლეთიანმა.

დღეს აქციაზე იმყოფებოდა სახალხო დამცველის წარმომადგენელი, რომელიც ასევე ესწრებოდ კარვების აღების პროცესს.

„დაუყოვნებლივ მიეცეთ აქციის მონაწილეებს მათ მიერ შეთავაზებულ ალტერნატიულ ადგილზე შეკრების გაგრძელების შესაძლებლობა, ხოლო თუ აღნიშნულზე არსებობს დასაბუთებული უარის საფუძველი, აქციის გაგრძელებისთვის გამოეყოთ ალტერნატიული ადგილი სასურველთან ახლომდებარე ლოკაციაზე, რომლის ადგილმდებარეობაც არსს არ დაუკარგავს მოქალაქეთა თავშეყრის მიზანს“, - განაცხადა სახალხო დამცველმა ნინო ლომჯარიამ.

პარალელურად რიონში მიმდინარეობს აქციის ერთ-ერთი მონაწილის, ნიკა ანთიძის ძებნა, რომელიც შაბათ საღამოს მდინარეში შევიდა და გაუჩინარდა. აქციის მონაწილეებმა სცადეს მისი გადარჩენა, მაგრამ უშედეგოდ, ის დინებამ წაიღო. მის ძებნაში მყვინთავები არიან ჩართული.

დღეს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კარვების აღება მათ შორის ამ ინციდენტსაც უკავშირდება - თითქოს კარვები სამძებრო ოპერაციას ხელს უშლიდა.

სამოქალაქო აქტივისტების, ადგილობრივი მცხოვრებლების, არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებისა და სასულიერო პირების პროტესტი რიონის ხეობაში „ნამახვან ჰესის“ მშენებლობის წინააღმდეგ 168-ე დღე გრძელდება. მთელი ეს პერიოდი აქციის მონაწილეები ღამეებს ნამოხვანში გაშლილ კარვებში ათენებდნენ. ამაღამ ისინი საკუთარ ავტომობილებში გუმათში გაათენებენ.

აქციის მონაწილეები მოითხოვენ, რათა ჰესის მშენებლობა შეწყდეს, ხელისუფლებამ კი თურქულ კომპანია Enka-სთან კონტრაქტი მოშალოს. თავისი პოზიციის გასამყარებლად მომიტინგეები საუბრობენ ჰესის დამანგრეველ ზემოქმედებაზე გარემოზე და საეჭვო გარიგებაზე ინვესტორთან. „რიონის ხეობის მცველებმა“ ქუთაისში უკვე ორი მრავალათასიანი მიტინგი გამართეს. ისინი ასევე მოითხოვენ, თანამდებობიდან გადადგეს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი ნათია თურნავა.

0