ლოკდაუნი საქართველოში

მიწაზე დანარცხება თუ აღმასვლა - რა ელის საქართველოს ეკონომიკას 2021 წელს

81
(განახლებულია 23:25 12.01.2021)
საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში ასახული ოფიციალური პროგნოზის თანახმად, საბოლოოდ ეკონომიკის ვარდნა 2020 წელს 5% იქნება.

ისეთი პატარა ქვეყნის ეკონომიკაზე, როგორიც საქართველოა, უმნიშვნელო რყევებიც კი დიდ გავლენას ახდენს. ქვეყანა, რომელიც ძირითადად იმპორტზეა დამოკიდებული, რომელშიც არ არის განვითარებული ეკონომიკის რეალური სექტორები, ბოლო წლებში თავს იწონებდა პატარ-პატარა წარმატებებით - ინვესტორების მოზიდვით, ტურიზმის, ენერგეტიკის სფეროსა და სოფლის მეურნეობის განვითარებით და ა.შ. მაგრამ ქვეყანამ ვერც კი მოასწრო დადებითი შედეგებითა და მიმზიდველი პერსპექტივებით გახარება, რომ კორონავირუსის პანდემიამ იგი რამდენიმე წლით უკან დააბრუნა. 

2020 წელს მშპ-ის შემცირების მიუხედავად, 2021 წელს მოსალოდნელია 4,3%-იანი ეკონომიკური ზრდა. როგორც ხელისუფლება ირწმუნება, 2021-2024 წლებში საქართველოს მაღალი ეკონომიკური ზრდა ექნება, საშუალოდ 5,3%. სახელმწიფოს გაზრდილი საგარეო ვალი კი ეტაპობრივად შემცირდება. „Sputnik-საქართველომ“ გადაწყვიტა გაეგო, ქართველი ექსპერტებიც ასევე ოპტიმისტურად არიან განწყობილი თუ არა.

პროგნოზების ბრძოლა

ეკონომიკურ საკითხთა ექსპერტი აკაკი ცომაია მიიჩნევს, რომ მთავრობის 2021 წლის ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი (4,3%) ზედმეტად ოპტიმისტურია.

„მთავრობა ფიქრობს, რომ საქართველოს ეკონომიკა გაიზრდება. 4,3%-იანი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი, ვფიქრობ, ძალიან ოპტიმისტურია, რადგან ჩვენ არ ვიცით, როგორ განვითარდება მოვლენები მომავალ წელს, როდის განვითარდება კვლავ ტურიზმის სექტორი და დაუბრუნდება კრიზისამდე არსებულ მაჩვენებლებს“, - განუცხადა ცომაიამ „Sputnik-საქართველოს“

მისი თქმით, უცნობია, როდის მიიღებს საქართველო კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინას. ეს ფაქტორი კი ძლიერ გავლენას ახდენს ეკონომიკურ პერსპექტივებზე.

„საქართველოს ბიუჯეტი დაგეგმილია ამ მაჩვენებლებზე. თუ ეს პროგნოზი არ განხორციელდება, ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფო ვალი კიდევ უფრო მოიმატებს“, - აღნიშნა ექსპერტმა.

დღეს საქართველოში მცირე და საშუალო ბიზნესს, როგორც არასდროს, ისე სჭირდება მხარდაჭერა და ახალი კრედიტები. თუ ბიუჯეტის დიდი დეფიციტი აისახება ლარის გაუფასურებასა და ინფლაციაზე და ეროვნულ ბანკს მოუწევს მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება, კრედიტები მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის კიდევ გაძვირდება.

2021 - ეკონომიკური ლოკდაუნის წელი

საერთაშორისო პროგნოზებისა და კვლევების ცენტრის ვიცე-პრეზიდენტი ნიკა შენგელია ფიქრობს, რომ 2021 წელს ეკონომიკური ზრდა დაახლოებით 3% იქნება. 

„2020 წელი, როგორც ვვარაუდობდით, ქართული ეკონომიკისთვის დასრულდა 5-6%-იანი ვარდნით. „საქსტატი“ ამ ციფრებს გამოაცხადებს, ალბათ, იანვრის ბოლოს. რაც შეეხება დამდეგ წელს, თუ ვინმეს აქვს იმის იმედი, რომ სადმე საქმე კარგად იქნება, ეს ასე არ არის. 2021 წელი მთელ მსოფლიოში ლოკდაუნის წელი იქნება და ეკონომიკებს თავიანთ ჩაკეტილ ციკლში განვითარება მოუწევთ“, - განუცხადა შენგელიამ „Sputnik-საქართველოს“.

მისი სიტყვებით, ცენტრი 2021 წელს საქართველოს ეკონომიკის 3%-იან ზრდას პროგნოზირებს, მაგრამ პრინციპში ეს ციფრი აბსოლუტურად არაფერს აძლევს მოსახლეობას, რადგან პროდუქციასა და მომსახურებაზე მაღალი ფასები იქნება.

ექსპერტის პროგნოზით, 2021 წლის მეორე კვარტალში მოსალოდნელია ინფლაციის შემცირება, მაგრამ არა ფასების შემცირების კუთხით. შენგელია ფიქრობს, რომ ფასების გაზრდას აზრი არ ექნება, რადგან მოსახლეობის გადახდისუუნარობა უბრალოდ შეამცირებს მოთხოვნას.

შენგელიას 2021 წლის მნიშვნელოვან გამოწვევად უმუშევრობის ზრდა მიაჩნია. ამიტომ მთავრობის პრიორიტეტი უნდა იყოს კომპანიების დახმარება, რათა მათ მაქსიმალურად შეინარჩუნონ თავიანთი კადრები. ექსპერტი ხაზგასმით აღნიშნავს ფისკალური პოლიტიკის ცვლილების მნიშვნელობას, რომელიც 2021 წელს მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს.

უდროო ლოკდაუნი

„მიზეზი იმისა, სადამდეც ახლა მივედით, ისაა, რომ ხელისუფლებამ ლოკდაუნი აგვისტოში არ გამოაცხადა. ახლა ვერც ეკონომიკას შველიან, ვერც მოქალაქეების ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეს. ბევრი ნაბიჯი, რომელიც ხელისუფლებამ აპრილიდან გადადგა, იყო არასწორი, ზოგიერთი გადაწყვეტილება კი - დაგვიანებული“, - განაცხადა შენგელიამ. 

შენგელიას აზრით, მკაცრი შეზღუდვების შემოღება იანვარშია საჭირო. დღესასწაულების გამო ამ პერიოდში საქართველოში ყოველთვის შენელებულია ეკონომიკური აქტივობა. აპრილიდან კი ჯობს მკაცრი წესების გადადება და ფერმერებისთვის საშუალების მიცემა, დაუბრკოლებლად შეუდგნენ სამუშაოებს.

ექსპერტი ფიქრობს, რომ თუ ეკონომიკის რეალური სექტორისა და სოფლის მეურნეობის განვითარებისთვის სახელმწიფოს მიერ წინასწარ გამოცხადებული გეგმები განხორციელდება, სამ წელიწადში საქართველო ძალზე კარგ შედეგს მიიღებს.

„სოფლის მეურნეობა ჩვენი ძლიერი მხარე არ არის“

კორონავირუსმა კიდევ ერთხელ დაარწმუნა საქართველოს მთავრობა იმაში, რომ დროა სერიოზულად დაფიქრება იმპორტის ჩანაცვლებაზე და აუცილებელი პროდუქციის საკუთარი ძალებით წარმოებაზე. 2020 წელს, მიუხედავად კრიზისისა, ხელისუფლება უბრალოდ კი არ დაეხმარა სოფლის მეურნეობას და ყველას, ვინც ამ სექტორშია დასაქმებული, არამედ მას განვითარების შესაძლებლობაც მისცა. 

სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ შეიმუშავა ფერმერთა დახმარების ახალი და გააფართოვა უკვე არსებული პროგრამები. 2020 წელს მოსავალიც განსაკუთრებით უხვი აღმოჩნდა. ამიტომ 2021 წელს ამ სფეროზე დიდ იმედებს ამყარებენ.

ამის მიუხედავად, აკაკი ცომაია მიიჩნევს, რომ სოფლის მეურნეობა ქვეყანაში არ ვითარდება სათანადოდ და მთელი პრობლემა არასაკმარისი ცოდნაა.

„2012 წელს, როდესაც ხელისუფლებაში ახალი მთავრობა მოვიდა, ისინი სოფლის მეურნეობის სექტორზე დიდ იმედებს ამყარებდნენ და ამ მიმართულებით მრავალმილიონიანი ინვესტიციები გადაისროლეს. მაგრამ სექტორი არ იზრდება. სასოფლო-სამეურნეო სექტორის განვითარება დამოკიდებულია ფერმერულ ეკონომიკაზე. არ ვითარდება, ვინაიდან საჭიროა ამ დარგის ცოდნა, რაც საქართველოში დეფიციტია. მსოფლიოში ინერგება ინოვაციები, ახალი ტექნოლოგიები, ჩვენ კი ეს ყველაფერი არ გვაქვს. ჩვენ დროს ფეხს ვერ ვუბამთ“, - აღნიშნავს ცომაია.

ცომაიას აზრით, საქართველოს დასჭირდება ორი წელი, რათა იმ დონეს დაუბრუნდეს, რომელიც პანდემიამდე იყო. ეკონომიკის ზრდის მნიშვნელოვან პირობად ექსპერტი ასახელებს ტურიზმის განვითარებას, რომელსაც პანდემიამ „სასიკვდილო ჭრილობები“ მიაყენა.

ცოტაოდენი ოპტიმიზმი

პროფესორი სოსო არჩვაძე მიიჩნევს, რომ საჭიროა კიდევ რამდენიმე თვე სერიოზულად მუშაობა, რათა ქვეყანამ გაუძლოს ეკონომიკაზე პანდემიის ზეწოლას. 

„2021 წლის პირველი კვარტლის დასასრულისთვის, გაზაფხულის დასაწყისში შესაძლებელი იქნება უკვე აღმასვლაზე ფიქრი. ანუ იმ ღრმა ორმოდან ამოსვლა, რომელშიც ყველანი აღმოვჩნდით. და წლის ბოლოსთვის ჩვენ 2019 წლის დონესთან მიახლოებას შევძლებთ. ცალკეულ დარგებში კი მოგვიწევს დიდხანს შრომა და წვალება იმ დონეზე გასასვლელად, რომელიც პანდემიის გამო დავკარგეთ. ესენია ტურიზმის, სამოქალაქო ავიაციის, მგზავრთა გადაყვანის სფეროები“, – განაცხადა არჩვაძემ.

მას მიაჩნია, რომ თუ მორიგი რყევები არ იქნება, კრიზისის შედეგების გადალახვა პრაქტიკულად ყველა სფეროში რამდენიმე წელში, 2024-2025 წლებში იქნება შესაძლებელი. ამ დროისათვის საქართველო ყველა დარგში 2019 წლის დონეს მიაღწევს.

ლარის ბედი

ქართული ვალუტის მორიგი გაუფასურება საპარლამენტო არჩევნების დასრულებისთანავე დაიწყო. ძირითად მიზეზებს შორის ექსპერტები ასახელებენ „სეზონურ ფაქტორს“ და არასტაბილურ პოლიტიკურ ვითარებას როგორც საქართველოში, ისე მთელ რეგიონში, რის გამოც მსხვილი ინვესტორები ქვეყანაში არ შემოდიან.

არჩვაძე საფრთხეს ვერ ხედავს დევალვაციაში და ფიქრობს, რომ ეროვნული ვალუტის გაუფასურება უნდა გაგრძელდეს.

„დევალვაცია უნდა გაგრძელდეს, რადგან ჩვენი ეკონომიკა გაცილებით უფრო სუსტია, ვიდრე აშშ-ის ეკონომიკა. მხედველობაში მაქვს მშპ-ის წარმოება ერთ სულ მოსახლეზე. და იმისათვის, რომ როგორღაც მომგებიანი გავხადოთ უცხოურ ბაზრებზე გასვლა და ექსპორტი უფრო მიმზიდველი, გარკვეულწილად საჭიროა ეროვნული ვალუტის დევალვაციის ზომიერად, მცირე პორციებით განხორციელება“, - აღნიშნა არჩვაძემ. 

მისი სიტყვებით, დევალვაცია ახალისებს ექსპორტს, რომელიც ქვეყანას სავალუტო მოგების და იმპორტული პროდუქციის შეძენის, ასევე საქართველოში სამუშაო ადგილების შექმნის შესაძლებლობას აძლევს.

„მაგრამ დევალვაცია საჭიროა ზომიერად, რათა ეკონომიკა მთლიანად არ მოკვდეს. საჭიროა ოქროს შუალედის პოვნა, რათა დევალვაცია 2-3%-ს არ ასცდეს. ამ შემთხვევაში ჩვენ შევძლებთ ექსპორტის გაზრდასაც და შიდა მოხმარების გაზრდასაც“, - განმარტა ექსპერტმა.

მონეტარული პოლიტიკა

ეროვნულმა ბანკმა მონეტარული პოლიტიკა გასული წლის აპრილიდან, გამკაცრების ხანგრძლივი პოლიტიკის შემდეგ შეარბილა. გამკაცრება 2019 წლის სექტემბრიდან დაიწყო ინფლაციური ზეწოლის ნეიტრალიზაციის მიზნით. რეფინანსირების განაკვეთი სექტემბრიდან დეკემბრამდე 6,5-დან 9%-მდე გაიზარდა, შემდეგ კი, 2020 წლის აგვისტოში 8%-მდე შემცირდა.

„2021 წლის სავალუტო პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების თანახმად, ინფლაციის მიზნობრივი მაჩვენებელი 3%-ია. ამ ფაქტორის და იმის გათვალისწინებით, რომ ეკონომიკა გაიზრდება, მოსახლეობას კი დიდი შემოსავალი არ ექნება, მოსახლეობის ფულადი შემოსავლების მხრიდან ზეწოლა შიდა ბაზარზე არსებითი არ იქნება. ეს ნიშნავს, რომ არ იმოქმედებს ინფლაციის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი - მოთხოვნა“, - მიიჩნევს არჩვაძე. 

მისი აზრით, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ინფლაცია მაღალი იქნება, დაბალი ინფლაციის პირობებში კი რეფინანსირების განაკვეთის გაზრდის აუცილებლობა არ არის. და, პირიქით, იხსნება მისი შემცირების შესაძლებლობები. ამიტომ, დიდი ალბათობით, ზრდის ნაცვლად მოსალოდნელია სტაბილურობის შენარჩუნება ან ამ განაკვეთის გარკვეული შერბილებაც კი.

ვინც რა უნდა თქვას, ჩვენ გადავაბიჯეთ 2021 წელში პანდემიასთან ერთად. იმის გაგება, როგორ განვითარდება ეკონომიკა, შესაძლებელი იქნება მხოლოდ მას შემდეგ, რაც საქართველო მიიღებს დაპირებულ ვაქცინას, რის შემდეგაც ჯანდაცვის სისტემა ამოისუნთქავს და მოსახლეობა ნელ-ნელა გამოვა სტრესული მდგომარეობიდან. საქართველოს მოსახლეობას უარესი წლებიც გამოუვლია, ამიტომ ახლა უფრო მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობის შენარჩუნება.

81
თემები:
საქართველოს ეკონომიკა (897)
კრეისერი „ადმირალი ნახიმოვი“

მიმოხილვა: რუსეთის ფლოტი ფლაგმანს შეცვლის

148
(განახლებულია 09:53 16.01.2021)
მძიმე სარაკეტო ატომური კრეისერი „ადმირალი ნახიმოვი“ (პროექტი 1144 „ორლანი“) რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში ფლაგმან „პეტრე დიდს“ ჩაანაცვლებს.

ანდრეი კოცი

ახალი რაკეტები, თანამედროვე საბორტე აღჭურვილობა, უნიკალური საბრძოლო შესაძლებლობები - სავარაუდოდ ეს 2022 წელს მოხდება. 

პირველი რანგი

პროექტ 1144 „ორლანის“ კრეისერები ავიამზიდების შემდეგ უდიდესი ხომალდებია მსოფლიოში. წყალწყვა — 25,8 ათასი ტონა, სიგრძე — 250 მეტრი, სიგანე — 28,5 მეტრი, ეკიპაჟი — 760 კაცი.

რუსეთს ამ ტიპის ორი ვიმპელი ჰყავს — „პეტრე დიდი“, რომელიც ჩრდილოეთის ფლოტის შემადგენლობაშია, თუმცა მოდერნიზაციაზე წავა, როგორც კი „ნახიმოვი“ მწყობრში შევა. ორივე კბილებამდე შეიარაღებული საზღვაო პლატფორმაა, რომლებსაც ნებისმიერი სამიზნის განადგურება შეუძლიათ. სტანდარტული კომპლექტი: 20 გამშვები დანადგარი გემსაწინააღმდეგო რაკეტა П-700 „გრანიტისთის“, საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსები „ოსა-М“, „კინჟალი“ და С-300Ф „ფორტი“, ნავსაწინააღმდეგო რაკეტო-ტორპედოები „მეტელი“ და „ვოდოპადი“, რეაქტიული ბომბმტყორცნები და ავტომატური ორლულიანი ქვემეხი АК-130.

ატომური ენერგეტიკული დანადგარი, ავტონომიურობა — ორი თვე, სიჩქარე — 31 კვანძი. სვლის სიშორე — პრაქტიკულად შეუზღუდავი. კრეისერებს უკიდურესი ჩრდილოეთის პირობებში შეუძლიათ მუშაობა და აქვთ უნარი, უზრუნველყონ რუსეთის ყოფნა არქტიკის რეგიონში, რომელსაც ბევრი ანალიტიკოსი ახლო მომავალში ბუნებრივი რესურსებისთვის პოტენციურ ბრძოლის ველად მიიჩნევენ.

მაგრამ ყველა ხომალდი თანდათან ბერდება. თუ 80-იანების ბოლოსა და 90-იანების დასაწყისში „ორლანებს“ ნებისმიერი მოწინააღმდეგისთვის შეეძლოთ წინააღმდეგობის გაწევა, ახლა ვითარება შეიცვალა. და რადგან პირველი რანგის დიდი სამხედრო ხომალდების მშენებლობასთან დაკავშირებით რუსეთში ჯერჯერობით პრობლემებია, თავდაცვის სამინისტრომ უკვე არსებულების მოდერნიზაცია გადაწყვიტა.

ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის პლატფორმა

„ადმირალი ნახიმოვი“ რემონტზე ჯერ კიდევ 1999 წელს გაუშვეს, მაგრამ ფაქტობრივი სამუშოები კრეისერზე მხოლოდ 2013 წელს დაიწყო, როდესაც თავდაცვისკენ, როგორც იქნა, სერიოზული ფული წავიდა. 2015 წელს საწარმო „სევმაშში“ ხომალდს ძველი აღჭურვილობა მოხსნეს და კორპუსის დეფექტები გამოავლინეს. მოდერნიზაციის დასრულება 2018 წლისთვის იგეგმებოდა, მაგრამ ვადამ არაერთხელ გადაიწია. რემონტში კორექტივები შეჰქონდათ, საბორტე აღჭურვილობასა და შეიარაღებაში სულ უფრო მეტი სიახლე შედიოდა.

გასული წლის მაისში თავდაცვის მინისტრის მოადგილე ალექსეი კრივორუჩკომ განაცხადა, რომ მძიმე კრეისერი ერთ-ერთი პირველი მიიღებდა ჰიპერბგერით რაკეტა „ცირკონებს“.

„ორლანები“ ყოველთვის გამოირჩეოდნენ ჰაერსაწინაარმდეგო თავდაცვის მძლავრი სახომალდე სისტემით. მოდერნიზაციამდე „ნახიმოვს“ С-300Ф „ფორტი“ ჰქონდა, ახლა კი ის უფრო სრულყოფილი С-400-ის საზღვაო ვარიანტს მიიღებს. „ადმირალ ნახიმოვზე“ С-400-ის გამშვები 96 შახტი განთავსდება, რაც მას საჰაერო შეტევებისთვის ერთ-ერთ ყველაზე დაცულ ხომალდად აქცევს მსოფლიოში.

ოთხმოცი უჯრედი

გარდა ამისა, საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსი „კორტიკი“ უფრო თანამედროვე „პანცირ-МЕ-თი“ შეიცვლება, ხოლო საზენიტო რაკეტები „ოსა-М-ი“ — ახალი სისტემის „რედუტით“. თუმცა მოდერნიზაცია ყველაზე მეტად მაინც დამრტყმელ კომპლექსებს შეეხება. გარდა „ცირკონებისა“, „ადმირალი ნახიმოვი“ შეიარაღდება გემსაწინააღმდეგო რაკეტა П-800 „ონიქსითა“ და ფრთოსანი რაკეტა „კალიბრით“. ყველა მათგანი 80 უჯრედიანი ვერტიკალური გამშვები დანადგარებიდან ЗС14 გაიშვება, რომელთა დამონტაჟებისთვის ხომალდიდან П-700 „გრანიტის“ აღება გახდა საჭირო.

„გრანიტები“ თავის დროზე მოწინავე იარაღი იყო — სიჩქარე 3 მახი, სიშორე — 625 კმ. ხუთას კილოტონიან ბირთვულ ქობინს ერთი მოხვედრით შეუძლია ავიამზიდის განადგურება. მაგრამ დიდი გაბარიტები აქვს — 10 მ სიგრძე და წონა დაახლოებით შვიდი ტონა. ახალ გემსაწინააღმდეგო რაკეტებს საბრძოლო ნაწილი ნაკლებად მძლავრი აქვს, თუმცა უფრო სწრაფი და ზუსტი.

განახლდება კრეისერის ნავსაწინააღმდეგო შეიარაღებაც და ელექტრონული „შიგთავსიც“, რომელიც ყველაზე თანამედროვეთი ჩანაცვლდება. ეს სერიოზულად აამაღლებს ეკიპაჟის სიტუაციურ ინფორმირებულობას და მნიშვნელოვნად გააფართოვებს საბორტე შეიარაღების გამოყენების შესაძლებლობებს.

გარდა ამისა, კრეისერი უზრუნველყოფილი იქნება კავშირისა და ნავიგაციის მოწინავე სისტემებით. რადიოელექტრონული ბრძოლის კომპლექსითა და ასევე სამი მოდერნიზებული ვერტმფრენ Ка-27М-ისგან შემდგარი ავიაჯგუფით. ეს მანქანები ეკიპაჟს მნიშვნელოვნად გაუადვილებს სავარაუდო მოწინააღმდეგის წყალქვეშა ნავების აღმოჩენას.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის პოზიციას!

148
„ჩრდილოეთ ნაკადი 2“-ის მშენებლობა

აშშ კვლავ „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ს მიუბრუნდა

222
(განახლებულია 21:19 15.01.2021)
ინტერესთა კონფლიქტი და „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ის პერსპექტივა: რუსეთი აშენებს, გერმანია დაზღვევის ფონდს ქმნის, შვედეთს „გაზის ომის“ ეშინია, აშშ სანქციებს აწესებს, ბრიტანეთი კი მას მხარს უჭერს.

დანიური კომპანია Ramboll, რომელიც „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ის მონაწილეა, ვაშინგტონის სანქციების გამო შეშფოთებულია, იუწყება მასმედია. მართლაც, 1 იანვრიდან შეერთებულმა შტატებმა პროექტში ჩართული ყველა სუბიექტის წინააღმდეგ ზომები გააძლიერა. თუმცა მშენებლობა გრძელდება. ევროპაში ამ საკითხის ირგვლივ ვნებათაღელვა არ წყდება: სანამ გერმანელები ამზადებენ ფონდს სანქციებისგან თავის დასაცავად, ბრიტანელებს სურთ ამერიკელების მაგალითს მიბაძონ, შვედებს კი „გაზის ომის“ დაწყების ეშინიათ. რა ელის მილსადენს – ამის შესახებ РИА Новости-ს მიერ მომზადებულ ნატალია დემბინსკის მასალაში წაიკითხავთ.

ძველი მეთოდები

„ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ის სახმელეთო ნაწილის მშენებლობა სხვა სახელმწიფოების ტერიტორიებზე დასრულებულია. ახლა მილები გაჰყავთ გერმანიის წყლებში, შემდეგ სამუშაოები დანიის წყლებში გაგრძელდება. პროექტი დასასრულს უახლოვდება. თუმცა ვაშინგტონში ამის აღიარება არ სურთ. 1 იანვრიდან მოქმედებს ახალი კანონი თავდაცვითი ბიუჯეტის შესახებ, რომელიც რუსული გაზსადენის წინააღმდეგ დამატებით სანქციებს ითვალისწინებს. 

კერძოდ, საუბარია ორგანიზაციებზე, რომლებიც ტესტირების, ინსპექციის ან სერტიფიცირების მომსახურებით არიან დაკავებული. ნორვეგიულმა კომპანია DNV GL-მა უკვე განაცხადა, რომ წყვეტს გაზსადენის შემოწმებას და მის სერტიფიცირებას ვერ შეძლებს.

როგორც ამას წინათ აშშ-ის სენატში რესპუბლიკელების ლიდერმა მიტჩ მაკკონელმა განაცხადა, კანონს თავდაცვითი ბიუჯეტის შესახებ გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს სახელმწიფო უშიშროებისა და „ისეთი ზესახელმწიფო–მეტოქეების შესაკავებლად, როგორებიც არიან რუსეთი და ჩინეთი“. ეს დოკუმენტი გაამყარებს აშშ-ის უპირატესობას „ზღვაზე, ხმელეთზე, ჰაერში, კიბერსივრცესა და კოსმოსში“.

„გაზპრომს“ დაახლოებით 150 კილომეტრის სიგრძის მილების ჩაყრა დარჩა. 120 – დანიაში და 30-ზე ოდნავ მეტი – გერმანიაში. სამუშაოების 94% დასრულებულია. სამუშაოებს ევროპის ხუთი უმსხვილესი ენერგეტიკული კომპანია აფინანსებს. ვაშინგტონის ხელის შეშლის მიუხედავად, 11 იანვარს, ერთწლიანი შესვენების შემდეგ განახლდა მუშაობა გერმანიის ტერიტორიულ წყლებში. 15 იანვრიდან მილების გაყვანას დანიის სანაპიროსთანაც დაიწყებენ.

მილგამყვან „ფორტუნას“ დაეხმარებიან რუსეთის საზღვაო–სამაშველო სამსახურის გემები „მურმანი“ და „ბალტიის მკვლევარი“, ასევე სხვა ხომალდები. ზღვაში მილსადენის გაყვანის ხაზიდან ორივე მხარეს დაახლოებით 200 მეტრის რადიუსში დროებით აკრძალული ზონა გამოცხადდება.

როგორც ამას წინათ „გაზპრომ ექსპორტის“ გენერალურმა დირექტორმა ელენა ბურმისტროვამ განაცხადა, მილსადენის საზღვაო ნაწილის მშენებლობის დასრულების ვადა დამოკიდებულია გარკვეულ გარემოებებზე, კერძოდ, ამინდზე.

დაცვითი მექანიზმი

ამასობაში აშშ-ში ევროპულ კომპანიებს, რომლებიც, ვაშინგტონის აზრით, რუსეთს მილსადენის გაყვანაში ეხმარებიან, კვლავ ემუქრებიან.

„ჩვენ ვცდილობთ მათ რისკები გავაცნოთ და მოვუწოდოთ, უარი თქვან თანამშრომლობაზე, ვიდრე გვიანი არ არის“, – მოჰყავს Reuters-ს სახელმწიფო დეპარტამენტში თავისი წყაროს სიტყვები. უახლოეს დღეებში თეთრი სახლი, ამ სააგენტოს ინფორმაციით, არასასურველი ორგანიზაციების სიას გამოაქვეყნებს.

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში ხაზგასმით აცხადებენ: მოსკოვს ეჭვი არ ეპარება „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ის წარმატებაში, როგორც არ უნდა ეცადოს ვაშინგტონი „გაზპრომის“ დასავლეთევროპელ პარტნიორებზე ზეწოლას.

გერმანიაში „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ს კვლავაც ეკონომიკურ პროექტად მიიჩნევენ. მათთვის მიუღებელია აშშ-ის სანქციები, რის შესახებაც ამ დღეებში გერმანიის მინისტრთა კაბინეტის ოფიციალური წარმომადგენლის მოადგილემ ულრიკე დემერმაც ისაუბრა. მეტიც, იანვრის დასაწყისში გერმანიის მეკლენბურგ–წინა პომერანიის ფედერალური მიწის პარლამენტმა ხმათა უმრავლესობით მხარი დაუჭირა რეგიონული მთავრობის ინიციატივას, შეიქმნას ეკოლოგიური ფონდი „კლიმატისა და გარემოს დაცვა MV“.

ეს ფონდი ამერიკული სანქციების გასანეიტრალებლად შეიქმნა. ორგანიზაცია შეძლებს მშენებლობისთვის საჭირო მოწყობილობის შეძენას. და, უპირველეს ყოვლისა, მილსადენს ეკოლოგიისთვის მნიშვნელოვან პროექტად აღიარებს.

როგორც გერმანული Bild აზუსტებს, ეს შესაძლებელს გახდის – „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ს „გარემოს დაცვის პრინციპული ელემენტის“ კლასიფიკაცია მიენიჭოს.

ფონდი აპირებს კომერციული საწარმოს დარეგისტრირებას, რომელიც მხოლოდ „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ით იქნება დაკავებული. კომპანიები, რომლებსაც სანქციებით დაემუქრებიან, რუსულ მხარესთან ითანამშრომლებენ იმ ეკონომიკური ინსტრუმენტების მეშვეობით, რომლებსაც აღნიშნული საწარმო უზრუნველყოფს.

დრო არ ითმენს

მოასწრებენ თუ არა გერმანელები თავის დაცვას სანქციებისგან? დამკვირვებლებს შორის აზრთა სხვადასხვაობაა. ერთი მხრივ, ფონდმა მიიღო ინვესტიციები და უფლებამოსილება, რაც საკმარისია იმისთვის, რომ ვაშინგტონს ძალისხმევა წყალში ჩაუყაროს, აღნიშნავს კომპანია ТМТ-ს დირექტორი დანილ როსტოვცევი.

„თუმცა ფონდის შექმნის ინიციატივამ საზოგადოების, განსაკუთრებით, „მწვანეთა“ უკმაყოფილება გამოიწვია. ეკოლოგები არაეთიკურად და აღმაშფოთებლად მიიჩნევენ ამგვარი მეთოდებით ისეთი პროექტის ხელშეწყობას, რომელიც, მათი აზრით, სულაც არ არის „მწვანე“, არამედ სახიფათოა გარემოსთვის“, – აღნიშნავს ანალიტიკოსი. ახლა ყველაფერი იმაზეა დამოკიდებული, შეძლებენ თუ არა „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ის მხარდამჭერები საზოგადოებასთან მოლაპარაკებას.

ამავდროულად, დამოუკიდებელი სამრეწველო ექსპერტის ლეონიდ ხაზანოვის აზრით, ბერლინი არც ერთ შემთხვევაში არ დაუთმობს ვაშინგტონს: გერმანიას სჭირდება რუსეთის ცისფერი საწვავი, უფრო იაფი, ვიდრე ამერიკული თხევადი აირი. და მით უფრო აუცილებელია რუსეთთან ეკონომიკური ურთიერთობის შენარჩუნება: ეს ბაზარი სტრატეგიულია გერმანული კომპანიებისთვის.

„რასაკვირველია, ფონდზე სანქციები გავრცელდება, მაგრამ ისინი არაეფექტური იქნება. მისი ქვეკონტრაქტორების წინააღმდეგ კი საჭირო გახდება ახალი კანონპროექტის მომზადება, მისი გატანა კონგრესზე, ლოდინი, ვიდრე პრეზიდენტი ხელს მოაწერს. ამ პროცედურას შესაძლოა ნახევარი წელიწადი დასჭირდეს. ამ დროის განმავლობაში კი „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ის მშენებლობაც დასრულდება“, – მსჯელობს ექსპერტი. თუმცა არ გამორიცხავს გართულებებს მილსადენის ამუშავების ეტაპზე – სწორედ აშშ-ის თავდაცვით ბიუჯეტში გათვალისწინებული სანქციების გამო. 

შიში და სიძულვილი

ბრიტანელებს სურთ ამერიკელების მაგალითს მიბაძონ. როგორც ბრიტანეთის კონსერვატორმა დეპუტატმა დანიელ კოჩინსკიმ განაცხადა, რუსული გაზსადენი „მეტისმეტად სახიფათოა“ – იმით, რომ ნატოს ქვეყნების ტერიტორიებზე გამავალი ყველა გაზისა და ნავთობის ქსელის გვერდის ავლით, „პირდაპირ რუსეთში“ მიდის. მისი სიტყვებით, ბრიტანელებს აღარ აკავებს ევროკავშირის წევრობა, ამიტომ „საჭიროა ამერიკელ მეგობრებს მივყვეთ და დავაწესოთ სანქციები ყველა იმ კომპანიის წინააღმდეგ, რომელიც „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ის მშენებლობაში მონაწილეობს“.

შვედეთში კი შიშობენ, რომ ჯო ბაიდენის პრეზიდენტობა ნიადაგს შექმნის „გაზის ომისთვის“, თანაც ქვეყნის მილსადენთან უშუალო სიახლოვის პირობებში. როგორც Svenska Dagbladet აღნიშნავს, ამერიკელი დემოკრატი ამ პროექტის „უფრო სასტიკი მოწინააღმდეგეც კია, ვიდრე დონალდ ტრამპი“. ხოლო თავად სკანდინავიური სამეფოსთვის ეს საკითხი უკვე გადაჭრილია: მთავრობამ მოიწონა შვედეთის ეკონომიკურ ზონაში მილსადენის გაყვანა.

„გაზპრომისთვის“ ბაიდენის პრეზიდენტობის ნეგატიურ ასპექტად მიიჩნევა მისი ენერგეტიკული პოლიტიკა, ე.წ. მწვანე კურსი. დემოკრატები გეგმავენ 2 ტრილიონი დოლარის გამოყოფას, რათა ქვეყანა 2035 წლამდე ეკოლოგიურად სუფთა ენერგეტიკაზე, 2050 წლისთვის კი ნულოვან გამონაბოლქვზე გადავიდეს. თუმცა რუსეთისთვის მწვანე ენერგეტიკაც ხელსაყრელია: „ჩრდილოეთის ნაკადი 2“-ით შესაძლებელია არა მხოლოდ ბუნებრივი აირის გადატანა, არამედ წყალბადისაც. ევროპაში წყალბადის საწვავზე მოთხოვნილება პოტენციურად ძალიან მაღალია.

თავად აშშ-ში ეჭვი ეპარებათ, რომ ყველაფერი შესრულდება, რასაც თეთრი სახლი „ნაკადს“ ჰპირდება. როგორც ვირჯინიის შტატის ყოფილი სენატორი რიჩარდ ბლეკი ირწმუნება, მოსკოვთან მოლაპარაკება მშენებლობის დასრულებაზე ბაიდენს უხმაუროდ ურჩევნია. სანაცვლოდ კი იგი ვაშინგტონისთვის რაიმე სარგებლის გამოძალვას შეეცდება.

 

ავტორის თვალსაზრისი შესაძლოა არ ემთხვეოდეს რედაქციის პოზიციას

222
საქართველოში აზერბაიჯანის საელჩო

აზერბაიჯანის მოქალაქეებს პასპორტის მოქმედების ვადა გაუხანგრძლივეს

0
(განახლებულია 10:05 16.01.2021)
იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოში მყოფ აზერბაიჯანის მოქალაქეებს ქვეყნის დაბრუნება და სამშობლოში დაბრუნება სურთ, მათ აზერბაიჯანის საელჩოს უნდა მიმართონ.

თბილისი, 15 იანვარი - Sputnik. საქართველოში მყოფი აზერბაიჯანის მოქალაქეებს პასპორტების მოქმედების ვადა 1 ივლისამდე გაუხანგრძლივდათ, იუწყება აზერბაიჯანის საელჩო.

„პანდემიით გამოწვეული სირთულეების გათვალისწინებით, სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოში მცხოვრები ჩვენი მოქალაქეების, იმისთვის, რომ მათ არ შეეხოს არალეგალური მიგრანტის სტატუსი და საქმიანობა აწარმოონ კანონიერ ჩარჩოში, ყველა ტიპის პასპორტს (დიპლომატიური, სამსახურებრივი და სამოქალაქო), რომელსაც ვადა 2020 წლის პირველ იანვარს ამოეწურა ანდა ამოეწურება, მოქმედების ვადა 2021 წლის პირველ ივლისამდე გახანგძლივებულად ჩაეთვლება, რათა იმ ქვეყნებში (მათ შორის საქართველოში), სადაც ისინი ცხოვრობენ, საქმიანობა დაარეგულირონ“, - ციტირებს საელჩოს განცხადებას პირველი არხი.

საელჩოს ინფორმაციით, იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოში მყოფ აზერბაიჯანის მოქალაქეებს ქვეყნის დაბრუნება და სამშობლოში დაბრუნება სურთ, მათ აზერბაიჯანის საელჩოს უნდა მიმართონ.

პანდემიის  გამო საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის საზღვარი 14 მარტიდან დაკეტილია.

0