ოპოზიციის აქცია

პოლიტიკური კრიზისი: მიუსხდებიან თუ არა ხელისუფლება და ოპოზიცია მოლაპარაკებების მაგიდას

61
(განახლებულია 17:55 11.11.2020)
ოპოზიციის პროტესტმა, რომელიც მეორე კვირაა გრძელდება, და მისმა უარმა, მონაწილეობა მიიღოს პარლამენტის მუშაობასა და არჩევნების მეორე ტურში, ქვეყანა პოლიტიკურ კრიზისამდე მიიყვანა. ახლა მხარეები ცდილობენ გამოსავლის პოვნას უკვე ნაცადი – მოლაპარაკების გზით.

რობინზონ ნაჭყებია

ოპოზიციამ მხარდამჭერები ქუჩაში გამოიყვანა არჩევნების დღესვე, 31 ოქტომბერს, საღამოს იმ საბაბით, რომ საპარლამენტო არჩევნების შედეგები, მათი მტკიცებით, გაყალბებული იყო, და მას შემდეგ პერიოდულად მართავს საპროტესტო აქციებს თბილისსა და რეგიონებში.

უკვე 3 ნოემბერს ყველა ოპოზიციურმა პარტიამ, რომელმაც, წინასწარი დათვლით, ბარიერი გადალახა და საკანონმდებლო ორგანოში მოხვდა, პარლამენტში შესვლასა და მეორე ტურში მონაწილეობაზე უარი განაცხადა.

ამგვარად, მმართველი პარტია შეეჯახა ახალ მოსალოდნელ რეალობას, როდესაც ის პარლამენტში შეიძლება 76 დეპუტატით (48,23%) მარტო აღმოჩნდეს.

ასეთი რეალობა ხელსაყრელი არ არის საქართველოს საერთაშორისო პარტნიორებისთვის, რომლებიც ერთხმად აცხადებენ, რომ მიუხედავად გარკვეული პრობლემებისა, საპარლამენტო არჩევნები თავისუფალი და კონკურენტული იყო. მათ მხარეებს დიალოგისკენ მოუწოდეს და მათ შორის შუამავლის როლის შესრულების მზადყოფნა გამოთქვეს.

დასავლეთის ინიციატივა და ნაცადი მეთოდი

მოლაპარაკება ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის საერთაშორისო პარტნიორების შუამდგომლობით გამოცდილი მეთოდია. 2019 წლის ბოლოს, როდესაც საკონსტიტუციო ცვლილებების ჩავარდნის შემდეგ ოპოზიციის პროტესტმა ქუჩაში გადაინაცვლა, სწორედ მსგავსი მოლაპარაკების წყალობით მოხერხდა ქუჩის პროტესტის შეწყვეტა.

შედეგად ქვეყანამ მიიღო არჩევნების ახალი ფორმატი – მაჟორიტარების რაოდენობის შემცირება და ქვეყნის პარლამენტში ხმების გადანაწილების ახალი სისტემა.

ახლა საერთაშორისო პარტნიორები კვლავ მოუწოდებენ მხარეებს მოლაპარაკებისკენ. თავდაპირველად მოწოდება აშშ-ის საელჩოსა და საქართველოში ევროკავშირის დელეგაციის მიერ გავრცელდა.

„საფუძვლიანი საარჩევნო დარღვევების გამოსასწორებლად აუცილებელია სანდო და ინკლუზიური სამართლებრივი პროცესი... რათა საზოგადოებამ არჩევნების შედეგების ლეგიტიმურად აღიარება შეძლოს. ჩვენ მზად ვართ, თუ საჭირო იქნება, წვლილი შევიტანოთ ამ მიზნის მიღწევაში“, – ნათქვამია მათ ერთობლივ განცხადებაში.

მოგვიანებით განცხადება ეუთოს წარმომადგენლებმაც გაავრცელეს.

„დაჟინებით მოვუწოდებ ყველა მონაწილეს, დაიწყონ კონსტრუქციული დიალოგი, გადალახონ ამჟამინდელი პოლარიზაცია, იმუშაონ ერთად სტაბილური პოლიტიკური საძირკვლის უზრუნველსაყოფად და გაითვალისწინონ გზავნილები, მიღებული საერთაშორისო დაინტერესებული მხარეებისგან“, – განაცხადა ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეის დელეგაციის ხელმძღვანელმა პია კაუმამ.

აშშ-ის საელჩო ეუთო/ოდირის პირველად შეფასებას იზიარებს>>

გაიმართება თუ არა მოლაპარაკება

მმართველ პარტიაშიც და ოპოზიციაშიც მზად არიან მოლაპარაკებისთვის, მაგრამ დიალოგზე რადიკალურად განსხვავებული შეხედულებები აქვთ.

„ჩვენ საზოგადოების გაერთიანება გვსურს და ამ მიზნის მისაღწევად და ჩვენი ქვეყნის მშვიდობიანი განვითარებისთვის მზად ვართ ვისაუბროთ ნებისმიერ იმ პოლიტიკურ ძალასთან, ვისაც ქვეყანაში ნორმალური პოლიტიკური პროცესის უზრუნველყოფა სურს... ოპოზიციის შიგნით, უკლებლივ ყველა პარტიაში არიან ადამიანები, ვინც ამ პროცესს პრაგმატულად უყურებს და ისინი გრძნობენ, რომ მხარდამჭერების იგნორირება არის არადემოკრატიული. მათ იმავეს მოუწოდებენ საერთაშორისო პარტნიორები და ეუბნებიან, შედით პარლამენტში, იმუშავეთ, გამოიყენეთ თქვენი მანდატი. ჩანს, რომ ოპოზიციას დამდგარი შედეგის მიუხედავად არ უნდა, რომ იყოს ოპოზიცია და ეს არის ზუსტად მათი პრობლემა“, – განაცხადა პარლამენტის თავმჯდომარემ არჩილ თალაკვაძემ.

მმართველ პარტიაში განაცხადეს, რომ არ წავლენ დათმობაზე ოპოზიციასთან, რომელიც მოლაპარაკების დაწყებას ითხოვს ცესკოს თავმჯდომარის თამარ ჟვანიას თანამდებობიდან წასვლის და ახალი საპარლამენტო არჩევნების დანიშვნის პირობით.

„რაც შეეხება ულტიმატუმს იმასთან დაკავშირებით, რომ ჯერ უნდა დაინიშნოს ხელახალი არჩევნები, თუ რაღაც, და მერე დასხდებიან მაგიდასთან, ეს არის არასწორი საუბარი ჩვენი პარტნიორების და ქართული საზოგადოების მიმართ. შესაბამისად, მათ უნდა შეცვალონ საკუთარი მიდგომა. ჩვენ ვმუშაობთ, რომ ისინი სწორ გზაზე დავაყენოთ“, – განაცხადა მმართველი პარტიის აღმასრულებელმა მდივანმა ირაკლი კობახიძემ.

რა ხდება ოპოზიციაში

ვიდრე მმართველი პარტია OSCE/ODIHR-ის წარმომადგენლებთან დიალოგის საკითხებსა და შექმნილ ვითარებას იხილავდა, ოპოზიციაში ბზარი გაჩნდა.

განხეთქილების მიზეზად იქცა „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარის გრიგოლ ვაშაძის განცხადება, რომელიც ერთ-ერთმა საინფორმაციო სააგენტომ გაავრცელა.

„თუ საქართველოს პოლიტიკური სპექტრი არ გააცნობიერებს არსებული საფრთხეების სიღრმეს, იმას, თუ საით მიექანება ჩვენი სახელმწიფო, არ გაითვალისწინებს მოქალაქეების აბსოლუტური უმრავლესობის დაკვეთას, არ მიაქცევს ყურადღებას არასამთავრობო სექტორის რჩევებს და იმას, თუ რას გვთავაზობენ ჩვენი მოკავშირეები თავისი დიპლომატიური წარმომადგენლობის მეშვეობით, ანუ აუცილებელი ცვლილებების უზრუნველყოფას დემოკრატიული პროცესის მშვიდობიანი განვითარების გზით, ჩვენ დავკარგავთ სახელმწიფოს სტაბილური და უსაფრთხო განვითარების გზაზე გაყვანის შანსს“, – ნათქვამი იყო განცხადებაში.

განცხადების ავტორი მხარეებს მოუწოდებდა ასევე მოლაპარაკების მაგიდასთან დაჯდომისა და პარლამენტში შესვლისკენ.

„მივმართავ ყველა პოლიტიკურ პარტიას: სასწრაფოდ გადავიტანოთ პროცესი მოლაპარაკების მაგიდასთან, ჩავანაცვლოთ ქუჩა ყველა დონის საკანონმდებლო ორგანოების ტრიბუნით და ყველა ძალას მოვუხმოთ სახელმწიფოს ღრმა კრიზისიდან გამოსაყვანად“, – აღნიშნული იყო განცხადებაში.

განცხადებამ, ავთენტურობის დადასტურების გარეშეც, პარტიაშიც და ოპოზიციის სხვა წარმომადგენელთა შორისაც აღშფოთება გამოიწვია.

ამ განცხადების საპასუხოდ „ევროპულმა საქართველომ“, „სტრატეგია აღმაშენებელმა“, „ლელომ“ და „გირჩმა“ გაავრცელეს ერთობლივი განცხადება, რომელშიც კიდევ ერთხელ აღნიშნეს, რომ არ შევლენ პარლამენტში და გააგრძელებენ პროტესტს.

„კიდევ ერთხელ ვიმეორებთ ჩვენს მყარ პოზიციას, რომ არ ვაპირებთ გაყალბებული არჩევნების შედეგების აღიარებას, მეორე ტურში მონაწილეობას და არალეგიტიმურ პარლამენტში შესვლას. ჩვენ ვაგრძელებთ მშვიდობიან პროტესტს გაყალბებული არჩევნების წინააღმდეგ. ჩვენი მოთხოვნები უცვლელია: არჩევნების ხელახლა ჩატარება, ცესკოს ადმინისტრაციის შეცვლა და პოლიტპატიმრების გათავისუფლება. სწორედ ამ საკითხებზე უნდა გაიმართოს დიალოგი ივანიშვილის რეჟიმთან საერთაშორისო პარტნიორების შუამავლობით“, – აღნიშნულია პარტიების განცხადებაში.

განცხადებაში მითითებულია ასევე, რომ პარტიები უახლოეს მომავალში ორ საპროტესტო აქციას გამართავენ: 14 ნოემბერს პარლამენტის შენობასთან და 21 ნოემბერს, მეორე ტურის დღეს – ცოცხალ ჯაჭვს.

ვიდრე პარტიები ვაშაძის განცხადების გამო აღშფოთებას გამოთქვამდნენ, ვაშაძემ ფეისბუქ-გვერდზე განმარტების სახით ახალი განცხადება გამოაქვეყნა.

„მოქალაქეთა პროტესტი უნდა გაგრძელდეს; ამ პროტესტს სასწრაფოდ უნდა დაემატოს პოლიტიკური კომპონენტი – სამართლიანი არჩევნების პრინციპების განხორციელების თაობაზე მოლაპარაკებების სახით სტრატეგიული მოკავშირეების მედიაციით; სანამ/თუ მოლაპარაკებები წარმატებით არ დასრულდება, არც მეორე ტურში მონაწილეობას არ ვღებულობთ და არც პარლამენტში არ შევდივართ; ერთხელ და სამუდამოდ ყველა უნდა დავიძაბოთ, რომ მომავალში ქუჩის პროტესტმა ნორმალური პროცესი არ ჩაანაცვლოს არჩევნების გაყალბების გამო“, – დაწერა ვაშაძემ.

აღსანიშნავია, რომ თავად „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“ ჯერ არ გაუვრცელებია პარტიის პოზიცია, მიიღებს თუ არა ის მონაწილეობას მეორე ტურში, სადაც მას 17-დან 10 კანდიდატი ჰყავს.

როგორ განვითარდება მოვლენები

უკვე 21 ნოემბერს საქართველოში მაჟორიტარულ ოლქებში მეორე ტური უნდა ჩატარდეს და დეკემბრის დასაწყისში ქვეყანას ახალი პარლამენტი ეყოლება. მაგრამ როგორ შეიძლება განვითარდეს მოვლენები და მიუსხდებიან თუ არა მოლაპარაკების მაგიდას მხარეები, ეს კითხვა „Sputnik-საქართველომ“ ექსპერტებს დაუსვა.

სახალხო დამცველმა ოპოზიციას და ხელისუფლებას დაუყოვნებლივ მოლაპარაკებისკენ მოუწოდა>>

„არჩევნებზე დარღვევები იყო, მაგრამ ეს დარღვევები მთლიანობაში არჩევნებზე ძლიერ არ მოქმედებს. ამას ამტკიცებს კვლევები, რომლებიც თავად ოპოზიციურმა პარტიებმა ჩაატარეს და რომელთა შედეგადაც ხმების დაახლოებით იგივე რაოდენობა მიიღეს, რამდენიც არჩევნებზე. ის, რომ ოპოზიციის რიგებში განხეთქილებაა, იგრძნობა, და ამაზე „გირჩის“ და გრიგოლ ვაშაძის განცხადებებიც მიუთითებს. ადამიანებს ესმით, რომ აქციებით ვერაფერს მიაღწევენ, მით უმეტეს, ქვეყნის წინაშე არსებული გამოწვევების ფონზე“, – განაცხადა ექსპერტმა მამუკა არეშიძემ.

მისი სიტყვებით, წვრილ პარტიებს ესმით, რომ ახალი არჩევნების ჩატარების შემთხვევაში მათ არანაირი შანსი აღარ დარჩებათ, რადგან ისინი, ვინც ხმა სხვა ძალას მისცა და არა „ქართულ ოცნებას“ ან „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“, ხელახალ არჩევნებზე ამ ორ ძალას დაუჭერენ მხარს.

„მთლიანობაში, თუ ოპოზიცია შეძლებს შაბათს 50 ათასის შეკრებას, ეს არაფერს არ გადაწყვეტს. ახლა იქნება მოლაპარაკება, რომელსაც გარკვეული დრო დასჭირდება. შედეგად იქნება გარკვეული კომპრომისი, მაგრამ ახლა გაცილებით მომგებიანია ოპოზიციისთვის პარლამენტში შესვლა, ვიდრე ქუჩაში დგომა. განსაკუთრებით ისეთი პარტიებისთვის, როგორებიცაა „მოქალაქე“, „გირჩი“, „ლეიბორისტები“ და „ევროპული საქართველო“, – აღნიშნა არეშიძემ.

ექსპერტი ვახტანგ ძაბირაძე კი ფიქრობს, რომ გამოსავალი მოლაპარაკებაა.

„მოლაპარაკებაზე უარს არავინ იტყვის – არც ეს მხარე, არც ის მხარე. მაგრამ პოზიცია – „ჯერ დააკმაყოფილე მოთხოვნა, შემდეგ კი მოლაპარაკების მაგიდასთან დავჯდები“ – არ გაჭრის“, – განაცხადა ძაბირაძემ.

ამავე დროს მან აღნიშნა, რომ ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიები შეიძლება არ შევიდნენ პარლამენტში, მაგრამ მათი ცალკეული წარმომადგენლები შესაძლოა იქ ვიხილოთ.

„პარტიების ცალკეული წარმომადგენლები შეიძლება დარჩნენ პარლამენტში და არ თქვან უარი მანდატებზე. ეს უფრო რეალური სცენარია, ვიდრე მთელი ოპოზიციის შესვლა პარლამენტში. მაგრამ თუ მოვლენათა განვითარების დინამიკას შევხედავთ, ჯერ კიდევ ბევრი დრო რჩება, რათა ოპოზიციამ ბოლომდე ჩამოაყალიბოს თავისი პოზიცია. ვაშაძემ გამოაქვეყნა განმარტება, რაც მიუთითებს, რომ ოპოზიცია ამ მომენტისთვის ბოლომდე ერთიანი არ არის და არ ჩამოუყალიბებია თავისი პოზიცია“, – აღნიშნა ძაბირაძემ.

არეშიძის მსგავსად, ისიც მიიჩნევს, რომ ხელახალი არჩევნები პატარა პარტიებისთვის მომგებიანი არ იქნება.

„თუ რიგგარეშე არჩევნები ჩატარდება, პატარა პარტიებს მოუწევთ იმაზე დაფიქრება, როგორ გავიდნენ არჩევნებზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში ხმები ორ მთავარ ძალას შორის გადანაწილდება – „ქართულ ოცნებასა“ და „ნაციონალურ მოძრაობას“ შორის“, – დასძინა ძაბირაძემ.

61
თემები:
პოლიტიკური კრიზისი საქართველოში: შეფასებები და პროგნოზები (36)
ძველი თბილისის დაკეტილი კაფეები და რესტორნები

„წინასწარმეტყველება“ სარესტორნო ბიზნესს... რა იქნება შეზღუდვების მერე?

863
(განახლებულია 20:11 30.11.2020)
რესტორნებისა და კვების ობიექტების საქმიანობა შეიზღუდა. რატომ იყო ეს გადაწყვეტილება ამ სექტორისთვის მოულოდნელი, რამდენი ადამიანი დაკარგავს სამუშაოს და ემუქრება თუ არა ბიზნესის ამ სახეობას განადგურება?

სამსონ ხონელი

დიდი დრო არ გასულა, დაახლოებით ერთი კვირის წინ სოციალურ ქსელში ხანგრძლივად ვიმოგზაურე... არახალია, ვირტუალურ სამყაროში მთელი სიდიადით შეიგრძნობთ ჩვენი დროების მრავალფეროვნებას. ვინ რა თქვა, ვინ რას აპირებს, ვინ ვისთან და რა ვითარებაში, ვინ ვის რითი ემუქრება, ვის რა სწყინს და ვის რა უხარია?.. ერთი სიტყვით, სხვა მრავალ ღირსშესანიშნაობათა შორის ყურადღება მეგობრის FACEBOOK-ის კედელზე გამოქვეყნებულმა წინასწარმეტყველ ლელა კაკულიას ფოტოპორტრეტმა მიიქცია. იქვე იყო საგულისხმო მინაწერიც: „ვხედავ, დეკემბერში დაბადებული ხალხი რესტორნებში ვერ გადაიხდიან დაბადების დღეს!“ ბევრი ვიცინე, მეგობარი ხუმრობდა. წამითაც არ დამიშვია, რომ წინასწარმეტყველი საიუბილეო თარიღების აღნიშვნის დისლოკაციის ადგილის პროგნოზირებით დაკავდებოდა, ის მხოლოდ გლობალურ საკითხებს უთმობს ყურადღებას. არ შევმცდარვარ, გადავამოწმე, ქალბატონი ლელას კედელიც დავათვალიერე, თუმცა მსგავსი არაფერი მინახავს. დღევანდელი გადასახედიდან კი ნათელია, რომ ხუმრობა რეალობად იქცა. მკითხველი ბრძანებს, მეგობარი შეცდა, ერთი თვით შემოიფარგლა, არადა დეკემბრის იუბილარების ბედს იანვარში დაბადებულებიც გაიზიარებენო და მართალიც იქნება. სიტყვა გამიგრძელდა, დროა, ყურადღება მთავარი სათქმელისკენ მივაპყრო. მადლობა მეგობარს, უწყინარმა ხუმრობამ წინამდებარე სტატიაზე მუშაობის სტიმული მომცა.

ქვეყანაში არსებული ეპიდემიოლოგიური ვითარების გათვალისწინებით, პრემიერ-მინისტრის ხელმძღვანელობით მოქმედმა უწყებათშორისმა საკოორდინაციო საბჭომ საქართველოში უკვე მოქმედი შეზღუდვების გამკაცრებისა და გაფართოების გადაწყვეტილება მიიღო. ეკონომიკურ საქმიანობაზე დაწესებული შეზღუდვების ჩამონათვალი საკმაოდ ვრცელია, გამონაკლისი არც სარესტორნო ბიზნესია. კერძოდ, მრავალპუნქტიან დოკუმენტში ვკითხულობთ: „რესტორნები და კვების ობიექტები მთლიანად გადადიან გატანის სერვისზე. დასაშვებია: პროდუქტის გატანა ე.წ. Takeaway, „დელივერი“ და „დრაივი“.

უწყებათშორისი საკოორდინაციო საბჭოს გადაწყვეტილებას მყისიერად მოჰყვა სარესტორნო ბიზნესის წარმომადგენელთა განცხადებები. რესტორატორთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტის შოთა ბურჯანაძის შეფასებით, რესტორნების მუშაობის შეზღუდვის გადაწყვეტილება მათთვის შოკისმომგვრელი იყო. შეზღუდვის შედეგად კი მეოთხედ მილიონამდე ადამიანი, რომელიც ამ სექტორში მუშაობს, უმუშევარი დარჩება.

„შეხვედრების დროს ჩვენ მთავრობას ვთავაზობდით – ოქროს შუალედი მოგვენახა. ჩვენი შეთავაზება იყო, რომ უკვე არსებული რეგულაციების მკაცრი კონტროლი მომხდარიყო და ვინც არღვევდა მოთხოვნებს, მკაცრად ეგო პასუხი. მაგრამ მთავრობამ სრული „ლოკდაუნის“ გადაწყვეტილება მიიღო. შეხვედრისას ასეთი ვერსია არც კი განიხილებოდა“, − განაცხადა შოთა ბურჯანაძემ.

რესტორატორთა ასოციაციაში ვარაუდობენ, რომ რესტორნების 90 პროცენტი ვეღარც გაიხსნება და სამუდამოდ დაიხურება. სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის „საქსტატის“ მონაცემებით, ქვეყანაში სულ რეგისტრირებულია 11.000 რესტორანი, მათ შორის 40 პროცენტი − თბილისში, 60 პროცენტი − დედაქალაქის ფარგლებს გარეთ. „თბილისსა და დიდ ქალაქებში რამდენიმე რესტორანი ფუნქციონირებს, დანარჩენი გაჩერებულია. დღე არ გადის ისე, რომ რესტორნების დახურვის შესახებ ინფორმაცია არ გავიგოთ. ამ შეზღუდვების შედეგად მარტში რესტორნების სასაფლაოს მივიღებთ“, – აცხადებს რესტორატორთა ასოციაციის პრეზიდენტი კოტე გაბრიჩიძე, რომელიც დასძენს, რომ „ლოკდაუნს“ შედეგი არც წინა შემთხვევაში გამოუღია, გარდა იმისა, რომ ბიზნესს პრაქტიკულად გადაულახავი პრობლემები შეუქმნა. კოტე გაბრიჩიძის თქმით, მთავრობის მიერ დაანონსებული სუბსიდირების პაკეტი კარგია, მაგრამ ფაქტიურად განადგურების პირას მყოფი

ბიზნესისთვის სახელმწიფოსგან საპროცენტო განაკვეთების სუბსიდირება დიდი შეღავათი ვერ იქნება.

„მესმის, ამ „ლოკდაუნებით“ შედეგი მიგვეღო, მაგრამ არა მარტო სარესტორნო ბიზნესი, არამედ ქვეყნის ეკონომიკა გავანადგურეთ, ხოლო ეპიდემიოლოგიური სიტუაციის გაუმჯობესება ვერც ერთხელ ვერ მივიღეთ. ამჯერად საუბარია რესტორნების ე.წ. დელივერი სერვისით მუშაობაზე. პროდუქცია უნდა დამზადდეს და მომხმარებლამდე მივიდეს, მაგრამ ეს პროდუქცია ვინ უნდა დაამზადოს, თანამშრომელი როგორ უნდა მივიდეს სამსახურში და მერე უკან სახლში როგორ უნდა დაბრუნდეს, ამაზე არავინ ფიქრობს“, − აცხადებს კოტე გაბრიჩიძე.

სარესტორნო ბიზნესის წარმომადგენელთა პოზიციას ექსპერტ-ანალიტიკოსთა ერთი ნაწილიც იზიარებს. მათი შეფასებით, კვების ობიექტების მუშაობის შეჩერება ხელისუფლების მხრიდან არასამართლიანი გადაწყვეტილებაა, რადგან ამ სფეროში მომუშავე პერსონალი COVID-19-ის გავრცელების ყველაზე დიდ რისკ-ზონას არ წარმოადგენს.

„დიდი საწარმოები, მშენებლობის სექტორი და სხვა სექტორები, რაც ქმნის ეკონომიკის დიდ ნაწილს, იმათ რატომ არ აჩერებენ, იქ არ არის ვირუსის გავრცელების რისკ-ზონა მაღალი? ცხადია: ის რომ გააჩერონ, მთელი ეკონომიკა ჩამოიშლება. არასამართლიანი მიდგომაა, რატომ ვაჩერებთ კვების ობიექტებს? საზოგადოებრივი ტრანსპორტის შეჩერება გასაგებია, ეს ვირუსის გავრცელების ტემპს მნიშვნელოვნად შეამცირებს. ეჭვი მეპარება, კვების ობიექტებისა და რესტორნების ოპერირების შეჩერება რამენაირად ამცირებდეს ვირუსის გავრცელების ტემპს. თუ რომელიმე საწარმო არის ვირუსის ტემპის გავრცელების მაღალი მატარებელი, ეს პირველ რიგში დიდი საწარმოებია, სადაც ბევრი ადამიანი ერთდროულად მუშაობს“, – განაცხადა ეკონომიკის ექსპერტმა აკაკი ცომაიამ.

მისი შეფასებით, არსებული რეგულაციები ეკონომიკაზე უარყოფითად აისახება, გამოიწვევს ეკონომიკის ვარდნას, ვინაიდან საზოგადოების გარკვეული ნაწილი უმუშევარი დარჩება. ექსპერტი მიანიშნებს, რომ, ზოგადად, დაწესებული რეგულაციები ჯანდაცვის სისტემის გაუმართავი მუშაობის შედეგია.

„როგორ ხორციელდება მართვის პროცესი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემაში?.. სწორად მართვა ნიშნავს, საავადმყოფოებში ხვდებოდნენ ის პაციენტები, რომელთაც ჰოსპიალიზაცია სჭირდებათ. პროცესის სამართავად ხელისუფლებას ჰქონდა დრო, რომელიც მან ვერ გამოიყენა. სამწუხაროდ, ამ პერიოდში ვერ ვისწავლეთ, თუ როგორ უნდა მოხდეს შერჩევა, ვის სჭირდება ჰოსპიტალიზაცია და ვის არა, როგორ ვმართოთ ეს პროცესი. ჯანდაცვის სისტემის მართვის პროცესში არ მეგულება ადამიანები, რომლებსაც ამის გაკეთება შეუძლიათ. ეფექტური მართვა შესაძებელია, მაგრამ ჯანდაცვის სისტემა ვერ ახერხებს. ამის ფასს კი დანარჩენი საზოგადოება ვიხდით ეკონომიკური კეთილდღეობის შემცირებით“, – განაცხადა აკაკი ცომაიამ.

ქვეყანაში ეპიდემიოლოგიური ვითარების გართულების შედეგად შეზღუდვების გამკაცრება და გაფართოება საქართველოს ეკონომიკაზე რომ ნეგატიურად იმოქმედებს, ამას არავინ უარყოფს. საკამათო არც ის არის, რომ ქვეყანას მძიმე ზამთარი და გაზაფხული ელის. ახლა მთავარია, რომ მკაცრად დავიცვათ რეგულაციები და მედიკოსთა რეკომენდაციები. სხვაგვარად ალბათ ვერც თებერვალ-მარტში დაბადებულებს ექნებათ დაბადების დღის არა თუ რესტორანებში, არამედ ვიწრო წრეში გადახდის ხალისი. და, ბოლოს, არ დავივიწყოთ, ადამიანის მრავალ უფლებათა შორის მთავარი სიცოცხლის უფლებაა. სხვა ყველაფერი მოიცდის!..

 

863
მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი

მიმოხილვა: როგორ წარმოიშვა მითები თურქული დრონების შესახებ ყარაბაღში

23
(განახლებულია 10:09 29.11.2020)
საომარი მოქმედებები 21-ე საუკუნეში არ შეიძლება იყოს „იაფი და გაბრაზებული“, მაგრამ ვერც ცალკეული ტექნოლოგია, მაგალითად, როგორიცაა მოიერიშე უპილოტო საფრენი აპარატები, გამარჯვების გარანტი ვერ იქნება.

განმსაზღვრელ როლს სახელმწიფოს სამხედრო ორგანიზაციის მთელი სისტემა, თავდაცვითი მრეწველობის პოტენციალის, არსენალებისა და ლოგისტიკური შესაძლებლობების ჩათვლით. ყარაბაღის კონფლიქტმა პირველ რიგში თურქული Bayraktar TB2-ის უპირატესობა კი არ აჩვენა ჰაერში, არამედ სომხეთის მხრიდან საკუთარი ძალების გადაჭარბებით შეფასება და თავდაცვის ცუდი ორგანიზაცია მიწაზე.

მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ მედია-სივრცეში არაერთი შეფასებითი პუბლიკაცია გაჩნდა, რომელთა შინაარსი ორ მარტივ მტკიცებულებამდე შეიძლება დავიყვანოთ:

1. აზერბაიჯანმა იმიტომ გაიმარჯვა, რომ თურქული დრონები ჰქონდა;

2. რუსული ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის „მძიმე“ სისტემები უსარგებლო ხდება დრონების თანამედროვე ომში.

ესოდენ გამარტივებული მიდგომა ექსპერტების შედარებით აბსტრაქტული სამხედრო-ტექნიკური ცოდნითა და ასევე სომხური საბრძოლო ტექნიკისა და პირადი შემადგენლობის მარცხის თვალსაჩინო მაგალითების უზარმაზარი რაოდენობით აიხსნება. მაგრამ რეალობა ყოველთვის უფრო რთულია, ვიდრე ჩვენი შეხედულებები მასზე.

სასწაულები არ არსებობს, ნებისმიერი ფილმის რეჟსორის ჩანაფიქრის ნაყოფია. „ბაირახტრებისა“ თუ აზერბაიჯანის არმიის სხვა დრონების მიერ ყარაბაღში გადაღებული ვიდეოსიუჟეტები იმთავითვე მოწინააღმდეგის საბრძოლო სულის განადგურებასა და თურქული დრონების შეიარაღების მსოფლიო ბაზარზე პოპულარიზაციას ემსახურებოდა. ამასთან კადრს მიღმა რჩებოდა „ამაო ფრენები“ და შეცდომები, ასევე ათობით დრონის ჩამოგდების კადრები.

ბრძოლის ველზე ცოცხალი ძალისა და ტექნიკის განადგურების ძირითადი ინსტრუმენტები კვლავ საარტილერიო იარაღი, ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემები რჩება. ჯარებში ამგვარი ტექნიკა უფრო მეტია, ვიდრე უპილოტო საფრენი აპარატები. არტილერია შეუდარებლად ძლიერია საომარი სიძლიერის კუთხით. მაგალითად,  მილიონ დოლარად ღირებულ Bayraktar-ს სამიზნემდე 150 კგ საბრძოლო მასალის მიტანა შეუძლია, ხოლო შედარებით ბიუჯეტური ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემების ერეთ ზალპში ტონობით მომაკვდილენელი ლითონი შედის. ამგვარად, არტილერია მნიშვნელოვნად ამცირებს სამიზნეების განადგურების „თვითღირებულებას“.  

დაუდევარი თავდაჯერებულობა

ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სწორად ორგანიზებულ, ეშელონირებულ სისტემას მოწინააღმდეგის დრონების ნებისმიერ რაოდენობასთან გამკლავება შეუძლია, ხოლო რადიოელექტრონული დაზვერვის საშუალებებს წამებში შეუძლია მათი კოორდინატების გამოთვლა.  ამასობაშ კი ყარაბაღში განთავსებული სომხური თავდაცვის სისტემების ცალკეული კომპლექსები ვერ უზრუნველყოფდა საიმედო თავდაცვას ― არა მარტო მოძველებული მახასიათებლების გამო. ამაზე ისახებოდა სამსახურის ორგანიზების დონეც და სისტემის არარსებობაც. შევნიშნავთ, რომ 1960-იანი წლების საზენიტოპსარაკეტო კომპლექსები Стрела-10 და Оса-АКМ ზოგჯერ ვერ აღწევდნენ „ბაირახტრებამდე“ რვა კილომეტრის სიმაღლეზე. ხოლო თანამედროვე კომპლექსები Тор-М2КМ და Бук-М2Э მხოლოდ ერევანსა და მეწამორის ატომურ სადგურს იცავდნენ.

კიდევ ერთი პრობლემა ― ეს ადგილზე შენიღბვის არარსებობა იყო. ცალკეული სამხედრო ობიექტები თითქოს ყვიროდნენ, მომკალიო.

მეორე მხრივ, როცა თურქულმა დრონებმა „შემთხვევით“ დაიწყეს ყარაბაღიდან სომხეთის ტერიტორიაზე შეფრენა, იქ სწორად ორგანიზებულმა თავდაცვისა და რადიოელექტრონული  ბრძოლის სისტემებმა უპრობლემოდ ჩამოყარეს ისინი. შესაბამისად, დრონებმა მალევე შეწყვიტეს იქ ფრენები. 

1994 წლის გამარჯვებამ ჩამოაყალიბა და წლების განმავლობაშ განამტკიცა მითი სომხური არმიის უძლეველობის შესახებ ყარაბაღის მიმართულებით. მხოლოდ ამით შეიძ₾ება აიხსნას სერიოზული საინჟინრო ნაგებობების არარსებობა მდინარე არაქსიდან მრავას ქედამდე ასკილომეტრიან ხაზზე. ღია ტრანშეები და საცეცხლე წერტილები, ბლინდაჟები ― ეს გასული საუკუნის დასაწყისის ფორტიფიკაციის ნიმუშებია.  სომხურ მხარეს არ უზრუნია გამძლე საცეცხლე წერტილებისა (რკინაბეტონის) და მიწისქვეშა კომუნიკაციების შექმნაზე, მიუხედავად იმისა, რომ დრო სრულიად საკმარისი ჰქონდათ ― 25 წელზე მეტი. ამ ფონზე კი სომხეთის პრემიერ მინისტრი 2019 წელს აცხადებდა, ყარაბაღი სიმხეთიაო (თუმცა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა არ ცნო), ხოლო თავდაცვის მინისტრმა დავის ტონოიანმა კონცეფციის ასეთი ფორმულირება ჩამოაყალიბა: „ახალი ტერიტორიები ახალი ომის შემთხვევაში“.

სომხური მხარის სამხედრო პოტენციალი 27 სექტემბრისთვის რამდენჯერმე ჩამორჩებოდა აზერბაიჯანულს. თუმცა მოწინააღმდეგეს ცოცხალი ძალისა და ტექნიკის მაინც დიდი მსხვერპლი ჰქონდა. სამხრეთის მიმართულებით აზერბაიჯანულმა ძალებმა ერთ-ერთ ეტაპზე ათმაგი უპირატესობა მიიღეს, მაგრამ ერთი თვის განმავლობაში მხოლოდ 30-40 კილომეტრით წაიწიეს წინ.  ბაქოს ბლიცკრიგი არ შედგა. უნდა აღვნიშნოთ სომეხი სამხედროებისა და მოხალისეების სიმტკიცე და სიმამაცე, რომლებსაც საბრძოლო მართვის ცენტრალიზებული სისტემის, ჰაერიდან დაცვის არქონის პირობებში უწევდათ ბრძოლა.

სირიული და ლიბიური გამოცდილება

თუ რუსული თავდაცვის სისტემებისა და თურქული დრონების შედარების თემას დავუბრუნდებით, შეიძლება სირიასა და ლიბიაში მომხდარი „დრონთა ცვენა“ გავიხსენოთ, სადაც პროფესიონალურად გამოიყენეს საზინიტო-სარაკეტო კომპლექსები Тор-М2КМ, Бук-М2Э და Сосна.. ასეთივე მაღალეფექტურობა გამოავლინა Панцирь-С1-მაც. ეს კომპლექსები დროულად რომ განეთავსებინათ მთიან ყარაბაღში, ისინი თურქულ „ბაირახტრებს“ ერთ შანსსაც არ დაუტოვებდნენ.

რუსეთმა სამშვიდობო ოპერაციის ფარგლებში მთიან ყარაბაღში რადიოელექტრონული ბრძოლის უახლესი კომპლექსები Леер-3 გადაისროლა. მისი ძირითადი ამოცანები ― ეს ფიჭური კავშირის GSM-ს, 3G და 4G სისტემების სიგნალების ჩახშობაა. კომპლექსი ერთი ავტომობილი „კამაზისა“ და ორი-სამი დრონ „ორლან-10-სგან“ შედგება, რომელთა გამოყენების რადიუსი 120 კმ-ა.

დრონს შეუძლია აღმოაჩნოს ტელეფონები, პლანშეტები აწარმოოს დაზვერვა, დაიტანოს მონაცემები ციფრულ რუკაზე და გადასცეს ისინი არტილერიას იერიშის მისატანად.

ყარაბაღის კონფლიქტი კვლავ გაყინულია და არა გადაჭრილი, და დაზვერვისა და ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის თანამედროვე საშუალებებს მცირედითაც არ დაუკარგავთ მნიშვნელობა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

23
ხელების ფორმის წყარო

უნიკალური არტეფაქტი: მილიარდზე მეტი წლის წყალი მუზეუმში გამოიფინება

0
(განახლებულია 09:37 01.12.2020)
მკვლევარებმა ანალიზი ჩაუტარეს წყალს და დაადგინეს, რომ ის ათჯერ უფრო „ასაკოვანი“ იყო, ვიდრე წყალი, რომელიც მანამდე ყველაზე უხნესად მიჩნეოდა მსოფლიოში

თბილისი, 1 დეკემბერი — Sputnik. კანადის მეცნიერებისა და ინოვაციების მუზეუმმა კოლექციაში მიიღო ბოთლი მილიარდზე მეტი წლის წყლით, იუწყება მუზეუმის პრესსამსახური.

„ეს არის მილიარდზე მეტი წლის წყალი შუშის ბოთლში, რომელიც კაცობრიობის მიერ გამოვლენილ ნიმუშებს შორის ყველაზე ძველი გამდინარე წყალია“, — წერს მუზეუმი.

​გავრცელებული ინფორმაციით, წყალი 2009 წელს მოაგროვეს მიწის ქვეშ 2,4 კმ სიღრმეზე — კიდ–კრიკის მაღაროში.

მუზეუმის თანამშრომლების თქმით, წყლის ანალიზმა აჩვენა, რომ მისი საშუალო ასაკი ათჯერ აჭარბებდა იმ წყლის ასაკს, რომელიც მანამდე მიიჩნეოდა უძველესად.

აღსანიშნაია, რომ გარდა არტეფაქტული წყლისა, მუზეუმში ასევე დაცულია ის ინსტრუმენტები, რომლებიც მის მოსაპოვებლად იყო გამოყენებული.

 

0
თემები:
მსოფლიო დღეს