კორონავირუსის ვაქცინა

„საბოლოო პასუხი:“ The Lancet-ი რუსული ვაქცინის კვლევის შედეგებს აქვეყნებს

62
(განახლებულია 22:22 22.09.2020)
რუსი სპეციალისტების მიერ შექმნილი ვაქცინა Sputnik V, საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის შეფასებით, არა მარტო ეფექტურია კორონავირუსის წინააღმდეგ, არამედ უსაფრთხოც.

წამყვანნმა საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალმა The Lancet–მა კორონავირუსის საწინააღმდეგო რუსული ვაქცინის კლინიკური კვლევების პირველი ორი ეტაპის შედეგები გამოაქვეყნა. გამალეის ცენტრის სპეციალისტებმა, ალექსანდრ გინცბურგმა და დენის ლოგუნოვმა, ასევე რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის გენერალურმა დირექტორმა კირილ დმიტრიევმა უამბეს Sputnik, რა მონაცემებია მოყვანილი ჟურნალში და რატომაა ესოდენ მნიშვნელოვანი მისი პუბლიკაცია მსოფლიო სამეცნიერო საზოგადოებისთვის.

პუბლიკაციების სერიის დასაწყისი

The Lancet–ი აქვეყნებს პირველი და მეორე ფაზის შედეგებს, რომლებიც, როგორც ვაქცინის შემქმნელები ირწმუნებიან გამალეის სახელობის ეპიდემიოლოგიისა და მიკრობიოლოგიის ეროვნული კვლევითი ცენტრიდან, სამეცნიერო ჟურნალებში პუბლიკაციების მთელი სერიის პირველი ნაბიჯი გახდება.

„სექტემბერში პუბლიკაციისთვის ასევე იქნება წარმოდგენილი ვაქცინის ცხოველებზე — პრიმატებზე, სირიულ ზაზუნებზე, ტრანსგენულ თაგვებზე სრული კვლევა, რომლეთა შემთხვევაშიც ვაქცინამ 100%-იანი ეფექტი აჩვენა. უკვე დაწყებული პოსტრეგისტრაცული კლინიკური კვლევის პირველი შედეგები, რომელშიც 40 ათასი მოხალისე მონაწილეობს, ოქტომბერ–ნოემბერში გამოქვეყნდება“ — დააზუსტეს გამალეის ცენტრში.

ვაქცინა დადასტურებული უსაფრთხოებით

ერთ–ერთი ძირიტადი დასკვნა, რომელსაც გამალეის ცენტრის სპეციალისტები აკეთებენ თავიანთ სამეცნიერო სტატიაში, არის ვაქცინა „სპუტნიკ V–ს“ უსაფრთხოება. კლინიკური კვლევების პირველი და მეორე ფაზების შედეგების თანახმად, სპეციალისტებს არ გამოუვლენიათ არცერთი სერიოზული არასასურველი ეფექტი იმ კრიტერიმებში, რომლებითაც შეფასება ხდება. ასეთი შედეგებით ყველა ვაქცინა–კანდიდატი როდი დაიტრაბახებს. ზოგ მათგანში სერიოზული არასასურველი მოვლენების დონე 25%-ს აღწევს.

ხანგრძლივი იმუნიტეტი

The Lancet–ში ასევე წარმოდგენილი ვაქცინა „სპუტნიკ V–ს“ ეფექტურობის მტკიცებულებებიც. მაგალითად, ორგანიზმია ხანგრძლივი იმუნური პასუხი ვაქცინირებულების 100%-ში — მისი შეყვანის ორ ეტაპიანი, უნიკალური ტექნოლოგიის წყალობით. დენის ლოგუნოვი ირწმუნება, რომ ვაქცინირებულების 100%-ში ჰუმორალური და უჯრედული იმუნური პასუხი შეინიშნება, რაც საკმარისი იქნება იმისთვის, რომ საიმესოს დაიცვას ადამიანი COVID-19–ით დაავადებისგან.

„ვაქცინირებულ მოხალისეებში ანტისხეულების დონე 1,4–1,5–ჯერ უფრო მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე განკურნებულებში. შედარებისთვის: ბრიტანული ფარმაცევტული კომპანია AstraZeneca–ს ვაქცინამ ანტისხეულების დონე მოხალისეებში დაახლოებით ისეთივე აჩვენა, როგორიც ეს კორომავირუსული ინფექციისგან განკურნებულებში ფიქსირდებოდა. “, — აღნიშნეს რუსმა სპეციალისტებმა.

გამალეის ცენტრი ირწმუენბა, რომ Sputnik V–ს კლინიკური კვლევების კონტექსტში ყველა მოხალისეს განუვითარდა Т-უჯრედული იმუნიტეტი, რომელიც CD4 + და ასევე CD8 + უჯრედებითაა წარმოდგენილი. ეს უჯრედები იძლევა კორონავირუსით ინფიცირებული უჯრედების ამოცნობისა და განადგურების საშუალებას.

ვაქცინა შემთხვევათა 100%-ში მუშაობს

სამეცნიერო საზოგადოების ერთ–ერთი ყველაზე დიდი შიში ადამიანის ადენოვირუსული ვექტორების საფუძველზე დამზადებული ვაქცინის გამოყენებასთან დაკავშირებით (სწორედ ეს მეთოდი გამოიყენება „სპუტნიკV–ში) — ეს ზოგ ადამიანში ადენოვირუსებისადმი უკვე არსებული იმუნიტეტი იყო.

სხვა სიტყვებით, არსებობდა საშიშორება, რომ ადამიანის ორგანიზმს შეეძლო არ შეეშვა ორგანიზმში საჭირო რაოდენობის ადენოვირუსი, რომელიც ვაქცინაში „ტაქსის“ ფუნქციას ასრულებს, აწვდის რა უჯრედებს კორონავირუსის გარსის გენეტიკურ მასალას (მნიშვნელოვანია, რომ თავად კორონავირუსი ორგანიზმში ვაქცინასთან ერთად არ ხვდება, რახ სრულად გამორიცხავს ინფიცირების რისკს). იმის გამო, რომ ადამიანები ხშირად ავადმყოფობენ ადენოვირუსებით (ჩვეულებრივი გაციება), მათ შეიძლება ჩამოყალიბებული ჰქონოდათ იმუნიტეტი, რომელსაც თეორიაში შეეძლო შეემცირებინა ადენოვირუსული ვაქცინის ეფექტურობა. მაგრამ გამალეის ცენტრის გუნდის მიერ წარმოდგენილმა კველვამ პირიქითა შედეგი აჩვენა: წინმსწრები იმუნიტეტი ვაქცინაციის ეფექტურობაზე გავლენას არ ახდენს.

„ამორჩეული იყო ოპტიმალური უსაფრთხო დოზა, რომელიც ეფექტურ იმუნურ პასუხს უზრუნველყოფდა ვაქცინირებულთა 100%-ში — მათშიც კი, რომლებიც ცოტა ცოტა ხნის წინ იყვნენ ავად ადენოვირუსით. ეს ამცირებს ახალი ვაქცინის შეუმოწმებელ კორონავირუსულ პლატფორმებზე შემუშავების აქტუალურობას“, —განმარტეს სამეცნიერო ცენტრში.

ასეთი შეუმოწმებელი პლატფორმებია ზოგი დასავლური კომპანიის სამუშაოები — დაწყებული სწორედ ადამიანის ადენოვირუსებისადმი შიშების გამო. ზოგი ასეთი ნამუშევარი, მაგალითად, კომპანია Moderna–ს ვაქცინა თუ შიმპანზეს ადენოვირუსი (კომპანია AstraZeneca–ს ვაქცინა) არასდროს ყოფილა მანამდე გამოყენებული დარეგისტრირებული ვაქცინების შესაქმნელად. ასეთ პრეპარატებს ხანგრძლივი ტესტირება ესაჭიროება მათი რეპროდუქციულ უნარზე გავლენის საშიშროების, ან შესაძლო მაღალი კანცეროგენული თვისებების გამო.

ჟურნალ The Lancet–ში რუსი მეცნიერები წარმოადგენენ ბმულებს იმ პლატფორმის უსაფრთხოების გამოსაკვლევად, რომელსაც „სპუტნიკ V“ ეფუძნება.

„1953 წლიდან მსოფლიოში 250–ზე მეტი კვლევა ჩატარდა და გამოქვეყნდა 75–ზე მეტი საერთაშორისო პუბლიკაცია, რომლებიც ამ საფუძველზე დამზადებული ვაქცინებისა და წამლების უსაფრთხოებას ადასტურებს“, — განმარტა დენის ლოგუნოვმა.

„ადამიანის ადენოვირუსულ ვექტორებზე დამზადებული პრეპარატები პრაქტიკაში უკვე 15 წელია გამოიყენება. კერძოდ, ესენია ებოლას საწინააღმდეგო ვაქცინები და ასევე კიბოს საწინააღმდეგო პრეპარატი „გენდიცინი“, რომელიც ჩინეთში  12 წელზე მეტია გამოიყენება“, — დააზუსტა სპეციალისტმა.

უნიკალური ორვექტორიანი ტექნოლოგია

ვაქცინა „სპუტნიკ V–ს“ უნიკალური თავისებურება, როგორც აკადემიკოსი ალექსანდრ გინცბურგი ამბობს, ეს ორი ადენოვირუსის — 5 და 26 სეროტიპის გამოყენებაა ორ ცალკეულ აცრაში. დღეისათვის ორმაგი ვაქცინაცია მრავალი ექსპერტის მიერაა აღიარებული, როგორ ფაქტორი, რომელსაც არსებითად შეუძლია გააძლიეროს იმუნიტეტი კორონავირუსის წინააღმდეგ. თუმცა ორ აცრაში ერთი და იგივე ვექტორის გამოყენებისას ორგანიზმის იმუნური სისტემა თავდაცვის მექანიზმის ამუშავებას იწყებს და მეორე აცრისას პრეპარატს უარყოფს. „სპუტნიკV–ში“ მეორე ვექტორის გამოყენება სრულად ჭრის ამ პრობლემას.

გამალეი vs ასტრაზენეკა

ვაქცინის გამოცდაში მონაწილე მოხალისეების არასაკმარისი რაოდენობის კრიტიკაზე პასუხად მეცნიერები ამბობენ, რომ მაზე მეტ ადამიანზე შეძლეს ამ სისტემის ტესტირება, ვიდრე ეს, მაგალითად, კომპანია AstraZeneca–მ შეძლო. ბრიტანულმა ფარმაცევტულმა გიგანტმა კვევებში ოთხჯერ ნაკლები მოხალისის ჩართვა შეძლო.

„რუსული ვაქცინა Sputnik V–ს კლინიკურ კვლევებში მონაწილეთა რაოდენობა პირველ და მეორე ფაზებში, რომლებიც ორი ინექციით ტარდებოდა, ოთხჯერ აღემატება იმ სუბიექტების რაოდენობას, რომლებსაც AstraZeneca–ს ორი ვაქცინა უკეთდებოდა“, — განმარტა რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის გენერალურმა დირექტორმა კირილ დმიტრიევმა.

ერთადერთი უსაფრთხო ტექნოლოგია

გასულ კვირაში აშშ–ის კვების პროდუქტებისა და სამკურნალო საშუალებების კონტროლის სამმართველომ გამოაცხადა, რომ შესაძლოა ვაქცინა–კანდიდატები დაჩარებული წესით დარეგისტრირდეს — გამომდინარე არსებული ეპიდემიოლოგიური ვითარებიდან. ანუ კლინიკური კვლევების მესამე ეტაპის ჩატარების გარეშე ათობით ათას მოხალისეზე. მსგავსი მიდგომის გამოყენების შესაძლებლობაზე ლაპარაკობდა ბრიტანეთის ხელისუფლებაც. ამასთან, ამ ქვეყნების რეგულატორები მხოლოდ იმ ვაქცინების დაჩქარებულ რეგისტრაციას მიიჩნევენ შესაძლებლად, რომლებმაც უკვე დაადასტურეს ეფექტურობა და უსაფრთხოება. რუსი სპეციალისტების აზრით, ამ მოთხოვნების შესაბამისი პრეპარატეი არც ისე ბევრია.

„დღეისათვის ერტადერთი ტექნოლოგია, რომელიც ამ კრიტერიუმებს შეესაბამება — ეს ადამიანის ადენივირუსულ ვექტორებზე დაფუძნებული პლატფორმაა. მას დაადასტურა ტავისი უსაფრთხოება მრავალრიცხოვანი კვლევის შედეგად რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში“, — მიაჩნია დმიტრიევს.

The Lancet–ის პუბლიკაცია — ეს „საბოლოო პასუხია“

კირილ დმიტრიევი განმარტავს, რომ საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალში პუბლიკაცია რუსული ვაქცინის შესახებ — ეს „საბოლოო პასუხია რუსეთის წინააღმდეგ მიმართული საკითხების ამ რაუნდში“.

„ახლა რუსეთს, თავის მხრივ, შეუძლია რამდენიმე კითხვა დაუსვას საერთაშორისო საზოგადოებას. ჩვენ მოგიწოდებთ ოფიციალური მონაცემები პუბლიკაციისკენ, რომლებიც შიმპანზეს ადენოვირუსულ ვექტორებზე ან мРНК–ტექნოლოგიით დამზადებული ვაქცინების ხანგრძლივ ეფექტურობას, კანცეროგენული რისკებისა და ფერტილურობაზე გავლენის არარსებობას დაამტკიცებდა მათი გამოყენების შემთხვეაში. ასევე ცუსი არ იქნებოდა გვცოდნოდა, რატომ ითხოვს AstraZeneca იურიდიული პასუხისმგებლობის მოხსნას არასასურველი გვერდითი ეფექტების გამოვლენის შემტხვევაში“, — ხაზი გაუსვა დმიტრიევმა.

62
თემები:
რუსეთი დღეს (609)
ბანკის საქმიანობა

რას ხმარდება გაზრდილი სახელმწიფო ვალი და რა განრიგით მოუწევს ქვეყანას მისი გასტუმრება

35
(განახლებულია 14:24 28.09.2020)
კორონაკრიზისის პერიოდში ნასესხებ ფულს თუ გავითვალისწინებთ, მთავრობა 2020 წელს საგარეო ვალს 6.1 მილიარდი ლარით, ხოლო საშინაო ვალს 1.8 მილიარდი ლარით ზრდის.

საგარეო ვალი მთავრობის და ეროვნული ბანკის ვალია, ხოლო საშინაო - სახაზინო და სხვა სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ვალს მოიცავს.

ჯერ კიდევ 2020 წლის ბიუჯეტის დამტკიცებისას, კოვიდპანდემიამდე გამოჩნდა, რომ სახელმწიფო ვალი 3.6 მლრდ-ით იმატებდა. შედეგად საგარეო ვალი 17.7 მილიარდს (წინა წელთან შედარებით ზრდა 2.3 მლრდ), ხოლო საშინაო ვალი 5.6 მლრდ ლარს (წინა წელთან შედარებით ზრდა 1.2 მლრდ) მიაღწევდა. მაგრამ ჯერ კოვიდპანდემიამ, შემდეგ კი ლარის ბოლოდროინდელმა გაუფასურებამ საქმე გაცილებით უფრო გაართულა.

რას ხმარდება ნასესხები ფული

საქართველოს პარლამენტმა 24 ივნისს ბიუჯეტში ცვლილებები, ე.წ. „ანტიკრიზისული ბიუჯეტის“ პროექტი დაამტკიცა. წლის ბოლომდე მთავრობა 16 მილიარდამდე ლარს დახარჯავს, საიდანაც ანტიკრიზისულ ზომებზე, პანდემიით გამოწვეულ სხვა ხარჯებთან ერთად, ჯამში, 3.4 მილიარდი ლარია განსაზღვრული.

მთავრობის ვებ-გვერდზე წარმოდგენილი პრეზენტაციის მიხედვით, სახელმწიფო რესურსი ძირითადად შემდეგი მიმართულებებით დაიხარჯება:

• უხელფასოდ დარჩენილი მოქალაქეების 200-ლარიანი დახმარება 6 თვის განმავლობაში – 450 მლნ;

• თვითდასაქმებულთა ერთჯერადი 300-ლარიანი დახმარება – 75 მლნ;

• კომუნალური ხარჯების სუბსიდირება – 170 მლნ;

• სოციალურად დაუცველთა და შშმ პირების გარკვეული კატეგორიების დახმარება 6 თვის მანძილზე – 85 მლნ;

• საკარანტინო სივრცეებით მომსახურების ანაზღაურება და ფრენების სუბსიდირება – 45 მლნ;

• ვირუსის გავრცელების პრევენციისა და ჯანდაცვის ხარჯები – 345 მლნ;

• საკრედიტო-საგარანტიო სქემა – 330 მლნ;

• სასტუმროების საპროცენტო ხარჯის სუბსიდირება – 77 მლნ;

• სამშენებლო სექტორის მხარდაჭერა (მათ შორის დევნილთა სახლების გაზრდილი შესყიდვები) – 40 მლნ;

• სოფლის მეურნეობის სექტორის ხელშეწყობა – 139 მლნ;

• კომერციული ბანკებისთვის ლარის გრძელვადიანი ლიკვიდობის შექმნა – 600 მლნ.

ოპოზიციის კრიტიკა ხელისუფლებას

ქვეყნის მიერ კორონავირუსის პანდემიის შემდეგ აღებული ვალდებულებები, წინა წლის ვალებთან ერთად, პიკურ ნიშნულს უახლოვდება. ოპოზიციის კითხვები ხარჯვის მიზნობრიობას უკავშირდება, ასევე უპასუხოა, რატომ არ გამოიყენა 3 მილიარდ ლარამდე საბიუჯეტო ნაშთი ხელისუფლებამ კრიზისის დროს. ოპონენტების ვარაუდით, თანხა ივანიშვილის გუნდმა შეგნებულად წინასაარჩევნოდ შემოინახა.

დღევანდელი მდგომარეობით მთლიანი სახელმწიფო ვალი 31,019 მლრდ ლარს შეადგენს, რაც თითოეული მოქალაქის წილად 8,3 ათასი ლარია. 2019 წელს სახელმწიფო ვალი 20,622 მლრდ ლარი იყო, ხოლო თითოეულ მოქალაქეზე 5,5 ათასი ლარი მოდიოდა. 2018-ში სახელმწიფო ვალი 17,795 მლრდ ლარი გახლდათ და თითო მოქალაქის წილად 4,7 ათასი ლარი მოდიოდა. როგორც ვხედავთ, წელს სახელმწიფო ვალი ერთ სულ მოსახლეზე უკვე მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ხოლო რა მაჩვენებელი იქნება წლის ბოლოს, ეს დამოკიდებულია კიდევ რამდენს ისესხებს მთავრობა საგარეო ვალს, რომელიც დოლარშია, და ასევე მნიშვნელოვანია, როგორი იქნება ლარის კურსი წლის ბოლოს. ყოველი პუნქტით გაუფასურებული ლარი მნიშვნელოვნად ზრდის საგარეო ვალს თითოეული მოქალაქისთვის.

„ნაციონალური მოძრაობის“ საპარლამენტო ფრაქციის თავმჯდომარის რომან გოცირიძის თქმით, სახელმწიფომ უზარმაზარი საგარეო ვალი აიღო, რაც ქვეყანას არაფერში დასტყობია.

„არასწორი გზით მიდის ეკონომიკური პოლიტიკა და სად იხარჯება ეს ფული, არავინ იცის“, – ამბობს გოცირიძე.

გოცირიძემ პრემიერ გახარიას ინიციატივაც გააკრიტიკა, როდესაც მან აგვისტოს დასაწყისში სოციალური დახმარების მესამე ტალღა დააანონსა.

„მთავრობამ 530 მილიონი ლარი გამოყო ბიუჯეტიდან ფულადი დახმარების სახით პანდემიის დროს უმუშევრად დარჩენილი ადამიანებისათვის. დღეისათვის გაცემულია მხოლოდ 111 მილიონი ლარი. როგორც ველოდით, დანარჩენი წინასაარჩევნოდ შემოინახეს“, – ამბობდა გოცირიძე.

მისი თქმით, მთავრობამ თავიდან ისეთი მკაცრი კრიტერიუმები დააწესა, რომ თვითდასაქმებულთა უდიდესმა ნაწილმა ვერ მიიღო ეს დახმარება. არჩევნების მოახლოების დროს კი ყოველგვარი ცნობის გარეშე დაიწყეს ფულის დარიგება.

„ამით ორ მიზანს აღწევენ – წინასაარჩევნოდ გულის მოგებას და საკუთარი აქტივის უპრობლემოდ ჩასმას ფულადი დახმარების მიმღებთა სიაში. ფაქტობრივად, ბიუჯეტიდან აფინანსებენ საარჩევნო კამპანიას“, – განაცხადა გოცირიძემ. მისი თქმით, ეს ფული ვალად არის აღებული უცხოეთიდან და ეკუთვნის ხალხს და არაა ივანიშვილის და მისი პარტიის მოწყალება.

საგარეო ვალდებულებების დაფარვა

გარდა იმისა, თუ რას ხმარდება ნასესხები ფული, მნიშვნელოვანია როგორ და რა გრაფიკით მოხდება ნასესხები ვალის გასტუმრება.

ფინანსთა მინისტრის მოადგილის გიორგი კაკაურიძის განცხადებით, საქართველოს 2020 წელს კრიზისის გამო აღებული საგარეო ვალების დაფარვა მომდევნო წლიდან არ მოუწევს. მისი თქმით, საქართველო წელს სრულად მიიღებს პანდემიიდან გამომდინარე სესხად აღებულ თანხას, რომელიც $1.5 მლრდ-ია, აქედან 900 მილიონ დოლარზე მეტი უკვე რატიფიცირებულია. კაკაურიძის ვარაუდით, სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბერში 80%-მდე იქნება ჩამორიცხული.

„რაც შეეხება ვალის დაფარვის გრაფიკს, მხოლოდ კრიზისის გამო აღებულ ვალს თუ ავიღებთ, არც ერთი ვალის დაფარვა მომდევნო წელს არ გვიწევს, იმიტომ რომ ყველას აქვს შეღავათიანი პერიოდი მინიმუმ 3 წელი, თუმცა, ზოგადად ქვეყანას ვალის დაფარვა უწევს“, – აღნიშნა კაკაურიძემ.

მისივე განცხადებით, მომავალ წელს საქართველოს 2.4 მილიარდ ლარამდე საგარეო ვალის დაფარვა მოუწევს. ყველაზე დიდი წილი კი 500 მილიონი დოლარის ევროობლიგაციების დაფარვაზე მოდის.

აქვე ისიც გასათვალისწინებელია, რაც უფრო გაუფასურდება ლარი, მით მეტი იქნება ბიუჯეტიდან საგარეო ვალის მომსახურებაზე გადასახდელი თანხაც.

როგორც ირკვევა, 2020 წლის პირველი 6 თვის მანძილზე მთავრობამ მხოლოდ საგარეო ვალის დაფარვაზე 623 მილიონ ლარამდე დახარჯა. ამის შესახებ სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების 6 თვის მიმოხილვაშია აღნიშნული.

საგარეო ვალის სიმძიმეს ეკონომიკისთვის დიდ საფრთხედ მიიჩნევს ეკონომისტი ზვიად ხორგუაშვილი, რომელიც პირდაპირ ამბობს, რომ საგარეო ვალის სიმძიმე ქვეყნის მთავარ ეკონომიკურ პარამეტრებზე ნეგატიურად აისახება და კიდევ უფრო მეტად დააზარალებს მოსახლეობას.

„ბიუჯეტის გეგმას რომ ჩავხედოთ, დაახლოებით მეათედი მიდის ვალის მომსახურებაზე, რაც ძალიან დიდი რიცხვია. მით უმეტეს, თუ გავითვალისწინებთ, რომ საქართველოს ბიუჯეტი არის ეკონომიკის დაახლოებით 30-32% და როცა ამის მეათედი ვალის მოხმარებაზე მიდის, ეს უკვე ნიშნავს, რომ თითოეული ჩვენგანი, თითოეული მოქალაქე ვალის მომსახურებაში დიდ თანხას იხდის თავისი გამომუშავებული ფულიდან“, – განაცხადა ხორგუაშვილმა.

მისი თქმით, საქართველოს მოსახლეობა ფულს იხდის ისეთი ვალების მომსახურებაში, რაც რეალურად ვერ გამოიყენა ან მოძველდა.

„ინფრასტრუქტურული და კაპიტალური პროექტების დასაფინანსებლად წლების განმავლობაში მოცულობითი ვალია აღებული, მაგრამ ფული გაიფლანგა, საქმე უხარისხოდ გაკეთდა, ვალი კი ვალად დარჩა. ასეთი არაერთი შემთხვევაა.

გარდა იმისა, რომ ამხელა ვალი თითოეულ მოქალაქეს აზარალებს, მაკროეკონომიკური მაჩვენებლები უარესდება, რაც ნიშნავს, რომ ჩვენს საკრედიტო რეიტინგს შეიძლება პრობლემა შეექმნას – შემდეგში სესხი უფრო ძვირად მოგვცენ. ამით ინვესტიციებისთვის ნაკლებად მიმზიდველი გავხვდებით“, – აღნიშნა ხორგუაშვილმა.

წინა წლებს თუ გავიხსენებთ, საგარეო ვალის ზრდის ტემპი 2013 წლამდე პერიოდულად მცირდებოდა. ბოლო წლებში კი სესხის მაჩვენებელი მუდმივად იზრდება. სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის პროექტი „ბიუჯეტის მონიტორი“ აქვეყნებს სახელმწიფო ვალის დინამიკას წლების მიხედვით.

სახელმწიფო ვალი 2016 წელს 14,45 მლრდ, 2017 წელს 16,283 მლრდ, 2018 წელს 17,795 მლრდ, 2019 წელს 20,622 მლრდ ლარი იყო.

2020 წლის 26 სექტემბრის მდგომარეობით, როცა 1 დოლარი 2.33 ლარს შეესაბამება, სახელმწიფო ვალი სულ 31 019 313 066 ლარია, საიდანაც საგარეო ვალის წილად მოდის 24 533 157 613 ლარი, ხოლო საშინაო ვალი 5 966 796 000 ლარია.

რაც შეეხება მთლიანად სახელმწიფო ვალის მომსახურებას, არსებული ლარის კურსის პირობებში შემდეგი სიტუაციაა: წელს ვალდებულებების მომსახურებაზე ჯამურად 3 157 947 294 ლარია ბიუჯეტიდან გადასახდელი, ხოლო მომავალ, 2021 წელს 4 360 451 988 ლარის დაფარვა მოგვიწევს.

 

თემურ იოსელიანი

35
სავალუტო ჯიხური

მიზეზ-მიზეზ... ანუ რა აკლია ლარს?

657
ლარის საშემოდგომო გამოცდა... ეროვნული ვალუტა რეკორდულად უფასურდება... რა გახდა ამის მიზეზი და რა საფრთხე ემუქრება სახელმწიფოს ფინანსურ სისტემას.

სამსონ ხონელი

სავალუტო ბაზარზე სიახლეა! ღვინობისთვის პირველი რიცხვიდან ეროვნული ვალუტის ოფიციალური გაცვლითი კურსი ბლუმბერგის ახალ - Bmatch-ის პლატფორმაზე გამართული სავაჭრო გარიგებებით დადგინდება. ეს რას ნიშნავს? − დაინტერესდება მკითხველი, თუმცა, დარწმუნებული ვარ, მას ნაკლებად აღელვებს, სად და რა წესით ყალიბდება ლარის კურსი. მისთვის მნიშვნელოვანი შედეგია და მოახლოებულ სიახლესაც ამ კონტექსტში განიხილავს, კერძოდ, როგორ აისახება ის ლარის კურსზე. ამ საკითხებზე ვრცლად მომდევნო სტატიაში მოგახსენებთ, ამჯერად კი მარტივად მივანიშნებ - სავალუტო ბაზრის სუბიექტები სიახლის მოლოდინში არიან, თუმცა ეროვნულ ვალუტას, როგორც „წყაროზე“ ამბობენ, დიდი ხანია „დედა აღარ ჰყავს“...

საკამათო არ არის, ლარის გაუფასურების ახალი და სავარაუდოდ, ყველაზე ძლიერი ტალღა დაიწყო. მიმდინარე კვირაში ეროვნული ვალუტა კიდევ 13 პუნქტით გაუფასურდა. კერძოდ, ორშაბათს ლარი 1 დოლართან მიმართებაში 3.22−3.25−ის ფარგლებში მერყეობდა, პარასკევს, დღის მეორე ნახევარში 1 დოლარის ღირებულებამ 3.35−ს ლარს გადააჭარბა. საინტერესოა, რატომ უფასურდება ლარი?.. შესაძლოა, ჩამეძიოთ, ახალი რა უნდა ბრძანოთო, მაგრამ, მე მაინც ვეცდები...  

არავის გავეჯიბრები, თუმცა ვიტყვი, კითხვაზე პასუხის ძიებისას, ექსპერტ-ანალიტიკოსთა აქცენტები, ხშირად, შემცირებულ პირდაპირ უცხოურ ინვესტიციებზე გადადის ხოლმე. არადა, პირდაპირ უცხოურ ინვერსტიციებს სავალუტო ბაზარზე ისეთი ძლიერი გავლენა არა აქვს, როგორც სხვა მაკროეკონომიკურ ფაქტორებს - ექსპორტს, ფულად გზავნილებსა და საერთაშორისო ტურიზმს ვგულისხმობ. არც ეროვნული ბანკის პოლიტიკა დავივიწყოთ, თანმიმდევრულად მივყვეთ:

ექსპორტი

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, მიმდინარე წლის იანვარ-აგვისტოში საქართველოს საგარეო სავაჭრო ბრუნვაში ექსპორტი 2071.4 მილიონ დოლარს, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 14.7 პროცენტით ნაკლებს შეადგენდა. საანგარიშო პერიოდში იმპორტის მოცულობა 4951.4 მილიონი დოლარით, 17.5 პროცენტით ნაკლები იყო. თვალნათლივ ჩანს, რომ სავაჭრო ბრუნვის შემცირების მიუხედავად, ქვეყნის უარყოფითმა სავაჭრო ბალანსმა, 2020 წლის იანვარ-აგვისტოში, 2880.0 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც საგარეო სავაჭრო ბრუნვის 41.0 პროცენტია და 1.5 პროცენტით ნაკლებია გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელზე. მთავარია, რომ ექსპორტზე მეტად შემცირებულია იმპორტი ანუ წმინდა ექსპორტი ბალანსში დადებით დინამიკას ინარჩუნებს. სავალუტო კურსზე სწორედ წმინდა ექსპორტის დადებითი დინამიკა ახდენს პოზიტიურ გავლენას. დასკვნა − ლარის საშემოდგომო გაუფასურების მიზეზი ნაკლებად სავარაუდოა, ექსპორტის შემცირება იყოს...    

ფულადი გზავნილები

ეს უცხოური ვალუტის შემოდინების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი წყაროა. „საქსტატისა“ და ტურიზმის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, მიმდინარე წლის აგვისტოში საქართველოში შემოსული ფულადი გზავნილების მოცულობამ 184.2 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც 25.8 პროცენტით მეტია გასული წლის ანალოგიური მაჩვენებელზე. ვფიქრობ, ეს გარემოება, განსაკუთრებით კი გლობალური კრიზისისას, პოზიტიურად უნდა შეფასდეს. დასკვნა − ფულადი გზავნილების შემოდინების დინამიკა ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურების ფაქტორი არ არის.   

საერთაშორისო ტურიზმი

არახალია, ზოგადად, ლარის კურსზე მისი ეფექტი არის, მაგრამ ამ ეტაპზე ის ძალზე მცირეა, რადგან უცხოური ტურიზმის გაჩერების გამო, შემოსავლები ფაქტიურად განულებულია. დასკვნა − ეს ფაქტორი შესაძლებელია, ლარის გაუფასურების მიზეზი იყოს, თუმცა აქ ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საერთასორისო ტურიზმიდან ვერმიღებული შემოსავლები, ნაწილობრივ, საერთაშორისო დახმარებებმა დააბალანსა.

ფისკალური ხარჯები

საკამათო არ არის, ეს კიდევ ერთი ფაქტორია, რომელსაც სავალუტო კურსზე გავლება აქვს. მოგეხსენებათ, რომ აგვისტო-სექტემბერში მთავრობამ სოციალური დახმარების რამდენიმე პროგრამა განახორციელა. 1200 და 300 ლარიანი კომპენსაცია გაიცა დასაქმებულებსა და თვითდასაქმებულებზე, 17 წლამდე პირებმა ერთჯერადი დახმარების სახით 200 ლარი მიიღეს. დასკვნა − ბოლო სამ თვეში ფისკალური ხარჯები გაიზარდა, რის გამოც სავსებით შესაძლებელია, ეროვნულ ვალუტაზე დაწოლა გაზრდილიყო.

ეროვნული ბანკის პოლიტიკა

ეს უწყება ლარის სტაბილურობაზე პირდაპირ აგებს პასუხს. კობა გვენეტაძის უწყებამ სწორედ ეროვნული ვალუტის კურსის მხარდასაჭერად, მარტიდან მოყოლებული სექტემბრის პირველი ნახევრის ჩათვლით, ინტერვენციის სახით სავალუტო ბაზარზე 409.6 მილიონი დოლარი გაყიდა და საფინანსო ბაზარზე მიმოქცევიდან მილიარდ ლარზე მეტი ამოიღო, თუმცა ამავე პერიოდში რეფინანსირების სესხების საბაბით ბაზარს ორ მილიარდზე მეტი ლარი მიაწოდა. კიდევ სხვა საკითხია ეროვნული ბანკის ინტერვენციების სტრუქტურა. თუ დავაკვირდებით დავინახავთ, რომ კობა გვენეტაძის უწყება სავალუტო ბაზარს, ძირითადად, 40 მილიონ დოლარს აწვდის. საკითხავია, ეს რამდენად ჰყოფნის სავალუტო ბაზარს. ერთი ნათელია, შეუძლებელია სავალუტო ბაზარი მუდმივად ერთი და იგივე რაოდენობის დოლარის რესურსს ითხოვდეს... დასკვნა − დღეს სავალუტო ბაზარზე ინტერვენციები ლარის კიდევ უფრო მკვეთრ გაუფასურებას აჩერებს, თუმცა პარალელურად მიმოქცევაში ლარის ჭარბი მოცულობის გაშვება სავალუტო კურსზე ერთმნიშვნელოვნად ნეგატიურად აისახება.       

სხვა რა მიზეზი შეიძლება იყოს? − უსათუოდ ჩამეძიება მკითხველი. გამოვთქვამ ვარაუდს, რომ ფისკალური ხარჯებისა და საფინანსო ბაზარზე ლარის მოცულობის ზრდასთან ერთად, ეროვნული ვალუტის ამჟამინდელი გაუფასურების მიზეზი უარყოფითი მოლოდინებია...

ფაქტია, რომ ლარმა სწრაფი ტემპით გაუფასურება მას შემდეგ დაიწყო, რაც საქართველოში COVID-19-ით ინფიცირებულთა რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა. მოლოდინებზე მხოლოდ ნეგატიურად აისახება გაცხადებული ე.წ. მეორე ტალღის სცენარი და ეკონომიკის შესაძლო გაჩერება. ასეთ პირობებში ბიზნესი რისკებს აზღვევს და თანხები სავალუტო ანგარიშზე გადააქვს. მოსახლეობის ნაწილიც ანალოგიურად იქცევა, ვისაც ამის შესაძლებლობს აქვს, უცხოურ ვალუტას იმარაგებს. ეს მიუხედავად იმისა, არის თუ არა ამის საჭიროება. ბუნებრივია, რომ უცხოურ ვალუტაზე მოთხოვნა იზრდება.

წინამდებარე სტატია დასასრულს უახლოვდება და ერთსაც ვიტყვი, მიუხედავად იმისა, თუ

რა არის ლარის გაუფასურების მიზეზი, ფაქტია ეს პროცესი უკიდურესად მძიმედ აისახება ამ ქვეყნის მოქალაქეთა უმრავლესობის ყოფაზე. განსაკუთრებით მათზე, ვისაც კრედიტები უცხოურ ვალუტაში აქვთ. მარტივი არითმეტიკაა, მოქალაქეს, რომელმაც სესხი დოლარში 2015 წლის სექტემბრამდე აიღო, ყოველთვიური საბანკო ვალდებულება ფაქტიურად უკვე გაუორმაგდა და არავინ იცის, რა იქნება ხვალ. სამწუხაროდ, ამ საკითხზე არავინ მსჯელობს, არადა, თუ ასე გაგრძელდა, მერწმუნეთ, რომ არც იპოთეკური კრიზისის პირველი ნიშნები დააყოვნებს... შეიქმნება ვითარება, როცა მსესხებელი სახესხო ვალდებულების გასტუმრებას ვეღარ აუვა, ხოლო კრედიტის უზრუნველსაყოფად გათვალისწინებული უძრავი ქონების მყიდველი, თუნდაც სალიკვიდაციო ფასად, ფაქტიურად არავინ იქნება... ძნელი არ არის წარმოვიდგინოთ, სოციალური ფონის უკიდურესად გაუარესებასთან ერთად, რა საფრთხე დაემუქრება სახელმწიფოს საფინანსო სისტემას. ასე რომ, ვფიქრობ, დროა, სახელმწიფომ გამოსავლის ძიება დაიწყოს და კონკრეტული გადაწყვეტილებებიც მიიღოს. ასე დიდხანს ვეღარ გაგრძელდება და წაყრუება სიკეთეს ვერ მოიტანს...  

 

657
ექიმი და სმენადაქვეითებული პაციენტი

ფასი ერთი დოლარი: შექმნილია სმენის მარტივი და უიაფესი აპარატი

0
(განახლებულია 12:40 28.09.2020)
გამოგონების წამყვანი ავტორი, პროფესორი საად ბჰალმა თავადაც სმენადაქვეითებულია და სკოლის დამთავრებამდე სმენის აპარატი არ ჰქონია

თბილისი, 29 სექტემბერი — Sputnik. ამერიკელმა ინჟინრებმა წარმოადგინეს სმენის აპარატი, რომელიც ადამიანს თავად შეუძლია ააწყოს და ამაზე მხოლოდ ერთი დოლარი დახარჯოს, იუწყება პორტალი Sci Tech Daily.

  • „არსებული სმენის აპარატების მთავარი პრობლემა — ეს მათი ფასია. გაჯეტის საშუალო ფასი დაახლოებით 4 700 დოლარს შეადგენს. მათი ბიუჯეტური ანალოგები კი 1500 დოლარამდე ღირს“, — აცხადებენ ჯორჯიის უნივერსიტეტის ინჟინრები.

​იმისათვის, რომ სმენის აპარატების ფასი დაეწიათ, მეცნიერებმა უარი თქვეს ძვირადღირებულ ციფრულ სასიგნალო პროცესორებზე და მათ ნაცვლად, სიხშირული პარამეტრების დასარეგულირებლად, ელექტროფილტრები გამოიყენეს, რომელიც კორპუსში იმალება და ბრტყელი ბატარეით იკვებება.

აღსანიშნავია, რომ გამოგონების წამყვანი ავტორი, პროფესორი საად ბჰალმა თავადაც სმენადაქვეითებულია.

„მე ასეთი დავიბადე და სმენის აპარატით საშუალო სკოლის დამთავრებამდე არ მისარგებლია. ამ პროექტმა მომცა შესაძლებლობა, გავაკეთო რამე იმ ადამიანების დასახმარებლად, რომლებიც ჩემნაირ მდგომარეობაში არიან და არ აქვთ სმენის აპარატის შეძენის საშუალება“, — თქვა ბჰალმამ.

აღინიშნება, რომ მოწყობილობას გარკვეული მინუსი აქვს — ის ჯერჯერობით თავის ციფრულ ანალოგებზე დიდია ზომით და სავარაუდოდ, წელიწადნახევრის განმავლობაში იმუშავებს. ბატარეის გამოცვლა კი სამ კვირაში ერთხელ დასჭირდება.

თუმცა, როგორც ამერიკელი ინჟინრები ირწმუნებიან, ისინი განაგრძობენ მუშაობას აპარატის ზომის შესამცირებლად და უახლოეს მომავალში მოწყობილობის კომპაქტურ ვერიას დაამზადებენ, რის შემდეგაც კლინიკურ კვლევებს დაიწყებენ.

 

 

0
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება