კორონავირუსის ვაქცინა

„საბოლოო პასუხი:“ The Lancet-ი რუსული ვაქცინის კვლევის შედეგებს აქვეყნებს

112
(განახლებულია 22:22 22.09.2020)
რუსი სპეციალისტების მიერ შექმნილი ვაქცინა Sputnik V, საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის შეფასებით, არა მარტო ეფექტურია კორონავირუსის წინააღმდეგ, არამედ უსაფრთხოც.

წამყვანნმა საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალმა The Lancet–მა კორონავირუსის საწინააღმდეგო რუსული ვაქცინის კლინიკური კვლევების პირველი ორი ეტაპის შედეგები გამოაქვეყნა. გამალეის ცენტრის სპეციალისტებმა, ალექსანდრ გინცბურგმა და დენის ლოგუნოვმა, ასევე რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის გენერალურმა დირექტორმა კირილ დმიტრიევმა უამბეს Sputnik, რა მონაცემებია მოყვანილი ჟურნალში და რატომაა ესოდენ მნიშვნელოვანი მისი პუბლიკაცია მსოფლიო სამეცნიერო საზოგადოებისთვის.

პუბლიკაციების სერიის დასაწყისი

The Lancet–ი აქვეყნებს პირველი და მეორე ფაზის შედეგებს, რომლებიც, როგორც ვაქცინის შემქმნელები ირწმუნებიან გამალეის სახელობის ეპიდემიოლოგიისა და მიკრობიოლოგიის ეროვნული კვლევითი ცენტრიდან, სამეცნიერო ჟურნალებში პუბლიკაციების მთელი სერიის პირველი ნაბიჯი გახდება.

„სექტემბერში პუბლიკაციისთვის ასევე იქნება წარმოდგენილი ვაქცინის ცხოველებზე — პრიმატებზე, სირიულ ზაზუნებზე, ტრანსგენულ თაგვებზე სრული კვლევა, რომლეთა შემთხვევაშიც ვაქცინამ 100%-იანი ეფექტი აჩვენა. უკვე დაწყებული პოსტრეგისტრაცული კლინიკური კვლევის პირველი შედეგები, რომელშიც 40 ათასი მოხალისე მონაწილეობს, ოქტომბერ–ნოემბერში გამოქვეყნდება“ — დააზუსტეს გამალეის ცენტრში.

ვაქცინა დადასტურებული უსაფრთხოებით

ერთ–ერთი ძირიტადი დასკვნა, რომელსაც გამალეის ცენტრის სპეციალისტები აკეთებენ თავიანთ სამეცნიერო სტატიაში, არის ვაქცინა „სპუტნიკ V–ს“ უსაფრთხოება. კლინიკური კვლევების პირველი და მეორე ფაზების შედეგების თანახმად, სპეციალისტებს არ გამოუვლენიათ არცერთი სერიოზული არასასურველი ეფექტი იმ კრიტერიმებში, რომლებითაც შეფასება ხდება. ასეთი შედეგებით ყველა ვაქცინა–კანდიდატი როდი დაიტრაბახებს. ზოგ მათგანში სერიოზული არასასურველი მოვლენების დონე 25%-ს აღწევს.

ხანგრძლივი იმუნიტეტი

The Lancet–ში ასევე წარმოდგენილი ვაქცინა „სპუტნიკ V–ს“ ეფექტურობის მტკიცებულებებიც. მაგალითად, ორგანიზმია ხანგრძლივი იმუნური პასუხი ვაქცინირებულების 100%-ში — მისი შეყვანის ორ ეტაპიანი, უნიკალური ტექნოლოგიის წყალობით. დენის ლოგუნოვი ირწმუნება, რომ ვაქცინირებულების 100%-ში ჰუმორალური და უჯრედული იმუნური პასუხი შეინიშნება, რაც საკმარისი იქნება იმისთვის, რომ საიმესოს დაიცვას ადამიანი COVID-19–ით დაავადებისგან.

„ვაქცინირებულ მოხალისეებში ანტისხეულების დონე 1,4–1,5–ჯერ უფრო მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე განკურნებულებში. შედარებისთვის: ბრიტანული ფარმაცევტული კომპანია AstraZeneca–ს ვაქცინამ ანტისხეულების დონე მოხალისეებში დაახლოებით ისეთივე აჩვენა, როგორიც ეს კორომავირუსული ინფექციისგან განკურნებულებში ფიქსირდებოდა. “, — აღნიშნეს რუსმა სპეციალისტებმა.

გამალეის ცენტრი ირწმუენბა, რომ Sputnik V–ს კლინიკური კვლევების კონტექსტში ყველა მოხალისეს განუვითარდა Т-უჯრედული იმუნიტეტი, რომელიც CD4 + და ასევე CD8 + უჯრედებითაა წარმოდგენილი. ეს უჯრედები იძლევა კორონავირუსით ინფიცირებული უჯრედების ამოცნობისა და განადგურების საშუალებას.

ვაქცინა შემთხვევათა 100%-ში მუშაობს

სამეცნიერო საზოგადოების ერთ–ერთი ყველაზე დიდი შიში ადამიანის ადენოვირუსული ვექტორების საფუძველზე დამზადებული ვაქცინის გამოყენებასთან დაკავშირებით (სწორედ ეს მეთოდი გამოიყენება „სპუტნიკV–ში) — ეს ზოგ ადამიანში ადენოვირუსებისადმი უკვე არსებული იმუნიტეტი იყო.

სხვა სიტყვებით, არსებობდა საშიშორება, რომ ადამიანის ორგანიზმს შეეძლო არ შეეშვა ორგანიზმში საჭირო რაოდენობის ადენოვირუსი, რომელიც ვაქცინაში „ტაქსის“ ფუნქციას ასრულებს, აწვდის რა უჯრედებს კორონავირუსის გარსის გენეტიკურ მასალას (მნიშვნელოვანია, რომ თავად კორონავირუსი ორგანიზმში ვაქცინასთან ერთად არ ხვდება, რახ სრულად გამორიცხავს ინფიცირების რისკს). იმის გამო, რომ ადამიანები ხშირად ავადმყოფობენ ადენოვირუსებით (ჩვეულებრივი გაციება), მათ შეიძლება ჩამოყალიბებული ჰქონოდათ იმუნიტეტი, რომელსაც თეორიაში შეეძლო შეემცირებინა ადენოვირუსული ვაქცინის ეფექტურობა. მაგრამ გამალეის ცენტრის გუნდის მიერ წარმოდგენილმა კველვამ პირიქითა შედეგი აჩვენა: წინმსწრები იმუნიტეტი ვაქცინაციის ეფექტურობაზე გავლენას არ ახდენს.

„ამორჩეული იყო ოპტიმალური უსაფრთხო დოზა, რომელიც ეფექტურ იმუნურ პასუხს უზრუნველყოფდა ვაქცინირებულთა 100%-ში — მათშიც კი, რომლებიც ცოტა ცოტა ხნის წინ იყვნენ ავად ადენოვირუსით. ეს ამცირებს ახალი ვაქცინის შეუმოწმებელ კორონავირუსულ პლატფორმებზე შემუშავების აქტუალურობას“, —განმარტეს სამეცნიერო ცენტრში.

ასეთი შეუმოწმებელი პლატფორმებია ზოგი დასავლური კომპანიის სამუშაოები — დაწყებული სწორედ ადამიანის ადენოვირუსებისადმი შიშების გამო. ზოგი ასეთი ნამუშევარი, მაგალითად, კომპანია Moderna–ს ვაქცინა თუ შიმპანზეს ადენოვირუსი (კომპანია AstraZeneca–ს ვაქცინა) არასდროს ყოფილა მანამდე გამოყენებული დარეგისტრირებული ვაქცინების შესაქმნელად. ასეთ პრეპარატებს ხანგრძლივი ტესტირება ესაჭიროება მათი რეპროდუქციულ უნარზე გავლენის საშიშროების, ან შესაძლო მაღალი კანცეროგენული თვისებების გამო.

ჟურნალ The Lancet–ში რუსი მეცნიერები წარმოადგენენ ბმულებს იმ პლატფორმის უსაფრთხოების გამოსაკვლევად, რომელსაც „სპუტნიკ V“ ეფუძნება.

„1953 წლიდან მსოფლიოში 250–ზე მეტი კვლევა ჩატარდა და გამოქვეყნდა 75–ზე მეტი საერთაშორისო პუბლიკაცია, რომლებიც ამ საფუძველზე დამზადებული ვაქცინებისა და წამლების უსაფრთხოებას ადასტურებს“, — განმარტა დენის ლოგუნოვმა.

„ადამიანის ადენოვირუსულ ვექტორებზე დამზადებული პრეპარატები პრაქტიკაში უკვე 15 წელია გამოიყენება. კერძოდ, ესენია ებოლას საწინააღმდეგო ვაქცინები და ასევე კიბოს საწინააღმდეგო პრეპარატი „გენდიცინი“, რომელიც ჩინეთში  12 წელზე მეტია გამოიყენება“, — დააზუსტა სპეციალისტმა.

უნიკალური ორვექტორიანი ტექნოლოგია

ვაქცინა „სპუტნიკ V–ს“ უნიკალური თავისებურება, როგორც აკადემიკოსი ალექსანდრ გინცბურგი ამბობს, ეს ორი ადენოვირუსის — 5 და 26 სეროტიპის გამოყენებაა ორ ცალკეულ აცრაში. დღეისათვის ორმაგი ვაქცინაცია მრავალი ექსპერტის მიერაა აღიარებული, როგორ ფაქტორი, რომელსაც არსებითად შეუძლია გააძლიეროს იმუნიტეტი კორონავირუსის წინააღმდეგ. თუმცა ორ აცრაში ერთი და იგივე ვექტორის გამოყენებისას ორგანიზმის იმუნური სისტემა თავდაცვის მექანიზმის ამუშავებას იწყებს და მეორე აცრისას პრეპარატს უარყოფს. „სპუტნიკV–ში“ მეორე ვექტორის გამოყენება სრულად ჭრის ამ პრობლემას.

გამალეი vs ასტრაზენეკა

ვაქცინის გამოცდაში მონაწილე მოხალისეების არასაკმარისი რაოდენობის კრიტიკაზე პასუხად მეცნიერები ამბობენ, რომ მაზე მეტ ადამიანზე შეძლეს ამ სისტემის ტესტირება, ვიდრე ეს, მაგალითად, კომპანია AstraZeneca–მ შეძლო. ბრიტანულმა ფარმაცევტულმა გიგანტმა კვევებში ოთხჯერ ნაკლები მოხალისის ჩართვა შეძლო.

„რუსული ვაქცინა Sputnik V–ს კლინიკურ კვლევებში მონაწილეთა რაოდენობა პირველ და მეორე ფაზებში, რომლებიც ორი ინექციით ტარდებოდა, ოთხჯერ აღემატება იმ სუბიექტების რაოდენობას, რომლებსაც AstraZeneca–ს ორი ვაქცინა უკეთდებოდა“, — განმარტა რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის გენერალურმა დირექტორმა კირილ დმიტრიევმა.

ერთადერთი უსაფრთხო ტექნოლოგია

გასულ კვირაში აშშ–ის კვების პროდუქტებისა და სამკურნალო საშუალებების კონტროლის სამმართველომ გამოაცხადა, რომ შესაძლოა ვაქცინა–კანდიდატები დაჩარებული წესით დარეგისტრირდეს — გამომდინარე არსებული ეპიდემიოლოგიური ვითარებიდან. ანუ კლინიკური კვლევების მესამე ეტაპის ჩატარების გარეშე ათობით ათას მოხალისეზე. მსგავსი მიდგომის გამოყენების შესაძლებლობაზე ლაპარაკობდა ბრიტანეთის ხელისუფლებაც. ამასთან, ამ ქვეყნების რეგულატორები მხოლოდ იმ ვაქცინების დაჩქარებულ რეგისტრაციას მიიჩნევენ შესაძლებლად, რომლებმაც უკვე დაადასტურეს ეფექტურობა და უსაფრთხოება. რუსი სპეციალისტების აზრით, ამ მოთხოვნების შესაბამისი პრეპარატეი არც ისე ბევრია.

„დღეისათვის ერტადერთი ტექნოლოგია, რომელიც ამ კრიტერიუმებს შეესაბამება — ეს ადამიანის ადენივირუსულ ვექტორებზე დაფუძნებული პლატფორმაა. მას დაადასტურა ტავისი უსაფრთხოება მრავალრიცხოვანი კვლევის შედეგად რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში“, — მიაჩნია დმიტრიევს.

The Lancet–ის პუბლიკაცია — ეს „საბოლოო პასუხია“

კირილ დმიტრიევი განმარტავს, რომ საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალში პუბლიკაცია რუსული ვაქცინის შესახებ — ეს „საბოლოო პასუხია რუსეთის წინააღმდეგ მიმართული საკითხების ამ რაუნდში“.

„ახლა რუსეთს, თავის მხრივ, შეუძლია რამდენიმე კითხვა დაუსვას საერთაშორისო საზოგადოებას. ჩვენ მოგიწოდებთ ოფიციალური მონაცემები პუბლიკაციისკენ, რომლებიც შიმპანზეს ადენოვირუსულ ვექტორებზე ან мРНК–ტექნოლოგიით დამზადებული ვაქცინების ხანგრძლივ ეფექტურობას, კანცეროგენული რისკებისა და ფერტილურობაზე გავლენის არარსებობას დაამტკიცებდა მათი გამოყენების შემთხვეაში. ასევე ცუსი არ იქნებოდა გვცოდნოდა, რატომ ითხოვს AstraZeneca იურიდიული პასუხისმგებლობის მოხსნას არასასურველი გვერდითი ეფექტების გამოვლენის შემტხვევაში“, — ხაზი გაუსვა დმიტრიევმა.

112
თემები:
რუსეთი დღეს (847)
კუნძული ტექსელი

ქართველთა აჯანყება ტექსელზე: შავ-თეთრი ჩრდილები

36
(განახლებულია 15:51 08.05.2021)
1968 წელს კინოეკრანებზე გამოვიდა რეჟისორ შოთა მანაგაძის ფილმი „ჯვარცმული კუნძული“, რომელიც მალე საკმაოდ პოპულარულიც გახდა.

ტრაქტორისტებისა და მაღაროს მუშების „გმირული თავგადასავლებით“ თავმობეზრებული ქართველი ახალგაზრდებისთვის ეს ერთგვარი სულიერი საზრდო აღმოჩნდა, ღირსებისა და უტეხი სულის ზეიმი სასიამოვნოდ გვესალბუნებოდა და კიდევ უფრო შორეულ წარსულს, დავითისა თუ თამარის ეპოქას გვახსენებდა... 

სტუდენტობისას საშუალება მქონდა, პირადად მესაუბრა ტექსელის აჯანყების მონაწილესთან, მოქანდაკე დავით ურუშაძესთან, რომელიც ჩემი მეგობრის ბიძა გახლდათ.

მოგვიანებით, 1990 წელს ჰოლანდიაში რამდენიმე თვე მომიწია ყოფნა და კუნძულზეც გახლდით. ვნახე არაჩვეულებრივად მოვლილი და ვარდებში ჩაფლული ქართველ მეომართა მემორიალი. ადგილობრივები ყოველი წლის 4 მაისს სტუმრობენ სასაფლაოს და ყვავილებით ამკობენ. თუმცა, ამ კუნძულს მიღმა ვერ ვნახე ვერც ერთი ადამიანი, ვისაც რამე ეცოდინებოდა ტექსელის აჯანყებაზე.

აჯანყება კი ნამდვილად მოხდა 1945 წლის 5 აპრილიდან 20 მაისამდე პერიოდში და მას ევროპის ტერიტორიაზე მეორე მსოფლიო ომის უკანასკნელ სამხედრო მოქმედებად მიიჩნევენ.

როგორ მოხვდა 800-მდე ქართველი კუნძულ ტექსელზე და რატომ მოხდა აჯანყება ომის მიწურულს, როცა პრაქტიკულად გადაწყვეტილი იყო გერმანიის ბედი?

ერთი ვერსიით, რომელსაც საბჭოთა პროპაგანდა ავრცელებდა და რომლის გამოძახილიც გახლდათ ზემოთ ხსენებული ფილმი, ტექსელის ტყვეთა ბანაკში გამომწყვდეული ქართველი მეომრები იმ იმედით აჯანყდნენ, რომ ბრიტანელი მოკავშირეების დახმარებით დააღწევდნენ თავს ტყვეობას. მეორე ვერსიით, კუნძულზე დისლოცირებული იყო ვერმახტის 822-ე ბატალიონი, რომელშიც 752 ქართველი ლეგიონერი და 400-მდე გერმანელი (უმეტესად ოფიცრები) მსახურობდა. მათ ევალებოდათ საფორტიფიკაციო ნაგებობებისა და სანაპირო ზოლის დაცვა იმ შემთხვევაში, თუ მოკავშირეთა დესანტის გადმოსხმა დაიწყებოდა.

ქართველთა უმეტესობა საბჭოთა არმიის ტყვედ ჩავარდნილი ჯარისკაცებისგან შედგებოდა. ნაცისტური გერმანიის წარმომადგენლები ემიგრაციაში მყოფ საქართველოს მთავრობას დაუკავშირდნენ და ქვეყნის დამოუკიდებლობის აღდგენის დაპირებით ქართული ლეგიონის ჩამოყალიბება შესთავაზეს, რომელიც გერმანიის მხარეზე იბრძოლებდა და თავად გაათავისუფლებდა ქვეყანას ბოლშევიკებისგან.

პროექტს ხელმძღვანელობდა ვერმახტის გენერალ-მაიორი შალვა მაღლაკელიძე, უაღრესად საინტერესო პიროვნება, რომელსაც პირადად ვიცნობდი და რომელიც ტექსელის აჯანყებულებს, რბილად რომ ვთქვა, ნეგატიურად მოიხსენიებდა.
ამის მთავარ მიზეზად კი მძინარე გერმანელებზე თავდასხმას ასახელებდა, რაც, მისი აზრით, ქართველი მეომრისთვის არადამახასიათებელი და უკადრებელი საქციელი გახლდათ.

უფრო ზუსტი წარმოდგენა რომ შეგიქმნათ, თანმიმდევრობით მივყვები.

ქართული ლეგიონის შემადგენლობაში 30 000 მეომარი გახლდათ, ძირითადად ტყვეობიდან გათავისუფლებულნი. ქართველები მსახურობდნენ 13 საველე ბატალიონში, რომელთაგან თითო 800-მდე ჯარისკაცს ითვლიდა.1942 წელს ეს ბატალიონები სხვა კავკასიურ ეთნიკურ ლეგიონებთან ერთად ყირიმში და ჩრდილო კავკასიაში იბრძოდნენ. სამხედრო ფორმირება „ქართულ ლეგიონს “ შალვა მაღლაკელიძესთან ერთად მეთაურობდნენ მიხეილ-ფრიდონ წულუკიძე, პოლკოვნიკი ნიკოლოზ ზალდასტანი (ზალდასტანიშვილი) და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სხვა  ოფიცრები.

მალე გამოირკვა, რომ ქართველები მოზრდილ ჯგუფებად გადადიოდნენ საბჭოელების მხარეს, ამიტომ ეს ბატალიონები აღმოსავლეთ ფრონტიდან გადაიყვანეს დასავლეთში, ძირითადად საფრანგეთში და ნაწილი ჰოლანდიაში.
ასე მოხვდა 822-ე ბატალიონი კუნძულ ტექსელზე, სადაც არც არანაირი საკონცენტრაციო ბანაკი არ ყოფილა და არც ქართველ მეომრებს ერჩოდა ვინმე.

ბუნებრივია, ჩნდება კითხვა – მაშინ რატომ აჯანყდნენ და შეაწყდნენ უკვე ომწაგებული გერმანიის სადამსჯელო ნაწილებს ქართველი მეომრები?

საქმე ისაა, რომ ბანაკის „ბინადართა“ უმეტესობას, რაღა თქმა უნდა, შინ დაბრუნება უნდოდა, ოჯახებთან. მაგრამ იცოდნენ, რა დამოკიდებულებაც ჰქონდა საბჭოთა ხელისუფლებას ტყვედ ნამყოფთა მიმართ, კარგად მოეხსენებოდათ, რომ მოღალატის იარლიყი ყველას გარანტირებული ჰქონდა, მით უმეტეს, გერმანელთა სამსახურში ნამყოფებს. ისინი სიკვდილით დასჯას თუ არა, გაციმბირებას ვერ გადაურჩებოდნენ. ამიტომ საჭირო იყო ერთგულება დაემტკიცებინათ საბჭოთა ხელისუფლებისათვის და ქართველებმაც აჯანყების მოწყობა გადაწყვიტეს. სხვანაირად მათ არანაირი შანსი არ ექნებოდათ არც სამშობლოში დაბრუნებისა და არც ცოლ-შვილის ნახვისა.

საინტერესოა, რომ ტექსელზე ამ აჯანყებამდე სრული სიმშვიდე სუფევდა. კუნძული ომს გადაურჩა, მაგრამ ქართველებისა და გერმანელების შურისძიების მსხვერპლი შეიქნა.

აჯანყებას მეთაურობდნენ კაპიტანი შალვა ლოლაძე, ევგენი არტემიძე, აკაკი კილაძე, სერგო გუჯაბიძე, ნოე გონგლაძე, შალვა ნოზაძე და სხვები. 5 აპრილს კუნძულის პატარა ქალაქ დენ ბურგის ეკლესიამ შუაღამის მაუწყებელი ზარი ჩამოჰკრა. ეს აჯანყების დაწყების ნიშანი იყო.

ამბოხებულები მძინარე გერმანელებს კი გაუსწორდნენ და ქალაქიც ხელში ჩაიგდეს, მაგრამ ძალიან მალე მატერიკიდან კბილებამდე შეიარაღებული სადამსჯელო დესანტი გადმოსხეს, რომელთან დაპირისპირებაც თითქმის უიარაღო ქართველების ძალებს აღემატებოდა. მიუხედავად ამისა, ბრძოლები 20 მაისამდე გაგრძელდა, ანუ როცა მეორე მსოფლიო ომი პრაქტიკულად უკვე დასრულებული იყო.

გერმანელები სასტიკად გაუსწორდნენ ამბოხებულებს და არც ადგილობრივი მოსახლეობა დაინდეს. 20 მაისს კი კუნძულს მოკავშირეების არმიაში შემავალი კანადური სამხედრო ფორმირება მიადგა და მათ დაუსვეს წერტილი ამ ტრაგედიას.

მსხვერპლი დიდი იყო. 500-მდე ქართველი განისვენებს ჰოლანდიის ამ პატარა კუნძულის სასაფლაოზე, ხოლო გადარჩენილებს, როგორც მოსალოდნელი იყო, ციმბირის „ლაგერებში“ უკრეს თავი.

თუმცა, ეს არ არის ამ ამბის ფინალი.
საბჭოთა ხელისუფლების კოლექტიურ ტვინში მოიხარშა მორიგი პროპაგანდისტული ზღაპარი კუნძულ ტექსელზე არსებული საკონცენტრაციო ბანაკის არსებობისა და იქ გაუსაძლის პირობებში მყოფი გმირი საბჭოთა მეომრების ამბოხის თაობაზე.

დატრიალდა პროპაგანდისტული მანქანა და... ციმბირის ბარაკებში გამომწყვდეული, ცხოვრებაზე ხელჩაქნეული ქართველი „მოღალატეები“ უეცრად გმირებად იქცნენ. ჩამოურიგეს ჩინ-მედლები, პრესა და რადიო (ტელევიზია ჯერ არ იყო) მათი ქება-დიდებით არ იღლებოდა...

მთავარი და სასიკეთო  კი ის გახლდათ, რომ ასობით ქართველი მშობლიურ კერას დაუბრუნდა და სრულფასოვანი ცხოვრების გაგრძელების საშუალება მიეცა. მერე კი წლების განმავლობაში თავადაც იმეორებდნენ საკუთარ თავგადასავალზე შექმნილ ლეგენდას. 

მხოლოდ მოგვიანებით, ცოტა პოლიტიკურად რომ „დათბა“, გახდა ცნობილი ტექსელის კუნძულზე დატრიალებული საზარელი ტრაგედიის რეალური ისტორია.

ჩემი აზრით, სრულიად უსაფუძვლოა მავანთა მცდელობა, რაიმე მიზეზით გაამტყუნოს 800 ქართველი, რომლებსაც შინ, საკუთარ ოჯახებში დაბრუნება უნდოდათ, მაგრამ ორი ტოტალიტარული სახელმწიფოს უგუნური პოლიტიკის მსხვერპლი კი აღმოჩნდნენ. ბედის გამოისობით, ტექსელზე გარიყულები რთულ ვითარებაში აღმოჩნდნენ და ამ ვითარების გათვალისწინებით მათი ქმედებები, ვფიქრობ, გამართლებული იყო.

36
თემები:
მეორე მსოფლიო ომის ისტორია: ფაშიმზე გამარჯვება 2021
სამახსოვრო სანთლები

ვერც შეყვარება მოასწრეს და ვერც სათქმელი დაასრულეს ფრონტზე დაღუპული ქართველი პოეტები

2308
(განახლებულია 12:14 08.05.2021)
დიდი სამამულო ომის წლებში საქართველოდან ფრონტზე 700 ათასზე მეტი ადამიანი წავიდა. ქვეყანამ ომში წასულთა ნახევარზე მეტი დაკარგა.

დიდი სამამულო ომის წლებში ფრონტზე წასული ყოველი მეორე ქართველი სახლში არ დაბრუნებულა. საქართველო, როგორც დანარჩენი რესპუბლიკები, ფაშიზმთან დაუნდობელ ბრძოლაში კარგავდა მომავალ ექიმებს, მასწავლებლებს, აგრონომებს, მეცნიერებს, მხატვრებს, მსახიობებს... იყვნენ პოეტებიც. სათქმელი ვერ დაასრულეს, შეყვარება ვერ მოასწრეს... რამდენი ლექსი შეიძლებოდა დაწერილიყო... მარადიული ხსოვნა მათ.

Грузинские поэты, погибшие на Великой отечественной войне
photo : National library of Georgia
სამამულო ომში დაღუპული ქართველი პოეტები

მირზა გელოვანი

„მე დაბრუნებით ტკივილებს წავშლი,

ოღონდ მოსვლამდის, ოღონდ ბოლომდის,

როგორც გაზაფხულს ელიან მთაში,

შენი ლამაზი გული მელოდეს“.

წერდა ფრონტიდან ერთ-ერთი ყველაზე რომანტიკული ქართველი პოეტი მირზა გელოვანი, რომელმაც მხოლოდ 27 წელიწადი იცოცხლა.

მომავალი პოეტი მირზა (რევაზ) გელოვანი 1917 წელს თიანეთში დაიბადა. 1930-იან წლებში მირზა გელოვანის ლექსები ხშირად იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალებში. ცხოვრება მას თითქოს ლამაზ პოეტურ გზას უმზადებდა. მაგრამ ბედი სხვაგვარად დატრიალდა.

„ჯერ კიდევ ბავშვი გხვდებოდი დილით

დუდგულის თოფით და ჯოხის ცხენით...

მეფარა ცა და გაშლილი ჩრდილი,

შენს ნაპირზე რომ აჩენენ ხენი“.

„მაშინ მეც უფრო მოგეფერები,

ჩემო იორო, აკვნად ნარწევო!“

ეს არის სტრიქონები მირზა გელოვანის ლირიკული ლექსიდან „საუბარი იორთან“. პოეტი ივრის ხეობაში გაიზარდა, თუმცა სიკვდილი სამშობლოსგან შორს, ბელორუსიაში ეწერა. ომში იგი სატანკო ჯარების კაპიტნის წოდებას ატარებდა.

წითელ არმიაში ოცდაორი წლის მირზა გელოვანი 1939 წელს გაიწვიეს. ფრონტიდან მშობლებისათვის გამოგზავნილ წერილში მირზა მადლობას უხდიდა მათ, რომ ბავშვობიდან ჩაუნერგეს იარაღის, სიმართლისა და ვაჟკაცობის სიყვარული.

გელოვანის მეთაურობით მებრძოლ ჯარისკაცებს კი ეჭვიც არ ჰქონდათ, რომ მათი კაპიტანი საქართველოში კარგად ცნობილი პოეტი იყო.

მირზა გელოვანი ბევრს წერდა ომზე: „და სადმე ტყვია თუ გააციებს გულს საშინელი განადგურებით, თქვენ მაპატიეთ, ჰო, მაპატიეთ, დანაშაული არდაბრუნების“...

სამი წელი იბრძოდა ფრონტის წინა ხაზზე. 1944 წლის გაზაფხულზე მას მოსკოვში სამსახური შესთავაზეს, მაგრამ მირზამ ფრონტიდან წასვლაზე უარი თქვა.

გელოვანი 1944 წლის ივნისში მდინარე დვინის გადალახვისას, ოპერაცია „ბაგრატიონის“ მსვლელობის დროს დაიღუპა. იგი ბელორუსიის ტყეში, გზისპირზე დაკრძალეს. 1952 წელს მისი ნეშტი ვიტებსკის ოლქის სოფელ სანიკის საძმო სასაფლაოზე გადაასვენეს.

გიორგი ნაფეტვარიძე

1919 წელს დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში, სოფელ შუამთაში დაიბადა გიორგი ნაფეტვარიძე – კიდევ ერთი ნიჭიერი ქართველი, რომლის სიცოცხლეც ომში ტრაგიკულად შეწყდა.

ნაფეტვარიძის პირველი ლექსები 1936 წელს გაზეთ „სტალინელში“ გამოქვეყნდა. გიორგიმ პარალელურად მუშაობა დაიწყო სოფლის სკოლაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. ფრონტზე ომის დაწყებისთანავე წავიდა. ახალი დაქორწინებული იყო მშვენიერ ნათელა არჯევანიძეზე.

„ჯარში რომ გამიწვევდნენ, ვიცოდი, გამოძახება მოულოდნელი არ უნდა ყოფილიყო, წინასწარ გავითვალისწინე ყველაფერი, მაგრამ მაინც მოულოდნელად მოხდა. კვირა დაღამდა, ვიწექი გარეთ, სამის ნახევარზე დამიძახეს. ნათელა გაშრა. ნახევარ საათში, სრულ სამზე უნდა გამოვცხადებულიყავი, წავედი უმალვე, ჭიშკრამდე მიმყვა იგი თვალცრემლიანი, ვაკოცე შუბლზე, ხელი ჩავიქნიე და წავედი. მამა გამოვიდა მის დასაბრუნებლად. მე მივდიოდი მარტო, ვბორძიკობდი კოლბოხებზე; ვწევდი პაპიროსს და მივდიოდი გაბრუებული. არ ვფიქრობდი არაფერზე. მივდიოდი, მივუყვებოდი ჩემი სოფლის მდუმარე შარას. არსად ენთო სანთელი, არ ყეფდნენ ძაღლები, არ ყიოდა მამალი. არავინ შემხვედრია, მესმოდა ჩემი ფეხის ხმა შუაღამის დუმილში, და ეს მოგონება დარჩა, როგორც განუმეორებელი და აუხდენელი სიზმარი ქარიან ღამის...“

„რაღა დავწერო ან რა მნიშვნელობა აქვს ამ შენიშვნებს, გამომადგება ოდესმე? ვფიქრობ, ვითომ დავბრუნდები? ეჰ! ვინ იცის! ერთი კია: მშიშრები ყველაზე ადრე და ყველაზე უაზროდ იღუპებიან, მე მშიშარა არ უნდა ვიყო, თუმცა ჯერ შესაშინებელი არაფერი შემხვედრია...“ – წერდა იგი მეუღლეს.

გიორგისთან ერთად ფრონტზე წავიდა მისი უახლოესი მეგობარი, მწერალი გრიგოლ ხურციძეც. მეგობრები თავდაპირველად თბილისის სამხედრო სასწავლებელში გაგზავნეს სამი თვით, შემდეგ კი, 1941 წლის დეკემბერში ყირიმის ფრონტზე გაუშვეს. ორივე 1942 წლის მაისში სევასტოპოლის მისადგომებთან, საპუნ-გორას ციხე-სიმაგრესთან წარმოებული საბრძოლო მოქმედებების დროს დაიღუპა. გიორგი ნაფეტვარიძისა და გრიგოლ ხურციძის საფლავები ცნობილი არ არის.

Грузинские поэты, погибшие на Великой отечественной войне
photo : National library of Georgia
ქართველი პოეტები დიდ სამამულო ომში

ნათელა თვალისჩინივით უფრთხილდებოდა მეუღლის ფრონტიდან გამოგზავნილ ლექსებს. მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოაქვეყნა ისინი. გამოიცა კრებულები „სიყვარული“, „დაუმთავრებელი ბალადა“, „ფრონტული წერილები“, „ჩვენთან ქუხილი ღამეს ათევდა“ და „მშვიდობით“.

სევერიან ისიანი

დიდმა სამამულო ომმა ქართველი პოეტის სევერიან ისიანის სიცოცხლეც შეიწირა. წარმოშობით იგი ცაგერის რაიონის სოფელ ზოგიშიდან იყო.

გლეხის ოჯახი ხელმოკლედ ცხოვრობდა, მაგრამ მშობლებმა ყველა ღონე იხმარეს, რომ სევერიანს განათლება მიეღო. იგი თავადაც ბევრს და ბეჯითად შრომობდა. ისიანმა 1937 წელს ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი დაამთავრა. ამ დროისთვის მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილებაში პასუხისმგებელი მდივნის თანამდებობაზე მსახურობდა. იყო ჟურნალისტი და რედაქტორი გაზეთებში „მუშა და კოლმეურნე“ და „წითელი ფეიქარი“. ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას.

პირველად მისი ლექსები 1930 წელს ქუთაისის გაზეთ „მუშა და კოლმეურნეში“ დაიბეჭდა. პირველი კრებული კი 1940 წელს გამოიცა. ამ დროს სევერიანი უკვე ჯარში მსახურობდა. ლექსებს სიცოცხლის უკანასკნელ წუთებამდე წერდა.

ქუთაისში სევერიანი ვეღარ დაბრუნდა. ომმა 1943 წელს იმსხვერპლა. იგი მხოლოდ 29 წლისა იყო.

სევერიან ისიანის წიგნი „საუბარი ფრონტელ მეგობართან“ და ოციოდე პირადი ბარათი, რომლებსაც მეგობრებს ფრონტიდან უგზავნიდა, ქუთაისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში ინახება.

ვლადიმერ უბილავა

ფრონტზე დაღუპული პოეტი ვლადიმერ უბილავა წარმოშობით წალენჯიხის რაიონის სოფელ ჭალედან იყო. 1936-41 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე სწავლობდა. პირველად მისი ლექსები გაზეთ „ლიტერატურულ საქართველოში“ გამოქვეყნდა. აქტიურად იბეჭდებოდა გაზეთებსა და ჟურნალებში 1934 წლიდან.

პოეტი ომში 1942 წელს 27 წლის ასაკში დაიღუპა. დაკრძალულია კრასნოდარში.

„რა ვარ, ბრძოლაში თუ დავვარდები,

მტერს შემოსეულს თუ არ დავხვდები;

ვერ გამითელონ ბაღში ვარდები,

ვერ დამიჩრდილონ მთების კალთები!

გაიშრიალებს ფრონტზე ფარაჯა,

ტყვიას ტყვიაში აჯენს ვაჟკაცი,

იბრძვის და მამულს უდგას დარაჯად

თოფის, ხიშტის და ხმლების კაშკაშში“.

პირველი პოეტური კრებული „ღელვას ბობოქარს“ მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1955 წელს გამოიცა. მას მოჰყვა კრებულები „ბალადა დაკარგული ჯარისკაცისა“ (1959), „მამის კერასთან“ (1967), 1969 წელს ცალკე წიგნად გამოიცა პოემა „ტობავარჩხილი“.

 

2308
თემები:
მეორე მსოფლიო ომის ისტორია: ფაშიმზე გამარჯვება 2021
მთები

დღის ასტროპროგნოზი ზოდიაქოს ნიშნებისთვის: 9 მაისი

0
(განახლებულია 09:21 08.05.2021)
გთავაზობთ ყოველდღიურ ასტროლოგიურ პროგნოზს ზოდიაქოს თითოეული ნიშნისთვის. გაიგეთ ჩვენი ჰოროსკოპიდან, რას გვიმზადებენ ვარსკვლავები და რას გვირჩევენ ასტროლოგები

დღეს 2021 წლის 9 მაისია, კვირა. კლებადი მთვარე ვერძის ნიშანშია. ამ დღეს პლანეტა მზე მფარველობს.

ეს დღე სიყვარულს უნდა მიუძღვნათ და არა ომსა და მტრობას. გრძნობები გამძაფრებული იქნება, რაც სიყვარულისთვის ძალიან კარგია, მაგრამ კამათისა და ჩხუბისთვის, რა თქმა უნდა – არა. ნებისმიერმა გაუფრთხილებელმა სიტყვამ თუ საქციელმა დიდი წყენა შეიძლება მოიტანოს. გადაწყვეტილებებს დღეს გული მიიღებს, რომელსაც რეალური გრძნობები სჭირდება, და არა – გონება.

როგორ იკლებენ წონაში ზოდიაქოს ნიშნები>>

ვერძი: საზღვარი „საჭიროასა“ და „მინდას“ შორის შეიძლება დაირღვეს. მოგინდებათ გრძნობებზე აყოლა, მაგრამ ვარსკვლავები ამას არ გირჩევენ. ყველაფერი იოლად არ გამოგივათ, ხანდახან სერიოზული წინაღობების გადალახვა მოგიწევთ. მიუხედავად ამისა, პოზიტიური ტენდენციები ბევრ სფეროშია შესამჩნევი. იყავით შეუპოვარი და ეცადეთ, არ დაკარგოთ საკუთარი ძალების რწმენა. თუ ხელებს არ ჩამოუშვებთ პირველივე ბარიერის დანახვისას, ყველაფერი გამოგივათ.

კურო: საჭიროა თანამიმდევრულად მოქმედება და ქაოსისთვის თავის არიდება. აჩქარება შეცდომების მიზეზი შეიძლება გახდეს. დრო უნდა გამონახოთ სიტუაციაში გასარკვევად და სხვადასხვა ვარიანტის განსახილველად. მოუსმინეთ გამოცდილი ადამიანების რჩევებს. ასე შეძლებთ მოსალოდნელი ხარვეზებისთვის გვერდის ავლას. საღამოს დაისვენეთ და ისეთი რამ გააკეთეთ, რაც განწყობას აგიმაღლებთ.

ტყუპი: დღეს მაქსიმალურად გაძლიერდება შემოქმედებითი მისწრაფებები და თუნდაც არ იყოთ ხელოვნების სფეროში დაკავებული ადამიანი, ეს პოტენციალი თქვენში აუცილებლად გაიღვიძებს. ამას გარდა, მოსალოდნელია ურთიერთობები ძალზე საინტერესო ადამიანებთან და საინტერესო თემებზე. ასევე ხელსაყრელი დროა რომანტიკული შეხვედრისთვის, განსაკუთრებით დღის მეორე ნახევარი. ეს დიდ პოზიტიურ ემოციებს მოგიტანთ.

კირჩხიბი: საინტერესო იდეები გაგიჩნდებათ, რაც კარგად აისახება როგორც თქვენს კარიერაზე, ასევე ცხოვრებაზე ზოგადად. ასევე სასარგებლო იდეის მაგივრად შესაძლებელია ძალიან საინტერესო ნაცნობობა. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ რომანტიკული შეხვედრა იყოს, მაგრამ მატერიალური თვალსაზრისით ეს ძალზე პერსპექტიული აღმოჩნდება. ნებისმიერ შემთხვევაში, ძალიან კარგი დღე გელოდებათ და ამიტომ ყურადღებით უნდა იყოთ, რომ შანსი ხელიდან არ გაუშვათ.

ლომი: დღეს ახალი საინტერესო შეხვედრებისა და ნაცნობობის შესაძლებლობა გექნებათ. არაა გამორიცხული, რომ ერთ–ერთი ასეთი შეხვედრა ან გაცნობა რომანტიკული ხასიათისა აღმოჩნდეს, თუმცა ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მას სერიოზული გაგრძელება მოჰყვეს. მთლიანობაში დღე ძალზე მრავალფეროვანი და საინტერესო გელოდებათ. ხოლო იმისთვის, რომ საჭირო დროს საჭირო ადგილზე აღმოჩნდეთ, ენდეთ ინტუიციას, რომელიც დღეს საკმაოდ გამძაფრებული გექნებათ.

ქალწული: დღეს თქვენი მთავარი ძალა და იარაღი თქვენი სისუსტეები იქნება. ამ სისუსტეების გამოყენებით, შეიძლება ითქვას, რომ გარშემომყოფებს „დაატერორებთ“, უნარი, რომ მიზანს ყველანაირი გზით მიაღწიოთ, აპოგეას მიაღწევს. ამასთან, თავად თქვენ მოგეჩვენებათ, რომ არაფერი განსაკუთრებული და უჩვეულო არ ხდება და გარშემომყოფების გრძნობებზე თამაში სრულიად ბუნებრივი რამაა. თუ ასე გააგრძელებთ, მალე ტირანად შეიძლება იქცეთ ოჯახში.

სასწორი: მთელი დღის განმავლობაში განწყობა შეიძლება ათასჯერ შეგეცვალოთ – მხიარულება მოულოდნელად „მოქუფრულმა“ ფიქრებმა ჩაანაცვლოს, თუმცა ერთი–ორ წუთში ამ ღრუბლებიდან ისევ მზემ გამოანათოს. მოკლედ რომ ვთქვათ, დღეს ემოციებისთვის განსაკუთრებული ყურადღების მიქცევა არ ღირს. ასევე აჯობებს, თუ მნიშვნელოვანი საქმეების გაკეთებას გადადებთ, ან გადააბარებთ იმას, რომლის განწყობა დღეს ჭირვეულობით არ გამოირჩევა.

მორიელი: დღეს თქვენში ტალანტი გაიღვიძებს: ნებისმიერი ბუზი, რომელიც გვერდით ჩაგიფრენთ, სპილოდ აქციოთ. მთელი დღის განმავლობაში ხან რა გაგაღიზიანებთ და ხან – რა. თუ არ გინდათ, ბუზღუნასა და აბეზარას სახელი დაგერქვათ, ნაკლები ყურადღება უნდა მიაქციოთ ნეგატივს, გარშემომყოფების ნაკლოვანებებს. სამაგიეროდ შესანიშნავად გაართმევთ თავს იმ საქმეებს, რომლებშიც წვრილმანებისადმი ყურადღებაა საჭირო – სჯობს, სწორედ ასეთ საქმეებს დაუთმოთ დრო.

მშვილდოსანი: დღეს გული დიდი და ხმაურიანი კომპანიებისკენ გაგიწევთ, რომ თუნდაც სულ ცოტა ხნით აღმოჩნდეთ ყურადღების ცენტრში. ყოველ შემთხვვაში, თუ ასეთ ადგილას არ აღმოჩნდებით და ვერც ყურადღების ცენტრში მოექცევით, იოცნებოთ მაინც ამაზე. ამაში ცუდი არაფერია, მაგრამ ეცადეთ ზედმეტი არ მოგივიდეთ და გარშემომყოფები არ გააღიზიანოთ, თან იმის გათვალისწინებით, რომ თქვენი რეაქცია ირგვლივ მყოფების მხრიდან გამოსროლილ ირონიულ შენიშვნებზე ორმაგად მწვავე იქნება.

თხის რქა: მუდმივად მოგიწევთ სახლის საქმეებზე და საზრუნავზე ყურადღების გადატანა. ეს კარგიცაა – დროა, მიხედოთ საშინაო საქმეებს და სხვა საკითხები კი გადადოთ. მაინც არ გელოდებათ რამე გრანდიოზული გარღვევები და შედეგები საქმიანობაში. მაგრამ ვარსკვლავები გირჩევენ, ზედმეტი ყურადღება არ დაუთმოთ წვრილმანებს, მცირე უსიამოვნებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში შემდეგ რამდენიმე დღე ამაზე მოგიწევთ „ჩაციკლვა“.

მერწყული: გაუგებრობებით სავსე დღეა და ამის მიზეზი თვითონ თქვენი არათანმიმდევრულობა იქნება. დღეს გაცნობიერებულად მოგინდებათ წესების დარღვევა, შეიძლება სხვადასხვა წვრილმანმა მიიქციოს თქვენ ყურადღება, ისეთმა, რომელსაც სხვა დროს საერთოდ არ მიაქცევდით ყურადღებას. ამან შეიძლება ისე გაგიტაცოთ, რომ გასაკეთებელი საქმეები საერთოდ დაგავიწყდეთ, ამით კი თქვენი გეგმები დაირღვევა და კალაპოტიდან ამოვარდებით.

თევზები: თქვენში ყველაფერ მშვენიერსა და ლამაზზე განსაკუთრებული ალღო გაიღვიძებს და ეს მშვენირი, პირველ რიგში, ფულია. ძალიან დიდია დღეს იმის ალბათობა, რომ თუ საგაძური, არა, რამე ძველი ყუთი მაინც იპოვოთ და ამან დაგაინტერესოთ. შემოსავლებთან დაკავშირებით სასიამოვნო სიურპრიზი გელოდებათ. ერთადერთი, რაშიც უნდა იფრთხილოთ, ეს საკვებია – არის დიდი შანსი, რომ გაძლიერებული მადის გამო ფიგურას ზიანი მიაყენოთ.

0