УРАН-6

მიმოხილვა: საბრძოლო რობოტები ზღვასა და ხმელეთზე

127
(განახლებულია 20:57 28.07.2020)
რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო რობოტიზებულ სისტემებს ცდის და შეიარაღებაში იღებს წყალქვეშა, სახმელეთო, საჰაერო და კოსმოსური დანიშნულების ახალ იარაღს.

რუსეთის პოლიგონებზე მანევრები ტრადიციულად ზაფხულობით აქტიურდება. წლევანდელი ივნისი და ივლისი საინტერესოა ტექნოლოგიური ნახტომითაც, ჯარში ახალი, რობოტიზებული სისტემების დანერგვით.

ნატოს Sea Breeze-2020-ის სწავლებების დროს შავ ზღვაზე 20–26 ივლისს რუსული ექსპერიმენტული წყალქვეშა რობოტებისა და ჰიდროაკუსტიკური აპარატურის გამოცდა ჩატარდა. უახლესმა რობოტიზებულმა სისტემებმა აჩვენა, რომ მათ მნიშვნელოვანი სამხედრო და ეკონომიკური ობიექტების დაცვის უნარი აქვთ ზღვიდან მოსალოდნელი საფრთხის შემთხვევაში.

რუსეთის თავდაცვის სამინისტროში 21 ივლისს მიიღეს განაღმვის რობოტ Уран-6-ის ჯარებისთვის მიწოდების გადაწყვეტილება. განაღმვის მრავალფუნქციური რობოტოტექნიკური კომპლექსი მანამდე სირიაში გამოიცადა. ამის შემდეგ Уран-6-მა მოდერნიზაცია განიცადა საბრძოლო გამოყენების გამოცდილების საფუძველზე.

ტანკი Т-14 „არმატა“ ივლისის დასაწყისში უპილოტო რეჟიმში შემოწმდა, რაც ღია ციფრული არქიტექტურის წყალობითაა შესაძლებელი.

ცენტრალური სამხედრო ოლქის ჯარებმა 29 ივლისს ჩებარკულის პოლიგონზე სწავლება ჩაატარეს უახლესი საბრძოლო რობოტის „მარკერის“ გამოყენებით, რომლის მეშვეობითაც დასახული ამოცანა წარმატებით გადაიჭრა. კომპლექსი ერთგვარი კონსტრუქტორია საბრძოლო მოქმედებების წარმოების მოდელების შესაქმნელად მომავალში და ის სახმელეთო რობოტების, უპილოტო ავიაციისა და სპეცრაზმების ძირითად ინტეგრაციად იქცევა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს სპეციალისტები აპირებენ, რობოტს საბრძოლო მოქმედებების წარმოება ავტონომიურ რეჟიმში ასწავლონ — მეთაური ოპერატორისგან ასობით და ათასობით კილომეტრის დაშორებით. „მარკერის“ შექმნა და გამოცდა 2021 წელს უნდა დასრულდეს.

„სამიზნე მინდორი“

რუსმა სამხედრო სპეციალისტებმა შავ ზღვაში მიმდინარე ნატოს სწავლება Sea Breeze-2020-ის დროს სხვადასხვა ტიპის რობოტოტექნიკური კომპლექსები გამოსცადეს, რომელთა დანიშნულებაც მოწინააღმდეგის ობიექტების აღმოჩენაა. რუსულ ავტონომიურ წყალქვეშა აპარატებს (კონცერნ „ავრორას“ პროდუქცია) სავარაუდო მოწინააღმდეგის კუთვნილი მსხვილი ობიექტები და მცირეგაბარიტიანი რობოტოტექნიკური კომპლექსები უნდა აღმოეჩინათ და ამოეცნოთ. ერთ-ერთი აპარატი გვერდითი ხედვის ჰიდროლოკატორსა და მრავალსხივიან ექოლოტს იყენებდა, მეორე კი აღმოჩენილ სამიზნე ობიექტებს უტარებდა ინსპექტირებას. ცნობილია, რომ რუსულ კომპლექსებს „შეხვედრის წერტილიდან“ სამიზნის მახასიათებლებისა და კოორდინატების, ასევე ფოტო- და ვიდეომასალის გადაცემა შეუძლიათ.

აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების მე-6 ფლოტის სარდალ ჯინ ბლეკის თქმით, მათი სწავლებები მოიაზრებდა ჰაერსაწინაღმდეგო და ნავსაწინააღმდეგო თავდაცვისა და აკრძალვის ოპერაციების (მოწინააღმდეგის ძალების შეკავება ან განადგურება საბრძოლო მოქმედებების ზონისკენ მიმავალ გზაზე) დამუშავებას. სწორედ ამ სცენარის წყალობით იყო ნატოს საბრძოლო ერთეულები ყირიმის ნეიტრალურ წლებში რამდენიმე დღის განმავლობაში შესანიშნავი „სამიზნე მინდორი“ რუსეთის რობოტიზებული კომპლექსებისთვის.

მოუწყობელი ნაპირიდან კომპაქტური აპარატების გაშვება (რომელთა აღმოჩენაც პოტენციური მოწინააღმდეგისთვის პრაქტიკულად შეუძლებელია) ორ სპეციალისტს თავისუფლად შეუძლია.

შავი ზღვის ფლოტისთვის ძირითადი ექსპერიმენტული არენა 2017 წლიდან — რობოტიზებული ხომალდი „ვიქტორ ჩეროკოვია“. სავარაუდოდ, საბრძოლო მოქმედებების დროს რუსული წყალქვეშა რობოტიზებული სისტემების წყალზედა, საჰაერო და სანაპირო კომპლექსებთან ურთიერთქმედების კუთხით გარკვეული გამოცდილებაა დაგროვილი. ამ ინფორმაციის საფუძველზე ახლებურად შეიძლება შეფასდეს რეგიონში რუსეთის სტრატეგიული ობიექტების დაცვის ხარისხი.

Уран-6 საბრძოლო მწყობრში

რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, 2020 წელს ოცზე მეტი რობოტიზებული Уран-6 გადაეცემა ცალკეულ საინჟინრო–სასანგრე პოლკებსა და ბრიგადებს შეიარაღებაში. უახლესი ტექნიკის პირველი პარტია 10 ივლისს მიიღო დასავლეთ სამხედრო ოლქის მე-20 გვარდიული არმიის მესანგრე პოლკმა. გარდა ამისა, პოდმოსკოვიეს ნაღმსაწინააღმდეგო ცენტრის პოლიგონზე მრავალფუნქციური რობოტოტექნიკური კომპლექსის ოპერატორების მომზადება დაიწყო.

კომპლექსი Уран-6 დისტანციური მართვის რეჟიმში საკმაოდ საიმედოდ უზრუნველყოფს ადგილის სრულ განაღმვას და ასევე აკეთებს გასასვლელებს დანაღმულ ველებზე. ანუ გამორიცხავს სამხედროების უშუალო მონაწილეობას სიცოცხლისათვის მაღალი რისკის ზონაში და მნიშვნელოვნად აფართოებს საინჟინრო ქვედანაყოფების შესაძლებლობებს.

მანქანაზე, ამოცანიდან გამომდინარე, მაგრდება ერთი ან რამდენიმე სახის ტრალი. საბრძოლო რობოტი–მესანგრე 6 ტონას იწონის და ტრანსპორტირებისათვის საჭირო პლატფორმასთან ერთად მიეწოდება. Уран-6-ს 3–4 წუთში შეუძლია პლატფორმიდან ჩამოსვლა ან უკან ასვლა.

Уран-6 სირიის ქალაქების – პალმირის, ალეპოსა და დეირ-ეზ-ზორის საბრძოლო პირობებში განაღმვის დროს შემოწმდა, რის შემდეგაც ახალი ფუნქციებით აღიჭურვა. პერსპექტივაში მესანგრეების მოქმედებები არ შემოიფარგლება დანაღმული ველების განაღმვითა თუ ხიდებისა და საფორტიფიკაციო ნაგებობების აგებით. რობოტიზებული კომპლექსების წყალობით საინჟინრო–სასანგრე პოლკები გამაგრებული ობიექტების იერიშშიც მიიღებენ მონაწილეობას და ფარული დანაღმვის ოპერაციებშიც.

„მარკერი“ მომავლიდან

პლატფორმა „მარკერი“, რომელიც რუსეთის თავდაცვის სამინისტროსთვის შეიქმნა, უფრო საინტერესო პროექტია საბრძოლო რობოტოტექნიკის სფეროში. პერსპექტივაში „მარკერის“ ხელოვნური ინტელექტი შესაძლებლობას მისცემს მას, დამოუკიდებლად მიიღოს გადაწყვეტილებები, ანუ გამოთვალოს მარშრუტი, საბრძოლო მოქმედებების დრო, საბრძოლო მარაგის ხარჯი და სხვა პარამეტრები, რომლებიც ამა თუ იმ ამოცანის შესასრულებლად იქნება საჭირო — ავტონომიურად, მანქანების, ქვედანაყოფების შემადგენლობაში. ამასთან ავტონომიურობა მოიაზრებს საკომანდო ცენტრიდან დაშორებას ასობით და ათასობით კილომეტრით, მაღალი სიზუსტის იარაღისა და ასევე სამიზნეების ზუსტი იდენტიფიკაციის ფუნქციების ქონას.

„მარკერმა“ მიიღო აღჭურვილობა მაღალი სიზუსტის სროლისთვის. მისი შემქმნელები ჯერ არ გეგმავენ მანქანის გამოცდას რეალურ საბრძოლო მოქმედებებში. უნიფიცირებულ პლატფორმაზე სამ ეტაპად მუშავდება სახმელეთო რობოტოტექნიკის მთელი ხაზის ძირითადი ტექნოლოგიები — ტექნიკური მხედველობა, კავშირი, ნავიგაცია, ავტონომიური მოძრაობა და გამოყენება, ხმოვანი მართვა. დაგეგმილია ხუთი მანქანისგან შემდგარი სერიის გამოშვება, რომლებიც 2021 წლის ივნისისთვის უნდა იყოს მზად. პლატფორმა შემუშავებულია მოდულური პრინციპით და საშუალებას იძლევა, ოპერატიულად შეიცვალოს (დაემატოს) სასარგებლო ტვირთი, მოდერნიზდეს სისტემები.

სასარგებლო ტვირთის სახით შესაძლებელია შეიარაღების ერთბაშად რამდენიმე კომპლექსის დაყენება, რომლებსაც ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად მოქმედების უნარი აქვთ. ამასთან უპილოტო საფრენი აპარატის მოდული უზრუნველყოფს ავტონომიურ რეჟიმში დრონების მთელი ჯგუფის გაშვებას, რომელთაგან თითოეული ინდივიდუალურად ან ჯგუფთან ერთად გადაჭრის ამოცანას.

შესაძლოა რუსულმა რობოტმა მალე ხმოვანი ბრძანებების შესრულება ისწავლოს, როგორც ცოცხალმა ჯარისკაცმა — გამოცდების მსვლელობისას ასეთი ამოცანა დგას.

დასავლეთში უკვე შფოთავენ რუსეთის წარმატებების გამო. ამერიკულმა ჟურნალმა Forbes-მა გამოაქვეყნა სტატია სათაურით „პანიკის გარეშე, მაგრამ რუსეთი რობოტიზებულ ტანკებს ადამიანის ენის გაგებას ასწავლის“.

რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს რობოტები წარმატებით ითვისებენ საჰაერო და კოსმოსურ სივრცეებს, თუმცა სახმელეთო „მარკერი“, თავისი ამჟამინდელი პოტენციალით, შეიარაღებაში გამოცდებისა და ექსპერიმენტებისთვის არის „სტუმარი მომავლიდან“. ეს რობოტი მომავლის არმიის ავანგარდია, მაგრამ ანალოგები მსოფლიოში უკვე დღეს არ აქვს. პენტაგონის მცდელობა, შეექმნა ავტონომიური პლატფორმა ქვეითი ქვედანაყოფებისთვის, წარუმატებელი გამოდგა. ამერიკულმა რობოტმა ვერ ისწავლა დამოუკიდებლად გადაწყვეტილებების მიღება და ხმოვანი ბრძანებების გაგება. ხოლო ადამიანის მიერ საბრძოლო მოქმედებების დროს მისი პულტიდან გამუდმებული მართვა მიზანშეუწონელია.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

127
სარაკეტო კომპლექსი „ისკანდერ M“

მოსაზრება: კარგ მოცეკვავეს „ისკანდერები“ ხელს არ უშლის - რა განაცხადა ფაშინიანმა

47
მაღალტექნოლოგიური და ზეზუსტი შეიარაღების სისტემების საბრძოლო გამოყენება სპეციალისტ-ოპერატორების შესაბამის მომზადებას მოითხოვს.

ასევე სადაზვერვო-შემტევი საიმედო კონტურის ორგანიზაციას, პოლიტიკურ სიბრძნესა და გადაწყვეტილებების მიღებაზე პასუხისმგებლობას. კოორდინატთა სხვა სისტემაში ყველაზე სრულყოფილი რაკეტები შესაძლოა „ის სისტემები“ არ გამოდგეს, სტარტი ვერ აიღოს, მიზანს ვერ მოხვდეს, ან „10 პროცენტით აფეთქდეს“.

მთიან ყარაბაღში ცოტა ხნის წინ მიმდინარე საომარი მოქმედებების შედეგების შეფასებისას გამოცემა 1in.am-სთან ინტერვიუში სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ეჭვები გამოთქვა რუსული იარაღის საიმედოობისა და ბრძოლისუნარიანობის მიმართ. მისი თქმით, რაკეტა „ისკანდერები“ ან საერთოდ არ ფეთქდებოდა, ან „10 პროცენტით“ ფეთქდებოდა. ამასთან სახელმწიფოს მეთაურმა განაცხადა, რომ განზრახული აქვს სამხედრო რეფორმა ჩაატაროს - სტრუქტურული და ასევე შიარაღების კუთხით.
სომხეთის თავდაცვის სამინისტროში უარი თქვეს პრემიერ-მინისტრის გამონათქვამების კომენტარზე „ისკანდერების“ შესახებ. შესაძლოა ფაშინიანი არასაკმარისად იყოს ინფორმირებული ან შეცდომაში შეყვანილი რომელიმე მრჩევლის მიერ. რუსული სარაკეტო კომპლექსების ტაქტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლები და რეპუტაცია იმდენად მაღალია, რომ პროფანებისგან დაცვა არ სჭირდება. შემთხვევითი არ არის, რომ რუსეთი მსოფლიო შეიარაღების ბაზრის მესამედს აკონტროლებს. შეიარაღების ექსპორტმა რუსეთიდან 2020 წელს 13 მილიარდი დოლარი შეადგინა. ეს ციფრები და ფაქტები თავდაცვითი პროდუქციის ხარისხზე მეტყველებს, რომლებსაც ქვეყნების უმეტესობა იძენს.

როცა „ისკანდერი“ მცოდნე ადამიანების ხელშ ხვდება, ის წარმატებით ანადგურებს სამიზნეებს კავკასიის მთებშიცა და ზღვაზეც, როგორც ეს სირიაში და აფრიკისჩრდილეოთში იყო. ასეთი იარაღის შეძენა ათობით ქვეყანას სურს, მაგრამ მხოლოდ ცოტას აქვს შესაძლებლობა, მიიღოს „ისკანდერ Э-ს“ საექსპორტო მოდიფიკაცია. სომხეთს კი გაუმართლა.
კვაზიბალისტიკური აჩრდილი

რუსეთი მაღალტექნოლოგიურ შესაძლებლობებს ყველა ქვეყანას არ უწილადებს. ამ ფონზე ფაშინიანის ინტერვიუ მოწმენდილ ცაზე მეხის გავარდნას ჰგავდა. კომპლექსი „ისკანდერ-М“ რუსეთის არმიის შეიარაღებაში 2006 წელს შევიდა და პლანეტაზე საუკეთესოდ მიიჩნევა თავის კლასში. ამიტომ შეფასება „80-იანების იარაღი“ შეურაცხმყოფელია.

სომხეთის პრემიერის ღიად დამადანაშაულებელი განცხადება რუსული იარაღის მიმართ რამდენიმე ვარაუდისა და დასკვნის გაკეთების საშუალებას იძლევა.

არაკომპეტენტურობა ან დეზინფორმაცია შეიძლება ყველაზე უარესი სცენარი არ იყოს. რუსული იარაღის საჯარო დისკრედიტაცია შეიძლება „სტრატეგიული არჩევანის საკითხი“ იყოს, სომხეთის არმიის სტრუქტურული და ხარისხობრივი რეფორმირების რაღაც პროგრამის ნაწილი. და მაშინ ჩნდება კითხვები: რა იარაღის შეძენას აპირებს ერევანი ხილულ პერსპექტივაში? რა სტანდარტებით აპირებს თავდაცვის უნარიანობის განმტკიცებას? და რაც მთავარია, რა მიზნით იწყება სამხედრო მშენებლობის ახალი ეტაპი?

ლოგიკურია ვივარაუდოთ, რომ ყარაბაღში ბრძოლების შემდეგ დასკვნები გაკეთდა, გეგმები მოიხაზა. მაგრამ ძველი ჭეშმარიტებაღაღადებს: გამარჯვებას ბევრი მამა ჰყავს, მარცხი კი ყოველთვის ობოლია. ფაშინიანის ინტერვიუდან ირკვევა, რომ თავდაცვის სამინისტროში და გენერალურ შტაბში დიდი ანალიტიკური მუშაობა მიმდინარეობს, რათა „ომის შესახებ მთელი სიმართლე დამტკიცდეს, დადგინდეს და გამოჩნდეს“. ამასთან ათასზე მეტი სისხლის სამართლის საქმეცაა აღძრული. ძნელი გასაგებია, რა არის აქ უფრო მეტი - ჭეშმარიტების ძიება და სტრატეგიის კორექტირება თუ „დამნაშვეების დანიშვნა“ შემდგომი რეპრესიებისთვის.

ვრცელ ინტერვიუში კოლექტიური უსაფრთხოების შეთანხმების ორგანიზაცია მხოლოდ ერთხელაა ნახსენები. არადა ეს ორგანიზაცია ერთადერთი საიმედო დასაყრდენია სომხეთისთვის ომისშემდგომი ტურბულენტობისა და ყარაბაღში არამდგრადი მშვიდობის პირობებში. ხშირად გამოყენებული სიტყვები „რევოლუცია“ და „კონსტიტუცია“ თავისთავად ვერაფერს დაარეგულირებს, ქვეყნის უსაფრთხოების გარანტია ვერ იქნება. არმია არის ნებისმიერი სახელმწიფოს სტაბილურობის საფუძველი, მაგრამ მსჯელობა „არსებით რეფორმებზე“ მოქმედების კონკრეტული გეგმის გარეშე დესტრუქციულად გამოიყურება. როგორც ზედაპირული მსჯელობა რუსული იარაღის დაბალ საბრძოლო პოტენციალზე, ეროვნულ არმიაში და მის მომიჯნავე სექტორში აღმოუფხვრელ კორუფციაზე მინიშნებებით.

მოუხელთებელი და უძლეველი

სარაკეტო კომპლექს Искандер-М-ის დანიშნულება მოწინააღმდეგის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ობიექტების განადგურებაა 500 კმ მანძილზე, მაღალი სიზუსტით. კომპლექსის მთავარი უპირატესობებია: სტრატეგიული მობილურობა, უჩინარი მოქმედება და სარაკეტო დარტყმების მიყენება, საბრძოლო ამოცანის ავტომატური გათვლა და შეყვანა, საბრძოლო ამოცანის შესრულების მაღალი ალბათობა საცეცხლე და რადიოლექტრონული ბრძოლის პირობებში.

საბრძოლო ეფექტურობა გაზრდილია ორი ტიპის რაკეტის გამოყენების ხარჯზე - ბალისტიკური და ფრთოსანი რაკეტებისა. პირველი რაკეტის გაშვების დრო რამდენიმე წუთია, გაშვებებს შორის ინტერვალი - ერთი წუთი. რაკეტის ფრენის სიჩქარე საათში 7200 კმ-ზე მეტი (ანუ ფრენას 3-4 წუთი სჭირდება). რაკეტა სტარტსა და ფინიშზე ოთხ ტონიანი რაკეტა წამში 2000 მეტრზე მეტს ავითარებს და მანევრირებს 30g ტვირთით (რაც შეუძლებელს ხდის რაკეტის ჩაჭერას ნებისმიერ ჰაერ- და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემებით).

„ისკანდერის“ თითოეული გამშვები დანადგარი მობილურია და ავტონომიური. შეუძლია იმოქმედოს ყველგან და ყოველთვის. დამიზნებისთვის იყენებს პროგრამას - ინერციულ სანავიგაციო სისტემას, „სგლონასის“ თანამგზავრების სისტემას. რაკეტების გადამისამართება შესაძლებელია ფრენისას, რაც მოძრავ სამიზნეებზე შეტევის შესაძლებლობას იძლევა. ფინალურ მონაკვეთზე აქტიურდება თვითდამიზნების ჭკვიანი ოპტიკა, რომელიც უნიკალურ სიზუსტეს უზრუნველყოფს. ქობინები 9М728 ან Р-500 სამიზნეს ერთ-მეტრზე მეტით არ ცდება.

„ისკანდერის“ ზეზუსტ რაკეტებს მცირედ ამრეკლი ზედაპირები და ფრენის რთული გტრაექტორიები აქვს. კონპლექსი ორი ტიპის რაკეტებითაა აღჭურვილი: აერობალისტიკური 9М723-ით – ფრინავს კვაზიბალისტიკური ტრაექტორიით 50 კმ-მდე სიმაღლეზე, და ფრთოსანი 9М728 ან Р-500.

„ისკანდერ-М“ აღემატება საუკეთესო უცხოურ კომპლექსებს სიზუსტით, რაკეტების გასაშვებად მომზადების ოპერატიულობითა და სხვა მახასიათებლებით. ყველაზე ახლოს მდგომი ანალოგი - ეს არის ისრაელის კომპლექსი LORA, რომელიც მას ფრენის სიშორითა და სიზუსტით ჩამორჩება. ავტორიტეტული რუსი სპეციალისტების პროგნოზებით, „ისკანდერის“ უცხოური ანალოგები 2025 წელზე ადრე არ გამოჩნდება არენაზე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

47
ამერიკული დოლარი

სტრატეგიული სვლა: რუსეთმა მილიარდები ჩადო აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციებში

583
ცენტრობანკმა დეკემბერში აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციებში ინვესტიციები ერთბაშად მილიარდი დოლარით გაზარდა, მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვი ბოლო წლებში გეგმაზომიერად იშორებდა თავიდან ამ ფასიან ქაღალდებს.

ნატალია დემბინსკაია

მათი წილი რეზერვებში ამ დროისათვის ერთ პროცენტზე ოდნავ მეტია. რისთვის დასჭირდა ამერიკული ობლიგაციები ახლა რუსეთს?

აშშ–ის ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, რუსეთს ამ დროისათვის 6,011 მლრდ–ს სახელმწიფო ობლიგაციები აქვს: 1,2 მილიარდი დოლარისა გრძელვადიანი და 4,8 მილიარდისა — მოკლევადიანი. დეკემბერში ეს მარაგი კიდევ ერთი მილიარდით შეივსო.

ამ ქაღალდების რეალიზებით აშშ საბიუჯეტო დეფიციტსა და სხვახარჯებს ფარავს. ამერიკული სახელმწიფო  ვალი თითქმის 28 ტრილიონს აღწევს. 2010-2013 წლებში რუსული ინვესტიციები 170 მილიარდს აჭარბებდა. მოსკოვი ტრეჟერისების უმსხვილეს მფლობელთა რიცხვში შედიოდა. მაგრამ მას შემდეგ, რაც 2014 წელს ვაშინგტონმა სანქციები დაუწესა, რუსეთმა მათი თავიდან მოშორება დაიწყო.

2018 წელს ცენტრობანკმა მასშტაბური გაყიდვები მოაწყო, შეამცირა რა აშშ–ის ობლიგაციების პორტფელი ერთბაშად ორჯერ. ამერიკული ქაღალდების წილი საერტაშორისო რეზერვებში მინიმუმდე დავიდა. გამოთავისუფლებული სახსრები ცენტრობანკმა ოქროში, ასევე ევროსა და იუანში გადაიტანა.

დივერსიფიკაცია

ამერიკული სახელმწიფო ვალი საჯაროდ ფასაიანი ქაღალდებითაა წარმოდგენილი, რომლებსაც აშშ–ის ფინანსთა სამინისტრო უშვებს. ვექსილებისა და სახელმწიფო ობლიგაციების შეძენა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, ცლკეული შტატებისა და სახელმწიფოების ხელისუფლებებებს შეუძლიათ. ამ ქაღალდებიდან მოგება მცირეა — დაახლოებით 2,5–3%. მაგრამ ევროპული და იაპონური ვალებს შემოსავლიანობა პრაქტიკულად  ნულოვანია და უარყოფითიც კი.

მაგრამ საქმე სხვა რამაა: აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციები ერთ–ერთ ყველაზე მაღალფულად და ლიკვიდურ ინსტრუმენტებად მიიჩნევა მსოშლიოში. მათი ყიდვაც და გაყიდვაც ადვილია.

„დროებით თავისუფალი სახსრების აშშ–ის სახელმწიფო ვაში ჩადება მომგებიანია. წლიური 0რი–სამი პროცენტი საკმაოდ დიდი თანხაა, როცა საუბარი მილიარდებზე მიდის. ამ შემტხვევაში პოლიტიკა არ უნდა ახდენდეს გავლენას ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებზე“, — მიაცნია სახელმ წიფო დუმის ფინანსური ბაზრის კომიტეტის წევრ დმიტრი სკრივანოვს.

ამგვარად, ტრეჟერისების მოცულობის გაზრდით, მოსკოვმა ტექნიკურად  მონიშნა თავისი არსებობა ბაზარზე. ეს საჭიროა საერთაშორისო რეზერვების დივერსიფიკაციისთვისაც. ახლა რუსეთს 590 მილიარდი დოლარი აქვს, საიდანაც ექვსი მილიარდი აშშ–ის სახელმწიფო ვალშია ჩადებული. ანალიტიკოსები განმარტავენ: მოსკოვი ზოგადმსოფლიო ტენდენციებს მისდევს. დოლარზე მოთხოვნა იზრდება, ვინაიდან ეს ვალუტა ყველაზე მდგრადია ინფლანციისა და ცვალებადობის მიმართ.

„მილიარდი დოლარი საკმაოდ დიდი თანხაა. მისი ჩადება აქტივების მეტად შეზღუდულ ნაკრებშია შესაძლებელი. ოქრო გადახურებულია, ევროსა და იუანზე კი რეზერვების ისედაც დიდი წილი მოდის. ამერიკული სახელმწიფო ობლიგაციის შეძენა — ეს დივერსიფიკაციის ელემენტია“, — აზუსტებს ექსპერტი ვიტალი მანკევიჩი.

ჩინური ვარიანტი

დეკემბრის ბოლოს მონაცემებით, აშშ–ის ფასიანი ქაღლდების უმსხვილესი მფლობელი არია იაპონია — 1,2 ტრილიონი დოლარი. მანამდე ჩინეთი ლიდერობდა, მაგრამ ახლა პეკინი ,ეორე ადგილზეა 1,06 ტრილიონი დოლარით. მესამე ადგილზე დიდი ბრიტანეთია 428,9 მილიარდით.

სავაჭრო ომის გამო ჩინელებმა გეგმაზომიერად დაიწყეს ამერიკული ქაღალდების თავიდან მოშორება და 200 მილიარდზე მეტით შემაცირეს ინვესტიციები. თუმცა ის, რაც აქვთ, ვაშინგტონზე ზეწოლის მძლავრი ბერკეტია.

კონფლიქტი გრძელდება და ეს შიშებს ამძაფრებს: ერთიც აშშ–ის ეკონომიკის რიგით მეორე უცხოელმა კრედიტორმა ტრეჟერისების მასშტაბური გაყიდვა დაიწყოს. შედეგები კატასტროფული იქნება. ამ ქაღალდების მასიური გაყიდვა ბაზარზე პანიკას გამოიწვევს.

მაგრამ ეს თავად ჩინეთს არ აწყობს. ჯერ პირველი, რომ მოკლე ვადაში 100–200 მილიარდის ობლიგაციების რეალიზება გარდაუვლად ჩამოშლის მათ ფასებს — შედეგად თავად ჩინეთის შიდა აქტივებისა და რეზერვების ღირებულება მნიშვნელოვნად შემცირდება, ისევე როგორც გაიაფებული ტრეჟერისების გაყიდვიდან მიღებული თანხებიც.

და მეორეც: ამას დაემატება ისიც, რომ დოლარი ჩამოიშლება, ეს კი პეკინს არაფერში სჭირდება — ამერიკული ვალუტის დასუსტება ჩინურ ექსპორტს გააძვირებს.

ოქროს მარაგი


უკვე რამდენიმე წელია, რაც რუსეთის ცენტრობანკი ფსონს ოქროზე დებს და დოლარს თავიდან იცილებს. 2020 წელს ძვირფასი ლითონების წილი რეზერვებში ამერიკული ვალუტის წილს აჭარბებდა, თებერვლისთვის კი მონეტარული ოქროს ღირებულებამ 136,7 მილიარდს მიაღწია. ერთ წლის განმავლობაში ქვეყნის ოქროს მარაგი თითქმის 28 ტონით გაიზარდა.

ძვირფასი ლითონები — უნივერსალური ფულადი ეკვივალენტი — აქტივებზე მიმზიდველი ხდება, რომლებსაც პროცენტული შემოსავალი მოაქვთ. ამასთან ბენისმიერი სასანქციო რისკებისგანაც აზღვევს. როგორც Bloomberg–ი წერს, რუსეთმა მთელ მსოფლიოს დაანახა, რომ მსხვილი ეკონომიკისა და დიდი ოქროს მარაგის მქონე ქვეყანაა, შეუძლია მოიშოროს დოლარი და ამასთან თავი შესანიშნავად იგრძნოს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

583
თემები:
რუსეთი დღეს
საწარმო

საქართველოში სახელმწიფო საწარმოთა რეფორმის საბჭო შეიქმნება

0
(განახლებულია 13:41 25.02.2021)
აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო საწარმოების რეფორმაზე ფინანსთა სამინისტრომ მუშაობა 2020 წლის მეორე კვარტალიდან დაიწყო.

თბილისი, 25 თებერვალი - Sputnik. საქართველოში სახელმწიფო საწარმოთა რეფორმის საბჭო შეიქმნება, განაცხადა საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა ხუთშაბათს გამართულ მთავრობის  სხდომაზე.

მისი თქმით, ასეთი აუცილებლობა კორონავირუსით გამოწვეული ეკონომიკური კრიზისის გამო წარმოიშვა. პრემიერი იმედს გამოთქვამს, რომ ახალი საბჭო ხელს შეუწყობს ეკონომიკის განვითარებას. 

როგორც ღარიბაშვილმა აღნიშნა, საბჭო სახელმწიფო საწარმოთა რეფორმის სტრატეგიასა და კონკრეტულ სამოქმედო გეგმას შეიმუშავებს და ასევე  უზრუნველყოფს და მეთვალყურეობას გაუწევს რეფორმების დანერგვას ყველა ეტაპზე.

„ჩვენი მთავრობა აქტიურად მუშაობს სახელმწიფო საწარმოების კოპლექსურ რეფორმაზე, რომლის მიზანია, კორპორაციული მართვის უმაღლეს სტანდარტებთან დაახლოება. ეს არის ევროპული ტიპის რეფორმა, რომელიც ეფუძნება საუკეთესო ევროპულ სტანდარტებს და გამოცდილებას. ინიციატივას აქტიურად უჭერს მხარს საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, მსოფლიო ბანკი და „აზიის განვითარების ბანკი“, – განაცხადა ღარიბაშვილმა.

„რეფორმა მოგვცემს საშუალებას, მივაღწიოთ სახელმწიფო საწარმოთა სექტორში ეფექტიანობის ზრდას, რამაც ხელი უნდა შეუწყოს მათი წვლილის გაზრდას ეკონომიკურ საქმიანობაში“, - განაცხადა ღარიბაშვილმა.

კორონავირუსის პანდემიამ ქვეყნის ეკონომიკას დიდი ზიანი მიაყენა. მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი შემოსავლის გარეშე დარჩა, ბიზნესი სტაგნაციას განიცდის, ვითარებას მოქმედი შეზღუდვებიც ართულებს. პანდემიის შედეგების შესარბილებლად მთავრობამ 2020 წლის აპრილში დაამტკიცა ანტიკრიზისული გეგმა მოსახლეობისა და ბიზნესის დასახმარებლად, რომელიც ამ დღემდე რამდენიმე ეტაპად ხორციელდება.

0