Lockheed Martin F-35 Lightning II

მიმოხილვა: F-35-ის მოდერნიზაცია, როგორც შელახული რეპუტაციის შედეგი

173
(განახლებულია 14:56 24.07.2020)
კომპანია Lockheed Martin-ის წარმომადგენლებმა ორშაბათს გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადეს, რომ F-35-ის მეექვსე თაობის გამანადგურებლად გარდაქმნას გეგმავენ.

ეს იმ პირობებში, როდესაც F-35 Lightning II პროექტში მეხუთე თაობის პარამეტრებიც კი არ არის მიღწეული და არც ტექნოლოგიური გარღვევა მომხდარა. ინტრიგა ის არის, რომ ევროპელები აქტიურად ლობირებენ მეექვსე თაობის გამანადგურებლების ორ საკუთარ პროექტს (აშშ-ისგან დამოუკიდებლად), Lockheed Martin-ი კი ცდილობს მოკავშირეების ინიციატივის ჩახშობას - უპირისპირებს და თავს ახვევს მათ F-35-ის „შემოწმებულ ვარიანტს“, რომელიც 2020-2030 წლებში მოდერნიზაციის შემდეგ თითქოსდა მეექვსე თაობაში აღმოჩნდება.

ამერიკელების სწრაფვა, აქტიურად მიყიდონ F-35 Lightning II ევროპელ და სხვა მოკავშირეებს (საშუალოდ, 100 მლნ დოლარად თითო) ადვილად ასახსნელია. მრავალმიზნიანი გამანადგურებელ-ბომბდამშენის შექმნის პროგრამის ღირებულებამ დაახლოებით 1,3 ტრილიონი დოლარი შეადგინა. ინვესტიციამ მოგება უნდა მოიტანოს. კორპორაცია Lockheed-მა F-35-ის ტიპის 500-ზე მეტი თვითმფრინავი გაყიდა მსოფლიოს ცხრა ქვეყანაში. ყოველწლიურად იწარმოება 100-ზე მეტი „ელვა“. F-35-ის სხვადასხვა მოდიფიკაცია სერიულად გამოდის 2011 წლიდან, მაგრამ ექსპლუატაციის დროს თვითმფრინავი მაინც იწვევს საავიაციო სპეციალისტების იმედგაცრუებას. მხოლოდ ბოლო ორი თვის განმავლობაში დაიმსხვრა შვიდი ამერიკული გამანადგურებელი, მათ შორის, „მეხუთე თაობის“ სამი თვითმფრინავი, აქედან ორი F-35A. დღეს „ელვას“ ხუთი კრიტიკული ნაკლი აქვს, რომელთა ტექნიკურად მოგვარება შეუძლებელია. მაგალითად, ინერტული აირის (OBIGGS) გენერაციის საბორტო სისტემის კონსტრუქციულმა თავისებურებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ჰაერში გამანადგურებლის საწვავის ავზების აფეთქება - ატმოსფერული ელექტრობის განმუხტვის შედეგად. ფაქტები მეტყველებენ, რომ F-35 Lightning II - არის მეოთხე თაობის ქვებგერითი გამანადგურებელი, რომელსაც ფორსაჟის რეჟიმში აჩქარება შეუძლია არაუმეტეს ერთი წუთის განმავლობაში. მეტიც, „უხილავი“ F-35 შესანიშნავად ჩანს თანამედროვე რადარებზე, განსაკუთრებით კორპუსის გადახურების დროს, რომელიც 1 მახის სიჩქარის განვითარებისას იწყება. 1,6 მახის შემდეგ თვითმფრინავს შეიძლება უბრალოდ კუდი მოძვრეს. პენტაგონი იძულებული გახდა, საექსპლუატაციო მაჩვენებლები შეეცვალა. ახლა F-35 ითვლება ქვებგერით თვითმფრინავად, რომელსაც სიჩქარის განვითარება ხანმოკლე დროით შეუძლია.

F-35 Lightning II-ის რეპუტაცია საფუძვლიანად შეილახა და სწორედ ის დროა, გამოცხადდეს მოდერნიზაცია თვითმფრინავის „ტელეპორტაციით“ მეექვსე თაობაში. გამანადგურებელი უნდა აღიჭურვოს შეიარაღების გარე სისტემებისა და უპილოტო საფრენი აპარატების მართვის ქსელური შესაძლებლობებით. რასაკვირველია, თავიანთი გლობალური საინფორმაციო ქსელები მოკავშირეებს არ გააჩნიათ, პენტაგონის ქსელთან მიერთება კი F-35-ის ფასსა და ეფექტურობაზე იმოქმედებს. ამერიკელების ბიზნესგეგმა უნაკლო ჩანს და მაინც ვერ ერგება მკაცრ რეალობას. „ელვის“ ევოლუციური გარდაქმნა მეოთხე (დე ფაქტო) თაობიდან მეექვსე თაობის თვითმფრინავად ნაკლებ რეალურია.

Lockheed Martin-ის დაპირებები

სპეციალისტების აზრით, უკვე დღეს სამხედრო-საჰაერო ძალების სამეთაურო და მართვის დეცენტრალიზებული სისტემა იყენებს F-35 თვითმფრინავების გამომთვლელ სიმძლავრეს, სენსორების მონაცემებსა და კავშირის საშუალებებს ყველა მიმართულებით მსხვილმასშტაბიანი შეტევების ორგანიზებისთვის. საჭიროა დაზუსტდეს: სად და როდის შედგა ეს შეტევები, როგორია შედეგი? მაგრამ პრეზენტაციები რეალობას აცდენილია.

Lockheed-ის ვიცეპრეზიდენტმა გრეგ ულმერმა განაცხადა, რომ განახლებული Tech Refresh 3-ის პაკეტში გაჩნდება ახალი ინტეგრირებული პროცესორი გაზრდილი გამომთვლელი სიმძლავრით, კაბინის პანორამული ეკრანით და გაფართოებული მეხსიერების ბლოკით. ამ სერიის თვითმფრინავები 2023 წლისთვის უნდა დამზადდეს. ამ დროისთვისვე უნდა შეიქმნას ღია არქიტექტურის პლატფორმა, რომელიც ახალი პროგრამული უზრუნველყოფის მეშვეობით ოპერატიულად გააფართოებს თვითმფრინავის შესაძლებლობებს. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გაერთიანებულმა პროგრამულმა ოფისმა F-35 (JPO) განსაზღვრა აპარატურული და პროგრამული უზრუნველყოფის პირველი 66 განახლება, რომელთაგან 8 შარშან უნდა ყოფილიყო რეალიზებული. დღეისათვის მზადაა მხოლოდ ზედაპირთან შეჯახების თავიდან აცილების ავტომატური სისტემა. შესრულების ასეთი ტემპი სახარბიელო არ არის. თუმცა შესამჩნევ ტექნოლოგიურ ნახტომს Lockheed Martin-ი არც არავის ჰპირდება, პერსპექტივაში მხოლოდ „ევოლუციური პროცესია“.

მომავლის გამანადგურებელს ექნება გარეთა საწვავის ავზები, რომელთაც ფრენის რადიუსის 40%-ით გაფართოება შეუძლიათ. 2030 წლისთვის F-35 გამანადგურებლებმა უნდა შეძლონ AIM-260 ან Raytheon AIM-120 ტიპის საშუალო სიშორის ექვსი სრულყოფილი რაკეტის ზიდვა და საზღვაო მიზნების განადგურება შორი მანძილის რაკეტებით. თუმცა ათი წლის შემდეგ ეს არავის გააკვირვებს. აშშ-ის პოტენციური მოწინააღმდეგეების ყველა ხომალდი ჰაერსაწინააღმდეგო და ჰიპერბგერითი მძლავრი იარაღით იქნება აღჭურვილი.

აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა განაცხადეს, რომ სურთ F-35-ის ინტეგრირება იაფფასიან დრონებთან, რომლებიც ხელოვნური ინტელექტითაა აღჭურვილი. განახლებათა პაკეტში ქსელის მართვის ტექნოლოგია ჯერ დაგეგმილი არ არის, მაგრამ იმავე ულმერის სიტყვებით, ამის მიღწევა შესაძლებელია.

„ელვის“ განვითარების კიდევ ერთი პოტენციური მიმართულება - რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვაა. ყველა შესაძლო მოდიფიკაცია, Lockheed Martin-ის აზრით, F-35-ს მიიყვანს იმ მდგომარეობამდე, „რომელიც შლის ზღვარს მეხუთე თაობისა... და მეექვსე თაობის გამანადგურებლებს შორის“.

ალბათ მოკავშირეებიცა და სავარაუდო მოწინააღმდეგეებიც არ იდგებიან ერთ ადგილზე და 10 წლის შემდეგ პენტაგონთან დაახლოებული გამოცემა Defense News რეგულარულად გააგრძელებს დაუსრულებელი F-35 გამანადგურებლების „ლინჩის წესით გასამართლებას“. როგორც არ უნდა იყოს, მასშტაბური მოდერნიზაცია - ფაქტობრივად გადაწყვეტილი საკითხია. აშშ-ის კოგრესში წარდგენილია „ელვის“ განახლებათა სია და პროექტის ლობისტები ამით არ შემოიფარგლებიან.

ათწლეულის პერსპექტივები

„მეხუთე თაობის“ F-35 Lightning II-ის ძვირადღირებული წარუმატებლობების მთელი სერიის შემდეგ კონგრესმა განაცხადა, რომ მეექვსე თაობის გამანადგურებლის შექმნის პროგრამის დაფინანსებას 2021 ფინანსურ წელიწადში 85%-ით შეამცირებდა. ამ პირობებში „ათწლოვანი მოდერნიზაცია“ - კორპორაციის წარმატებული სვლაა.

F-35-ის მოდერნიზაციის ოპტიმისტური სცენარი გულისხმობს თავდაცვის გლობალური ხარჯის ზრდას - F-35-ის 4000 თვითმფრინავამდე. ნეიტრალური ითვალისწინებს, რომ თავდაცვის ხარჯი 2040 წლამდე ძველებურ დონეზე დარჩება, რაც დაამუხრუჭებს მოდერნიზაციის პროგრამას, მაგრამ არ იმოქმედებს გაყიდვებზე. ნეგატიური სცენარი უკავშირდება სამხედრო ხარჯის გრძელვადიან შემცირებას, მოდერნიზაციის დამუხრუჭებას და 2020-2030 წლებში გაყიდვების შემცირებას. ეს სქემები საკმაოდ პირობითია და არ ითვალისწინებს მრავალ გარეშე ფაქტორს, მათ შორის, პლანეტაზე მეზობლების ტექნოლოგიურ განვითარებასა და გადაიარაღებას. როგორც F-35-ის პროგრამის რეალიზაციის გამოცდილება ცხადყოფს, მსხვილი ინვესტიციები ყოველთვის არ ნიშნავს ტექნოლოგიურ სრულყოფას. ყველა ქვეყნის საავიაციო დარგის სპეციალისტები ინტერესით დააკვირდებიან, გამოუვათ თუ არა ამერიკელებს „ელვის“ მეექვსე თაობის გამანადგურებლად გარდაქმნა.

მნიშვნელოვანია იმის გაგება, რომ მეექვსე თაობის კონცეფცია ითვალისწინებს „სეტეცენტრიულ“ თვითმფრინავს სისტემის ფარგლებში, რომელიც აშშ-ში ჯერ არ არის ფორმირებული (ის არც ევროპელ მოკავშირეებს აქვთ). სრულყოფილებისგან შორსაა F-35-ის (დე-ფაქტო მეოთხე თაობის) შესაბამისი მოდიფიკაციების პროგრამული უზრუნველყოფაც. ღია არქიტექტურა და ჰიპერბგერითი იარაღი - პროექტშია. ძრავი მოისუსტებს. უხილავობა - მითოლოგიის სფეროდანაა. F-22 და F-35 გამანადგურებლების საბრძოლო ეფექტურობა მაღალტექნოლოგიურ მოწინააღმდეგესთან შეტაკებისას შემოწმებული არ არის. ბრმა „მოდერნიზაციის“ შემდგომი გზა მცურავი კოორდინატების სისტემაში წარმატების გარანტიას არ იძლევა.

შესაძლოა ტექნოლოგიური წარმატება არც არის ამერიკული „ელვის“ მიზანი, 500 თვითმფრინავი ხომ უკვე გაყიდულია ცხრა ქვეყანაში, მიუხედავად სიძვირისა და აშკარა ხარვეზებისა. თუ „დაუსრულებელი“ გამანადგურებლების გაყიდვის უნარს მოგება მოაქვს, მაღალი ტექნოლოგიები - მთავარი არ არის, მახასიათებლების შელამაზება და უსასრულო მოდერნიზაცია კი - მხოლოდ „ვარსკვლავური ომებისა“ და „მანქანების ამბოხის“ სტილში წარმოუდგენელი პროდუქციის მარკეტინგსა და რეკლამას ემსახურება. Lockheed Martin-ი პირობას დებს, რომ 2024 წლისთვის ყოველწლიურად F-35 Lightning II 180 გამანადგურებელს გამოუშვებს.

რედაქცია შესაძლოა არ იზიარებდეს ავტორის მოსაზრებებს!

173
წინასაარჩევნო კამპანია

სააკაშვილი და ივანიშვილი ერთმანეთთან გარიგებული არიან? მწვავე დებატების მორიგი რაუნდი

64
(განახლებულია 22:10 23.10.2020)
წინასაარჩევნო მარათონი  საქართველოში მალე დასრულდება - საპარლამენტო არჩევნებამდე ერთ კვირაზე ოდნავ მეტი რჩება

 

ოთხმა ოპოზიციურმა პოლიტიკურმა პარტიამ პირველი არხზე მორიგ დებატებში მიიღო მონაწილეობა.

გადაცემა „დებატები 2020“-ში მონაწილეობდნენ:

– ირაკლი ჯამბურია („თავისუფლება - ზვიად გამსახურდიას გზა“)

– ირაკლი ყიფიანი („ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ - გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“)

– ირაკლი ქართველიშვილი („ახალი ქრისტიან-დემოკრატები“)

– ზურაბ ჭიაბერაშვილი („ბაქრაძე, უგულავა, ბოკერია - ევროპული საქართველო“)

ეკონომიკური პროგრამა

„ახალი ქრისტიან-დემოკრატების“ ეკონომიკურ პროგრამაში საუბარია თავისუფალი ბაზრის პოტენციალის გამოყენებასა და ასევე, ე.წ. პროგრესულ გადასახადზე.

 „პანდემიამ საქართველოს ეკონომიკა დაანგრია, ვინაიდან ის დამოკიდებული იყო ტურიზმზე და ვალის ეკონომიკაზე. პანდემიის დროს მთელმა ქვეყანამ იზარალა, მარტო ბანკებმა მიიღეს მოგება. პროცენტის შემცირებაზე იყო საუბარი, ამის ნაცვლად კი მათ საპროცენტო განაკვეთი გაზარდეს. ჩვენ უნდა გავთავისუფლდეთ საბანკო ეკონომიკისგან, ვალის ეკონომიკისგან. ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 80%-ს აქვს ვალი, თანაც ისეთი ვალი, რომელსაც ვერ იხდის. ძალიან ბევრი ადამიანი ვიცი, რომელიც პენსიას ვერ იღებს ვალის გამო“, - განაცხადა ქართველიშვილმა.

პარტია „თავისუფლება - ზვიად გამსახურდიას გზა“ ეკონომიკურ პროგრამაში აქცენტი კეთდება ადგილობრივი წარმოების განვითარებასა და აღორძინებაზე.

 „საქართველოში 730 დასახელების მინერალური წყალია. მაგრამ არავის უფიქრია 730 ქარხნის აშენება, რომელშიც, თითოეულში, მინიმუმ 100 ადამიანი დასაქმდებოდა. ეს ნიშნავს 73 ათას სამუშაო ადგილს. ამდენივე ოჯახში შევიდოდა ხელფასი, ამდენივე იქნებოდა უზრუნველყოფილი ელემენტარული საარსებო წყაროთი. ამგვარად, ფული შემოვიდოდა ბიუჯეტში. ამის ნაცვლად, ახლა ჩვენ ვაწარმოებთ მინერალურ წყალს, რომლის თითებზე ჩამოთვლაც შეიძლება“, - განაცხადა ჯამბურიამ. 

პარტია „ბაქრაძე, უგულავა, ბოკერია - ევროპული საქართველო - მოძრაობა თავისუფლებისთვის“ პროგრამაში საუბარია გადასახადების შემცირებაზე, სოციალური დახმარების გაზრდასა და უმუშევრობის დონის შემცირებაზე.

 „გადასახადების შემცირების, ნაკლები რეგულაციის და ბიუროკრატიის პროგრამა, ინვესტიციების მოზიდვა არის გასაღები იმისა, რომ წარმოება ქვეყანაში განვითარდეს. ხოლო კონკრეტულად რომელი წარმოება, რომელი სფეროები განვითარდება - ამას გადაწყვეტს თავად მეწარმე, თავად ბიზნესი, თავად ხალხი. მთავრობის ამოცანაა - შექმნას საუკეთესო ბიზნესგარემო“, - განაცხადა ჭიაბერაშვილმა.

საარჩევნო ბლოკის „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა - გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“ პროგრამა ითვალისწინებს გადასახადების, კერძოდ, მოგების გადასახადის ეტაპობრივად გაუქმებას.

 „ჩვენ საქართველო უნდა ვაქციოთ შესაძლებლობების ქვეყნად, რათა საქართველოში წარმატებულ ადამიანს უნდოდეს ბიზნეს–საქმიანობის განხორციელება. ერთადერთი გამოსავალია - საქართველომ ინტენსიურად აითვისოს თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულებები, მიღწეული ევროკავშირთან, მიღწეული ჩინეთთან და ვიმუშაოთ, რათა ახალი ხელშეკრულებები გაფორმდეს სხვა ქვეყნებთან. თუ საქართველო გახდება პირველი ქვეყანა, სადაც არ არსებობს საშემოსავლო და მოგების გადასახადი, ეს პირდაპირ ნიშნავს იმას, რომ განვითარებული ქვეყნების ინვესტორებისთვის ეს არის ადგილი, სადაც ისინი მოინდომებენ ბიზნესსაქმიანობის წარმოებას“, - განაცხადა ყიფიანმა.  

განათლება

პარტია „ბაქრაძე, უგულავა, ბოკერია - ევროპული საქართველო - მოძრაობა თავისუფლებისთვის“ პროგრამაში ძირითადი ყურადღება გამახვილებულია სასწავლო დაწესებულებების დეცენტრალიზაციის საკითხზე.

 „კერძო სკოლებში მოსწრება უკეთესია, ვიდრე საჯარო სკოლებში. საჯარო სკოლებიც უნდა გავხადოთ ისეთი, სადაც მოსწრების ხარისხი ამაღლდება. ამისათვის კი აუცილებელია, რომ სკოლა გახდეს მოსწავლის, რათა მოსწავლემ მიიღოს საუკეთესო განათლება. ამას ყველაზე უკეთ ემსახურება დეცენტრალიზაცია, მათ შორის, დერეგულაცია. ჩვენ უნდა გავზარდოთ სკოლის ვაუჩერი, მეტი ფული წავიდეს სკოლაში, რაც მოემსახურება მასწავლებლების ხელფასების ზრდას“, - განაცხადა ჭიაბერაშვილმა. 

საარჩევნო ბლოკ „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ - გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“ პროგრამა ითვალისწინებს განათლების სისტემის დაფინანსების გაორმაგებას და ვაუჩერულ სისტემაზე გადასვლას.

 „განათლებით უნდა დავამარცხოთ სიღარიბე. დღეს ქვეყანაში 70 ათასი მოსწავლეა დარეგისტრირებული სოციალურად დაუცველთა მონაცემთა ბაზაში, რომელიც ვერ იღებს სრულფასოვან განათლებას. ეს პირდაპირ ნიშნავს ხვალინდელ ღარიბ საქართველოს. სწორედ დღეს ამ 70 ათას ბავშვს არ აქვს სრულფასოვანი განათლება, ეს არის ყველაზე დიდი რისკი, რატომაც საქართველოში შეიძლება იყოს სიღარიბე. სწორედ ამიტომ, გაერთიანებული ოპოზიციის პროგრამით, ჩვენ ვაორმაგებთ განათლების საბიუჯეტო დაფინანსებას და გადავდივართ ვაუჩერულ დაფინანსებაზე. ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ მშობელს ვაძლევთ 2 ათას ლარს და მას თავისი შვილი შეუძლია წაიყვანოს როგორც კერძო, ისე საჯარო სკოლაში. ჩვენი მიზანია - განათლების სისტემაში გავაჩინოთ კონკურენცია“, - განაცხადა ყიფიანმა.

განათლების დონისა და ხარისხის გაზრდა „ახალი ქრისტიან-დემოკრატების“ პროგრამის ძირითადი ხედვაა.  

 „ბევრი ნიჭიერი ადამიანი, რომელსაც უნდა ისწავლოს, ჩააბაროს, განათლება მიიღოს და გამოადგეს თავის ქვეყანას, ვერ ღებულობს განათლებას უსახსრობის გამო. ქვეყანაში წარმატებულად ის ითვლება, რომელიც სკოლას დაამთავრებს, საზღვარგარეთ წავა, იქ მიიღებს განათლებას და ან ჩამოვა, ან არ ჩამოვა და იქ დარჩება. რეალურად საქართველო კარგავს ამ ახალგაზრდა ძალას, რომელმაც უნდა განავითაროს ეს ქვეყანა“, - განაცხადა ქართველიშვილმა.  

პარტიის „თავისუფლება - ზვიად გამსახურდიას გზა“ პროგრამაში აქცენტი კეთდება იმაზე, რომ ხარისხიანი განათლება მოსახლეობის ყველა ფენისთვის გახდეს ხელმისაწვდომი.

 „პირველ რიგში, სანამ ჩვენ განათლებაზე ვისაუბრებთ, ეკონომიკაა მოსაწესრიგებელი. თუ ეკონომიკურად არ გაძლიერდნენ ოჯახები, თუ არ შემცირდა სოციალურად დაუცველი ადამიანების რაოდენობა, როგორ ჩამოვიდნენ ეს ადამიანები თბილისში, ქუთაისში, ბათუმში, სად მიიღონ განათლება? როგორ უნდა ისწავლონ, თუ საჭმლის ფული არ აქვთ? 30 წელიწადში რეფორმების შედეგად მივიღეთ ის, რომ საქართველოში ჩამოყალიბდა მდიდარი და ღარიბი, მდიდრები სწავლობენ, ღარიბები - ვერ სწავლობენ“, - განაცხადა ჯამბურიამ. 

კითხვა-პასუხი

დებატების მორიგ რაუნდში პოლიტიკური პარტიების ლიდერებმა გადაცემის წამყვანის კითხვებს უპასუხეს.

ჟურნალისტმა „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ - გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“ ბლოკის წინასაარჩევნო პროგრამიდან ამონარიდი წაიკითხა: „ხელისუფლება მოქალაქის ცხოვრებაში არ იჭრება, ადამიანის თავისუფლებას, პირად ცხოვრებას, კანონის უზენაესობას და სამართლიანობას განუხრელად იცავს, კერძო საკუთრება დაცულია, თავისუფალი მეწარმე წნეხს არ განიცდის, ოჯახების უსაფრთხოება და სიმშვიდე უზრუნველყოფილია, ხელისუფლება გამაერთიანებელია და არა გამყოფი, დაპირისპირებისა და შუღლის გამღვივებელი.  თუ თქვენ ერთპარტიული ხელისუფლება გექნებათ და უმრავლესობაში იქნებით, რატომ უნდა დაგიჯეროთ, რომ ეს ყველაფერი შესრულდება – კითხვა დასვა დებატების წამყვანმა. 

 „ჩვენ წარმოვადგენთ გაერთიანებულ ოპოზიციას, რომელიც შედგება სხვადასხვა პარტიული სუბიექტებისგან და მინდა აღვნიშნო, რომ ეს გაერთიანება გადაიქცა საზოგადოებრივ ერთობად და ამის მაგალითია რეფორმების გუნდი, რომელმაც შეიმუშავა ქვეყნის განვითარების გეგმა პარტიებთან ერთად. საბოლოო ჯამში, სწორედ ეს საზოგადოებრივი ერთობა, რომელიც პარტიული მრავალფეროვნების საფუძველს ქმნის პარლამენტში, არის გარანტი იმისა, რომ ეს რეფორმები განხორციელდება. სწორედ ეს მთავარი რეფორმა, რომელიც ეხება სასამართლო სისტემას, პროკურატურას, ეკონომიკურ რეფორმებს, არის გარანტია ჩვენი ქვეყნის წარმატების და ჩვენს ქვეყანაში მეტი შესაძლებლობის გაჩენის“, - განაცხადა ყიფიანმა.

მომდევნო კითხვის ადრესატი „ახალი ქრისტიან-დემოკრატების“ წარმომადგენელი იყო. წამყვანი დაინტერესდა, რომელ პარტიებთან ითანამშრომლებენ ისინი იმ შემთხვევაში, თუ პარლამენტში მოხვდებიან.

 „ჩვენ პარლამენტში ვითანამშრომლებთ სხვადასხვა პარტიასთან. „ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის“ იდეა ლიბერალურ და კონსერვატორულ ელემენტებზე დაფუძნებული იდეოლოგიაა. ჩვენ ვითანამშრომლებთ ყველა პოლიტიკურ პარტიასთან, პარლამენტი ხომ პოლიტიკური მოლაპარაკებების მაგიდაა. დიალოგი შესაძლებელია ყველა პოლიტიკურ გუნდთან და ჯგუფთან“, - განაცხადა ქართველიშვილმა.

ვისთან გამორიცხავთ თანამშრომლობას ან გყავთ თუ არა უკვე პარტნიორები, ვისთანაც წარმოგიდგენიათ თანამშრომლობა? - ამ კითხვით მიმართა წამყვანმა პარტიის „თავისუფლება - ზვიად გამსახურდიას გზა“ ლიდერს.

 „პირველ რიგში, პატივი უნდა ვცეთ მოსახლეობას, რომელიც მიიღებს მონაწილეობას არჩევნებში და შემდეგ ეს ცესკოში დაითვლება და გამოჩნდება გამარჯვებული ან დამარცხებული მხარე... ჩემი ოპონენტი წეღან ამტკიცებდა, რომ შევარდნაძე გადააგდეს. შევარდნაძე კი არ გადააგდეს, მან თავისი „მოქალაქეთა კავშირის“  ახალგაზრდულ ფრთას, „ნაციონალურ მოძრაობას“ გადააბარა ხელისუფლება. ასე არ იყო? შეიძლება გარიგებულიც არიან ერთმანეთთან (ბიძინა ივანიშვილთან, რედ.), არ გებადებათ ასეთი შეკითხვა? რატომ უპირისპირდებიან ყოველთვის წინასაარჩევნოდ ერთმანეთს, შემდეგ კი ჩახუტებული არიან პარლამენტში. საჯაროდ ერთმანეთს მტერს ეძახიან, შემდეგ კი ეხუტებიან. გატყუებენ, ჩემო კარგებო, გატყუებენ“, - განაცხადა ჯამბურიამ.

მორიგი კითხვა წამყვანმა ზურაბ ჭიაბერაშვილს დაუსვა: თუ „ევროპულ საქართველოს“ მთავრობის ერთპიროვნულად ჩამოყალიბების შესაძლებლობა ექნება, ამ შემთხვევაში ის მაინც გაუზიარებს ძალაუფლებას სხვა პოლიტიკურ ჯგუფებს?

 „ქვეყნის მოსახლეობის 75% ამბობს, რომ მომავალი მთავრობა იქნება კოალიციური. აქედან გამომდინარე, ჩვენი პრინციპული მიდგომაა ზუსტად ის, რომ დავეთანხმოთ ჩვენი მოქალაქეების უდიდეს ნაწილს. რა თქმა უნდა, პოლიტიკურმა პარტიებმა, „ქართული ოცნების“ და „პატრიოტთა ალიანსის“ გარდა, უნდა გამონახონ საერთო ენა იმისათვის, რომ ჩამოყალიბდეს პროფესიონალებისგან და პატიოსანი ადამიანებისგან დაკომპლექტებული მთავრობა, რომელიც მიიღებს ურთიერთშეთანხმებით ისეთ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც სიკეთეს მოუტანს მოქალაქეებს და ამ ქვეყანას“, - აღნიშნა ჭიაბერაშვილმა.

64
თემები:
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020
ვლადიმირ პუტინი

პანდემიაზე, ეკონომიკაზე, სანქციებზე პუტინი კლუბ „ვალდაის“ შეხვედრაზე სიტყვით გამოვიდა

20
(განახლებულია 20:10 23.10.2020)
რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი სადისკუსიო კლუბ „ვალდაის“ სხდომაში ვიდეოკავშირის საშუალებით მონაწილეობს.

ვლადიმირ პუტინმა ვიდეოკავშირის მეშვეობით მონაწილეობა მიიღო სადისკუსიო კლუბ „ვალდაის“ სხდომაში. მიმდინარე წლის თემა – „პანდემიის გაკვეთილები და ახალი დღის წესრიგი: როგორ გარდავქმნათ მსოფლიო კრიზისი შესაძლებლობად მსოფლიოსთვის“.

მათზე, ვინც „რუსეთის დასუსტებას“ ელოდება

პუტინმა კომენტარი გააკეთა ზოგიერთ ქვეყანაში რუსეთის დასუსტების მოლოდინზე.

„ჩვენი ქვეყნის გაძლიერებით, იმის შემყურე, რაც მსოფლიოში, სხვა ქვეყნებში ხდება, მინდა ვუთხრა მათ, ვინც ჯერ კიდევ ელოდება რუსეთის თანდათანობით დასუსტებას: ჩვენ ამ შემთხვევაში მხოლოდ ერთი რამ გვაწუხებს: როგორმე არ გავცივდეთ თქვენ დაკრძალვაზე“.

პრეზიდენტმა ხაზი გაუსვა, რომ რუსეთი ადეკვატურად აფასებს თავის ინტელექტუალურ, ტერიტორიულ, ეკონომიკურ და სამხედრო შესაძლებლობებს და პოტენციალს.

პანდემიაზე

„კოვიდ-19“-ის პანდემიაზე საუბრისას პუტინმა აღნიშნა, რომ კორონავირუსს უკან არ დაუხევია, მსოფლიო კი „ტექტონური ძვრების“ ზღურბლზე დგას ყველა სფეროში.

„კორონავირუსის პანდემიამ სერიოზულად შეცვალა საზოგადოებრივი, საქმიანი, საერთაშორისო ცხოვრება. მეტსაც გეტყვით, თითოეული ადამიანის ყოველდღიური ჩვეული ყოფა“.

პუტინმა ხაზი გაუსვა, რომ სიამაყეს გრძნობს რუსეთის მოქალაქეთა და მათი მზადყოფნის გამო, დახმარება აღმოუჩინონ ერთმანეთს, უპირველეს ყოვლისა, ექიმებისა და მედიცინის მუშაკების გამო.

„პანდემიამ ადამიანის ცხოვრების სიმყიფე შეგვახსენა. ძნელად წარმოსადგენი იყო, რომ ტექნოლოგიურად განვითარებულ ჩვენს XXI საუკუნეში ყველაზე შეძლებულ ქვეყნებშიც კი ადამიანი დაუცველი აღმოჩნდებოდა, ერთი შეხედვით, არც ისე ფატალური ინფექციის წინაშე“.

პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ საერთაშორისო საზოგადოებრიობას კორონავირუსთან ბრძოლაში ყველაფერი არ გაუკეთებია, არის ხელიდან გაშვებული შესაძლებლობები.

ახალი შეზღუდვების დაწესების შესაძლებლობაზე

პუტინის თქმით, დღეს არ არსებობს პანდემიის გამო შეზღუდვების დაწესების აუცილებლობა, მათ შორის იმიტომაც, რომ „მედიცინამ ეფექტურად იმუშავა“. მან აღნიშნა, რომ შექმნილია საწოლების რეზერვები საავადმყოფოებში, გაჩნდა წამლები, „მედიკოსებს უკვე ესმით და იციან, რა უნდა გააკეთონ“.

სახელმწიფოს მეთაურმა აღნიშნა, რომ შვედეთს კორონავირუსის გამო შეზღუდვები არ დაუწესებია, მაგრამ შედეგად მათ ეკონომიკური ვარდნა განიცადეს.

ახლა მაკროეკონომიკური მაჩვენებლები რუსეთში მისაღებია, ეკონომიკა აღდგენის გზაზეა, დასძინა პრეზიდენტმა.

სამოქალაქო საზოგადოებაზე

რუსეთის განვითარებაში გადამწყვეტ როლს შეასრულებს მოქალაქეთა ხმები, ხაზი გაუსვა პუტინმა. როგორც მან აღნიშნა, რუსების აზრი უნდა იყოს გადამწყვეტი, სხვადასხვა საზოგადოებრივი ძალის კონსტრუქციული განაცხადი კი – რეალიზებული.

სახელმწიფოების დამოუკიდებლობაზე

სახელმწიფო მოწყობაზე საუბრისას პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ ვიღაცის მაგალითის ბრმად გადმოღება არასწორია.

„ჩვენ ვხედავთ, როგორ ფუნქციონირებენ დემოკრატიის ასეთი შემოტანილი მოდელები. ეს უბრალოდ ღრუბელია, ფიქციაა, როგორც წესი, ფიქცია, მოკლებული შიდა შინაარსს, სუვერენიტეტის მსგავსიც კი. ხალხს იქ, სადაც მსგავსი სქემების რეალიზება მიმდინარეობს, რეალურად არაფერს ეკითხებიან, შესაბამისი ხელმძღვანელები კი ვასალებზე მეტი უფლებით არ სარგებლობენ. ვასალის ნაცვლად კი, როგორც ცნობილია, ყველაფერს ბატონი წყვეტს“.

მისი სიტყვებით, არა აქვს მნიშვნელობა, რა ჰქვია პოლიტიკურ წყობას, რომელიც ყოველ ქვეყანაში განსხვავებულია, აქვს საკუთარი პოლიტიკური კულტურა, ტრადიციები, საკუთარი შეხედულება განვითარებაზე.

„დაისმის კითხვა: რა არის ძლიერი სახელმწიფო? რა წარმოადგენს მის ძალას? რასაკვირველია, არა სამართალდამცველი ორგანოების ტოტალური კონტროლი ან სისასტიკე, არც კერძო ინიციატივის ჩახშობა ან სამოქალაქო აქტივობის შელახვა, არც შეიარაღებული ძალებისა და თავდაცვითი პოტენციალის ძლევამოსილება. თუმცა, ვფიქრობ, გესმით, რამდენად მნიშვნელოვანია ეს შემადგენელი რუსეთისთვის გეოგრაფიული, გეოპოლიტიკური გამოწვევების მთელი კომპლექსის თვალსაზრისით. და, რასაკვირველია, ჩვენი, როგორც გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრის ისტორიული პასუხისმგებლობის თვალსაზრისით გლობალური სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად. და ამის მიუხედავად, დარწმუნებული ვარ, რომ სახელმწიფოს სიძლიერეს, უპირველეს ყოვლისა, მის მიმართ მოქალაქეთა ნდობა წარმოადგენს. აი, რა არის სახელმწიფოს სიძლიერის საწინდარი“.

პუტინმა ხაზი გაუსვა, რომ ძალაუფლების წყარო – ადამიანები არიან, ეს გამოიხატება „არჩეული ხელისუფლებისთვის ფართო უფლებამოსილებების დელეგირების მზადყოფნით“, როდესაც სახელმწიფო მათთვის არის მათივე წარმომადგენლების გუნდი, რომელსაც მკაცრად უნდა მოსთხოვო საქმის კეთება.

მსოფლიოში ცვალებად როლებზე

პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ დღეს აშშ-ს უკვე გაუჭირდება, პრეტენზია ჰქონდეს განსაკუთრებულ როლზე, და დასვა კითხვა, სჭირდება თუ არა ეს თავად აშშ-ს.

„თავისი ეკონომიკური წონითა და პოლიტიკური გავლენით აქტიურად მიემართება სუპერსახელმწიფოს პოზიციისკენ ჩინეთი. ამავე მიმართულებით მოძრაობს გერმანია“.

ამავდროულად, დასძინა მან, შესამჩნევად გარდაიქმნა დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის როლი მსოფლიო საქმეებში, სერიოზულად გაძლიერდნენ ისეთი სახელმწიფოები, როგორებიც არიან ბრაზილია და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა.

პრეზიდენტმა სახელმწიფოებს მოუწოდა, სამართლიანობა შეინარჩუნონ სახელმწიფოთაშორის ურთიერთობებში კორონავირუსის პანდემიის პირობებში და უარი თქვან ორმაგი სტანდარტების პოლიტიკაზე.

„ბევრ სხვა ქვეყანას, რომელიც დაზარალდა კორონავირუსული ინფექციისგან, სჭირდება არა ის დახმარება, რომელიც შეიძლება გვერდიდან მიიღოს, არამედ უბრალოდ შეზღუდვების მოხსნა, თუნდაც ჰუმანიტარულ სფეროში, მედიკამენტების მიწოდების, საკრედიტო რესურსების, მოწყობილობის, ტექნოლოგიების გაცვლის სფეროში. მაგრამ არადა არ გააუქმეს შეზღუდვები, რასაც ხსნიან რაღაც მოსაზრებებით, რომლებსაც საერთო არაფერი აქვს ჰუმანიტარულ შემადგენელთან. თუმცა ამავდროულად ყველა ჰუმანიზმზე საუბრობს“.

შეიარაღების კონტროლზე

შეიარაღების კონტროლზე საუბრისას პუტინმა აღნიშნა, რომ ამ სფეროში შეზღუდვების გარეშე მსოფლიოს მომავალი არ აქვს. მან დასძინა, რომ ვაშინგტონი ნელ-ნელა გადის მსგავსი შეთანხმებებიდან.

„ყველას კარგად მოეხსენება – რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემიდან, შემდეგ მცირე და საშუალო სიშორის რაკეტების შესახებ შეთანხმებიდან, შემდეგ „ღია ცის“ შესახებ შეთანხმებიდან გასვლა, მართალია, ჯერ არ გასულა, მაგრამ აშშ-ში განაცხადეს, რომ ამ შეთანხმებიდან გასვლის პროცედურა წამოიწყეს. რატომ? რის საფუძველზე? არც ხსნიან – რატომ, უბრალოდ არ ხსნიან“.

პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ მოსკოვი არ არის სტრატეგიული შემტევი შეიარაღების შემცირების შესახებ შეთანხმებაში ჩინეთის მონაწილეობის წინააღმდეგი, მაგრამ ვაშინგტონმა თავად უნდა აწარმოოს დიალოგი პეკინთან და არ გადააბაროს ეს რუსეთს.

პუტინმა მხარი დაუჭირა ასევე ამ შეთანხმებაში ყველა ბირთვული სახელმწიფოს ჩართვას.

„ევროპელები გვეუბნებიან – გავიდეს (აშშ, - რედ.), თქვენ კი ნუ გახვალთ. მე ვეუბნები: თქვენ ხომ ყველანი ნატოს წევრები ხართ, ე.ი. თქვენ იფრენთ, გადასცემთ ამერიკელებს ინფორმაციას, ჩვენ კი ამას ვერ გავაკეთებთ, რადგან ამ შეთანხმებაში დავრჩებით. ამიტომ, მოდით, ერთმანეთს პატიოსნად ველაპარაკოთ. <...> მაგრამ სინამდვილეში მე ასე მესმის, რომ აშშ-ის ევროპელ პარტნიორებს უნდათ – აშშ ამ შეთანხმებაში დარჩეს“.

ყარაბაღის ვითარებაზე

დისკუსიისას მონაწილეებმა მთიან ყარაბაღში სიტუაციის გამწვავების თემა წამოჭრეს. პრეზიდენტმა ხაზი გაუსვა, რომ კონფლიქტის ესკალაციის მომენტიდან თითოეულ მხარეს დაიღუპა უკვე 2 ათასზე მეტი ადამიანი, მსხვერპლის საერთო რაოდენობა 5 ათასს აღწევს.

მან მიუთითა, რომ მრავალი წლის განმავლობაში რუსეთი ამ კრიზისის მოგვარების სხვადასხვა ვარიანტს სთავაზობდა მხარეებს, რათა მშვიდობა ხანგრძლივი დროით დამყარებულიყო. პრეზიდენტის სიტყვებით, ეს პოზიციების დასაახლოებლად დაძაბული სამუშაო იყო.

„ცოტაც და გადაჭრის გზას ვიპოვიდით. სამწუხაროდ, ეს არ მოხდა და დღეს გვაქვს კონფლიქტი“, – განაცხადა პუტინმა.

პუტინმა ხაზი გაუსვა, რომ რუსეთი და აზერბაიჯანი – თანასწორი პარტნიორები არიან, რომლებთანაც მოსკოვს სრულფასოვანი ურთიერთობების დამყარება სურს.

სახელმწიფოს მეთაურმა აღნიშნა ასევე, რომ ის ისურვებდა კომპრომისის გამონახვას მთიანი ყარაბაღის საკითხზე. პრეზიდენტის თქმით, ის დღეში რამდენჯერმე ესაუბრება ტელეფონით აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევსა და სომხეთის პრემიერ ნიკოლ ფაშინიანს.

ნავალნის შესახებ

ნავალნის შესახებ დასმულ კითხვას პუტინმა უპასუხა, რომ რუსეთი მზადაა მომხდარი გამოიძიოს, მაგრამ ამისათვის საჭიროა დასტური, რომ ის მოწამლეს, „ასეთ ინფორმაციას კი არ გვაწვდიან“.

პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ გენპროკურატურას დაავალა სამკურნალოდ პაციენტის საზღვარგარეთ გამგზავრების შესაძლებლობის შემოწმება, სისხლის სამართლის საქმის ფარგლებში არსებული შეზღუდვების გათვალისწინებით, მისი მეუღლის მომართვისთანავე.

„მეტიც, ერთ-ერთ ევროპელ ლიდერს საუბრისას შევთავაზე, რომ ჩვენი სპეციალისტები ჩავიდოდნენ გერმანიაში ფრანგ, გერმანელ, შვედ სპეციალისტებთან ერთად, ადგილზე იმუშავებდნენ, მიიღებდნენ რაღაც მასალას. და ეს მასალები გახდებოდა სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის საფუძველი, თუ ეს მართლაც კრიმინალური მოვლენა იყო. მაგრამ არაფერს იძლევიან“.

პუტინმა დასძინა ასევე, რომ არსებობს ნავალნის ორგანიზმში „ნოვიჩოკის“ კვალის აღმოჩენის შესახებ ცნობების ჭეშმარიტებაში ეჭვის შეტანის საფუძველი.

„თქვეს, რომ იპოვეს „ნოვიჩოკის“ კვალი. შემდეგ ეს ყველაფერი გადაეცა ქიმიური იარაღის აკრძალვის ორგანიზაციას <…>, და უცებ გვეუბნებიან: „ეს არ არის „ნოვიჩოკი“, ეს რაღაც სხვა არის. <…> ბოლოს და ბოლოს, „ნოვიჩოკია“ თუ არ არის „ნოვიჩოკი“? თავდაპირველი ნათქვამი უკვე ეჭვქვეშ დგება“, – აღნიშნა პრეზიდენტმა.

საკონსტიტუციო ცვლილებების შესახებ

რუსეთის კონსტიტუციაში შეტანილ ცვლილებებზე საუბრისას პუტინმა მიუთითა, რომ ისინი ქვეყნის განვითარებისკენაა მიმართული.

„ცვლილებები კონსტიტუციაში, რომლებიც ახლა ვახსენეთ, მიმართულია არა მარტო იმისკენ, რომ სახელმწიფოს მოქმედ მეთაურს მიეცეს უფლება, კენჭი იყაროს 2024 წელს ან კიდევ უფრო გვიან. ისინი გამიზნულია, უმთავრესად, იმისკენ, რომ განმტკიცდეს რუსეთის ფედერაციის სუვერენიტეტი, შეიქმნას ფუნდამენტური საკონსტიტუციო ბაზა ეკონომიკის, სოციალური სფეროს გასავითარებლად და ჩვენი სუვერენიტეტის განსამტკიცებლად. და მე იმედი მაქვს, რომ ეს ყველაფერი იმუშავებს“.

გარემოს დაცვაზე

პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ დღეს საჭიროა უსაზღვრო მოხმარებაზე უარის განხილვა გონივრული, სამყოფი რესურსების სასარგებლოდ.

„თუ გვინდა შევუნარჩუნოთ ჩვენი საერთო სახლი მომავალ თაობებს, უნდა დავასუფთაოთ ჩვენი პლანეტა. გარემოს დაცვის თემამ დიდი ხანია და მტკიცედ დაიმკვიდრა ადგილი მსოფლიოს დღის წესრიგში“.

20
თემები:
რუსეთი დღეს
კორონავირუსის ეპიდემია. მამაკაცი პირბადით ... ნიკაპზე

„კორონავირუსი ხომ არ მაქვს ???“: COVID-19-ის უტყუარი დიაგნოსტიკა ექიმ კომაროვსკისგან

0
(განახლებულია 12:20 24.10.2020)
მსოფლიოში კორონავირუსით ინფიცირების უკვე 42,2 მილიონი შემთხვევა დაფიქსირდა, გარდაიცვალა 1,1 მილიონი ადამიანი.

თბილისი, 24 ოქტომბერი – Sputnik. ყნოსვის და გემოს გრძნობის დაკარგვა კორონავირუსული ინფექციის მნიშვნელოვანი დიაგნოსტიკური სიმპტომია, მიიჩნევს ცნობილი ექიმი და ტელეწამყვანი ევგენი კომაროვსკი. ამის შესახებ РИА Новости წერს.

„ტესტი „რისი სუნი აქვს?“ გაცილებით ზუსტია, ვიდრე ნებისმიერი თერმომეტრია“, - განაცხადა მან.

ექიმმა აღნიშნა, რომ ყნოსვის დაკარგვა გრიპის დროსაც ხდება, მაგრამ მაშინ ეს განპირობებულია სურდოთი, ცხვირის „გაჭედვით“.

„კორონავირუსის დროს სურდო თითქმის არ არის, ყნოსვა კი იკარგება“, - აღნიშნა კომაროვსკიმ.

ასეთ სიმპტომს ექიმი ხსნის იმით, რომ COVID-19 აზიანებს იმ ნერვულ უჯრედებს, რომლებიც სუნსა და გემოს აღქმაში გვეხმარება. თუმცა ეს ცვლილებები აღდგენადია. სპეციალისტი აღნიშნავს, რომ ყნოსვის ფუნქციის აღდგენას სამი კვირა სჭირდება, ზოგჯერ კი სამი თვეა საჭირო.

მსოფლიოში კორონავირუსით ინფიცირების უკვე 42,2 მილიონი შემთხვევა დაფიქსირდა, გარდაიცვალა 1,1 მილიონი ადამიანი.

საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 1941-ით გაიზარდა და საერთო რიცხვმა 26503-ს მიაღწია, აღნიშნულია საქართველოს მთავრობის სპეციალურ ვებ-გვერდზე stopcov.ge.

ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 10163 ადამიანი, გარდაიცვალა – 193, კარანტინის რეჟიმში იმყოფება 4180, სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 3571 პაციენტია, ხოლო კოვიდ–სასტუმროებში 1848 ადამიანი იმყოფება.

ასევე კორონავირუსის დიაგნოზით უცხოეთიდან სამშობლოში გადმოყვანილია საქართველოს 41 მოქალაქე, მათ შორის 38 – სამხედრო მოსამსახურე.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0
თემები:
COVID-19-ის პანდემია მსოფლიოში