Бе-200ЧС

მიმოხილვა: რუსულ თვითმფრინავ–ამფიბიას კონკურენტი არ ჰყავს

254
(განახლებულია 10:18 19.07.2020)
რუსეთის საზღვაო–სამხედრო ფლოტმა შეიარაღებაში მრავალსამიზნიანი თვითმფრინავი–ამფიბია  Бе-200 მიიღო. მას ოცზე მეტო მსოფლიო რეკორდი აქვს დამყარებული და თავის კლასში კონკურენტი არ ჰყავს

საზღვაო–სამხედრო ფლოტის სამხედრო მომზადების და გადამზადების ცენტრის საფრენ შემადგენლობაში 14 ივლისს პირველი თვითმფრინავი–ამფიბია Бе-200 „ალტაირი“ მიიღეს.

რა საჭიროა თვთმფრინავი–ამფიბია Бе-200–ები

რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ამფიბიური რაზმების შექმნა ბალტიის, ჩრდილოეთის, წყნარი ოკეანის, შავი ზღვისა და კასპიის ფლოტილიებში სურს. ეს პასუხისმგებლობის ზონებში საბრძოლო პატრულირებისა და სამძებრო–სამაშველო ოპერაციების შესაძლებლობებს მნიშვნელოვნად გააფართოვებს. Бе-200–ები სხვა მოდიფიკაციებისგან კონსტრუქციულად და ფუნქციონალურად განსხვავდება.

მანამდე Бе-200 თვითმფრინავი–ამფიბიის დაახლოებით ოცი საფრენი ეგზემპლარი შეიქმნა, რომლებსაც უპირატესად რუსეთისა და აზერბაიჯანის საგანგებო სიტუაციათა სამინისტროები იყენებენ. თვითმფრინავს აქვს ექვსი მოდიფიკაცია: სამძებრო–სამაშველო, სატრანსპორტო, სანიტარული, სამგზავრო და ხანძარსაწინააღმდეგო. მაგალითად, БЕ-200П პატრულირებისთვის გამოიყენება. ის გამოირჩევა სათვალთვალო მოწყობილობის სიმრავლით, რაც სახელმწიფო საზღვრის (ან ეკონომიკური ზონის) დამრღვევების აღმოჩენიას საშუალებას იძლევა შორ მანძილზე. БЕ-200ПС ასევე გამოიყენება სამძებრო–სამაშველო ოპარეციებში. სახანძრო БЕ-200ЧС საექსპორტოდ მზადდება. ერთი ასეთი აზერბაიჯანმა შეიძინა, ხოლო ოთხი — ჩინეთმა დაუკვეთა 2016 წელს.

ამომავალი ვარსკვლავი

რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ ექვს „ალტაირზე“ გააფორმა კონტრაქტი. საზღვა–სამხედრო ფლიტისთვის მათი სარგებელი აშკარაა. რეაქტიული ძრავის მქონე ყველაზე დიდ თანამედროვე თვითმფრინავ–ამფიბია Бе-200 „ალტაირს“ შეუძლია საზღვაო და ეკონომიკური ზონების საზღვრების პატრულირება, სამძებრო–სამაშველო ფუნქციების შესრულება, ხუთ ტონამდე ტვირთების გადაზიდვა 1 500 კმ–სა და 10 ათასამდე მ სიმაღლეზე.

ფრთის ქვეშ განთავსებული მძლავრი ძრავები Д-436ТД სიჩქარის საათში 710 კმ–მდე განვითარების საშუალებას იძლევა. თვითმფრინავს შეუძლია დაჯდეს ზღვის 1,3 მ სიმაღლის ტალღაზე, ხოლო ასაფრენად სულ 1 500 მ გარბენი სჭირდება — წყალზეც და ხმელეთზეც. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია ტვირთების ოპერტიული და უსაფრთხო მიწოდებისთვის ფლოტის ხომალდებზე ღია ზღვაში.

Бе-200–ების ღირსებაა ასევე ავტონომიური ბაზირების შესაძლებლობა, ფრენის მაღალი უსაფრთხოება და ერთი რომელიმე ძრავის გაჩერების შემთხვევაში წყალზე დაჯდომის უნარი. თვითმფრინავს შეუძლია ექვსი საათის განმავლობაში გასწიოს პატრულირება ორასმილიან სანაპირო ზონაში.

„ალტაირის“ ათვისების ეტაპზე რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მას მხოლოდ სამშვიდობო მიზნებისთვის გამოიყენებდა. თუმცა უნივერსალური საჰაერო პლატფორმა Бе-200 მასზე სპეცაღჭურვილობის ფართო სპექტრის განთავსებისა და რთული საბრძოლო ამოცანების შესრულების საშუალებას იძლევა. თვითმფრინავის საპატრულო მოდიფიკაციის ბორტზე შეიძლება დამონტაჟდეს აღმოჩენის ოპტიკო–ელექტრონული სისტემა და ოპერატორების ავტომატიზირებული სამუშაო ადგილები, საკომანდო–ტაქტიკური, რადიოლოკაციური და მაგნიტომეტრული სისტემები, რადიოტექნიკური დაზვერვისა და მართვის კომპლექსები. „ალტაირს“ შეუძლია აწარმოოს საზღვაო, სახმელეთო და საჰაერო ობიექტების დაზვერვა, უზრუნველყოს სპეციალური ოპერაციები, ეფექტურად გადაჭრას უბედურებაში მოყოლილი თვითმფრინავების, გემებისა და წყალქვეშა ნავების ეკიპაჟების ძებნის ამოცანები, გადაიყვანოს პირადი შემადგენლობა და გადაზიდოს შეიარაღება, განახორციელოს დაჭრილებისა და ავადმყოფების ევაკუაცია სანაპირო რაიონებიდან, სადაც აეროდრემების ქსელი არ არსებობს (ან სტიქიური უბედურებების ადგილებიდან). შესაძლოა პლატფორმა ასევე მოარგონ ნავსაწინააღმდეგო შემტევი ამოცანების გადაჭრასაც.

თვითმფრინავ–ამფიბიაზე სგას თანამედროვე რადიოლოკაციური აღჭურვილობა, მათ შორის, ახალი თაობის პილოტაჟურ–სანავიგაციო კომპლექსი. თვითმფრინავს შეუძლია შეასრულოს ფრენები ნებისმიერ ფიზიკო–გეოგრაფიულ და კლიმატურ პირობებში — დღისით თუ ღამით. მრავალსამიზნიანი Бе-200 „ალტაირი“ მსოფლიო დონის თვითმფრინავია და სპეციალისტები მას დიდ მომავალს უქადიან. უახლოეს პერსპექტივაში, ის მონაწილეობას მიირებს სანქტ–პეტერბურგის მთავარ სამხედრო–საზღვაო აღლუმში 26 ივლისს.

კასპიის გარემო

Бе-200–ების პირველი ავიაჯგუფის ფორმირება კასპიაზე იგეგმება. აღსანიშნავია, რომ რუსეთის სამხედრო–საზღვაო ფლოტის კასპიის  ფლოტილიას საკუთარი საზღვაო ავიაცია აქამდე არ ჰყოლია. მცირე ავიაჯგუფები ფლოტილიის შემადგენლობაში მხოლოს სამოქალაქო და სამამაულო ომების პერიოდში შედიოდა. კასპიის ზღვა, დიდი ალბათობისთ, გამოსაცდელ პოლიგონად იქცევა „ალტაირისთვის“.

ამის პარალელურად, გაიზრდება რუსეთის რეგიონული მოკავშირეებისა და პარტნიორების ინტერესი სამხედრო–ტექნიკური თანამშრომლობის მიმართ. თვითმფრინავ–ამფიბია Бе-200–სს მნიშვნელოვანი საექსპორტო პოტენციალი აქვს და არ ჰყავს ღირსეული კონკურენტები.

კანადურმა კომპანია Bombardier–მა 1990 წელს შეწყვიტა თავისი „მფრინავი ხომალდების“ CL-215–ის წარმოება, რომლებსაც ბორტზე 5,3 ტონა წყლის ზიდვა შეეძლო (მსოფლიოში ასეთი სულ 120 მანქანა დარჩა). რაც შეეხება Bombardier CL-415–ს (1994 წლის მოდელი) და მის ბაზაზე შექმნილ მრავალსამიზნიან საპატრულო 415MP–ს — მათი ფასი მყიდველებს აფრთხობს (25 წლის განმავლობაში მხოლოდ 80 ერთეული გაიყიდა).

იაპონურ თვითმფრინავ–ამფიბია US-1A–სა (1971 წლის მოდელი) და US-2–ებს (2007 წ.) ვიწრო სამძებრო–სამაშველო დანიშნულება აქვთ. ხოლო ShinMaywa ძალიან ძვირი ღირს.

ჩინეთმა 1985-1986 წლებში ოთხი მრავალსამიზნიანი SH-5 ააგო, რომლებიც მხოლოდ სამძებრო–სამაშველო ოპერაციებში გამოიყენება. ხოლო AG600–ს სერიოზული ტექნიკური პრობლემები აქვს. შემთხვევითი არ არის, რომ ჩინეთმა რუსეთს Бе-200–ები დაუკვეთა.

254
კომპიუტერთან მუშაობა

სომხეთი ინტერნეტის გარეშე დარჩება? Caucasus Online-ის აქციები ბაქოს ხელშია

129
(განახლებულია 16:43 07.08.2020)
აზერბაიჯანის მხარეს არაერთხელ უცდია Caucasus Online-ის აქციების ხელში ჩაგდება, მაგრამ წინა წლებში საკითხი პოლიტიკურ დონეზე წყდებოდა. ამჯერად კი შეთანხმება ხელისუფლების გარეშე შედგა.

თბილისი, 7 აგვისტო - Sputnik. ინტერნეტ-კავშირის კომპანია Caucasus Online-ის მაგისტრალური არხის აქციების 49%-ის მიყიდვამ აზერბაიჯანელი მეწარმისთვის სომხეთში შეშფოთება გამოიწვია. ექსპერტების შეფასებით, გარიგება ბაქოს რეგიონულ ჰაბად აქცევს, რისკენაც ის არაერთი წელია ისწრაფვის. მეტიც, ეს აზერბაიჯანის მხარეს სომხეთის ინტერნეტ-ტრაფიკის მონიტორინგის თუ არა, სულ მცირე, გაანალიზების შესაძლებლობას მისცემს.

„Sputnik-სომხეთთან“ საუბრისას ექსპერტმა საინფორმაციო უსაფრთხოებისა და ტექნოლოგიების სფეროში, რომელმაც ანონიმად დარჩენა ისურვა, აღნიშნა, რომ Caucasus Online-ის შეძენა აზერბაიჯანს სტრატეგიული თვალსაზრისით მრავალ შესაძლებლობას აძლევს, უხეშად რომ ვთქვათ, ბაქოს ხელ-ფეხს უხსნის.

ამ მოსაზრებას ეთანხმებიან ქართველი ექსპერტებიც. ინტერნეტ-კომუნიკატორის მისამართით უკვე გაისმა არაერთი კრიტიკული შეფასება. ამასთან, ერევანში უკვე ცდილობენ ქართულ მხარესთან თანამშრომლობის გზით შესაძლო რისკების მინიმუმამდე შემცირებას.

რა მოხდა?

ქართული კომპანია Caucasus Online – ოპტიკური კაბელის ოპერატორია, რომელიც ბულგარეთიდან საქართველოს მიმართულებით შავი ზღვის ფსკერზე გადის. ესაა ევროპასა და სამხრეთ კავკასიას შორის უმსხვილესი ინტერნეტ-არხი. კომპანიის მთავარი აქციონერები არიან ქართველი ინვესტორები, რომელთა ნაწილი ევროპაშია რეგისტრირებული.

17 ივლისს საქართველოს პარლამენტმა 88 ხმით მიიღო მთავრობისა და კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიერ ინიცირებული შესწორებები კანონში „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“. ცვლილებები მარეგულირებელს უფლებას აძლევს, დანიშნოს სპეციალური მმართველები კომპანიებში, რომლებიც მის მოთხოვნებს არ ასრულებენ.

ქართულ მასმედიაში ამას მოჰყვა ინფორმაციის „გაჟონვა“ მარეგულირებლის გვერდის ავლით გარიგების, კერძოდ, ინტერნეტ-კომპანია Caucasus Online-ის აქციების 49%-ის აზერბაიჯანისთვის მიყიდვის შესახებ. მეტიც, აზერბაიჯანში აშშ-ის ყოფილი ელჩის მეტიუ ბრაიზას ინფორმაციით, აქციები 61 მილიონ აშშ დოლარად გაიყიდა.

იმავე მასმედიის ცნობით, აქციები შეიძინა აზერბაიჯანის ხელისუფლებასთან დაახლოებულმა მეწარმე ნასიმ ჰასანოვმა. იგი არის ასევე ნავთობის ბიზნესში უმსხვილესი ჰოლდინგის – კომპანია NEQSOL-ის მფლობელი. ქართული მხარის ინფორმაციით, ინტერნეტ-კომპანიის საკუთარი წილი გაყიდა საქართველოს ყოფილ ხელისუფლებასთან („ნაციონალურ მოძრაობასთან“) დაახლოებულმა ბიზნესმენმა ხვიჩა მაქაცარიამ.

ამასთან, Caucasus Online-ის გაყიდვის შესახებ არ აცნობეს მარეგულირებელს – საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიას, რაც „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ კანონის დარღვევაა. კანონის თანახმად, აქციების 5 ან მეტი პროცენტის გაყიდვის შემთხვევაში ამის თაობაზე კომისიას უნდა ეცნობოს. 

Caucasus Online ერთხელ უკვე დაჯარიმდა დარღვევის გამო, როდესაც კომპანიამ „რკინიგზის ტელეკომში“ თავისი წილი გაყიდა. კომპანიამ „საქართველოს რკინიგზის ტელეკომი“ 2010 წელს შეიძინა. ამან მას მისცა შესაძლებლობა, შემოსულიყო სამხრეთ კავკასიის რეგიონში, ასევე გასულიყო ირანსა და ერაყში.

საქართველოში წინააღმდეგი არიან

მთელ ამ ისტორიას ქართველი ექსპერტების შეუმჩნევლად არ ჩაუვლია. ისინი აქტივების გაყიდვის გადაწყვეტილებას მკაცრად აკრიტიკებენ. ბევრი საუბრობს ბაქოს გეგმებზე – ხელში ჩაიგდოს ინტერნეტ-კომუნიკაციები და ერთადერთი კაბელი, რომლითაც ევროპიდან საქართველოს, სომხეთსა და აზერბაიჯანს 2016 წლიდან ინტერნეტი მოეწოდება. კაბელი შავი ზღვის ფსკერზე გადის.

იმ დროს გაყიდვის საკითხი პოლიტიკურ დონეზე დაიხურა საქართველოს ყოფილი პრემიერ-მინისტრის გიორგი კვირიკაშვილის განცხადების შემდეგ იმის შესახებ, რომ კაბელი და კომპანია არ იყიდება, რადგან საქართველოსთვის სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს.

პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორმა ვახტანგ მაისაიამ „Sputnik-სომხეთის“ კორესპონდენტთან საუბრისას აღნიშნა, რომ ამით ბაქო ცდილობს საკუთარ თავზე მოირგოს რეგიონში ინტერნეტ-ჰაბის როლი.

რაც შეეხება საინფორმაციო უსაფრთხოების სფეროში შესაძლო რისკებს, მან აღნიშნა, რომ რისკები შესაძლოა არსებობდეს, თუმცა დასაწყისისთვის აუცილებელია გაგება, რამდენად გაფართოვდა აზერბაიჯანული მხარის უფლებამოსილება.

ზოგიერთი ქართველი ექსპერტი შიშობს, რომ ეს აზერბაიჯანს ხელ-ფეხს გაუხსნის და იგი რეგიონში თამაშის წესების კარნახს დაიწყებს.

Caucasus Online-ის ყოფილმა მფლობელმა მამია სანადირაძემ ტელეარხ „იმედის“ ეთერში აღნიშნა, რომ საქართველოსთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, ფლობდეს დამოუკიდებელ კაბელს ევროპაში და ამას აქსიომა უწოდა. მისი შეფასებით, ინტერნეტის უსაფრთხოდ მიღებას ქვეყნისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს.

რა საფრთხეს შეიძლება უქმნიდეს ეს სომხეთს?

გარიგების შესახებ ცნობამ, ბუნებრივია, მეზობელ სომხეთში შეშფოთება გამოიწვია. როგორც ინტერნეტ-კომუნიკაციების სფეროში სომეხმა ექსპერტმა „Sputnik-სომხეთთან“ საუბრისას აღნიშნა, აქციების გაყიდვა არ ნიშნავს, რომ აზერბაიჯანის მხარე სომხეთს ინტერნეტს გამოურთავს.

„ჯერ ერთი, ესაა 49% და არა საკონტროლო პაკეტი, მეორეც, Caucasus Online საქართველოს ტერიტორიაზე მდებარეობს და ნაკლებ მოსალოდნელია, რომ საქართველოს ხელისუფლებამ ვინმეს ხაზების ბლოკირების ნება დართოს“, – აღნიშნა მან.

თუმცა, ტექნიკურ დონეზე ეს აზერბაიჯანელ პარტნიორებს ტრაფიკის გაანალიზების, გარკვეული კანონზომიერების პოვნისა და ამის საფუძველზე დასკვნების გაკეთების შესაძლებლობას მისცემს. ეს მათთვის ერთმნიშვნელოვნად ხელსაყრელია.

„ისინი ნამდვილად გამოიყენებენ ტელესაკომუნიკაციო ინფრასტრუქტურას, რათა თავიანთი პროექტები განავითარონ და ჩვენები „ჩაძირონ“, – აღნიშნა მან.

სომეხი ექსპერტის შეფასებით, Caucasus Online-ის აქციების შეძენა აზერბაიჯანს საშუალებას მისცემს, დააჩქაროს TASIM-ის პროექტის რეალიზება (ტელესაკომუნიკაციო ტრანზიტი დასავლეთ ევროპიდან აღმოსავლეთ აზიის მიმართულებით). იგი აერთიანებს ევროპის, საქართველოს, აზერბაიჯანის, თურქმენეთის, ყაზახეთის ტელეკომუნიკაციებს მომავალში აზიასა და ჩინეთში გასვლის პერსპექტივით.

ამგვარად, ამ ნაწილის გაძლიერებამ შესაძლოა ხელი შეუშალოს სომხეთის გეგმებს, გააფართოოს თავისი სატრანზიტო ფუნქციები ახლო აღმოსავლეთისა და ცენტრალური აზიისკენ.

ექსპერტის თქმით, ამ მიზნით სომხეთში უკვე შექმნილია არაოფიციალური ჯგუფი, რომელიც სომხური კომპანიების რეგიონული ტელეკომ-ინფრასტრუქტურის განვითარებისა და გავრცელების გეგმაზე იმუშავებს.

იგი სომხეთს ურჩევს, გამოიყენოს უკმაყოფილება საქართველოში და შექმნას კოოპერაციები. მნიშვნელოვანია საკუთარი ინტერესების, რეგიონული გეგმების ხორცშესხმა.

„ამასთან, ჩვენ ქართველ მარეგულირებელთან და სამინისტროსთან, ინტერნეტის განვითარების სტრატეგიის ფარგლებში, უნდა შევთანხმდეთ კონსოლიდირებულ მოქმედებაზე რეგიონული ინფრასტრუქტურის შესაქმნელად, რომელიც სომხეთსა და საქართველოს გააერთიანებს“, – განაცხადა მან.

როგორც ცნობილია, 2019 წლის ნოემბერში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილემ ნიკოლოზ ალავიძემ განაცხადა, რომ Caucasus Online არ გაიყიდება ყოველმხრივი განხილვის გარეშე.

საქართველოზე, სხვადასხვა შეფასებით, მოდის სომხეთის საგარეო ინტერნეტ-ტრაფიკის 80%. გარდა ამისა, სომხეთი იყენებს კიდევ ორ კაბელს რუსეთში – შავი ზღვისას და სახმელეთოს. ტრაფიკის 20% მოდის ირანისკენ გამავალ კაბელებზე.

სომხეთის ოპერატორები ასრულებენ ირანში, ავღანეთსა და კატარში ინტერნეტის ტრანზიტის ფუნქციას.

129
ეკრანოპლანი „ლუნი“

მიმოხილვა: „კასპიური მონსტრის“ აღორძინების პერსპექტივა

87
(განახლებულია 19:26 06.08.2020)
უახლოეს დროში რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში უახლესი ვარიანტის მძიმე საბრძოლო ეკრანოპლანები დაბრუნდება – ბორტზე ფრთოსანი რაკეტებით. მათ ახლო და შორ მანძილზე მოქმედების უნარი აქვთ ნებისმიერ კლიმატურ პირობებში, ბაზირების ინფრასტრუქტურის არარსებობის შემთხვევაშიც კი.

მსოფლიოში ერთადერთი რუსული სარაკეტო ეკრანოპლანი „ლუნი“ 31 ივლისს ბუქსირით გაიყვანეს კასპიისკიდან დერბენტში, სადაც პარკ „პატრიოტის“ ცენტრალური ექსპონატი გახდება.

ნიჟნი ნოვგოროდში 34 წლის წინ აგებული ეკრანოპლანი „ლუნი“ 1991 წელს კასპიის ფლოტილიას გადაეცა საცდელი ექსპლუატაციისთვის. და ის ერთადერთია „პროექტ 903“-ის მიხედვით დაგეგმილი რვა ეკრანოპლანიდან. მიუხედავად ამისა, ეკრანოპლანები წარსულს არ ჩაბარებია.

მაღალი სიჩქარისა (საათში 500 კმ) და ფრენის დაბალი სიმაღლის (7–10 მეტრი) წყალობით რაკეტმზიდ ეკრანოპლანს შეუძლია რადარებისთვის შეუმჩნევლად გადალახოს ათასობით კილომეტრი ზღვასა და დაბლობზე, მოულოდნელი მიმართულებებიდან მიუახლოვდეს მოწინააღმდეგის სამხედრო-საზღვაო ბაზებსა თუ ავიამზიდ მოიერიშე ჯგუფებს რაკეტის გაშვების მანძილზე და დარტყმა მიაყენოს მათ.

მანამდე რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის გემთმშენებლობის სამმართველოს მეთაურმა, პირველი რანგის კაპიტანმა ვლადიმირ ტრიაპიჩნიკოვმა განაცხადა, რომ ეკრანოპლანების განვითარება გემთმშენებლობის გეგმებში 2050 წლამდე შევა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ ჩამოაყალიბა ტაქტიკურ-ტექნიკური დავალება ახალი ეკრანოპლანის შესაქმნელად, მიმდინარეობს საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოები. წინასწარი მონაცემებით, ახალი ეკრანოპლანი 2022 წლისთვის იქნება მზად ასაფრენად.

მედიასაშუალებებში აქტიურად განიხილება „კასპიური მონსტრის“ აღორძინება (ასე შეარქვეს აპარატს უზარმაზარი ზომისა და ფანტასტიკური გარეგობის გამო). მას გვერდი ვერც ამერიკულმა National Interest-მა და ვერც ჩინურმა Sohu-მ ვერ აუარეს.  

რა პერსპექტივები აქვს რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის საბრძოლო ეკრანოპლანების აღორძინებას დღეს?

თავისებურებები და გამოყენება

მრავალმიზნობრივი ეკრანოპლანები (დასავლეთში მათ WIG-ს უწოდებენ, ანუ Wing-In-Ground effect) არც ისე შორეულ მომავალში შესაძლოა მაღალი სიზუსტის ფრთოსანი და ჰიპერბგერითი რაკეტების, მოიერიშე დრონების, ელექტრომაგნიტური ქვემეხების, მძიმე ტორპედოების შექმნა–გამოყენების ბაზად იქცეს.  

სწრაფი რეაგირების ძალების სახით მოიერიშე ეკრანოპლანები ეფექტურად შეძლებდნენ პატრულირებას რუსული ზაპოლიარიეს ზონაში.

სადესანტო მოდიფიკაციაში ეს აპარატები შეიარაღებული სამხედროებისა და ჯავშანტექნიკის მნიშვნელოვან მანძილზე ოპერატიულად გადასროლის შესაძლებლობას გააჩენს. ახალი ეკრანოპლანები პრაქტიკულად უჩინარია მოწინააღმდეგის რადარებისთვის, ეკონომიურობისა და ტვირთამწეობის მხრივ თვითმფრინავებსა და ვერტმფრენებს აღემატება, ხოლო სიჩქარით — წყალქვეშა ფრთების მქონე ხომალდებს.

National Interest-ის მონაცემებით, ახალი აეროპლანი А-050 Чайка-2 „კასპიის მონსტრის“ რეინკარნაციაა და მგზავრებისა (100 კაცი) და ტვირთების სანაპირო რაიონებში გადასაზიდად იქმნება — არქტიკული რაიონების ჩათვლით. იგება სხვადასხვა ტვირთამწეობის „ფრთოსანი ხომალდების“ მთელი ხაზი, რომლებიც არაუგვიანეს 2022 წელს აფრინდებიან.

როგორც უაეროდრომო ავიაცია, ეკრანოპლანები შეიძლება მშვიდობიან ცხოვრებაშიც გამოდგეს. მაგალითად, რუსეთის სამეცნიერო–საწარმოო გაერთიანება „ეკოლენი“ „კასპიური მონსტრის“ სამოქალაქო ანალოგზე მუშაობს — სახმელეთო-საზღვაო ამფიბიაზე, რომელიც თვითმფრინავის სისწრაფით ფრენას და ბევრად მეტი ტვირთის ზიდვას (750 ტონამდე) შეძლებს — მდინარეებსა და ზღვებზე, ტუნდრასა და უდაბნოში გამოსაყენებლად. აფრენა–დაჯდომისთვის ეკრანოპლანს მხოლოდ ზომის შესაბამისი აკვატორია ან ხმელეთის ნაწილი სჭირდება.

მოწინავე მახასიათებლები

ეკრანოპლანი ძალიან დაბალ სიმაღლეზე ფრენისას წარმოქმნილ ეფექტს იყენებს, როდესაც ჰაერის ნაკადი ფრთის ქვეშ მკვრივ „საჰაერო ბალიშს“ ქმნის. ჰაერში აწევისას აპარატი საათში 500 კმ სიჩქარეს იძენს და საწვავის მინიმალური დანახარჯებით ფრენს 10 ტონამდე ტვირთით.

გარდა ამისა, ეკრანოპლანის მძიმე ვერსიის შექმნაზე მუშაობენ ნიჟეგოროდის საკონსტრუქტორო ბიუროშიც (А-080 Чайка-3). რომლის ასაფრენი მასაც 100 ტონამდე იქნება. პერსპექტიული მანქანა თანამედროვე რუსულ ავიონიკასა და ნავიგაციურ–საპილოტაჟე კომპლექსს მიიღებს. შეძლებს დამოუკიდებლად გავიდეს 5 გრადუსის დახრილობის მქონე მოუწყობელ სანაპიროზე, დაჯდეს წყალსა თუ აეროდრომებზე.

ტექნოლოგიურად ძველი „ლუნიც“ კი ახდენს შთაბეჭდილებას, რომელსაც საათში 450 კმ სიჩქარით 2000-ზე მეტი კილომეტრის გადალახვა შეეძლო სამიდან ხუთას მეტრამდე სიმაღლეზე, რა დროსაც, თავისი გაბარიტების გათვალისწინებით, ხუთჯერ ნაკლებ საწვავს მოიხმარდა სამგზავრო თვითმფრინავთან შედარებით.

„ლუნის“ კორპუსის წინა ნაწილზე რვა გამწევი ძრავია დამაგრებული. ფიუზელაჟზე დაყენებულია სამი წყვილი ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტა ЗМ-80 Москит — დამიზნების რადიოლოკაციური სადგურითა და 250 კმ ფრენის სიშორით. ეკრანოპლანის სიგრძე თითქმის 74 მეტრია, ხოლო ტრაპეციისმაგვარი ფრთების განშლა 44 მეტრს აღწევს.

რაც შეეხება თავად ზებგერით რაკეტა Москит-ის „სამეულს“, ისინი სავსებით საკმარისი იქნებოდა ავიამზიდის გასანადგურებლად.

ეკრანოპლანები საბჭოთა კავშირის სამხედრო-საზღვაო ფლოტისთვის იქმნებოდა, როგორც მოწინააღმდეგის ხომალდების გამანადგურებელი საშუალება. „ლუნის“ პირველი გაფრენა 1985 წელს შედგა. ფრენის მაღალი სიჩქარე, დიდ ტვირთამწეობასა და ხმელეთისა თუ ყინულის თავზე ფრენის უნართან შერწმით, იმთავითვე უზრუნველყოფდა აპარატის გამაოგნებელ შესაძლებლობებს. ეკრანოპლანები „ლუნი“ და „ორლიონოკი“ წარმატებით ადაპტირდა რაკეტების გადასაზიდად და დესანტის გადასასხმელად. სსრკ-ის დემონტაჟის შემდეგ აპარატების მთელი სერიის წარმოება შეწყდა, ხოლო „ავიამზიდების მკვლელი“ სამუდამოდ დააყენეს კასპიისკში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

87
მოწყენილი ბავშვი მარტო გზაზე

როგორ ამოვიცნოთ დეპრესია ბავშვებში: სახელდება ფარული ნიშნები

0
(განახლებულია 15:54 07.08.2020)
ბევრი ბავშვი უჩივის ხოლმე მუცლის ტკივილს მნიშვნელოვანი მოვლენის წინ, როცა მათი შფოთვისა და სტრესის დონე ძალიან მაღალ ნიშნულს აღწევს. ზოგი მშობელი შეიძლება დიდად არც რეაგირებდეს ამაზე და წარმოდგენაც არ ჰქონდეს, რომ რეალურად ეს განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს

თბილისი, 7 აგვისტო - Sputnik. სიეტლის ბავშვთა საავადმყოფოს (Seattle Children's) ექიმი ნიკოლ სავანგპონტ პატამანუჩი მშობლებს შფოთვითა და სტრესით გამოწვეული მუცლის ტკივილის შესახებ ესაუბრება და უმნიშვნელოვანეს სიმპტომებზე ამახვილებინებს ყურადღებას.

თურმე ბევრი მშობელი ვერც ხვდება, რომ სწორედ შფოთვა (რაც მუცლის ტკივილს იწვევს) ხდება დეპრესიის მიზეზი ბავშვებში, რაც, თავის მხრივ, შემდგომში ფსიქიკური დარღვევების საფუძველი ხდება.

 

0
თემები:
მშობლები და შვილები