დიზაინერ Vaska-ს ჩვენება Mercedes-Benz Fashion Week Tbilisi-ს ფარგლებში

„მხოლოდ უძლიერესები გადარჩებიან“ საქართველოს მოდის ინდუსტრია და პანდემია

137
(განახლებულია 14:56 11.06.2020)
მოდის ინდუსტრიამ, ისევე, როგორც სხვა სფეროებმა, პანდემიის გამოწვევა მიიღო და სერიოზული გადატრიალებისთვის მზადება დაიწყო. სხვა გამოსავალი არც არის – კორონავირუსმა მისი ჭირვეული, წუთებად გაწერილი არსებობის ყველა წესი დაარღვია და ახალი და უჩვეულო ნაბიჯებისკენ უბიძგა.

თავდაპირველად მთელ მსოფლიოში გაუქმდა ყველა ღონისძიება და ჩვენება, შემდეგ დაიხურა მაღაზიები, ზოგიერთი – სამუდამოდ. ინდუსტრიაში დაიწყო ბრძოლა გადარჩენისთვის.

კრიზისი სოლიდურ მოდის სახლებსა და მაღაზიებსაც კი შეეხო, რომლებიც პანდემიის მოულოდნელ შედეგებს ვერ გაუმკლავდნენ.

მსოფლიოში კორონავირუსი „უხილავ მტრად“ მონათლეს, პანდემია კი – უიარაღო ომად. სწორედ ამიტომ არაერთი მოდის ექსპერტი მიიჩნევს, რომ COVID-19-ის შემდეგ მსოფლიო მოდის სრულიად განსხვავებულ სფეროს მიიღებს. ზუსტად ისე, როგორც ორი მსოფლიო ომის შემდეგ მოხდა.

მაგრამ რა ელოდება ქართულ მოდის ინდუსტრიას, რომელმაც სულ ახლახან დაიწყო აღმასვლა მსოფლიო მოდის „ოლიმპზე“, რა სირთულეების წინაშე აღმოჩნდნენ და მომავალშიც აღმოჩნდებიან ქართველი დიზაინერები, რომელთა მიერ შექმნილ სამოსსაც მსოფლიო დონის ვარსკვლავები ერთიმეორის მიყოლებით ყიდულობდნენ, და როგორ მოახერხებენ გადარჩენას პოსტპანდემიურ პერიოდში, ამის შესახებ „Sputnik-საქართველოს“ წამყვანი მოდელიერები და მოდის ექსპერტები ესაუბრნენ.

გაყიდვები შეწყვეტილია - წარმოებაც გაჩერებულია

სოფო ჭყონია – Mercedes-Benz Fashion Week TBILISI-ს დამფუძნებელი და კრეატიული დირექტორი. მსოფლიო დონის ვარსკვლავებმა და მაღაზიებმა სწორედ ამ კვირეულის წყალობით გაიცნეს ქართველი დიზაინერები და მათი კოლექციები.

როგორც სოფო ამბობს, 2021 წლამდე მოდის სფეროს გაუჭირდება, რადგან პირდაპირაა დამოკიდებული მრავალ ფაქტორზე და, პირველ რიგში, ფინანსებზე.

„ჩვენი დიზაინერები დამოკიდებული არიან საერთაშორისო ბაზარსა და შესყიდვებზე, – განუცხადა ჭყონიამ „Sputnik-საქართველოს“. – საქართველოში არ არის ფართო ასპარეზი, ისეთი საქმიანობის ველი, როგორიც საზღვარგარეთ. გაუქმდა მრავალი შეკვეთა, ღონისძიება. 2021 წლამდე არც არაფერი იგეგმება. ძალიან რთულია მსგავსი ღონისძიებების დაგეგმვა იმ შეზღუდვების გათვალისწინებით, რომლებიც ქვეყანაში და მთელ მსოფლიოშია დაწესებული. ეს ყველაფერი, რასაკვირველია, ნეგატიურად აისახება ქართველი დიზაინერების ბიზნესზე“.

პროგნოზის გაკეთებაც კი ძალიან რთულია, რომ აღარაფერი ვთქვათ საქმის კეთებაზე, ამბობს ექსპერტი. ამასთან, ჭყონიას მიაჩნია, რომ ქართველმა დიზაინერებმა მთელი ძალით უნდა სცადონ საკუთარი თავისა და ნიშის შენარჩუნება. როგორც სოფო ამბობს, ისინი მიჩვეული არიან კრიზისის პირობებში მუშაობას.

„ახლა ყველაზე მეტად ამერიკელ და ევროპელ დიზაინერებს უჭირთ, რომელთაც წარმოება აქვთ ჩინეთში, იტალიასა და სხვა ქვეყნებში, – ამბობს სოფო ჭყონია. – ყველა გაჩერდა პანდემიის პერიოდში. ქართველი დიზაინერები კი ყველაფერს საქართველოში აწარმოებენ და ეს დიდი პლუსია. ასე ვთქვათ, ეს მარტივი გამოსავალია ვითარებიდან, რათა წარმოება არ შეჩერდეს. თუმცა არის სხვა პრობლემა – ფინანსები. თუ ისინი საქონელს ვერ გაყიდიან, არც წარმოება იმუშავებს“.

Показ коллекции дизайнера Vaska в рамках недели моды Mercedes-Benz Fashion Week Tbilisi
© photo: Sputnik / STRINGER
დიზაინერ Vaska-ს ჩვენება Mercedes-Benz Fashion Week Tbilisi-ს ფარგლებში

საზღვარგარეთ, ჭყონიას თქმით, მოდა ეკონომიკის ნაწილია. ამიტომ სახელმწიფოები მის გადასარჩენად დიდ სახსრებს გამოყოფენ. თუმცა საქართველოში, მოდის ინდუსტრიის კრიზისის გარდა, იმდენად ბევრი პრობლემაა, რომ ქართველ დიზაინერებს ეუხერხულებათ კიდეც თავიანთ სირთულეებზე საუბარი, მით უმეტეს, ფინანსური დახმარების თხოვნა, ამბობს ჭყონია. დიზაინერებიც, კულტურისა და ხელოვნების სფეროს წარმომადგენლებიც თვითგადარჩენის რეჟიმში იმყოფებიან.

როგორი იქნება პოსტპანდემიური Mercedes-Benz Fashion Week TBILISI?

Mercedes-Benz Fashion Week TBILISI-ს გაზაფხულის სეზონი ჩავარდა, მაგრამ წინაა შემოდგომის სეზონი. იმ შემთხვევაში, თუ ისიც ვერ ჩატარდება, ორგანიზატორებმა, შესაძლოა, ონლაინ რეჟიმს მიმართონ.

Показ коллекции дизайнера Vaska в рамках недели моды Mercedes-Benz Fashion Week Tbilisi
© photo: Sputnik / STRINGER
დიზაინერ Vaska-ს ჩვენება Mercedes-Benz Fashion Week Tbilisi-ს ფარგლებში

ამას, რა თქმა უნდა, თავისი მინუსები აქვს – ქართული მოდის კვირეულებზე ხომ მრავალრიცხოვანი სტუმრები და მყიდველები ადგილზე ეცნობიან დიზაინერებსა და მათ შემოქმედებას. ვირტუალურ სივრცეში გაცილებით რთულია თავის წარმოჩენა და პროდუქციის გაყიდვა.

Показ коллекции дизайнера Salome в рамках недели моды Mercedes-Benz Fashion Week Tbilisi
© photo: Sputnik / STRINGER
დიზაინერ Salome-ს ჩვენება Mercedes-Benz Fashion Week Tbilisi-ს ფარგლებში

„როდესაც დიზაინერს და ბრენდს იცნობენ, – ამბობს სოფო ჭყონია, – მეტი ონლაინ შეკვეთაა. მაგრამ როდესაც დიზაინერი ან ბრენდი ახალია, მისი ნდობა რთულია. სწორედ ამიტომ ვანიჭებთ უპირატესობას სტუმრების საქართველოში მოწვევას, რათა მათ საკუთარი თვალით ნახონ ყველაფერი. თუ სტუმარი ჩვენებას არ დაესწრება, არ გაეცნობა ახალ სახეებს, კოლექციებს, ჩვენს დიზაინერებს ძალიან გაუჭირდებათ“.

გადარჩებიან უძლიერესები

ასეთ პირობებში უკვე ცნობილი დიზაინერები შეიძლება გადარჩნენ, მაგრამ ახლებს მსოფლიო მოდის რუკაზე ფეხის მოკიდება გაუჭირდებათ.

ჩვენ ვხედავთ, როგორ იცვლება მოდის სფერო პანდემიის გავლენით, აღნიშნავს ჭყონია. მალე მომხმარებლის ხასიათიც შეიცვლება: თუ ადამიანი გადაწყვეტს რამის შეძენას, შეიძენს ისეთს, რაც დიდხანს გაუძლებს. ამიტომ მასობრივი წარმოება უკანა პლანზე გადავა, წინ კი წამოიწევს შემოქმედებითი მხარე.

„სწორედ ამიტომ ეს პერიოდი ქართველმა დიზაინერებმა უნდა გამოიყენონ იმისთვის, რომ უფრო აქტიურები და კრეატიულები გახდნენ. ეს სერიოზული გადახალისება იქნება. გადარჩებიან უძლიერესები, უფრო შემოქმედებითები. ყველა ვეღარ შეძლებს დიზაინერობას. რაღაც დროის განმავლობაში, რა თქმა უნდა, ინერციით იმოძრავებენ, მაგრამ შემდეგ საქმიანობას დაასრულებენ. ეს ასეც უნდა იყოს“, – დარწმუნებულია ჭყონია.

პანდემია, როგორც შთაგონების წყარო

კრისტიან დიორის ყველაზე უჩვეულო კოლექციები მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გაჩნდა, ამბობს სოფო ჭყონია. მისი აზრით, გენიალური სწორედ კრიზისის დროს იბადება. ეს პერიოდი ხელოვანებმა უნდა გამოიყენონ, როგორც კარგი შესაძლებლობა შთაგონებისთვის.

„ახლა, მაგალითად, მოდაში ახალი ტენდენცია გაჩნდა. გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ უნდა ვიფიქროთ და ვიზრუნოთ ეკოლოგიაზე, ხშირად არ უნდა განვაახლოთ გარდერობი და ვისწავლოთ ტანსაცმლის რაც შეიძლება დიდხანს ხმარება. აქედან ახალი ტრენდი – ერთი და იმავე სამოსით შეიძლება სხვადასხვა ღონისძიებაზე მისვლა. ცნობილ ადამიანებზე ვსაუბრობ“, – დასძენს ჭყონია.

პანდემია უკვალოდ არ გაქრება: მან უკვე მიაყენა დიდი ზიანი კაცობრიობას, მაგრამ ამავე დროს ბევრი რამ ასწავლა. ადამიანებმა აღმოაჩინეს, რომ მრავალი ნივთი, რომელიც ეპიდემიამდე მათ შეუცვლელად მიაჩნდათ, სინამდვილეში არც ისე საჭირო აღმოჩნდა. სწორედ ამიტომ დღეს ადამიანები ნაკლებად არიან დამოკიდებული მატერიალურ ნივთებზე. მოდა ხომ იმ ეპოქის განსახიერებაა, რომელშიც ადამიანი ცხოვრობს.

სრული გაურკვევლობა

ქეთი ჩხიკვაძის მოდის სახლი – ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მთელ მსოფლიოში. პარიზი – მოდის გული – უკვე დიდი ხანია ქეთისთვის მეორე სახლია, ფრანგები კი – მთავარი პარტნიორები. ჩვენებები, გადაღებები, პროექტები, შეხვედრები... COVID-19 ბრენდზე, რა თქმა უნდა, ნეგატიურად აისახა, მაგრამ დიზაინერი მაინც ოპტიმისტურადაა განწყობილი.

Грузинский дизанейр Кети Чхиквадзе
photo: courtesy of Keti Chkhikvadze
ქართველი დიზაინერი ქეთი ჩხიკვაძე

„ალბათ, სულ მცირე, ექვსი თვე სრულ გაურკვევლობაში ვიქნებით, – ამბობს ქეთი, – ასე რომ, ახლა აზრი არ აქვს რაიმე სტრატეგიასა და გეგმებზე ფიქრს. შემცირდა ონლაინ გაყიდვებიც, ნაკლები მოთხოვნილებაა საღამოს კაბებზე. მაგრამ ჩემი სტრატეგია ისაა, რომ კონცეფცია არ შეიცვლება და შევეცდები მაქსიმალურად გავუძლო ამ კრიზისს, შევქმნა ახალი კოლექცია ნაკლები რაოდენობით, მაგრამ მაინც, და დაველოდო მოვლენების განვითარებას“.

მიძინებული მოდა თანდათანობით მოდის გონს, ფიქრობს ჩხიკვაძე. გაჩნდა ახალი შეკვეთები ძველი კლიენტებისგან, მაგრამ მაღაზიები, რომლებიც დიდ შეკვეთებს იძლეოდნენ, ჯერ ჩუმად არიან. თუმცა მოდელიორი დარწმუნებულია, რომ მოდა აუცილებლად გაუძლებს და გადარჩება, მაგრამ ჯერ არ არის ცნობილი, რა სირთულეების გადალახვა მოუწევთ დიზაინერებს.

„შესაძლოა, ყველაფერი არც ისე ცუდად განვითარდეს, როგორც წარმოგვიდგენია, – ამბობს ჩხიკვაძე. – მთლიანობაში მოდა უკავშირდება ეკონომიკას. ეკონომიკა ყველგან ცუდ მდგომარეობაშია, ამიტომ რეალობა ასეთია – ჯერ მხოლოდ გაურკვევლობა“.

მონიკა ბელუჩი ემზადება გადაღებისთვის ჩხიკვაძის სამოსში

ვიდრე მოდის სამყარო განახლებისთვის ემზადება, მსოფლიო ვარსკვლავი, მსახიობი და მოდელი მონიკა ბელუჩი აგვისტოს ფოტოსესიისთვის ქართველი დიზაინერის ტანსაცმელს არჩევს. ბელუჩისა და ჩხიკვაძეს წარმატებული თანამშრომლობის გამოცდილება აქვთ, ასე რომ, მსახიობმა კამერის წინაშე ქართველი დიზაინერის სამოსით პოზირება ისურვა.

© photo: Sputnik / Екатерина Чеснокова
მონიკა ბელუჩი

„აგვისტოში აუცილებლად გავემგზავრები პარიზში, – ამბობს ჩხიკვაძე. – ეს პროცესები როგორმე უნდა აღდგეს. ყველა ელოდება, როდის და სად შეძლებს ბრენდული ტანსაცმლის ჩაცმას. მოდა შოკიდან უნდა გამოვიდეს და ხელახლა ამუშავდეს“.

პანდემია მოდას მეტ კრეატივს შესძენს?

თათა ქართველიშვილი – სააგენტო TATA PR Agency-ს დამფუძნებელი – ცხოვრობს და მუშაობს ლოს-ანჯელესში. მისი სააგენტო ჰოლივუდში ქართველი დიზაინერების პროდუქციის პოპულარიზაციას ეწევა, თანამშრომლობს მსოფლიო დონის ვარსკვლავებთან და მათ სტილისტებთან.

photo: courtesy of Tata Qartvelishvili
თათა ქართველიშვილი

მაგალითად, არცთუ ისე დიდი ხნის წინ ამერიკელმა მომღერალმა ლედი გაგამ სწორედ Tata PR Agency-ს მეშვეობით შეუკვეთა ანუკი არეშიძის (Anouki) შავი ტყავის კაბა, რომლითაც არაერთი ტაბლოიდის გარეკანზე გამოჩნდა.

თათა ქართველ დიზაინერებს ურჩევს, ყურადღება გაამახვილონ ნატურალურ ქსოვილებზე, შექმნან მცირე კოლექციები, დიდი ყურადღება დაუთმონ ონლაინ გაყიდვებს და, რაც მთავარია, ადგილობრივ ბაზარზე გააკეთონ აქცენტი.

თათას სიტყვებით, მოდის სფერო პანდემიამდეც სერიოზულ პრობლემებს განიცდიდა, თუმცა კორონავირუსმა ვითარება გააღრმავა და ინდუსტრიას სერიოზული ცვლილებებისკენ უბიძგა.

„ერთმნიშვნელოვნად ნაკლები ტანსაცმელი დამზადდება. დიზაინერები შექმნიან მცირე, მაგრამ კრეატიულ კოლექციებს. მოდა უფრო გააზრებული და ფასეული უნდა გახდეს. არ არის გამორიცხული, ერთი წლის განმავლობაში დიზაინერებმა ოთხივე სეზონისთვის ორ-ორი ან თითო კოლექცია შექმნან. ეს, თავის მხრივ, მოდის ინდუსტრიის მკვეთრ ვარდნას გამოიწვევს“, – ამბობს ქართველიშვილი.

ამასთან, თათას აზრით, მომხმარებლები მომავალში ყურადღებას მიაქცევენ ისეთ ტანსაცმელს, რომელიც დროის გამოწვევას გაუძლებს და დიდხანს დარჩება გარდერობში.

ერთი სიტყვით, კრიზისი ნათელია. თათას თქმით, შესანიშნავი იქნება, თუ სახელმწიფო ქართულ ბრენდებს, რომლებიც წარმატებული არიან, მაგრამ არასაკმარისად ძლიერი საიმისოდ, რომ ეს გარდამტეხი მომენტი დამოუკიდებლად გადალახონ, ერთჯერად დახმარებას მაინც აღმოუჩენს.

137
თემები:
ქართველი დიზაინერები მოდის სამყაროს იპყრობენ (85)
მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი

მიმოხილვა: როგორ წარმოიშვა მითები თურქული დრონების შესახებ ყარაბაღში

10
(განახლებულია 10:09 29.11.2020)
საომარი მოქმედებები 21-ე საუკუნეში არ შეიძლება იყოს „იაფი და გაბრაზებული“, მაგრამ ვერც ცალკეული ტექნოლოგია, მაგალითად, როგორიცაა მოიერიშე უპილოტო საფრენი აპარატები, გამარჯვების გარანტი ვერ იქნება.

განმსაზღვრელ როლს სახელმწიფოს სამხედრო ორგანიზაციის მთელი სისტემა, თავდაცვითი მრეწველობის პოტენციალის, არსენალებისა და ლოგისტიკური შესაძლებლობების ჩათვლით. ყარაბაღის კონფლიქტმა პირველ რიგში თურქული Bayraktar TB2-ის უპირატესობა კი არ აჩვენა ჰაერში, არამედ სომხეთის მხრიდან საკუთარი ძალების გადაჭარბებით შეფასება და თავდაცვის ცუდი ორგანიზაცია მიწაზე.

მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ მედია-სივრცეში არაერთი შეფასებითი პუბლიკაცია გაჩნდა, რომელთა შინაარსი ორ მარტივ მტკიცებულებამდე შეიძლება დავიყვანოთ:

1. აზერბაიჯანმა იმიტომ გაიმარჯვა, რომ თურქული დრონები ჰქონდა;

2. რუსული ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის „მძიმე“ სისტემები უსარგებლო ხდება დრონების თანამედროვე ომში.

ესოდენ გამარტივებული მიდგომა ექსპერტების შედარებით აბსტრაქტული სამხედრო-ტექნიკური ცოდნითა და ასევე სომხური საბრძოლო ტექნიკისა და პირადი შემადგენლობის მარცხის თვალსაჩინო მაგალითების უზარმაზარი რაოდენობით აიხსნება. მაგრამ რეალობა ყოველთვის უფრო რთულია, ვიდრე ჩვენი შეხედულებები მასზე.

სასწაულები არ არსებობს, ნებისმიერი ფილმის რეჟსორის ჩანაფიქრის ნაყოფია. „ბაირახტრებისა“ თუ აზერბაიჯანის არმიის სხვა დრონების მიერ ყარაბაღში გადაღებული ვიდეოსიუჟეტები იმთავითვე მოწინააღმდეგის საბრძოლო სულის განადგურებასა და თურქული დრონების შეიარაღების მსოფლიო ბაზარზე პოპულარიზაციას ემსახურებოდა. ამასთან კადრს მიღმა რჩებოდა „ამაო ფრენები“ და შეცდომები, ასევე ათობით დრონის ჩამოგდების კადრები.

ბრძოლის ველზე ცოცხალი ძალისა და ტექნიკის განადგურების ძირითადი ინსტრუმენტები კვლავ საარტილერიო იარაღი, ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემები რჩება. ჯარებში ამგვარი ტექნიკა უფრო მეტია, ვიდრე უპილოტო საფრენი აპარატები. არტილერია შეუდარებლად ძლიერია საომარი სიძლიერის კუთხით. მაგალითად,  მილიონ დოლარად ღირებულ Bayraktar-ს სამიზნემდე 150 კგ საბრძოლო მასალის მიტანა შეუძლია, ხოლო შედარებით ბიუჯეტური ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემების ერეთ ზალპში ტონობით მომაკვდილენელი ლითონი შედის. ამგვარად, არტილერია მნიშვნელოვნად ამცირებს სამიზნეების განადგურების „თვითღირებულებას“.  

დაუდევარი თავდაჯერებულობა

ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სწორად ორგანიზებულ, ეშელონირებულ სისტემას მოწინააღმდეგის დრონების ნებისმიერ რაოდენობასთან გამკლავება შეუძლია, ხოლო რადიოელექტრონული დაზვერვის საშუალებებს წამებში შეუძლია მათი კოორდინატების გამოთვლა.  ამასობაშ კი ყარაბაღში განთავსებული სომხური თავდაცვის სისტემების ცალკეული კომპლექსები ვერ უზრუნველყოფდა საიმედო თავდაცვას ― არა მარტო მოძველებული მახასიათებლების გამო. ამაზე ისახებოდა სამსახურის ორგანიზების დონეც და სისტემის არარსებობაც. შევნიშნავთ, რომ 1960-იანი წლების საზენიტოპსარაკეტო კომპლექსები Стрела-10 და Оса-АКМ ზოგჯერ ვერ აღწევდნენ „ბაირახტრებამდე“ რვა კილომეტრის სიმაღლეზე. ხოლო თანამედროვე კომპლექსები Тор-М2КМ და Бук-М2Э მხოლოდ ერევანსა და მეწამორის ატომურ სადგურს იცავდნენ.

კიდევ ერთი პრობლემა ― ეს ადგილზე შენიღბვის არარსებობა იყო. ცალკეული სამხედრო ობიექტები თითქოს ყვიროდნენ, მომკალიო.

მეორე მხრივ, როცა თურქულმა დრონებმა „შემთხვევით“ დაიწყეს ყარაბაღიდან სომხეთის ტერიტორიაზე შეფრენა, იქ სწორად ორგანიზებულმა თავდაცვისა და რადიოელექტრონული  ბრძოლის სისტემებმა უპრობლემოდ ჩამოყარეს ისინი. შესაბამისად, დრონებმა მალევე შეწყვიტეს იქ ფრენები. 

1994 წლის გამარჯვებამ ჩამოაყალიბა და წლების განმავლობაშ განამტკიცა მითი სომხური არმიის უძლეველობის შესახებ ყარაბაღის მიმართულებით. მხოლოდ ამით შეიძ₾ება აიხსნას სერიოზული საინჟინრო ნაგებობების არარსებობა მდინარე არაქსიდან მრავას ქედამდე ასკილომეტრიან ხაზზე. ღია ტრანშეები და საცეცხლე წერტილები, ბლინდაჟები ― ეს გასული საუკუნის დასაწყისის ფორტიფიკაციის ნიმუშებია.  სომხურ მხარეს არ უზრუნია გამძლე საცეცხლე წერტილებისა (რკინაბეტონის) და მიწისქვეშა კომუნიკაციების შექმნაზე, მიუხედავად იმისა, რომ დრო სრულიად საკმარისი ჰქონდათ ― 25 წელზე მეტი. ამ ფონზე კი სომხეთის პრემიერ მინისტრი 2019 წელს აცხადებდა, ყარაბაღი სიმხეთიაო (თუმცა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა არ ცნო), ხოლო თავდაცვის მინისტრმა დავის ტონოიანმა კონცეფციის ასეთი ფორმულირება ჩამოაყალიბა: „ახალი ტერიტორიები ახალი ომის შემთხვევაში“.

სომხური მხარის სამხედრო პოტენციალი 27 სექტემბრისთვის რამდენჯერმე ჩამორჩებოდა აზერბაიჯანულს. თუმცა მოწინააღმდეგეს ცოცხალი ძალისა და ტექნიკის მაინც დიდი მსხვერპლი ჰქონდა. სამხრეთის მიმართულებით აზერბაიჯანულმა ძალებმა ერთ-ერთ ეტაპზე ათმაგი უპირატესობა მიიღეს, მაგრამ ერთი თვის განმავლობაში მხოლოდ 30-40 კილომეტრით წაიწიეს წინ.  ბაქოს ბლიცკრიგი არ შედგა. უნდა აღვნიშნოთ სომეხი სამხედროებისა და მოხალისეების სიმტკიცე და სიმამაცე, რომლებსაც საბრძოლო მართვის ცენტრალიზებული სისტემის, ჰაერიდან დაცვის არქონის პირობებში უწევდათ ბრძოლა.

სირიული და ლიბიური გამოცდილება

თუ რუსული თავდაცვის სისტემებისა და თურქული დრონების შედარების თემას დავუბრუნდებით, შეიძლება სირიასა და ლიბიაში მომხდარი „დრონთა ცვენა“ გავიხსენოთ, სადაც პროფესიონალურად გამოიყენეს საზინიტო-სარაკეტო კომპლექსები Тор-М2КМ, Бук-М2Э და Сосна.. ასეთივე მაღალეფექტურობა გამოავლინა Панцирь-С1-მაც. ეს კომპლექსები დროულად რომ განეთავსებინათ მთიან ყარაბაღში, ისინი თურქულ „ბაირახტრებს“ ერთ შანსსაც არ დაუტოვებდნენ.

რუსეთმა სამშვიდობო ოპერაციის ფარგლებში მთიან ყარაბაღში რადიოელექტრონული ბრძოლის უახლესი კომპლექსები Леер-3 გადაისროლა. მისი ძირითადი ამოცანები ― ეს ფიჭური კავშირის GSM-ს, 3G და 4G სისტემების სიგნალების ჩახშობაა. კომპლექსი ერთი ავტომობილი „კამაზისა“ და ორი-სამი დრონ „ორლან-10-სგან“ შედგება, რომელთა გამოყენების რადიუსი 120 კმ-ა.

დრონს შეუძლია აღმოაჩნოს ტელეფონები, პლანშეტები აწარმოოს დაზვერვა, დაიტანოს მონაცემები ციფრულ რუკაზე და გადასცეს ისინი არტილერიას იერიშის მისატანად.

ყარაბაღის კონფლიქტი კვლავ გაყინულია და არა გადაჭრილი, და დაზვერვისა და ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის თანამედროვე საშუალებებს მცირედითაც არ დაუკარგავთ მნიშვნელობა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

10
სამშვიდობოები მთიან ყარაბაღში

სირიელი თურქომანები ყარაბაღში: ომში წასვლა თუ დიდი გადასახლება?

62
(განახლებულია 20:51 27.11.2020)
შეიარაღებულმა კონფლიქტმა მთიან ყარაბაღში რამდენიმე ათასი სირიელი ბოევიკი მიიზიდა, რომლებიც საბრძოლო მოქმედებების ზონაში თურქეთის შუამდგომლობით აღმოჩნდნენ და აზერბაიჯანის მხარეს იბრძოდნენ.

სირიელი ბოევიკი-ახალმოსახლეები ომის შემდგომი მთიანი ყარაბაღისთვის შეიძლება რეალობად იქცნენ. ისტორიაში ამის არაერთი ანალოგი მოიპოვება, მაგალითად, ალბანელების გადასახლება სერბეთის კოსოვოში ოსმალეთის იმპერიის ეპოქაში. თურქეთისთვის ეს ორგანიზებული მიგრაცია – დამატებითი შესაძლებლობაა, საფუძვლიანად მოიკიდოს ფეხი სამხრეთ კავკასიაში, თანაც დიდი ხნით.

შეიარაღებულმა კონფლიქტმა მთიან ყარაბაღში რამდენიმე ათასი სირიელი ბოევიკი მიიზიდა, რომლებიც საბრძოლო მოქმედებების ზონაში თურქეთის შუამდგომლობით აღმოჩნდნენ და აზერბაიჯანის მხარეს იბრძოდნენ. სამმხრივი შეთანხმების მიღწევისა და ომის შეწყვეტის დღიდან არაფერი თქმულა ტურისტი-ტერორისტების სამშობლოში დაბრუნებაზე. დიდია ალბათობა, რომ სირიელები თავიანთი ოჯახებით აზერბაიჯანისთვის დაბრუნებულ რაიონებში დასახლდნენ.

ტელეარხ Sky News Arabia-ს ინფორმაციით, თურქეთის მთავრობა ხელს უწყობს თურქომანული ოჯახების მიგრაციას სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მთიანი ყარაბაღის რაიონებში (მათ აზერბაიჯანის მოქალაქეობას ჰპირდებიან), რათა რეგიონის დემოგრაფია შეცვალოს. თურქეთს უკვე აქვს მსგავსი ტრანსფორმაციის გამოცდილება ქალაქ აფრინში (სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი), სადაც დღეს ადგილობრივი მოსახლეობის მხოლოდ შვიდი პროცენტიღაა დარჩენილი.

ჩრდილო-აღმოსავლეთ სირიის ავტონომიური ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა შაფან ალ-ხაბურიმ Sky News Arabia-სთვის მიცემულ ინტერვიუში დაადასტურა ინფორმაცია თურქეთის მთავრობის ინიციატივის შესახებ, რომელიც მთიანი ყარაბაღის რეგიონში სირიელი ოჯახების გადასახლებას ეხება, და ხაზი გაუსვა, რომ თურქეთის ხელისუფლება არ ივიწყებს 1923-1929 წლებში ყარაბაღის ტერიტორიაზე „წითელი ქურთისტანის რესპუბლიკის“ არსებობას, რომლის დედაქალაქიც ლაჩინში მდებარეობდა.

ეს პროექტი სულაც არ განეკუთვნება ფანტასტიკის სფეროს. ახალმოსახლე თურქომანები ტერორისტული გამოცდილებით წარმოადგენენ სავსებით მომზადებულ „სამხედრო კონტინგენტს“, რომელიც მზადაა, მოკრძალებული ანაზღაურების სანაცვლოდ ნებისმიერ ადგილზე ნებისმიერს დაუპირისპირდეს. ხოლო ყარაბაღის ჰიპოთეტური გარდაქმნა „კავკასიურ კოსოვოდ“ ანკარას შესაძლებლობას მისცემს, ნებისმიერ დროს მიიღოს ზომები მოძმე ხალხის დასაცავად. თურქეთის პარლამენტმა უკვე მოიწონა აზერბაიჯანში ჯარის გაგზავნის საკითხი. და ეს მხოლოდ დასაწყისია სამხრეთ კავკასიაში დიდი გეოპოლიტიკური თამაშისა – რუსეთში აკრძალული ტერორისტული ორგანიზაციების „ჯებჰათ ან-ნუსრას“, „ფირქათ ჰამზას“, „სულთან მურადის“ და ექსტრემისტული ქურთული დაჯგუფებების მონაწილეობით.

კავკასიის ახალი „იანიჩრები“

თურქეთის მხარე ოფიციალურად უარყოფს აზერბაიჯანში დაქირავებული მეომრების გაგზავნას და აცხადებს, რომ სომხეთს ეხმარებიან ქურთისტანის მუშათა პარტიის ბოევიკები, რომლებიც ათწლეულებია, თურქეთის ხელისუფლებას ებრძვიან. ბაქოში ამტკიცებენ, რომ სომხეთის მხარეს არიან სირიელი და ლიბანელი ბოევიკები, რაც ტექნიკურად შესაძლებელია, მაგრამ უკვე არააქტუალური. მყიფე მშვიდობას დრო გამოცდას უწყობს. აუცილებელია ყარაბაღის ჩიხიდან დიპლომატიური გამოსავლის ძიება და არა ახლო აღმოსავლეთიდან საეჭვო წარსულის მქონე „კოლონიალისტების“ ჩასახლება.

შეგახსენებთ, რომ ლატაკიისა და ალეპოს პროვინციებში 100 ათასამდე სირიელი თურქომანი ცხოვრობს, რომლებიც არაერთ ტერორისტულ ორგანიზაციასთან არიან დაკავშირებული და მრავალი წელია სირიის სამთავრობო ძალებს ებრძვიან. თურქეთის ხელისუფლება თურქომანების შეიარაღებულ ფორმირებებს ეხმარება. მედიარესურსმა Аfrinpost-მა 23 ნოემბერს განაცხადა, რომ თურქეთის ხელისუფლებამ სირიის ჩრდილოეთში, ქურთული რეგიონის ცენტრში, აფრინში გახსნა ორი ოფისი მთიან ყარაბაღში, „აზერბაიჯანის არმიის მიერ დაკავებულ ტერიტორიაზე“ ოჯახებით გადასახლების მსურველთა დასარეგისტრირებლად. ოფისებთან უკვე რიგები დგას (უპირატესად, ჰომსის პროვინციიდან). როგორც ჩანს, ამ ხალხის მოტივაციაზე კარგად იზრუნეს. მთიან ყარაბაღში მიგრანტების გასაგზავნად თურქეთის დაზვერვას მათი მონაცემები თავის ბაზაში შეჰყავს.

ქურთული კულტურის აზერბაიჯანული ცენტრის ხელმძღვანელის ფაჰრადინ ფაშაევის შეფასებით, დღეს აზერბაიჯანში 240 ათასამდე ქურთი ცხოვრობს, მაგრამ თურქეთი მთიან ყარაბაღში არა ახლო აღმოსავლეთში მცხოვრები ქურთების, არამედ თურქომანების გადმოსახლებას გეგმავს. მისაღებია თუ არა ეს აზერბაიჯანისთვის, რომ აღარაფერი ითქვას სომხურ მოსახლეობაზე?

1923 წლის აღწერის თანახმად, მთიანი ყარაბაღის ავტონომიურ ოლქში მოსახლეობის 94%-ს სომხები შეადგენდნენ, 6%-ს კი აზერბაიჯანელები. ქურთები და რუსები აშკარა უმცირესობაში იყვნენ. საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ყარაბაღში სომხური მოსახლეობა 77%-მდე შემცირდა, აზერბაიჯანული კი 21%-მდე გაიზარდა. 1990-იანი წლების დასაწყისში გაჩაღებულმა ომმა ვითარება შეცვალა. დემოგრაფიული შემადგენლობა რთულად პროგნოზირებადი გახდა.

სამხედროების საქმიანი დღეები

რუსი სამშვიდობოები მთიანი ყარაბაღის სომხურ ნაწილში ძალას არ იშურებენ ომის შემდგომი ცხოვრების მოსაწესრიგებლად. ინჟინერ-გამნაღმველები საინჟინრო დაზვერვას აწარმოებენ, რათა განაღმონ გზები, გაწმინდონ დამწვარი ტექნიკისგან. სტეფანაკერტში აღდგენილია საგზაო მოძრაობა, საცხოვრებელი სახლებისა და სამოქალაქო ობიექტების ელექტრო- და წყალმომარაგება, მოქმედებს ჰუმანიტარული ცენტრი... სახლებს დაუბრუნდა რამდენიმე ათასი ადგილობრივი მოსახლე.

აზერბაიჯანისა და რუსეთის პრეზიდენტებისა და სომხეთის პრემიერ-მინისტრის მიერ 9 ნოემბერს ხელმოწერილი სამმხრივი განცხადების თანახმად, 25 ნოემბერს აზერბაიჯანული ჯარის ქვედანაყოფებმა ქელბაჯარის რაიონი დაიკავეს, 20 ნოემბერს – აღდამის რაიონი და მალე (1 დეკემბერს) მათ ხელში ლაჩინის რაიონიც გადავა. აზერბაიჯანული მხარისთვის ტერიტორიების გადაცემა რუსი სამშვიდობოების შუამდგომლობით არ ითვალისწინებს 1992 წელს იძულებით გადაადგილებულ პირთა მომენტალურ დაბრუნებას.

ყარაბაღის შემდგომი ბედი დიდწილად დამოკიდებულია ავტონომიური რესპუბლიკის ჯარსა და სამხედრო-პოლიტიკურ ხელმძღვანელობაზე. შვიდი რაიონის ტრანსფორმაცია სომხური „უსაფრთხოების ზონიდან“ ისეთივე დაცლილ და სახიფათო აზერბაიჯანულ ზონად – მეტად არასასურველია. შვიდი რაიონის სირიელი თურქომანებით დასახლების ალბათობა არსებობს. 28 წლის შემდეგ „არსად“ ასობით ათასი აზერბაიჯანელი დევნილის დაბრუნება, რომლებმაც უკვე მოიკიდეს ფეხი ახალ ადგილებზე, ძალიან რთული ამოცანაა. ასე შეიძლება ჩანაცვლდეს ერთი ეთნოსი მეორით.

ამას წინათ აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა თურქეთის თავდაცვის სამინისტროს მაღალჩინოსნებთან შეხვედრისას განაცხადა, რომ რუსეთსა და თურქეთს „თანაბარი როლი“ მიუძღოდათ კონფლიქტის გადაჭრაში. თურქეთის სამხედრო მრჩევლები ქვეყანაში მრავლად არიან. მათი სოლიდური რაოდენობა ყარაბაღისგან მოშორებულ, მაგრამ სომხეთთან მოსაზღვრე ნახჭევანის ავტონომიაში მეტყველებს ბაქოსა და ანკარის მზადყოფნაზე დიდი ომისთვის მთელ „სომხურ ფრონტზე“. რუსეთმა საომარი მოქმედებების შეწყვეტას ხელი შეუწყო და ამით ყველა კმაყოფილი არ არის.

თურქეთის თავდაცვის მინისტრმა ხულუსი აკარმა 24 ნოემბერს განაცხადა, რომ რუსეთთან მოლაპარაკება სამმხრივი შეთანხმების მიღწევის შემდეგაც გრძელდება. თურქეთის პატრულირება ყარაბაღში სადამკვირვებლო პუნქტებს შორის იგეგმება და, როგორც ჩანს, ყველაზე მნიშვნელოვანია: „ჩვენ მას აზერბაიჯანელებთან მოლაპარაკებების შესაბამისად განვახორციელებთ“.

სავსებით ნათელია, რომ საუბარი არ არის ერთობლივ სადამკვირვებლო ცენტრზე. ანკარა მზადაა მოქმედებისთვის რეგიონის ინტერესებისა და კონფლიქტის მხარეთა შორის მშვიდობის დამყარების ლოგიკის საწინააღმდეგოდ. შესაძლოა, „ახალი მშვიდობა“ ყარაბაღში ვიღაცას ძალიან უშლიდეს ხელს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

62
თემები:
რუსეთი დღეს
ავერსის აფთიაქი

ყაზბეგის გამზირზე აფთიაქში ინციდენტი მოხდა - ერთი პირი დაკავებულია

0
(განახლებულია 22:11 29.11.2020)
შინაგან საქმეთა სამინისტრომ იარაღის უკანონო შეძენა-შენახვა-ტარების ფაქტზე გამოძიება დაიწყო, დაკავებულია ერთი პირი.

თბილისი, 29 ნოემბერი – Sputnik. თბილისში, ყაზბეგის გამზირზე, „ავერსის“ აფთიაქში ინციდენტი მოხდა, პოლიციამ ადგილზე ერთი პირი დააკავა, იუწყება „პირველი არხი“.

გავრცელებული ინფორმაციით, აფთიაქში შევიდა ორი პირი, მათ მოითხოვეს ფსიქოტროპული პრეპარატი, რომელიც მხოლოდ რეცეპტით იყიდება. უარის მიღების შემდეგ მათ ფარმაცევტს იარაღის მსგავსი ნივთი მიუშვირეს, ხოლო ფარმაცევტმა პრევენციის მიზნით პოლიცია გამოიძახა.

ორივე პირი პოლიციამ ადგილზე შეაჩერა. ერთ-ერთი არასრულწლოვანია. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, მათგან ამოღებულ სავარაუდოდ იარაღზე დანიშნულია ექსპერტიზა.

„ავერსის“ თანამშრომლები აცხადებენ, რომ ორ პირს სათამაშო პისტოლეტები ჰქონდათ.

საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის მთავარი საგამოძიებო სამმართველოს ხელმძღვანელმა ვლადიმერ წითლაურმა განაცხადა, რომ 20 წლამდე ასაკის პირი ბრალდებულის სახით დააკავეს.

„ცეცხლსასროლი იარაღის უკანონო შეძენა-შენახვის ფაქტზე სისხლის სამართლის კოდექსის 236-ე მუხლის მესამე-მეოთხე ნაწილებით დაკავებულია ერთი პირი ბრალდებულის სახით, სავარაუდოდ ცეცხლსასროლი იარაღის შეძენა-შენახვის ფაქტზე, რაზეც დაინიშნება ექსპერტიზა, ჩატარდება საგამოძიებო მოქმედებები და შემდეგ მიეცემა საქმეს მსვლელობა“, – განაცხადა ვლადიმერ წითლაურმა.

0
თემები:
კრიმინალი საქართველოში