С-400 „ტრიუმფი“ ღამით

მოსაზრება: რით სჯობს „ტრიუმფი“ Patriot-სა და Eurosam-ს

161
(განახლებულია 17:09 10.06.2020)
რუსული ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემები С-400 „ტრიუმფი“ დამაჯერებლად დევნის საერთაშორისო ბაზრიდან არც ისე წარმატებულ დასავლურ ანალოგებს — მიუხედავად აშშ-ისა და ნატოს სამხედრო–პოლიტიკური ზეწოლისა მყიდველებზე.

ალექსანდრ ხროლენკო

რუსეთმა და თურქეთმა პრინციპულ შეთანხმებას მიაღწიეს საზენიტო–სარაკეტო სისტემა (ЗРС) С-400 „ტრიუმფის“ მიწოდების მეორე ეტაპზე. თურქეთის თავდაცვის მრეწველობის სამდივნოს ხელმძღვანელმა ისმაილ დემირმა 8 ივნისს განაცხადა:

„ჩვენ გვაქვს პრინციპული შეთანხმება С-400-ის კომპლექტების მიწოდების მეორე ეტაპზე. აუცილებელია დასრულდეს ტექნიკური სამუშაოები ტექნოლოგიების, ერთობლივი წარმოების დეტალებისა და საგზაო რუკის ტრანსფერზე... სისტემა С-400-ს გამოსაყენებლად ვიძენთ. წერტილი!“

ამასთანავე ანკარა განაგრძობს ამერიკული და ევროპული საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსების Patriot-ისა და Eurosam-ის შეთავაზებების განხილვას. ისმაილ დემირის ინფორმაციით, საფრანგეთთან და იტალიასთან თანამშრომლობა Eurosam-თან დაკავშირებით საკმაოდ კონსტრუქციულად გამოიყურება, ხოლო ამერიკელ პარტნიოერბთან Patriot-ის მიწოდებაზე გადაწყვეტილების მიღება ჯერჯერობით არ გამოდის.

რუსეთმა და თურქეთმა ЗРС С-400 „ტრიუმფების“ მიწოდებაზე შეთანხმებას ხელი 2017 წელს მოაწერეს. კონტრაქტის ფასი 2,5 მლრდ დოლარია. ამან სერიოზული კრიზისი გამოიწვია ამერიკულ–თურქულ ურთიერთობებში. ვაშინგტონმა შეთანხმებაზე უარის თქმა და მხოლოდ ამერიკული Patriot-ების შეძენა მოითხოვა. თან თურქეთს დაემუქრა სანქციებით – რომ ამერიკული გამანადგურებლების F-35-ების წარმოების პროგრამიდან ამოიღებდა. ანკარამ უარი თქვა აშშ-ის ულტიმატუმის შესრულებაზე და 2019 წლის ზაფხულში С-400-ების პირველი დივიზიონი მიიღო.

თურქეთის პრეზიდენტის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა იბრაჰიმ კალინმა 30 აპრილს განაცხადა, რომ კორონავირუსული პანდემიის გამო წყვეტდა С-400-ების შემდგომ შესყიდვებს. ზოგი დასავლელი დამკვირვებლის აზრით, პანდემია თურქეთისთვის ხელსაყრელი საბაბი გამოდგა მოსკოვისთვის უარის სათქმელად ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემების სფეროში თანამშრომლობაზე. მაგრამ თურქული გეგმები არ შეცვლილა, С-400-ების მეორე კომპლექტის ბედი გადაწყვეტილია. ანკარა „ტრიუმფების“ კიდევ ოთხ დივიზიონს შეიძენს, ხოლო რუსეთი დაახლოებით 2 მლრდ დოლარს მიიღებს.

ტრიუმფალური გარდაუვალობა

ყველაფერი ეს Patriot-ების მორიგ მარცხზე მეტყველებს საერთაშორისო ბაზარზე, ვაშინგტონის რეპუტაციული დანაკარგები და ამერიკულ სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსზე რიკოშეტული ფინანსური დატყმა — ეს თურქეთის ან რუსეთის პრობლემა კი არ არის, არამედ მაღალტექნოლოგიური შეჯიბრის შედეგი.

ანკარა აპირებს შექმნას ყველაზე საიმედო და თანამედროვე ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემა ქვეყანაში მნიშვნელოვანი ობიექტების დასაცავად. მათი მიზანი პრაქტიკულად მიღწეულია. С-400 „ტრიმფი“ აეროდინამიკული და ბალისტიკური ობიექტების (ჰიპერბგერითების ჩათვლით) გასანადგურებლად არის შექმნილი. მისი აღმოჩენის მანძილი 600 კმ-ია, სამიზნის განადგურების მაქსიმალური რადიუსი — 400 კმ.

С-400-ის მნიშვნელოვანი უპირატესობა არის წრიული ხედვა, რაკეტების ოთხი ტიპის გამოყენების შესაძლებლობა და მოქნილობა. სხვადასხვა ტიპის რაკეტების გამოყენება საშუალებას იძლევა, ეფექტურად განადგურდეს საბრძოლო ავიაცია, უპილოტო აპარატები, ფრთოსანი, ტაქტიკური და ბალისტიკური რაკეტები 5-დან 300 მეტრამდე სიმაღლისა და 400 მეტრიდან 2 კილომეტრამდე დიაპაზონში. „ტრიუმფის“ ერთ ბატარეას შეუძლია ატაროს 72-მდე დამიზნებული რაკეტა და ერთდროულად დაცხრილოს 36 სამიზნე. С-400-ს აქვს სხვადასხვა ტიპის საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსების ინტეგრირების უნარი.

ანკარის მახლობლად განთავსებული С-400-ის გამოცდისას სისტემამ 600 კილომეტრის მანძილზე აღმოაჩინა მეოთხე თაობის F-16 Fighting Falcon-ის გამანადგურებლები, რომლებიც დასავლეთის უმთავრეს საჰაერო სიმძლავრედ მიიჩნევა.

პენტაგონი ძალიან შეშფოთებულია თურქეთის „ტრიუმფალური“ თვისებით, აღმოაჩინოს და ჩამოაგდოს აშშ-ის „უჩინარი“ საბრძოლო თვითმფრინავები. რა თქმა უნდა, ანკარა კვლავ რჩება სტრატეგიულ პარტნიორად, მაგრამ ამერიკული შეიარაღების განსაკუთრებულობაზე მითი ინგრევა.

კონკურენტული გარემო

განადგურების სიშორის, სიზუსტისა და სიმაღლის დიაპაზონით С-400-ს ანალოგი არ გააჩნია. მასმედიაში პოპულარული შედარება „ტრიუმფსა“ და საშუალო სიშორის Patriot-ს შორის აბსოლუტურად არაკორექტულია. ორი სისტემის ტექნოლოგიური განვითარება მნიშვნელოვნად განსხვავდება. თანამედროვე Patriot РАС-3 MSE ჯარებისა და სამხედრო ობიექტების ჰაერსაწინააღმდეგო (რაკეტსაწინააღმდეგო) თავდაცვას ტაქტიკურ დონეზე უზრუნველყოფს. Patriot-ის სამიზნის აღმოჩენის სიშორე დაახლოებით 180 კმ-ია, განადგურების სიშორე — დახლოებით 33 კმ, განადგურების სიმაღლის დიაპაზონი — 20 კმ. ხედვის 90 გრადუსიანი კუთხე ვერ უზრუნველყოფს რაკეტის დამიზნების მაღალ სიზუსტეს. სამიზნის გამოჩენაზე რეაქციის დრო 15 წამია (ანუ, ძალიან ნელი). კომპლექსს ერთდროულად 8 სამიზნის დაცხრილვა შეუძლია — სამწამიანი ინტერვალებით. იარაღი ძვირია და არაეფექტური, რაშიც პარტნიორები საუდის არაბეთიდან ცოტა ხნის წინ დარწმუნდნენ საბრძოლო ვითარებაში, როცა „პატრიოტებმა“ უპილოტოების შეტევა ვერ მოიგერიეს.

ისმაილ დემირის მიერ ნახსენები ევროპული კონსორციუმის Eurosam-ის საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსის დანიშნულება — მარშის დროს ჯარებისა და მნიშვნელოვანი სტაციონარული ობიექტების დაცვაა საჰაერო თავდასხმის დროს. EUROSAM Land system გარეგნულად და ალგორითმებით ამერიკულ Patriot-ს ჰგავს. „ევროპელს“ აქვს რეაქციის უკეთესი დრო, სროლის მაღალი ტემპი (8 რაკეტა 10 წამში), სამიზნის განადგურების სიშორე სიმაღლეში 25 კილომეტრია, შეუძლია სროლა 360 გრადუსით აწარმოოს. მაგრამ ყველაფერი ეს მეორე პლანზე გადადის, ვინაიდან საჰაერო სამიზნეების აღმოჩენისა და განადგურების მანძილი მხოლოდ 100 კმ-ს აღწევს.

დასკვნა: Patriot-ი და Eurosam-ი რუსული „ტრიუმფის“ კონკურენტები ვერ არიან.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

161
თბილისი

ქამარმოჭერილი ბიზნესი და არაპროგნოზირებადი ეკონომიკა...

28
(განახლებულია 23:24 02.12.2020)
როგორი ზამთარი და გაზაფხული გველოდება წინ, რა ელის ქვეყნის ეკონომიკას ე.წ. "ლოქდაუნის" მეორე ეტაპის შემდეგ, როდემდე იქნება ეკონომიკა პანდემიის მძევალი და გაუძლებს თუ არა ბიზნესი მკაცრ შეზღუდვებს?..

სამსონ ხონელი

მძიმე ზამთარი გველოდება, − ასეთია მოსახლეობის დიდი ნაწილის მოლოდინი, რასაც ბოლო დღეების მოვლენებიც ადასტურებს. არ ცდება, ვინც ვარაუდობს, რომ არც გაზაფხული იქნება მარტივი... გართულებული ეპიდემიოლოგიური სიტუაციის გამო, ხელისუფლებამ მიმდინარე წელს ეკონომიკური საქმიანობა მეორედ შეზღუდა. მოგეხსენებათ, COVID-19-ის გავრცელებით გამოწვეული წერტილოვანი შეზღუდვების გაფართოებისა და გამკაცრების გადაწყვეტილება მთავრობათაშორისმა საკოორდინაციო საბჭომ გიორგობისთვის 26 რიცხვში მიიღო...

უკვე ორი დღის შემდეგ ეკონომიკა ფაქტობრივად სრულად ჩაიკეტა. მთავრობის ამ ვერდიქტს მცირე და საშუალო ბიზნესის წარმომადგენელთა უკმაყოფილება მოჰყვა.

კერძო სექტორში დასაქმებული თუ თვითდასაქმებული მოსახლეობის საკმაოდ დიდმა ნაწილმა მთავრობას გადაწყეტილების გადასინჯვისკენ მოუწოდა და მკაცრი შეზღუდვების ეტაპობრივად მოხსნის ვადების საკუთარი ვარიანტები შესთავაზა...

მოქალაქეების კიდევ ერთმა ნაწილმა პროტესტის ფორმასაც მიმართა... გაისმა კითხვაც, რა მნიშვნელობა აქვს, კორონავირუსი მომკლავს თუ შიმშილი?!.. საინტერესოა, რამდენად არსებობს საკითხის ამგვარად დაყენების საფუძველი და რა შედეგებამდე მიიყვანს შექმნილი ვითარება ქვეყნის ეკონომიკას?.. მომდევნო სტრიქონები ამ რთულ კითხვაზე პასუხის გაცემის მოკრძალებული მცდელობაა...

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, ოქტომბერში საქართველოს ეკონომიკა სულ 3.9 პროცენტით, ხოლო პირველ ცხრა თვეში – 5.1 პროცენტით შემცირდა. ანალიტიკოსთა შეფასებით, წლის ბოლოს გაცილებით უფრო მძიმე შედეგი გველოდება. ზოგადად, დეკემბრის თვე ეკონომიკური აქტიურობის თვალსაზრისით ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულია, მაგრამ შეზღუდვების მეორე ეტაპის შედეგად, ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი გაუარესდება... ამ ეტაპზე ძნელი სათქმელია, როგორ აისახება ეს გაუარესება ციფრებში. შეგახსენებთ, მიმდინარე წლის გაზაფხულზე ეკონომიკური საქმიანობის ფაქტობრივად სრული ჩაკეტვის შედეგად, ეკონომიკა დაახლოებით 15 პროცენტით შემცირდა. როგორც ანალიტიკურ წრეებში აღნიშნავენ, ამჯერად სავარაუდოდ, ასეთი მკვეთრი კლება მოსალოდნელი არ არის, მაგრამ დიდი სხვაობაც არ იქნება. დაახლოებით ანალოგიურ სურათს მივიღებთ, ხოლო შეზღუდვების მეორე ეტაპის ნეგატიური გავლენა დიდწილად მომავალი წლის შედეგებზე აისახება...

„მთავრობა ვარაუდობდა, რომ ქვეყნის ეკონომიკა მომავალ წელს, დაახლოებით, 5 პროცენტით გაიზრდებოდა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი საქართველოს ეკონომიკის 4.3 პროცენტით ზრდას პროგნოზირებდა. ახალ რეალობაში, როცა მცირე და საშუალო ბიზნესი ფაქტობრივად გაჩერებულია, პროგნოზის გაკეთება ძალიან რთულია. ვეჭვობ, რომ 2021 წელს ეკონომიკურმა ზრდამ 3 პროცენტს გადააჭარბოს. მიმდინარე წლის უარყოფითი მოვლენები თავს სწორედ 2021 წელს იჩენს. სავარაუდოდ, ბევრი კომპანია გაკოტრდება... შესაძლოა, ვირუსული პანდემიიდან გაკოტრების პანდემიამდეც მივიდეთ...“, - აცხადებს ანალიტიკოსი გოჩა თუთბერიძე. მისივე თქმით, საქართველოს ეკონომიკა 2019 წლის მდგომარეობას რომ დაუბრუნდეს, ამას 3-4 წელი მაინც დასჭირდება...

მსჯელობის კიდევ ერთი საკითხია, რამდენად საკმარისია ის 1.1 მილიარდი ლარი, რომლის დახარჯვასაც მთავრობა ერთის მხრივ ბიზნესის წასახალისებლად და მეორეს მხრივ სხვადასხვა სოციალური პროგრამების განსახორციელებლად  გეგმავს... გააჩნია ვისთვის, რისთვის და რა ვადაში? − ბრძანებს მკითხველი და მართალიც იქნება. რა გაეწყობა, განვმარტავ, ეკონომიკური საქმიანობის შეზღუდვებით ბიზნესსა და მოსახლეობაში გამოწვეული ნეგატიური ზეგავლენის, სოციალური შოკის შესასუსტებლად... ექსპერტთა შეფასებით, საკომპენსაციოდ გამოყოფილი თანხა დიდი ვერეფერი ნუგეშია და სხვა ტიპის ღონისძიებებია საჭირო. რეალური რეფორმები უნდა გატარდეს... მათ შორის, ხელისუფლებამ რეალურად უნდა მოუჭიროს ქამრებს... უნდა შემცირდეს ბიურაკრატიის შენახვაზე გამოყოფილი თანხები. აუცილებელია გადასახადების შემცირებაც. პირველ რიგში ეს ეხება დამატებითი ღირებულების გადასახადს. შესაძლებელია აქციზის გადასახადის შემცირებაც.

არახალია, მკითხველის განსაკუთრებულ ინტერესს ეროვნული ვალუტის პერსპექტივა იწვევს. წონასწორობის რა ნიშნულს დაიკავებს ლარი? საკამათო არ არის, ყველაფერი დამოკიდებულია რამდენ ხანს გასტანს შეზღუდვები, როდიდან და რა სიმძლავრით ამუშავდება ბიზნესი...

„დღეს ეკონომიკა ეპიდსიტუაციისა და ჯანდაცვის სისტემის მძევალია. როდის იქნება ვაქცინა ან ეფექტური სამკურნალო საშუალება, შეძლებს თუ არა მედიცინა უხილავი, მკვლელი ვირუსი უახლოეს მომავალში დაამარცხოს? პირველ რიგში, სწორედ ამ კითხვებზე მიღებული პასუხები განსაზღვრავს, როდიდან დაიქოქება ეკონომიკა. სწორედ ამის შემდეგ გვიჩვენებს ეკონომიკური ზრდის ტემპი მაკროეკონომიკური პარამეტრების დინამიკას და ეროვნული ვალუტის ბედის განჭვრეტას, მეტ-ნაკლებად, მაშინ შევძლებთ.

შექმნილმა ვითარებამ მკაფიოდ დაგვანახა, რომ აუცილებელია ქვეყნის ეკონომიკის დივერსიფიკაცია და რეალური სექტორის განვითარებაზე ზრუნვა. არ შეიძლება, ეკონომიკის და შესაბამისად, ეროვნული ვალუტის ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი ტურიზმის სფეროდან მიღებული შემოსავლები იყოს...", − განაცხადა ანალიტიკოსმა ვლადიმერ პაპავამ.

მანვე ყურადღება გაამახვილა, რომ ეროვნული ბანკი ლარის გაუფასურების შესაჩერებლად, სავალუტო რეზერვებს ხარჯავს და მიმდინარე წელს კობა გვენეტაძის უწყებამ სავალუტო ბაზარს უკვე მილიარდამდე დოლარი მიაწოდა. პარალელურად ეროვნული ბანკი იძულებულია, რომ საბანკო სექტორს ლიკვიდურობის შესანარჩუნებლად ფულადი რესურსი მიაწოდოს. ანუ ზრუნავს, რომ ბანკები არ გაკოტრდეს. ერთი სიტყვით, ეროვნული ბანკი ფულს ერთი ჯიბიდან იღებს და მეორეში იდებს... ბუნებრივია, შედეგი არ ჩანს, ლარი ფსკერზე ეშვება და დღეს არავინ იცის, რა სიღრმეზეა ეს ფსკერი.

ანალიტიკოსთა ერთი ნაწილი თავის განცხადებებში კდევ უფრო მკაცრი და რადიკალურია...

„თუ გაზაფხულზე შეზღუდვები შეცდომა იყო, ახლა ეს უკვე არჩევანია, რადგან ერთსა და იმავე შეცდომას ორჯერ არ იმეორებენ. ეს არჩევანი მთავრობამ გააკეთა მაღალშემოსავლიანი ფენების სასარგებლოდ, ჩვენი მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი კი შიმშილისთვის გაიწირა. ვინც დღეს ამ გადაწყვეტილებას ამართლებს, ან ვერ აცნობიერებს მის ტრაგიკულ შედეგებს ეკონომიკასა და სოციალურ მდგომარეობაზე, ან ამის გაცნობიერება არ სურს...“, − აცხადებს ანალიტიკოსი, ახალგაზრდა ფინანსისტთა და ბიზნესმენთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი პაატა ბაირახტარი.

მისი თქმით, კომენდანტის საათის გამკაცრებას ემატება ტრანსპორტის, სავაჭრო სფეროსა და სამასპინძლო დაწესებულებების გაჩერება. არადა, საქართველოს მთლიანი შიდა პროდუქტის ფორმირებაში წამყვან ადგილებს ეს სექტორები იკავებენ, საერთო სიკეთის 20 პროცენტი მათი წილია. მთლიანი შიდა პროდუქტის 12 პროცენტზე მეტი ტურიზმზე მოდიოდა.

„ცხადია, ეს არ არის ჯანსაღი ეკონომიკისთვის დამახასიათებელი, თუმცა მოქმედი ეკონომიკური გუნდის არჩევანია და სწორედ ამაზე მუშაობდნენ წლების განმავლობაში, ეს გვესმოდა დღენიადაგ, რომ ტურიზმი უნდა ყოფილიყო საქართველოს ეკონომიკის ლოკომოტივი... სწორედ ამ პოლიტიკამ ჩააგდო ეკონომიკა მძიმე მდგომარეობაში. საზღვრები დაკეტილია, ტურიზმიდან შემოსავლები 97 პროცენტით შემცირდა. ტურიზმის ინდუსტრიისთვის და მისი მომიჯნავე დარგებისთვის, ერთადერთი წყარო შიდა ტურიზმია. მთავრობამ შეზღუდვები ამ მიმართულებითაც დააწესა, როცა ზამთრის კურორტები ჩაკეტა. ეს ყველაფერი უკვე ჩვენი ეკონომიკის 40 პროცენტს აღწევს და 40 პროცენტით გაჩერებულ ეკონომიკას წერტილოვნად შეზღუდული ვუწოდოთ, ცოტა უხერხულია...“, – აცხადებს პაატა ბაირახტარი.

როგორც ანალიტიკოსი აღნიშნავს, დამატებითი შეზღუდვების ამოქმედებით, დაახლოებით, სამასი ათასი სამუშაო ადგილი დაიკარგება, არადა, ასი ათასი  სამუშაო ადგილი წინა „ლოქდაუნის“ დროს უკვე დაიკარგა, რაც ნიშნავს კიდევ უფრო გაღარიბებულ მოსახლეობას და წინა გამოცდილებიდან გამომდინარე ორნიშნა ეკონომიკურ ვარდნას.

რაც შეეხება სოციალურ პაკეტებს, რომლებიც მთავრობამ შეზღუდვების საპირწონედ აამოქმედა, პაატა ბაირახტარის თქმით, ორი ტიპის სოციალური პაკეტი გვაქვს − ერთჯერადი - 300 ლარის და ექვსთვიანი 1200 ლარის ოდენობით.

სავაჭრო სფეროში დასაქმებული ადამიანები, რომლებიც რეგულაციების გამო გაჩერდებიან, მთავრობისგან მიიღებენ ერთჯერად 300-ლარიან დახმარებას. რადგან შეზღუდვები ორი თვის განმავლობაში იმოქმედებს, ეს დახმარება თვეში სულ 150 ლარი გამოდის.

1200-ლარიანი დახმარება ექვს თვეზე ნაწილდება და მიიღებენ ისინი, ვინც ოფიციალურად იყო დასაქმებული და სამსახური პანდემიის დროს დაკარგა.

„მკითხველმა თავად განსაჯოს, რამდენად შესაძლებელია ზრდასრულმა ადამიანმა თვეში 200 ან 150 ლარად გაიტანოს თავი. ეს თანხა ოფიციალურ საარსებო მინიმუმზეც ნაკლებია. სხვა საკითხია ამ საარსებო მინიმუმის დათვლის მეთოდოლოგია და რეალურობა. შეიძლება ითქვას, მთავრობამ ამ გადაწყვეტილებით მოსახლეობის დიდი ნაწილი შიმშილისთვის გაწირა... ეს სოციალური პაკეტები ვერ პასუხობს გამოწვევებს, და საკითხავია, მათი ამოწურვის შემდეგ მოქალაქეები შეძლებენ კი ახალი სამსახურის შოვნას, ვინაიდან ბიზნესების უდიდესი ნაწილი რეანიმირებას ვეღარ შეძლებს...“, − აცხადებს პაატა ბაირახტარი.

ერთი სიტყვით, ანალიტიკოსთა უმრავლესობის შეფასებები მწვავე და კრიტიკულია, ხოლო რაც შეეხება პროგნოზს − რბილად რომ ვთქვათ, არაოპტიმისტური... თუმცა ფინანსთა სამინისტრო გვაიმედებს, რომ ეკონომიკა 2021 წლის მეორე ნახევარში გაჯანსაღების პროცესს გააქტიურებს... რა გაეწყობა, დაველოდოთ... მანამდე კი ქვეყნის პირველ ფინანსიტს, ივანე მაჭავარიანს და მის მოადგილეს გიორგი კაკაურიძეს, რომელთაც კორონავირუსი დაუდასტურდათ, ჯანმრთელობა ვუსურვოთ...

 

28
სისხლის ანალიზის ჩაბარება

აივ-ინფექცია/შიდსი სასიკვდილო განაჩენი არაა ყველაფერი, რაც ამ ვირუსზე უნდა ვიცოდეთ

37
(განახლებულია 20:56 01.12.2020)
დღეს მსოფლიო აივ-ინფექცია/შიდსთან ბრძოლის საერთაშორისო დღეს (World AIDS Day) აღნიშნავს. პირველად ეს დღე 1988 წელს აღინიშნა და მისი მიზანი იყო მსოფლიო საზოგადოების ყურადღების მიქცევა აივ-ინფექციის გავრცელებისადმი.

შიდსის პირველი დიაგნოზი 1981 წელს აშშ-ში დაისვა (ტერმინი „შიდსი” – „შეძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომის” აბრევიატურაა, იგივე AIDS – Acquired Immune Deficiency syndrome), 1983 წელს კი მეცნიერმა ლუკ მონტანიემ აღმოაჩინა ვირუსი, რომელიც შიდსს იწვევს და მას ძალზე ბანალური სახელი – ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ-ინფექცია, Human immune Deficiency Virus, შემოკლებით – HIV) უწოდა.

ვეცდებით დღევანდელ სტატიაში მოგაწოდოთ ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტები ვირუსის შესახებ, რა არის აივ-ინფექცია/შიდსი, როგორია მისი სიმპტომები, როგორ გადაეცემა, რა ღირს მისი დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, როგორია სტატისტიკა და ა.შ.

AIDS/HIV ციფრებში

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ბოლო მონაცემებით, ეპიდემიის დაწყებიდან დღემდე მსოფლიოში დაახლოებით 80 მლნ ადამიანია ინფიცირებული და 40 მილიონზე მეტი გარდაცვლილი. 2019 წლის ბოლოსთვის კი მსოფლიოში 38 მლნ აივ ინფიცირებულია (მათმა 20%-ზე მეტმა არც იცის, რომ ვირუსის მატარებელია), მათ შორისაა 1.8 მლნ 15 წლამდე ასაკის ბავშვი.

საქართველო აივ-ინფექცია/შიდსის დაბალი გავრცელების ქვეყნებს მიეკუთვნება. შიდსით დაავადების პირველი და იმ წელს ერთადერთი შემთხვევა საქართველოში 1989 წელს დაფიქსირდა. 2020 წლის 1 დეკემბრის მონაცემებით,  საქართველოში რეგისტრირებულია აივ-ით ინფიცირების 8598 შემთხვევა (6422 – მამაკაცი, 2176 – ქალი). პაციენტთა უმრავლესობა 29-დან 40 წლამდეა. შიდსი განუვითარდა 4441 პაციენტს, 1781 გარდაიცვალა. 2020 წელს კი გამოვლინდა 496 ახალი შემთხვევა.

რა არის აივ-ინფექცია/შიდსი?

აივ-ინფექცია არის ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსით გამოწვეული ინფექცია, რომლის ბოლო კლინიკურ სტადიასაც წარმოადგენს შიდსი – შეძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომი. მიუხედავად მეცნიერების მცდელობისა, ჯერჯერობით შიდსის მკურნალობის ეფექტური საშუალება არ არსებობს. სამკურნალო პრეპარატებით შესაძლებელია დაავადების კონტროლი და მართვა, მისი ქრონიკულ დაავადებად გადაქცევა და, შესაბამისად, სიცოცხლის გახანგრძლივება.

საიდან წარმოიშვა აივ-ინფექცია?

დღემდე სადავოა აივ-ინფექციის ზუსტი წარმოშობის ადგილი. ყველაზე სარწმუნო ვერსიაა, რომ მაიმუნის იმუნოდეფიციტის ვირუსმა (მივ) ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ მუტაცია განიცადა. ათწლეულების მანძილზე ვირუსი ნელ-ნელა გავრცელდა მთელ აფრიკაში და შემდეგ მსოფლიოს სხვა კონტინენტებზე.

აივ-ინფექცია/შიდსის სტადიები

აივ-ინფექციის მიმდინარეობის შემდეგ სტადიები გამოიყოფა:

მწვავე ინფექცია – ვირუსით დაინფიცირებიდან 2-4 კვირის განმავლობაში გრიპის მსგავსი სიპტომებით ვითარდება. აღნიშნულ სტადიას მწვავე რეტროვირუსული სინდრომი, ან პირველადი აივ-ინფექცია ეწოდება.

ქრონიკული (ასიმპტომური) აივ-ინფექცია – ამ შემთხვევაში ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი მრავლდება ნაკლები სიხშირით, არ ხდება კლინიკური სიმპტომების გამოვლენა.

შიდსი – ინფექციის განვითარების ბოლო სტადია, როდესაც იმუნური სისტემა მკვეთრად დასუსტებულია და ადამიანი დაუცველია სხვადასხვა ინფექციებისა და სიმსივნური დაავადებების განვითარებისგან. შესაბამისი მკურნალობის გარეშე პაციენტის სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით 3 წელი, იმუნური სისტემის დაქვეითების დროს მიმდინარე დაავადებების განვითარების შემთხვევაში კი დაახლოებით ერთი წელია.

აღსანიშნავია, რომ ადამიანი დაავადების განვითარების ყველა ეტაპზე გადამდებია.

როგორ გადაეცემა აივ-ინფექცია/შიდსი

ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის გადაცემა ხდება სისხლით, სპერმით, ვაგინალური სეკრეტითა და დედის რძით.

აივ-ინფექციის გადაცემა შესაძლებელია მოხდეს:

- დაუცველი სქესობრივი კონტაქტის დროს

- შიდსით დაავადებული დედისგან შვილზე ორსულობის, მშობიარობის ან ძუძუთი კვების დროს

- დაბინძურებული ნემსების ან სხვა ბასრი საგნების ჩხვლეტისას (რისკ-ჯგუფს სამედიცინო პერსონალი წარმოადგენს)

- ინფიცირებული სისხლის ან მისი პროდუქტების გადასხმისას

- ტრანსპლანტაციის დროს (ორგანოების ან ქსოვილების გადანერგვისას)

ვირუსი არ გადაეცემა:

- წყლით, საცურაო აუზით სარგებლობით

- ჰაერით

- კოღოსა და მწერების ნაკბენით

- ნერწყვით, ოფლით ან ცრემლით.

- ხელის ჩამორთმევით, მოხვევით, კოცნით

- საერთო საკვების ან ჭურჭლის გამოყენებით

- დახველებით, ცემინებით

- საერთო ტუალეტის ან აბაზანით სარგებლობისას

- აივ-ინფიცირებულთან ურთიერთობით სამუშაო, საზოგადოებრივ და საყოფაცხოვრებო გარემოში

რამდენად სიცოცხლისუნარიანია ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი გარემოში?

აღსანიშნავია, რომ ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი გარემოში (ადამიანის ორგანიზმის გარეთ) დიდხანს ვერ ცოცხლობს.

როგორ უნდა გავიგოთ, რომ ვართ ინფიცირებული

მართალია, აივ-ინფექციას კლინიკური ნიშნები არ გააჩნია, მაგრამ მაინც შეიძლება გამოიყოს სიმპტომებისა და დაავადებების ჯგუფი, რომელთა დროს პირველ რიგში ეჭვი უნდა იქნას მიტანილი აივ-ინფექცია/შიდსზე. ესენია:

არამოტივირებული ცხელება; ძლიერი საერთო სისუსტე; წონაში კლება სხეულის მასის 10%-ით და მეტად; ოფლიანობა; ლიმფური კვანძების გადიდება; ფაღარათი; სხვადასხვა სახის გამონაყარი კანსა და ლორწოვან გარსებზე; თეთრი ფერის ნადები ენაზე; გახანგრძლივებული ფილტვების ანთება, რომელიც ცუდად ექვემდებარება ჩვეულებრივ ანტიბაქტერიულ თერაპიას; ნერვული სისტემის სხვადასხვა სახის დაზიანება (დემენცია, მენინგიტი, ენცეფალიტი, მიელოპათია, პერიფერიული ნეიროპათია) და სხვ.

როგორ უნდა მოვიქცეთ დაავადებაზე ეჭვის შემთხვევაში

დაავადებაზე ეჭვის შემთხვევაში პაციენტმა აუცილებლად უნდა მიმართოს ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრს, სადაც ჩაუტარდება აივ-ინფექციის გამოვლენის სპეციალური სადიაგნოსტიკო ტესტები.

აივ-ზე ტესტირება უნდა გაიკეთოთ იმ შემთხვევაში, თუ:

1. ერთხელ მაინც გქონიათ დაუცველი სექსი;

2. გაქვთ ტატუირება ან პირსინგი;

3. ეჭვი შეგიტანიათ სამედიცინო ხელსაწყოების სტერილურობაში (მაგალითად, სტომატოლოგთან, ან სილამაზის სალონში ვიზიტისას);

4. დაგჭირვებიათ სისხლის დონაცია;

5. თუ თქვენი პარტნიორი არის აივ–დადებითი;

როგორ ხდება აივ-ინფექცია/შიდსის მკურნალობა?

აივ-ინფექცია/შიდსი არ ნიშნავს სასიკვდილო დიაგნოზს. მართალია, ჯერჯერობით არ არსებობს ამ ვირუსისგან ორგანიზმის საბოლოოდ განდევნის მეთოდი, მაგრამ შესაძლებელია ვირუსის გამრავლებისა და იმუნიტეტის დასუსტების პროცესის შეჩერება.

თუ შიდსის დიაგნოზის დასმისას პაციენტი დროულად დაიწყებს მკურნალობას, მისი იმუნური სისტემა ჯანსაღდება, ე.წ. იმუნური უჯრედების რაოდენობა იზრდება, სისხლში კი ვირუსის ოდენობა მცირდება. გარკვეული პერიოდის მერე სისხლში ვირუსი ნულის ნიშნულზე ჩამოდის, იმუნიტეტი კი ჩვეულებრივ ნორმას უბრუნდება და პაციენტის სიცოცხლის ხანგრძლივობა, ჩვეულებრივ, სხვა, არაინფიცირებული ადამიანების მსგავსია. თუმცა, შიდსის კლინიკური დიაგნოზი, რომელიც თავიდანვე დაესვა ადამიანს, არ იცვლება. ერთადერთი, რაც პაციენტს მოეთხოვება – ცხოვრების ჯანსაღი წესი და აივ-ინფექცია/შიდსის საწინააღმდეგო პრეპარატების სიცოცხლის ბოლომდე მიღებაა. ადამიანები ამ დიაგნოზით სრულფასოვანი ცხოვრებით ცხოვრობენ ათწლეულების განმავლობაში.

რაც უფრო ადრე იქნება დასმული აივ-ინფექცია/შიდსის დიაგნოზი, მით უფრო მარტივად და ეფექტიანად მოხდება მასთან გამკლავება. დიაგნოზის დასმის შემდეგ იწყება მკურნალობა, რაც გულისხმობს ექიმის მიერ განსაზღვრულ დროს, დღეში ერთხელ, დღის ერთსა და იმავე მონაკვეთში 1, 2, ან 3 აბის მიღებას, რომელსაც თითქმის არ გააჩნია გვერდითი ეფექტი.

რა ღირს აივ-ინფექცია/შიდსის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა?

აივ-ინფექცია/შიდსის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა საქართველოში უფასოა. მას საქართველოს მთავრობასთან ერთად გლობალური ფონდი აფინანსებს. საქართველოში მყოფ ნებისმიერ პირს, მისი სოციალური სტატუსისა და მოქალაქეობის მიუხედავად, შეუძლია საქართველოს ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო–პრაქტიკულ ცენტრში გაიკეთოს ანალიზი უფასოდ.

თუ ადამიანს აღმოაჩნდა აივ-ინფექცია, ასევე უფასოდ ჩაუტარდება დამატებითი გამოკვლევები ჰეპატიტებზე, სხვადასხვა დაავადებასა და ორგანიზმის ზოგად მდგომარეობაზე. მის შემდეგ ექიმი განსაზღვრავს მკურნალობის მეთოდს. აივ-ინფექცია/შიდსის სამკურნალო წამლებს პაციენტები შიდსის ცენტრში თვეში ერთხელ უფასოდ იღებენ. ისინი ასევე უფასოდ იტარებენ საჭირო გამოკვლევებს 4-5 თვეში ერთხელ.

 

37
მზარეული წვავს სოსისებს

უვნებელი სოსისი: დიეტოლოგებმა ფასტფუდის „გაუვნებელყოფის“ ხერხი მოიფიქრეს

0
(განახლებულია 13:52 03.12.2020)
ექსპერტებმა განმარტეს, როგორი სოსისია ასი პროცენტით უვნებელი და რომელი ფასტფუდია ძეხვეულზე უვნებელი

თბილისი, 3 დეკემბერი — Sputnik. მიუხედავად იმისა, რომ სოსისები და ძეხვეული ტრადიციულად ერთ-ერთ ყველაზე მავნე საკვებად მიიჩნევა, ნუტრიციოლოგებმა მაინც მოძებნეს მათი „გაუვნებელყოფის“ ხერხი, იუწყება ABC.

გამოცემასთან საუბრისას ექსპერტებმა აღნიშნეს, რომ მათი ხშირი გამოყენება არასასურველია დიდი რაოდენობით დაბალი ხარისხის ცხოველური ცხიმების, აგრეთვე შაქრისა და მარილის შემცველობის გამო. ექსპერტებმა შეცდომაც კი უწოდეს მოსაზრებას, რომ ძეხვეული უფრო „ნატურალური“  საკვებია, ვიდრე სოსისები.

„სოსისები და ძეხვეული ყოველთვის მზადდება ისეთი ხორცის ჩამონაჭრებისგან, რომლებიც მაინცდამაინც ახალი არ არის —  ამ პროდუქტების დამზადების ერთ-ერთი მიზანია ხორცის ნარჩენებისა და ბევრად უხარისხო ნაჭრების უდანაკარგოდ მოხმარება“, — აღნიშნა დიეტოლოგმა.

ნუტრიციოლოგების აზრით, მცენარეული სოსისები ასევე შეიცავს მავნე ნივთიერებებს და ჩვეულებრივზე მეტად სასარგებლო არაფრით არ არის.

  • ექსპერტებმა ყველაზე „სწორი“ უწოდეს ქათმის ფარშით შინ მომზადებულ, პარმეზანთან შერეულ სოსისებს. მათი თქმით, ასეთი პროდუქტის გემო უჩვეულო, მაგრამ „ასი პროცენტით უვნებელი“ იქნება.

გარდა ამისა, დიეტოლოგებმა მოულოდნელად აღნიშნეს, რომ ფასტფუდის ზოგი სახეობა უფრო ჯანსაღია, ვიდრე სოსისეული. ასეთად მათ ჰამბურგერები დაასახელეს. თუმცა ისიც თქვეს, რომ სჯობს უპირატესობა შინ მომზადებულ კოტლეტს მივანიჭოთ.

0
თემები:
სასარგებლო რჩევები