მიმოხილვა: ბალისტიკური რაკეტა „სარმატი“ საფრენად ემზადება

217
(განახლებულია 12:36 24.05.2020)
რუსეთის სტრატეგიული ბირთვული ძალები სულ უფრო სრულყოფილი და ეფექტური ხდება. ახალი მძიმე კონტინენტთშორისი ბალისტიკური რაკეტა „სარმატი“ ფინალურ გამოცდებს გადის შეიარაღებაში შესვლის წინ

ალექსანდრ ხროლენკო

რუსეთის ვიცე–პრემიერმა იური ბორისოვმა 21 მაისს განაცხადა, რომ COVID-19–ის პანდემიას გავლენა არ მოუხდენია კონტინენტთშორისი ბალისტიკური რაკეტა „სარმატის“ ზაფხულში გამოცდაზე — ის თავდაცვის სამინისტროს გენერალური კონსტრუქტორის მიერ განსაზღვრულ ვადებში ჩატარდება.    

„სარმატის“ გამტყორცნი გამოცდები 2018 წელს დასრულდა. კომპლექსი საბრძოლო ბლოკების ფართო სპექტრს მიიღებს, მათ შორის, ახალო თაობის ჰიპერბგერითს და სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ძალების შეიარაღებაში 2021 წელს შევა.  

ახალი რაკეტა მსოფლიოში უყველაზე ძლიერ Р-36М2 „Воевода–ს“ შეცვლის (ნატოს კლასიფიკაციით – SS-18 Satana). „სარმატს“ აქვს უნარი, იფრინოს რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის გვერდის ავლით, წინასწარ გაუთვლელი ტრაექტორიით, რაც პირობითი მოწინააღმდეგის მხრიდან მის ჩაჭერას გამორიცხავს.

„სარმატას“ პრინციპული განსხვავება „ვოევოდასგან“ არის შემდეგი: ახალი კონტინენტშორისი ბალისტიკური რაკეტა, Ю-71 ტიპის ჰიპერბგერითი ბლოკებით, შეიძლება გამოყენებული იყოს როგორც ზეზუსტი იარაღი არაბირთვულ აღჭურვილობაში. ატმოსფეროში დაახლოებით 15 Max (7 კმ/წმ) სიჩქარის დროს ბლოკის კინეტიკური ენერგია გარანტირებულს ხდის ბირთვული დარტყმისთვის სახასიათო ნგრევას, მაგრამ ადგილის რადიოაქტიური დაბინძურების გარეშე. ჰიპერბგერითი მანევრირებადი ბოეგოლოვკების არსებითი უპირატესობა — ეს ტრაექტორიის ძალია ზუსტად კორექტირების უნარია.

დასრულებულია მრეწველობის მოდერნიზაცია ახალი რაკეტის სერიული წარმოებისთვის, რომელიც კრასნოიარსკის მხარესა და ორენბურგის ოლქში განთავსდება. ამ გზით რუსეთი შეკავების პოტენციალს ზრდის.

ორივე პოლუსის გავლით

მსოფლიოს ყველა ტექნოლოგიურად განვითარებული ქვეყანა ცდილობს, გადაუსწროს კონკურენტს მძიმე კონტინენტთშორისი რაკეტების წარმოების სფეროში, მაგრამ რუსეთი ძალიან წინაა. შახტში ბაზირების სარაკეტო კომპლექსი „სარმატი“ ყველა პარამეტრით აღემატება დანარჩენებს.

ანალოგი სიშორის, სისწრაფისა თუ დამანგრეველი სიმძლავრის მხრივ, არ არსებობს. ფრენის სიშორით — 18.000 კმ/სთ — „სარმატი“ ერთნახევარჯერ  სჯობნის „ვოევოდას“, რომელიც თავის მხრივ ყველა უცხოურ კონკურენტზე წინაა. 10 ტონამდეა გაზრდილი სასარგებლო დატვირთვა. თავის ნაწილი ინდივიდუალური დამიზნების ათი ბლოკისგან შედგება. ახალი რაკეტის სასტარტო მასა 208 ტონას შეადგენს (აქედან 178 ტონა — საწვავია).რაკეტის საერთო სიგრძე 35,5 მეტრია, ხოლო დიამეტრი — 3 მეტრი. 

საბრძოლო სიმძლაცრით „სარმატი“ და „ვოევოდა“ ერთნაირია. კონტინენტთშორის რაკეტას აუცილებლად წარმატებით უნდა შეეძლოს ანტისარაკეტო და ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემების გადალახვა, დროულად და ზუსტად მოარტყას მიზანში. „ვოევოდას“ საბრძოლო ბლოკებიც კი მიფრინავდა ცრუ ელემენტების ღრუბელში (რაკეტის თავის ნაწილი ათი საბრძოლო ბლოკისგან შედგება, რომელტაგან თითოეულის სიმძლავრე 800 კილოტონაა და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემის გარღვევის განვითარებული სისტემითაა აღჭურვილი). ლოგიკურია ვივარაუსოთ, რომ „სარმატს“ ფრენისას დაცვისა და შენიღბვის პრინციპულად ახალი საშუალებები ექნება.  სხვადასხვა სიმძლავრისა და დანიშნულების ბლოკების ხაზში კი ნამდვილად იარსებებს მოწინააღმდეგის რადიოლოკაციური სადგურების საწინააღმდეგო საშუალებები და სხვა ინოვაციური კომპონენტები.

როგორ მუშაობს ეს ყველაფერი?

გაყოფის შემდეგ მანევრირებადი ბლოკი დაახლოებით 15 Max–ის  (7 კმ/წმ) სიჩქარით მოძრაობს 100 კმ სიმაღლეზე და ატმოსფეროს მკვრივ ფენებში შესვლის წინ რთულ მანევრს ასრულებს მოწინააღმდეგის რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის გადასალახავად. როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, ამგვარი საბრძოლო  ბლოკებით წქერტილოვანი არაბირთვული დარტყმების მიტანაა შესაძლებელი მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში მიმდინარე ლოკალურ კონფლიქტებში.

ახალი მძიმე „სარმატის“ შექმნისას ორი ძირითადი ორიენტირი იყო რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემებისადმი მოუწყვლადობა და მიფრენის მინიმალური დრო – რამაც შესაძლებელი გახადა მიეღოთ რეკორდული სიჩქარე, სიშორე, ტვირთამწეობა და 60 წამიანი საბრძოლო მზადყოფნა — მოწინააღმდეგის თავდასხმის შემთხვევაში ელვისებური რეაქცია.

პირობითი მოწინააღმდეგის ტერიტორიის „ორბიტული დაბომბვის“ ტექნოლოგია სამხრეთ პოლუსის ტრაექტორიის გავლით (რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის არსებული და პერსპექტიული სისტემების გვერდის ავლით), „სარმატს“ საშუალებას აძლევს, სამოქალაქო დანიშნულების კოსმოსური აპარატებიც გაუშვას. 

საკვანძო პარამეტრები

რამდენ ახალ მძიმე რაკეტას მიირებს რუსეთის სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ძალები? მანამდე ამერიკულმა ტელეარხმა CNBC–მ, აშშ–ის დაზვერვაზე დაყრდნობით, 60 „სარმატის“ თაობაზე განაცხადა, რაც დაახლოებით შეესაბამება „ვოევოდების“ რაოდენობას ორ დივიზიაში.

მაგრამ რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს შესაძლოა სხვა გეგმებიც ჰქონდეს. ღია ინფორმაცია არსებობს მხოლოდ კონტინეტშორისი ბალისტიკური რაკეტებისა და საბრძოლო ბლოკების ზღვრულ რაოდენობაზე, რომელიც СНВ-3–ის შეთანხმებითაა განსაზღვრული. ეს 700 გამშვები დანადგარი და 1550 საბრძოლო ბლოკია.

რუსეთის სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარების პერსპექტივების განვითარებაში მნიშვნელობა აქვს აშშ–ის სარაკეტო–ბირთვულ პოტენციალსა და მის საგარეო პოლიტიკას, ვა შინგტონის გასვლას მცირე და საშუალო სიშორის რაკეტების ლიკვიდაციის შეთანხმებიდან გასვლას, ამერიკული საშუალო სიშორის რაკეტების სავარაუდო განთავსებას ევროპაში — რუსეთთან ახლოს. ასე მაგალითად, პოლონეთსა და რუმინეთში პენტაგონის ანტისარაკეტო კომპლექსებია განთავსებული — უნივერსალური გამშვები დანადგარებითა და მზადყოფნის სხვადასხვა ხარისხით.  იქიდან საშუალო სიშორის ანტისარაკეტო „სტანდარტ–3–ისა“ და ფრთოსანი რაკეტა „ტომაგავკების“ გაშვებაა შესაძლებელი.  გარდა ამისა, პოლონეთსა და რუმინეთში ბაზირებული ამერიკული მოიერიშე უპილოტო საფრენი აპარატები შესაძლოა ბირთვული საბრძოლო მასალებით იყოს აღჭურვილი. რა თქმა უნდა, რუსეთის წინააღმდეგ საშუალო სიშორის მოიერიშე კომპონენტების გამოყენების შემთხვევაში, საპასუხო დარტყმის ზონაში აღმოჩნდება შეერთებული შტატებიცა და სასტარტო მოედნის ქვეყნებიც“. ამის ტაობაზე პირდაპირ განაცხადა რუსეთის სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარების სარდალმა სერგეი კარაკაევმა.

სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარების 2020 წლის გეგმებში შედის ორასზე მეტი სხვადასხვა დონის სწავლება და კონტინენტშორისი ბალისტიკური რაკეტების ექვსი გაშვება. გასულ წელს დაახლოებით ამდენივე სწავლება სარაკეტო გაშვება გაიმართა, რამაც სარაკეტო კომპლექსების მაღალი საიმედოობა და ეფექტურობა დაადასტურა.

თანამედროვე სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარები — ეს სამი სარაკეტო არმია, 12 სარაკეტო შენაერთი (მათ შორის, სტაციონარული ბაზირების ოთხი და რვა მობილური დივიზია). ობიექტები საიმედოდაა დაფარული საჰაერო თავდასხმისგან. ბირთვულ სამეულში სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ჯარები მთავარ როლს ასრულებს. ახალი მძიმე კონტინენტშორისი ბალისტიკური რაკეტა „სარმატი“ ამ ჯარებსა და ბირთვული შეკავების სისტემაში საკვანძო პოზიციებს დაიკავებს.

217
კორონავირუსის ეპიდემია

COVID-19-ის ერთი წლის ქრონიკა და ინფიცირებული ეკონომიკის ანამნეზი...

17
(განახლებულია 10:04 01.03.2021)
რატომ და როგორ იზრდებოდა საქართველოში კოვიდინფიცირებულთა რაოდენობა... ერთი წლის ქრონიკა ციფრებში... დაუშვა თუ არა მთავრობამ შეცდომა, როცა შეზღუდვების შემსუბუქებისა და ეტაპობრივად მოხსნის გადაწყვეტილება მიიღო და ბოლოს, რა დაღი დაასვა COVID-19-მა ქვეყნის ეკონომიკას?

სამსონ ხონელი

ერთი წელი გავიდა, რაც მთავრობის კანცელარიაში გამართულ ბრიფინგზე ოკუპირებული  ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრმა ეკატერინე ტიკარაძემ გვაუწყა, რომ საქართველოში COVID-19-ით ინფიცირების პირველი შემთხვევა ლაბორატორიულად დადასტურდა... ვფიქრობ, ურიგო არ იქნება, განვლილ პერიოდს კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი, ვნახოთ, როგორი იყო ვირუსის გავრცელების დინამიკა, რა კონკრეტული ნაბიჯები გადადგა სახელმწიფომ უხილავ მტერთან საბრძოლველად და რაც მთავარია, როგორ აისახა COVID-19-ის პანდემია ქვეყნის ეკონომიკაზე.

ამთავითვე უნდა ითქვას, მთავრობამ ეპიდემიოლოგების რეკომენდაციები გაითვალისწინა და COVID-19-თან საბრძოლველად მზადება ჯერ კიდევ 2019 წლის დეკემბერში დაიწყო და მომდევნო წლის იანვრის თვის ბოლოს ვირუსის გავრცელების პრევენციის სამოქმედო გეგმა დაამტკიცა, 29 იანვარს ჩინეთთან, ხოლო 23 თებერვალს ირანთან საჰაერო მიმოსვლა შეაჩერა.

მას შემდეგ, რაც COVID-19-მა საქართველომდეც მოაღწია, მარტის დასაწყისში სკოლებსა და უმაღლეს სასწავლებლებში სასწავლო პროცესი შეწყდა, დაიხურა საბავშვო ბაღებიც. მარტის პირველ კვირაში იტალიასთან ავიამიმოსვლა აიკრძალა, ხოლო მაღალი გავრცელების ზონის ქვეყნებიდან ჩამოსულ მოგზაურებს ორკვირიანი კრანტინი და თვითიზოლაცია დაუწესდა.

მარტის თვის მეორე დეკადაში ნებისმიერი უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის საზღვარი ჩაიკეტა. ამავე პერიოდში დაიხურა სამთო კურორტები, აიკრძალა სამარშუტო ტაქსების მოძრაობა, დაიხურა ყველა ტიპის ბაზრობები და სავაჭრო ცენტრები. 21 მარტს კი საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. აიკრძალა ათ ადამიანზე მეტის შეკრება და შესაძლო დარღვევევბზე საკმაოდ მაღალი ჯარიმა დაწესდა - ფიზიკური პირებისთვის 3000 ლარი, იურიდიული პირებისთვის 15 000 ლარი.

31 მარტს საყოველთაო კარანტინი გამოცხადდა. აიკრძალა საქალაქთაშორისო და ყველა სახის მუნიციპალური ტრანსპორტი. მგზავრობა ნებადართული დარჩა მხოლოდ კერძო ავტოობილებით, მათ შორის ტაქსით. საღამოს 21:00 საათიდან დილის 06:00 საათამდე კომენდანტის საათი გამოცხადდა, ხოლო დიდ ქალაქებში საკონტროლო-გამშვები პუნქტები მოეწყო. აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით სასაფლაოები ჩაიკეტა. ამავე პერიოდიდან დახურულ სივრცეში პირბადის ტარება სავალდებულო გახდა.

აპრილის თვის ბოლოს მკაცრი შეზღუდვების ეტაპობრივი მოხსნა დაიწყო, თუმცა საგანგებო მდგომარეობა მაისის თვის ბოლომდე გახანგრძლივდა. ამავე პერიოდში ხალხის რჩეულებმა „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ კანონში ცვლილებები შეიტანეს. მთავრობას თითქმის იგივე უფლებები მიენიჭა, რაც საგანგებო მდგომარეობის დროს, იმ განხვავებით, რომ პრეზიდენტისა და პარლამენტის თანხმობა უკვე საჭირო აღარ იყო. კანონის მოქმედების ბოლო ვადა 15 ივლისით განისაზღვრა, თუმცა ის ჯერ მიმდინარე წლის 1 იანვრამდე, ბოლოს კი 1 ივლისამდე გახანგრძლივდა.

ზაფხულის თვეებში, სავარაუდოდ ტურისტული სეზონის გადასარჩენად, შეზღუდვების დიდი ნაწილი უკვე მოხსნილი იყო... 2020 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით ინფიცირების სულ 1487 და გარდაცვალების 19 შემთხვევა დაფიქსირდა... ეს მოსახლეობის რაოდენობის გათვალისწინებით, მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი იყო... ეპიდემიოლოგთა დიდი უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ საშემოდგომოდ ინფიცირების რაოდენობის მატება სწორედ საზაფხულოდ კოვიდრეგულაციების შემსუბუქების შედეგია...

სექტემბრის ბოლოს COVID-19-ით ინფიცირებულთა საერთო რაოდენობამ 6192-ს მიაღწია... ზუსტად ერთი თვის შემდეგ ეს მაჩვენებელი ორმოცი ათასს მიუახლოვდა... ინფიცირების შემთხვევათა რაოდენობამ პიკს ნოემბერ-დეკემბერში მიაღწია. თუ გიორგობისთვის ბოლოს ქვეყანას 136.000-მდე კოვიდინფიცირებული ჰყავდა, გასული წლის ბოლოს მათი რაოდენობა 227.000-მდე გაიზარდა.

მთავრობა იძულებული გახდა, ოქტომბრიდან შეზღუდვები ისევ გაემკაცრებინა... პირბადე გარე სიცრცეშიც სავალდებულო გახდა. ნოემბრის პირველი დეკადის ბოლოს გადაადგილება 21:00 საათიდან 05:00 საათამდემდე აიკრძალა. კომენდატის საათის გამოცხადებიდან მალევე, 28 ნოემბრიდან ქვეყანა კიდევ ერთხელ ჩაიკეტა ანუ ლოქდაუნი მეორედ გამოცხადდა... აქვე, მოგახსენებთ, რომ 2020 წლის 21 მარტიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით კოვიდრეგულეციების დარღვევის გამო თითქმის 37 მილიონი ლარის ჯარიმა გამოიწერა...

დარწმუნებული ვარ, მკითხველს კარგად მოეხსენება, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ახლადდამტკიცებულმა ირაკლი ღარიბაშვილმა სულ სამიოდე დღის წინათ საზოგადოებას კოვიდრეგულაციების ეტაპობრივად მოხსნის გეგმა გააცნო... გარკვევით ითქვა ისიც, რომ თუ მოსახლეობა პირბადის ტარებისა და დისტანციის დაცვის წესს გაითვალისწინებს, ქვეყანა თანდათან ცხოვრების ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდება. როგორ აისახება შეზღუვების მორიგი მოხსნა ეპიდემიოლოგიურ ვითარებაზე, ამას დრო გვიჩვენებს, მანამდე კი საზოგადოებაში არ წყდება დისკუსია − როდიდან და რა სახის რეგულაციები უნდა დაწესებულიყო, როგორია კოვიდშეზღუდვების ეფექტი ეპიდსიტუაციაზე და მისი ნეგატიური ზემოქმედების ხარისხი ეკონომიკაზე.

არახალია, ეკონომიკური მდგომარეობა მძიმეა... თანმიმდევრულად მივყვეთ და რამდენიმე პარამეტრი მიმოვიხილით...

მთლიანი შიდა პროდუქტი − გასულ წელს ქვეყანაში ეკონომიკური ვარდნის მაჩვენებეელი 1994 წლიდან მოყოლებული ყველაზე უარესი, 6.1 პროცენტი იყო, რაც მსოფლიოში მთლიანი შიდა პროდუქტის შემცირების მაჩვენებელს 2.1 პროცენტით აღემატება. არასახარბიელოა მიმდინარე წლის პროგნოზიც. მართალია, ბიუჯეტი 4.3 პროცენტიან ეკონომიკურ ზრდაზე დაიგეგმა, ხოლო ეროვნული ბანკის შეფასებით, მიმდინარე წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი 4 პროცენტით უნდა გაიზარდოს, მაგრამ ფაქტია, რომ ახალი წლის პირველი თვე ეკონომიკის 11.5 პროცენტიანი შემცირებით დასრულდა. 

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები − სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს გასული წლის საბოლოო შედეგები ჯერ არ გამოუქვეყნებია და ჩვენც ისღა დაგვრჩენია პირველი სამი კვარტალის მონაცემებით ვიხელმძღვანელოთ. ამ პერიოდში საქართველოში 719 მილიონი ამერიკული დოლარის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია განხორციელდა, რაც 2019 წლის ანალ0გიურ პერიოდთან შედარებით 24 პროცენტით ნაკლებია და ბოლო ათი წლის ყველაზე ცუდი მაჩვენებელია.

საგარეო ვაჭრობა − გასულ წელს საგარეო სავაჭრო ბრუნვა შემცირდა, კერძოდ, ექსპორტი 11.1 პროცენტით, ხოლო იმპორტი − 16.6 პროცენტით  შემცირდა. ანალიტიკოსთა შეფასებებით, იმპორტის შედარებით უფრო დიდი მოცულობით შემცირება, მისი ადგილობრივი ნაწარმით ჩანაცვლებამ კი არა, ნავთობზე ფასების ვარდნამ და მსყიდველობითუნარიანობის კლებამ განაპირობა.

ფულადი გზავნილები − გასული წლის განმავლობაში საქართველოში საზღვარგარეთიდან რეკორდული ოდენობის − 1.886 მილიარდი დოლარის ფულადი გზავნილი განახორციელდა, რაც 2019 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.8 პროცენტით მეტია, ხოლო მიმდინარე წლის იანვარში ეს მაჩვენებელი გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 19 პროცენტით გაიზარდა. ანალიტიკოსთა შეფასებით, COVID-19-ის პანდემიისა და ეკონომიკური კრიზისის ფონზე, როდესაც საგარეო ვაჭრობაც შემცირდა, ინვესტიციების მოცულობაც, ტურიზმიც და პრაქტუკულად ყველა სხვა ეკონომიკური აქტიობა, უცხოეთიდან საქართველოში ფულადი გზავნილების ზრდაში გარკვეული როლი მისმა ბოლომდე გაოფიციალურებამაც შეასრულა. სატრანსპორტო მიმოსვლის აკრძალვის გამო, ემიგრანტებმა თანხის ახლობლისთვის ხელზე გატანების საშუალება დაკარგეს. ფულადი გზავნილები კონკრეტულ ადრესატამდე საბანკო სისტემის გავლით მიდიოდა და შესაბამისად, მარტივად აღრიცხვადიც იყო...

ტურიზმი − არავის გაუკვირდება, სფეროდან შემოსავალი ფაქტობრივად განულდა. სექტორი 2000-იანი წლების მაჩვენებლებს დაუბრუნდა.   

უმუშევრობა − გასული წლის მეოთხე კვარტალში უმუშევრობა 3.8 პროცენტით გაიზარდა და 20.4 პროცენტი შეადგინა, რაც 2018 წლის პირველი კვარტალის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. დასაქმებულთა საერთო რაოდენობა 1.197 მილიონს დაუბრუნდა რაც შვიდი წლის წინანდელი მაჩვენებელია.  

ეროვნული ვალუტა − თავისი არსებობის მეოთხედსაუკუნოვანი ისტორიის განმავლობაში ლარის კურსი დოლართან მიმართებაში პირველად გასცდა სამიან ნიშნულს. გასულ წელს ლარი საშუალოდ 16 პროცენტით გაუფასურდა.

და ბოლოს, სიღარიბისა და უკიდურესი სიღარიბის ზუსტი სტასტისტიკა უცნობია, მაგრამ ცნობილია, რომ გასულ წელს სოციალური დახმარების მიმღებ პირთა რაოდენობა თითქმის 100.000-ით გაიზარდა და ნახევარ მილიონს გადააჭარბა.

ასეთია COVID-19-ის ერთი წლის არასრული სტატისტიკა... ვნახოთ, რა იქნება კიდევ ერთი წლის შემდეგ... შეძლებს თუ არა საქართველო დროულად დაიწყოს ვაქცინაციის პროცესი, გაუსწორდეს პანდემიას, დაამარცხოს უხილავი მტერი და დაუბრუნდეს ცხოვრების ჩვეულ რიტმს... მანამდე კი, სხვა რა დაგვრჩენია, გავიკეთოთ პირბადე, დავიცვათ დისტანცია და ხშირად დავიბანოთ ხელები...

 

17
კომოანია Standard & Poor's -ს ლოგო

როგორ აისახა პანდემია საქართველოს ეკონომიკაზე: S&P პროგნოზს აუარესებს

44
(განახლებულია 14:31 28.02.2021)
სააგენტო ვარაუდობს, რომ 2020 წელს საქართველოს რეალური მშპ-ის 6%-ით შემცირების შემდეგ, 2021 წელს ის 4%-ით გაიზრდება. ის აღნიშნავს, რომ ეკონომიკის ზრდის საშუალოვადიან პერსპექტივებზე ზოგიერთმა პრობლემამ შესაძლოა გავლენა იქონიოს.

თბილისი, 28 თებერვალი – Sputnik. რისკები უცხოური ინვესტიციებისთვის, კორონავირუსის გამო ექსპორტის შემცირება და ტურიზმის შემოსავლების კუთხით პროგნოზის გაუარესება - ეს ყველაფერი ნეგატიურად აისახება საქართველოს ეკონომიკაზე, ნათქვამია ანგარიშში, რომელიც გამოაქვეყნა საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტომ S&P Global Ratings.

სააგენტომ გადახედა თავის პროგნოზს საქართველოს მიმართ და ის „სტაბილურიდან“ „ნეგატიურამდე“ ჩამოაქვეითა. ამავე დროს უცხოურ და ადგილობრივ ვალუტაში გრძელვადიანი და მოკლევადიანი სუვერენული საკრედიტო რეიტინგები BB/B დონეზე დატოვა.

„ნეგატიური პროგნოზი ასახავს რისკებს, რომლებიც შეიძლება შეექმნას საქართველოს თავისი მნიშვნელოვანი საგარეო ვალდებულებების მომსახურების დროს საკმარისი სავალუტო შემოსავლების გენერირების კუთხით. სავარაუდოდ, ტურისტული სექტორის აღდგენა ვაქცინების გლობალურ დანერგვას ჩამორჩება, და ჩვენ ვერ ვივარაუდებთ 2019 წლის ტურისტული აქტიურობის დონის 2024 წლამდე დაბრუნებას. მეტად არასტაბილურ შიდა პოლიტიკურ ვითარებასთან ერთად ამან შეიძლება გააუარესოს უცხოური ინვესტიციების მოდინების საშუალოვადიანი პერსპექტივები, რაც, ჩვენი თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანია ზრდისთვის და საგარეო დაფინანსებისთვის“, - ნათქვამია ანგარიშში.

ამავე დროს S&P აღნიშნავს, რომ სააგენტო მზადაა გადახედოს პროგნოზს და ის „სტაბილურით“ შეცვალოს, თუ სავალუტო შემოსავლები მოსალოდნელზე სწრაფად აღდგება.

ნეგატიური ზეგავლენა ეკონომიკაზე

სააგენტო ვარაუდობს, რომ 2020 წელს საქართველოს რეალური მშპ-ის 6%-ით შემცირების შემდეგ, 2021 წელს ის 4%-ით გაიზრდება. ის აღნიშნავს, რომ ეკონომიკის ზრდის საშუალოვადიან პერსპექტივებზე ზოგიერთმა პრობლემამ შესაძლოა გავლენა იქონიოს.

S&P რისკებად აფასებს ტურიზმის სუსტ აღდგენას, ვაქცინაციის ნელ ტემპს და უცხოური ინვესტიციების მოდინების შემცირებას.

„გარდა ამისა, ხშირი პოლიტიკური კრიზისების შედეგად არსებობს რეფორმების იმპულსის შესუსტების და უცხოური ინვესტორების მიერ საქართველოს სტაბილურობის აღქმის რისკი“, - ნათქვამია ანგარიშში.

სააგენტოში მიიჩნევენ, რომ ზრდის პერსპექტივებს საფრთხე შეიძლება შეუქმნას ასევე ფისკალური და მონეტარული პოლიტიკის ნაადრევმა გამკაცრებამ.

„ეკონომიკურ აქტივობას, მათ შორის შერყეულ სასტუმრო სექტორში, სარგებელს მოუტანს შემზღუდავი ზომების შერბილება. შეზღუდვები კვლავ დაწესდა 2020 წლის ბოლო კვარტალში COVID-19-ის შემთხვევების მკვეთრი ზრდის შემდეგ. 2021 წელს სახელმწიფო მხარდაჭერის ზოგიერთი ზომების გაგრძელებამ ასევე უნდა შეუწყოს ხელი ეკონომიკურ ზრდას“, - აღნიშნეს სააგენტოში.

ასევე, S&P საქართველოს მთავრობის ვაქცინაციის გეგმას ამბიციურს უწოდებს.

„მიგვაჩნია, რომ მსოფლიო მოთხოვნა-მიწოდების დინამიკის გათვალისწინებით, მთავრობის მიერ გაცხადებული გეგმა წლის ბოლომდე მოზრდილი მოსახლეობის 60%-ის ვაქცინაციის შესახებ საკმაოდ ამბიციურია. მოსალოდნელია, რომ საქართველო 2021 წლის პირველ ნახევარში COVAX-ისგან დაახლოებით 214 ათას დოზას მიიღებს. ეს ნიშნავს, რომ 2021 წლის შუა პერიოდში ვაქცინაციის დონე მოსახლეობის საერთო რიცხვის 2,8%-ს შეადგენს (ერთ ადამიანზე ორი დოზის გათვალისწინებით),“ - აღნიშნულია ანგარიშში.

სწორედ ვაქცინის დანერგვაზე იქნება დამოკიდებული ტურისტული სექტორის ბედი, მიაჩნიათ სააგენტოში.

„ტურისტული სექტორის პერსპექტივები ბუნდოვანი რჩება. იმ დროს, როდესაც  შიდა ტურისტული აქტივობა გარკვეულწილად გრძელდებოდა 2020 წელს, ქვეყანაში უცხოელი ტურისტების შემოდინება 2019 წელთან შედარებით 83%-ით შემცირდა. ჩვენი თვალსაზრისით, ამ სექტორის ბედი დაკავშირებული იქნება  ვაქცინის დანერგვის პროგრესთან არა მხოლოდ ქვეყანის შიგნით, არამედ მეზობელ ქვეყნებშიც, საიდანაც ჩამოდის საქართველოს ვიზიტორების უმეტესობა“, - აღნიშნულია ანგარიშში.

პოლიტიკის გავლენა ეკონომიკაზე

S&P ნეგატიურად აფასებს ასევე პოლიტიკური კრიზისის ზეგავლენას.

„პოლიტიკურმა დაძაბულობამ მმართველ პარტიასა და ოპოზიციას შორის შესაძლოა შეასუსტოს რეფორმების იმპულსი და ხელისუფლების ცენტრალიზაციის რისკების ფონზე ავნოს საერთაშორისო ინვესტორების აღქმას საქართველოს სტაბილურობასთან დაკავშირებით“, - ნათქვამია ანგარიშში.

სააგენტო აღნიშნავს, რომ თუმცაღა ოპოზიციის მოთხოვნა ვადამდელი არჩევნების ჩატარების შესახებ სავარაუდოდ არ დაკმაყოფილდება, არსებობს სივრცე სხვა პოლიტიკური დათმობებისთვის, რომლებიც ქვეყანას ჩიხიდან გამოიყვანდა.

„საქართველოს ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, გიორგი გახარიას გადადგომა, რაც ქვეყნის ოპოზიციის ლიდერის დაკავების საქმეს უკავშირდებოდა, კიდევ უფრო ართულებს საქართველოში მოკლევადიანი პოლიტიკის განჭვრეტას. თუმცა, მთავრობის მიერ გაცხადებული მაკროეკონომიკური დღის წესრიგი უცვლელი რჩება“, - აღნიშნეს სააგენტოში.

ხელისუფლების რეაქცია

საქართველოს მთავრობაში საქართველოს საკრედიტო რეიტინგის შენარჩუნება დადებითად შეაფასეს.

„სარეიტინგო სააგენტო S&P Global-ის მიერ რეიტინგის შენარჩუნება ადასტურებს მთავრობის მიერ გატარებულ გონივრულ მაკროეკონომიკურ პოლიტიკას“, - განაცხადა ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ ნიკოლოზ გაგუამ.

ამავე დროს მან განმარტა, რით არის გამოწვეული სააგენტოს ნეგატიური პროგნოზი.

„სააგენტოს მიერ განსაზღვრული „ნეგატიური“ პერსპექტივა, ძირითადად, გამოწვეულია გლობალურად, ტურიზმის აღდგენის შედარებით ნელი პერსპექტივიდან გამომდინარე. S&P Global-ის შეფასებით, ტურიზმის აღდგენა მთელ მსოფლიოში და მათ შორის, საქართველოში, შედარებით ნელი ტემპებით მოხდება, ვიდრე ამას დასაწყისში ელოდნენ. ტურიზმის სწრაფი აღდგენის შემთხვევაში, რისი მაღალი მოლოდინიც ჩვენ გვაქვს, კომპანია გამოხატავს პერსპექტივის აღდგენის მზადყოფნას,“ – აღნიშნა ნიკოლოზ გაგუამ.

S&P შეფასება და Fitch-ის მონაცემები

ერთი კვირის წინ სხვა საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტო Fitch-მა დატოვა საქართველოს ემიტენტის დეფოლტის გრძელვადიანი რეიტინგი უცხოურ ვალუტაში BB დონეზე. პროგნოზი - „ნეგატიურია“.

„ნეგატიური“ პროგნოზი, Fitch-ის ანალიტიკოსების აზრით, ასახავს კორონავირუსის პანდემიის მნიშვნელოვან გავლენას საქართველოს ეკონომიკაზე.

მათი მტკიცებით, პანდემია იწვევს მსხვილი ტურისტული სექტორის მქონე საქართველოს მცირე, ღია ეკონომიკის მკვეთრ შემცირებას, საბიუჯეტო ანგარიშების შესამჩნევ გაუარესებას, მათ შორის, სახელმწიფო ვალის ზრდას, და უფრო მოწყვლადს ხდის მას, რაც მომდინარეობს საქართველოს დიდი საგარეო ვალიდან და მიმდინარე ანგარიშის უფრო ფართო სტრუქტურული დეფიციტიდან BB კატეგორიის ქვეყნების მედიანურ მაჩვენებელთან შედარებით.

Fitch-ის პროგნოზით, 2020 წელს პანდემიით გამოწვეული 6,1%-იანი ვარდნის შემდეგ 2021 წელს საქართველოს ეკონომიკა 4.3%-ით, ხოლო 2022 წელს – 5.8%-ით გაიზრდება.

სააგენტოს ანალიტიკოსების აზრით, საქართველოს მშპ-ის ზრდის მთავარ განმსაზღვრელ ფაქტორს შიდა მოთხოვნილების მატება წარმოადგენს, ვინაიდან შეზღუდვების შემსუბუქება ხელს უწყობს კერძო მოხმარებას, ხოლო ინფრასტრუქტურაზე სახელმწიფოს მიერ გაწეული, ჩვეულებრივზე დიდი ხარჯი, კერძო სექტორის სუსტი გაჯანსაღების მიუხედავად, ინვესტიციებს წაახალისებს.

44
ადამიანები პირბადეებით

კოვიდ-სტატისტიკა საქართველოში: სად დაფიქსირდა ინფიცირების ყველაზე მეტი შემთხვევა

0
საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 160-ით გაიზარდა და ინფიცირებულთა საერთო რიცხვმა 270.918-ს მიაღწია.

თბილისი, 1 მარტი - Sputnik. საქართველოში ბოლო 24 საათში გამოვლენილი კორონავირუსის 160 შემთხვევიდან ყველაზე მეტი – 73 შემთხვევა დედაქალაქში დაფიქსირდა, ნათქვამია მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ცერცვაძე: ზუსტად ერთი წელი საქართველოში კორონავირუსის გამოჩენიდან – რა გააკეთა ქვეყანამ?>>

ინფიცირებულთა შემთხვევების რაოდენობით მეორე ადგილზე იმერეთი, შემდეგ აჭარის რეგიონია.

რეგიონების მიხედვით კორონავირუსით ინფიცირების სტატისტიკა ასეთია: იმერეთი - 33, აჭარა - 17, გურია - 9, სამეგრელო - ზემო სვანეთი - 9, კახეთი - 6, ქვემო ქართლი - 5, შიდა ქართლი - 3,  მცხეთა-მთიანეთი - 3, სამცხე-ჯავახეთი - 1, რაჭა-ლეჩხუმი და ქვემო სვანეთი - 1.

ბოლო 24 საათში ვირუსისგან გამოჯანმრთელდა 409 პირი და ჯამში გამოჯანმრთელებულთა რაოდენობა 265.523-მდე გაიზარდა.

ბოლო დღე-ღამის განმავლობში გარდაიცვალა 10 ადამიანი და გარდაცვლილთა საერთო რაოდენობამ 3.520-ს მიაღწია.

ამ დროის მონაცემებით, საქართველოში 1.849 აქტიური შემთხვევაა. კოვიდ-კლინიკებში მოთავსებულია 1.510 პაციენტი, მათ შორის, თბილისის საავადმყოფოებში - 719, იმერეთში - 278, აჭარაში - 173.

265 პაციენტის მდგომარეობა მძიმეა. ხელოვნური სუნთქვის აპარატზე შეერთებულია 89 პირი, მათგან თბილისში - 58, იმერეთში - 11, აჭარაში- 4. კოვიდ-სასტუმროებში მოთავსებულია 154 ადამიანი, მათ შორის 99 - თბილისში, 43 - აჭარაში, 9 - იმერეთში. 185 პირი ვირუსის მკურნალობის კურსს გადის საცხოვრებელ ბინაზე.

დღევანდელი მდგომარეობით, საკარანტინო სივრცეში მოთავსებულია 253 ადამიანი, მათ შორის, თბილისში - 101, ხოლო აჭარაში - 25. თვითიზოლაციაში იმყოფება 6.816 ადამიანი, მათ შორის თბილისში - 3 312 პირი, იმერეთში - 664, აჭარაში - 386.

საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 160-ით გაიზარდა და ინფიცირებულთა საერთო რიცხვმა 270.918-ს მიაღწია.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა გასული წლის 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0
თემები:
კორონავირუსი საქართველოში: ბოლო ცნობები