რუსეთის შვი ზღვის ფლოტი

წყალქვეშა ნავებისა და წყალზედა გემების წვრთნები: რუსეთი შავ ზღვაზე

220
(განახლებულია 15:02 21.05.2020)
რუსეთის შეიარაღებული ძალები საიმედოდ აკონტროლებენ შავ ზღვას - ეს რეგიონში სტაბილურობის გარანტი და აშშ-ისა და მის მოკავშირეთა აქტიურობაზე კანონზომიერი პასუხია

ალექსანდრ ხროლენკო

რუსეთის საჰაერო-კოსმოსური ძალების ორი შორი მანძილის ბომბდამშენი სარაკეტო აპარატი ტუ-22М3 19 მაისს შავი ზღვის ნეიტრალური წყლების საჰაერო სივრცეში, დაახლოებით 4500 კმ მანძილზე, ხუთი საათის განმავლობაში გეგმურ ფრენას ასრულებდა. მარშრუტის ცალკეულ მონაკვეთებზე სარაკეტო საფრენ აპარატებს აცილებდნენ სამხრეთის სამხედრო ოლქის გამანადგურებლები. ნატოს წევრი ქვეყნების თვითმფრინავები ნეიტრალურ წყლების საჰაერო სივრცეში ამ პერიოდში არ გამოჩენილან. 

შორი ავიაციის რუსი მფრინავები რეგულარულად ასრულებენ ფრენებს არქტიკის, ჩრდილოეთ ატლანტიკის, წყნარი ოკეანის, ბალტიისა და შავი ზღვების საჰაერო სივრცეში - საჰაერო ტრანსპორტის გამოყენების საერთაშორისო წესების განუხრელი დაცვით. თუმცა ამ დღეს აქტიური საბრძოლო მზადება ერთდროულად მიმდინარეობდა ჰაერში, წყალზე და წყალქვეშ. ლოგიკურია ვივარაუდოთ, რომ მრავალფეროვანი დაჯგუფება ასრულებდა ინტეგრირებულ ამოცანებს ერთი გეგმითა და განსაზღვრული სამიზნეებით.

შავი ზღვის ფლოტის ორმა სარაკეტო ფრეგატმა - „ადმირალმა მაკაროვმა“ და „ადმირალმა ესენმა“ - საზღვაო პოლიგონებზე 19 მაისს ჩაატარა გემების კომპლექსური სწავლება, შეასრულა ერთობლივი და ინდივიდუალური ამოცანები. მცირე ზომის ნავსაწინააღმდეგო გემების - „მურომეცისა“ და „ეისკის“ - ეკიპაჟებმა დაამუშავეს პირობითი მოწინააღმდეგის წყალქვეშა ნავის ძებნისა და თვალთვალის ოპერაცია. ნავსაწინააღმდეგო გემების მოწინააღმდეგის როლი შეასრულა წყალქვეშა ნავმა „კოლპინომ“. შავი ზღვის ფლოტის საზღვაო პოლიგონებზე იმყოფებოდა ასევე 636.3 პროექტის მეორე წყალქვეშა ნავი „კალიბრის“ ფრთიანი რაკეტებით გემზე - „დონის როსტოვზე“. ეს წყალქვეშა ნავი იმითაა ცნობილი, რომ პირველმა მიაყენა სარაკეტო დარტყმა ისლამური სახელმწიფოს ბოევიკების სამეთაურო საგუშაგოებს სირიაში ხმელთაშუა ზღვის აკვატორიიდან და გაანადგურა სამიზნეები.

ძალები და საშუალებები

შავ ზღვასა და მის საჰაერო სივრცეში 19 მაისს რუსეთის ავიაციისა და ფლოტის მეტად საინტერესო ჯგუფი შეიკრიბა, რომელმაც საბრძოლო მოქმედების ბრწყინვალე ტაქტიკის დემონსტრირება მოახდინა და აშკარად დაჯაბნა რეგიონული მეზობლებისა და ოკეანის გაღმა დაუპატიჟებელი სტუმრების სამხედრო-საზღვაო ძალებისა და სამხედრო-საჰაერო ძალების მრავალფეროვნება. განვიხილოთ ძირითადი თავისებურებები. 

შავი ზღვის ჰორიზონტზე პერიოდულად გამოჩენილი ნატოს გემებისა და მზვერავი-თვითმფრინავებისგან (ბომბდამშენებისგან) განსხვავებით, რუსეთის საბრძოლო მომზადების გეგმა მოიცავს ყველაფრის ინტეგრირებულ მუშაობას ერთბაშად, თვალსაჩინოდ და ეფექტურად. მის არსს წარმოადგენს სწავლების მონაწილე სპეციალისტებისა და საბრძოლო ტექნიკის ამოქმედების ტექნოლოგიური დონე და ოპერატიული ჩანაფიქრი და არა მათი რაოდენობა.

ტუ-22М3 რაკეტმზიდებმა შავი ზღვის თავზე რამდენიმე საათი იფრინეს, გადალახეს 4000-ზე მეტი კილომეტრი, თუმცა ზღვის ზედაპირი აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ დაახლოებით 1000 კმ-ზეა გადაჭიმული (ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ - ნაკლებია). მთელი აკვატორიის გადასაკვეთად ტუ-22М3-ის ეკიპაჟისთვის აუცილებელია 30 წუთი ანუ რაკეტმზიდებმა საბრძოლო პატრულირების რეჟიმში „დახაზეს ელიფსები“. ეს დემონსტრირება ყველასთვის გასაგებია.

შორი მრავალრეჟიმიანი ზებგერითი ბომბდამშენი-რაკეტმზიდი ტუ-22М3 იკავებს ნიშას სტრატეგიულ და ოპერატიულ-ტაქტიკურ ავიაციას შორის და მსოფლიოში ანალოგი არ გააჩნია. მისი დანიშნულებაა სახმელეთო და საზღვაო სამიზნეების განადგურება ფართო სპექტრის სიმაღლეებიდან მართული რაკეტებითა და საავიაციო ბომბებით, 1000-დან 2300 კმ/სთ სიჩქარის დიაპაზონში - ნებისმიერ პირობებში. მოდერნიზებულ ტუ-22М3-ს შეუძლია ოთხი X-47М2 რაკეტის (საბრძოლო ტვირთის მაქსიმალური წონა - 24 ტონა) ზიდვა. მაისის დასაწყისში ტუ-22М3-ის ბორტიდან გამოიცადა ახალი ჰიპერბგერითი რაკეტა, რომელიც საგანგებოდ რაკეტმზიდის მოდერნიზებული ვერსიისთვისაა შექმნილი. 

არანაკლებ საინტერესოა 11356 პროექტის უახლესი სარაკეტო ფრეგატების „ადმირალ მაკაროვისა“ და „ადმირალ ესენის“ მანევრები. მათი ძირითადი შეიარაღებაა - სარაკეტო კომპლექსი „კალიბრი“ (დასაშვებია რაკეტა „ონიქსის“ გამოყენებაც). ამ ხომალდებს შეუძლიათ ზღვაზე სამიზნეების განადგურება 400 კმ-ის მანძილიდან, ხოლო სახმელეთო სამიზნეების გასანადგურებლად აღჭურვილ ЗМ-14 ფრთიან რაკეტებს - 2500 კმ მანძილიდან. საბრძოლო აღჭურვილობა და მართვის მექანიზმი გათვლილია მოწინააღმდეგის წყალზედა ხომალდებისა და საჰაერო თავდასხმის მოსაგერიებლად, წყალქვეშა ნავების მოსაძებნად და გასანადგურებლად. ფრეგატები აღჭურვილია ასევე Ка-27 შვეულმფრენებით (საჰაერო დაზვერვა). კორპუსის კონსტრუქციაში გამოყენებულია „სტელსის“ ტექნოლოგიები რაკეტებისა და ავიაციის დარტყმებისგან ხომალდის დაცვის გასაძლიერებლად და ხილვადობის შესამცირებლად. ცურვის მანძილია 4500 კმ, ავტონომიურობა - 30 დღე-ღამე. შავი ზღვის ფლოტი დღეს ფლობს 11356 პროექტის სამ ფრეგატს. საერთო ჯამში ეყოლება ექვი (სერიის საერთო ღირებულება 80 მლრდ რუბლია). ეს გემები მშობლიურ ბაზაზე იშვიათად შედიან, პრაქტიკულად მუდმივად საბრძოლო მზადყოფნაში არიან ხმელთაშუა ზღვასა და ინდოეთის ოკეანეშიც კი. 

19 მაისს „დონის როსტოვისა“ და „კოლპინოს“ ეკიპაჟებმა ფეხი აუწყვეს წყალზედა გემებს და მონაწილეობა მიიღეს წყალქვეშა მოწინააღმდეგის ძებნისა და აღმოჩენის ერთობლივ წვრთნაში. მესამე თაობის წყალქვეშა ნავები - „დონის როსტოვი“ და „კოლპინო“ - 636.3 პროექტის სპეციალურად შავი ზღვის ფლოტისთვის აგებული ექვსიდან მეორე და მეექვსე წყალქვეშა ნავებია. ყველა მათგანი აღჭურვილია ფრთიანი რაკეტა „კალიბრით“, 533-მმ-იანი ტორპედოს აპარატებით, ნაღმებით. სარაკეტო შეიარაღებას არაერთხელ დაუმტკიცებია საბრძოლო ეფექტურობა. მაქსიმალურად უჩინარი ზედაპირის გამო ამ პროექტის წყალქვეშა ნავებს „შავ ხვრელებს“ უწოდებენ. წყალქვეშ ჩასვლის სამუშაო სიღრმე 240 მეტრია (მაქსიმალური - 300 მ). წყალქვეშ ცურვის მანძილი - 400 მილი. წყალზედა სიჩქარე - 17 კვანძი, წყალქვეშა - 20 კვანძი. ავტონომიურობა - 45 დღე-ღამე. ეკიპაჟი - 52 ადამიანი.

ზემოთ მითითებული შეიარაღების კონფიგურაციიდან შესაძლებელია შავი ზღვის რაიონში ისეთი მოხერხებული განლაგების მოფიქრება, რომ ყველაზე ძლიერი მოწინააღმდეგეც კი გაანადგუროს. ტუ-22М3 რაკეტმზიდები, გამანადგურებელი ავიაცია, წყალზედა და წყალქვეშა გემები მოქმედებდნენ, როგორც ერთიანი ორგანიზმი. კანონზომიერად იბადება კითხვა: რისთვის ჩატარდა ეს საბრძოლო სწავლება 19 მაისს?

რუსეთის იძულებითი გაძლიერება 

აშშ-ისა და ნატოს სამხედრო-საზღვაო და სამხედრო-საჰაერო ძალების მზარდი ოპერაციული აქტივობა შავი ზღვის რეგიონში რუსეთის საჰაერო-კოსმოსური ძალებისა და სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ადეკვატურ რეაქციას იწვევს. აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების მე-6 ფლოტის ხომალდები რეგულარულად დაცურავენ შავ ზღვაში და ფრთიანი რაკეტების - „ტომოჰავკების“ დემონსტრირებას ეწევიან. ბულგარეთსა და რუმინეთში იქმნება სამხედრო ინფრასტრუქტურა და მატერიალური საშუალებების მარაგი, მოწინავე საკოორდინაციო ცენტრები ალიანსის ძალთა მიღებისა და მათი ოპერატიულად განთავსების ორგანიზებისთვის. ამას წინათ რუმინული საავიაციო ბაზა Câmpia Turzii აშშ-ის სტრატეგიული შემტევი შეიარაღების ბაზად გარდაიქმნა. რუსებმა ტუ-22М3 რაკეტმზიდები გადაისროლეს ყირიმში ამერიკული რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის შემტევი სისტემის რუმინეთში განთავსების საპასუხოდ.

რუსეთის სამხედრო ძალების გენერალური შტაბის ინფორმაციით, ნატოს ქვეყნებმა 2016 წლიდან გაზარდეს თავდაცვის სფეროს დაფინანსება 130 მილიარდი დოლარით, ხოლო 2024 წლისთვის აპირებენ 400 მილიარდი დოლარით მის გაზრდას. რუსი სამხედრო მეთაურობის შეფასებით, მანევრების სცენარები მიუთითებენ ალიანსის მიზანმიმართულ მზადებაზე მსხვილმასშტაბიანი კონფლიქტისთვის. მოსკოვი იძულებულია განსაკუთრებული ყურადღებით ადევნოს თვალი მოვლენათა განვითარებას, დაიზღვიოს თავი სამხედრო-პოლიტიკური სიტუაციის უეცარი გამწვავებისგან და გააძლიეროს ჯარი, ავიაცია და ფლოტი.

 

220
სარაკეტო კომპლექსი „ისკანდერ M“

მოსაზრება: კარგ მოცეკვავეს „ისკანდერები“ ხელს არ უშლის - რა განაცხადა ფაშინიანმა

45
მაღალტექნოლოგიური და ზეზუსტი შეიარაღების სისტემების საბრძოლო გამოყენება სპეციალისტ-ოპერატორების შესაბამის მომზადებას მოითხოვს.

ასევე სადაზვერვო-შემტევი საიმედო კონტურის ორგანიზაციას, პოლიტიკურ სიბრძნესა და გადაწყვეტილებების მიღებაზე პასუხისმგებლობას. კოორდინატთა სხვა სისტემაში ყველაზე სრულყოფილი რაკეტები შესაძლოა „ის სისტემები“ არ გამოდგეს, სტარტი ვერ აიღოს, მიზანს ვერ მოხვდეს, ან „10 პროცენტით აფეთქდეს“.

მთიან ყარაბაღში ცოტა ხნის წინ მიმდინარე საომარი მოქმედებების შედეგების შეფასებისას გამოცემა 1in.am-სთან ინტერვიუში სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ეჭვები გამოთქვა რუსული იარაღის საიმედოობისა და ბრძოლისუნარიანობის მიმართ. მისი თქმით, რაკეტა „ისკანდერები“ ან საერთოდ არ ფეთქდებოდა, ან „10 პროცენტით“ ფეთქდებოდა. ამასთან სახელმწიფოს მეთაურმა განაცხადა, რომ განზრახული აქვს სამხედრო რეფორმა ჩაატაროს - სტრუქტურული და ასევე შიარაღების კუთხით.
სომხეთის თავდაცვის სამინისტროში უარი თქვეს პრემიერ-მინისტრის გამონათქვამების კომენტარზე „ისკანდერების“ შესახებ. შესაძლოა ფაშინიანი არასაკმარისად იყოს ინფორმირებული ან შეცდომაში შეყვანილი რომელიმე მრჩევლის მიერ. რუსული სარაკეტო კომპლექსების ტაქტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლები და რეპუტაცია იმდენად მაღალია, რომ პროფანებისგან დაცვა არ სჭირდება. შემთხვევითი არ არის, რომ რუსეთი მსოფლიო შეიარაღების ბაზრის მესამედს აკონტროლებს. შეიარაღების ექსპორტმა რუსეთიდან 2020 წელს 13 მილიარდი დოლარი შეადგინა. ეს ციფრები და ფაქტები თავდაცვითი პროდუქციის ხარისხზე მეტყველებს, რომლებსაც ქვეყნების უმეტესობა იძენს.

როცა „ისკანდერი“ მცოდნე ადამიანების ხელშ ხვდება, ის წარმატებით ანადგურებს სამიზნეებს კავკასიის მთებშიცა და ზღვაზეც, როგორც ეს სირიაში და აფრიკისჩრდილეოთში იყო. ასეთი იარაღის შეძენა ათობით ქვეყანას სურს, მაგრამ მხოლოდ ცოტას აქვს შესაძლებლობა, მიიღოს „ისკანდერ Э-ს“ საექსპორტო მოდიფიკაცია. სომხეთს კი გაუმართლა.
კვაზიბალისტიკური აჩრდილი

რუსეთი მაღალტექნოლოგიურ შესაძლებლობებს ყველა ქვეყანას არ უწილადებს. ამ ფონზე ფაშინიანის ინტერვიუ მოწმენდილ ცაზე მეხის გავარდნას ჰგავდა. კომპლექსი „ისკანდერ-М“ რუსეთის არმიის შეიარაღებაში 2006 წელს შევიდა და პლანეტაზე საუკეთესოდ მიიჩნევა თავის კლასში. ამიტომ შეფასება „80-იანების იარაღი“ შეურაცხმყოფელია.

სომხეთის პრემიერის ღიად დამადანაშაულებელი განცხადება რუსული იარაღის მიმართ რამდენიმე ვარაუდისა და დასკვნის გაკეთების საშუალებას იძლევა.

არაკომპეტენტურობა ან დეზინფორმაცია შეიძლება ყველაზე უარესი სცენარი არ იყოს. რუსული იარაღის საჯარო დისკრედიტაცია შეიძლება „სტრატეგიული არჩევანის საკითხი“ იყოს, სომხეთის არმიის სტრუქტურული და ხარისხობრივი რეფორმირების რაღაც პროგრამის ნაწილი. და მაშინ ჩნდება კითხვები: რა იარაღის შეძენას აპირებს ერევანი ხილულ პერსპექტივაში? რა სტანდარტებით აპირებს თავდაცვის უნარიანობის განმტკიცებას? და რაც მთავარია, რა მიზნით იწყება სამხედრო მშენებლობის ახალი ეტაპი?

ლოგიკურია ვივარაუდოთ, რომ ყარაბაღში ბრძოლების შემდეგ დასკვნები გაკეთდა, გეგმები მოიხაზა. მაგრამ ძველი ჭეშმარიტებაღაღადებს: გამარჯვებას ბევრი მამა ჰყავს, მარცხი კი ყოველთვის ობოლია. ფაშინიანის ინტერვიუდან ირკვევა, რომ თავდაცვის სამინისტროში და გენერალურ შტაბში დიდი ანალიტიკური მუშაობა მიმდინარეობს, რათა „ომის შესახებ მთელი სიმართლე დამტკიცდეს, დადგინდეს და გამოჩნდეს“. ამასთან ათასზე მეტი სისხლის სამართლის საქმეცაა აღძრული. ძნელი გასაგებია, რა არის აქ უფრო მეტი - ჭეშმარიტების ძიება და სტრატეგიის კორექტირება თუ „დამნაშვეების დანიშვნა“ შემდგომი რეპრესიებისთვის.

ვრცელ ინტერვიუში კოლექტიური უსაფრთხოების შეთანხმების ორგანიზაცია მხოლოდ ერთხელაა ნახსენები. არადა ეს ორგანიზაცია ერთადერთი საიმედო დასაყრდენია სომხეთისთვის ომისშემდგომი ტურბულენტობისა და ყარაბაღში არამდგრადი მშვიდობის პირობებში. ხშირად გამოყენებული სიტყვები „რევოლუცია“ და „კონსტიტუცია“ თავისთავად ვერაფერს დაარეგულირებს, ქვეყნის უსაფრთხოების გარანტია ვერ იქნება. არმია არის ნებისმიერი სახელმწიფოს სტაბილურობის საფუძველი, მაგრამ მსჯელობა „არსებით რეფორმებზე“ მოქმედების კონკრეტული გეგმის გარეშე დესტრუქციულად გამოიყურება. როგორც ზედაპირული მსჯელობა რუსული იარაღის დაბალ საბრძოლო პოტენციალზე, ეროვნულ არმიაში და მის მომიჯნავე სექტორში აღმოუფხვრელ კორუფციაზე მინიშნებებით.

მოუხელთებელი და უძლეველი

სარაკეტო კომპლექს Искандер-М-ის დანიშნულება მოწინააღმდეგის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ობიექტების განადგურებაა 500 კმ მანძილზე, მაღალი სიზუსტით. კომპლექსის მთავარი უპირატესობებია: სტრატეგიული მობილურობა, უჩინარი მოქმედება და სარაკეტო დარტყმების მიყენება, საბრძოლო ამოცანის ავტომატური გათვლა და შეყვანა, საბრძოლო ამოცანის შესრულების მაღალი ალბათობა საცეცხლე და რადიოლექტრონული ბრძოლის პირობებში.

საბრძოლო ეფექტურობა გაზრდილია ორი ტიპის რაკეტის გამოყენების ხარჯზე - ბალისტიკური და ფრთოსანი რაკეტებისა. პირველი რაკეტის გაშვების დრო რამდენიმე წუთია, გაშვებებს შორის ინტერვალი - ერთი წუთი. რაკეტის ფრენის სიჩქარე საათში 7200 კმ-ზე მეტი (ანუ ფრენას 3-4 წუთი სჭირდება). რაკეტა სტარტსა და ფინიშზე ოთხ ტონიანი რაკეტა წამში 2000 მეტრზე მეტს ავითარებს და მანევრირებს 30g ტვირთით (რაც შეუძლებელს ხდის რაკეტის ჩაჭერას ნებისმიერ ჰაერ- და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემებით).

„ისკანდერის“ თითოეული გამშვები დანადგარი მობილურია და ავტონომიური. შეუძლია იმოქმედოს ყველგან და ყოველთვის. დამიზნებისთვის იყენებს პროგრამას - ინერციულ სანავიგაციო სისტემას, „სგლონასის“ თანამგზავრების სისტემას. რაკეტების გადამისამართება შესაძლებელია ფრენისას, რაც მოძრავ სამიზნეებზე შეტევის შესაძლებლობას იძლევა. ფინალურ მონაკვეთზე აქტიურდება თვითდამიზნების ჭკვიანი ოპტიკა, რომელიც უნიკალურ სიზუსტეს უზრუნველყოფს. ქობინები 9М728 ან Р-500 სამიზნეს ერთ-მეტრზე მეტით არ ცდება.

„ისკანდერის“ ზეზუსტ რაკეტებს მცირედ ამრეკლი ზედაპირები და ფრენის რთული გტრაექტორიები აქვს. კონპლექსი ორი ტიპის რაკეტებითაა აღჭურვილი: აერობალისტიკური 9М723-ით – ფრინავს კვაზიბალისტიკური ტრაექტორიით 50 კმ-მდე სიმაღლეზე, და ფრთოსანი 9М728 ან Р-500.

„ისკანდერ-М“ აღემატება საუკეთესო უცხოურ კომპლექსებს სიზუსტით, რაკეტების გასაშვებად მომზადების ოპერატიულობითა და სხვა მახასიათებლებით. ყველაზე ახლოს მდგომი ანალოგი - ეს არის ისრაელის კომპლექსი LORA, რომელიც მას ფრენის სიშორითა და სიზუსტით ჩამორჩება. ავტორიტეტული რუსი სპეციალისტების პროგნოზებით, „ისკანდერის“ უცხოური ანალოგები 2025 წელზე ადრე არ გამოჩნდება არენაზე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

45
ამერიკული დოლარი

სტრატეგიული სვლა: რუსეთმა მილიარდები ჩადო აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციებში

560
ცენტრობანკმა დეკემბერში აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციებში ინვესტიციები ერთბაშად მილიარდი დოლარით გაზარდა, მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვი ბოლო წლებში გეგმაზომიერად იშორებდა თავიდან ამ ფასიან ქაღალდებს.

ნატალია დემბინსკაია

მათი წილი რეზერვებში ამ დროისათვის ერთ პროცენტზე ოდნავ მეტია. რისთვის დასჭირდა ამერიკული ობლიგაციები ახლა რუსეთს?

აშშ–ის ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, რუსეთს ამ დროისათვის 6,011 მლრდ–ს სახელმწიფო ობლიგაციები აქვს: 1,2 მილიარდი დოლარისა გრძელვადიანი და 4,8 მილიარდისა — მოკლევადიანი. დეკემბერში ეს მარაგი კიდევ ერთი მილიარდით შეივსო.

ამ ქაღალდების რეალიზებით აშშ საბიუჯეტო დეფიციტსა და სხვახარჯებს ფარავს. ამერიკული სახელმწიფო  ვალი თითქმის 28 ტრილიონს აღწევს. 2010-2013 წლებში რუსული ინვესტიციები 170 მილიარდს აჭარბებდა. მოსკოვი ტრეჟერისების უმსხვილეს მფლობელთა რიცხვში შედიოდა. მაგრამ მას შემდეგ, რაც 2014 წელს ვაშინგტონმა სანქციები დაუწესა, რუსეთმა მათი თავიდან მოშორება დაიწყო.

2018 წელს ცენტრობანკმა მასშტაბური გაყიდვები მოაწყო, შეამცირა რა აშშ–ის ობლიგაციების პორტფელი ერთბაშად ორჯერ. ამერიკული ქაღალდების წილი საერტაშორისო რეზერვებში მინიმუმდე დავიდა. გამოთავისუფლებული სახსრები ცენტრობანკმა ოქროში, ასევე ევროსა და იუანში გადაიტანა.

დივერსიფიკაცია

ამერიკული სახელმწიფო ვალი საჯაროდ ფასაიანი ქაღალდებითაა წარმოდგენილი, რომლებსაც აშშ–ის ფინანსთა სამინისტრო უშვებს. ვექსილებისა და სახელმწიფო ობლიგაციების შეძენა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, ცლკეული შტატებისა და სახელმწიფოების ხელისუფლებებებს შეუძლიათ. ამ ქაღალდებიდან მოგება მცირეა — დაახლოებით 2,5–3%. მაგრამ ევროპული და იაპონური ვალებს შემოსავლიანობა პრაქტიკულად  ნულოვანია და უარყოფითიც კი.

მაგრამ საქმე სხვა რამაა: აშშ–ის სახელმწიფო ობლიგაციები ერთ–ერთ ყველაზე მაღალფულად და ლიკვიდურ ინსტრუმენტებად მიიჩნევა მსოშლიოში. მათი ყიდვაც და გაყიდვაც ადვილია.

„დროებით თავისუფალი სახსრების აშშ–ის სახელმწიფო ვაში ჩადება მომგებიანია. წლიური 0რი–სამი პროცენტი საკმაოდ დიდი თანხაა, როცა საუბარი მილიარდებზე მიდის. ამ შემტხვევაში პოლიტიკა არ უნდა ახდენდეს გავლენას ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებზე“, — მიაცნია სახელმ წიფო დუმის ფინანსური ბაზრის კომიტეტის წევრ დმიტრი სკრივანოვს.

ამგვარად, ტრეჟერისების მოცულობის გაზრდით, მოსკოვმა ტექნიკურად  მონიშნა თავისი არსებობა ბაზარზე. ეს საჭიროა საერთაშორისო რეზერვების დივერსიფიკაციისთვისაც. ახლა რუსეთს 590 მილიარდი დოლარი აქვს, საიდანაც ექვსი მილიარდი აშშ–ის სახელმწიფო ვალშია ჩადებული. ანალიტიკოსები განმარტავენ: მოსკოვი ზოგადმსოფლიო ტენდენციებს მისდევს. დოლარზე მოთხოვნა იზრდება, ვინაიდან ეს ვალუტა ყველაზე მდგრადია ინფლანციისა და ცვალებადობის მიმართ.

„მილიარდი დოლარი საკმაოდ დიდი თანხაა. მისი ჩადება აქტივების მეტად შეზღუდულ ნაკრებშია შესაძლებელი. ოქრო გადახურებულია, ევროსა და იუანზე კი რეზერვების ისედაც დიდი წილი მოდის. ამერიკული სახელმწიფო ობლიგაციის შეძენა — ეს დივერსიფიკაციის ელემენტია“, — აზუსტებს ექსპერტი ვიტალი მანკევიჩი.

ჩინური ვარიანტი

დეკემბრის ბოლოს მონაცემებით, აშშ–ის ფასიანი ქაღლდების უმსხვილესი მფლობელი არია იაპონია — 1,2 ტრილიონი დოლარი. მანამდე ჩინეთი ლიდერობდა, მაგრამ ახლა პეკინი ,ეორე ადგილზეა 1,06 ტრილიონი დოლარით. მესამე ადგილზე დიდი ბრიტანეთია 428,9 მილიარდით.

სავაჭრო ომის გამო ჩინელებმა გეგმაზომიერად დაიწყეს ამერიკული ქაღალდების თავიდან მოშორება და 200 მილიარდზე მეტით შემაცირეს ინვესტიციები. თუმცა ის, რაც აქვთ, ვაშინგტონზე ზეწოლის მძლავრი ბერკეტია.

კონფლიქტი გრძელდება და ეს შიშებს ამძაფრებს: ერთიც აშშ–ის ეკონომიკის რიგით მეორე უცხოელმა კრედიტორმა ტრეჟერისების მასშტაბური გაყიდვა დაიწყოს. შედეგები კატასტროფული იქნება. ამ ქაღალდების მასიური გაყიდვა ბაზარზე პანიკას გამოიწვევს.

მაგრამ ეს თავად ჩინეთს არ აწყობს. ჯერ პირველი, რომ მოკლე ვადაში 100–200 მილიარდის ობლიგაციების რეალიზება გარდაუვლად ჩამოშლის მათ ფასებს — შედეგად თავად ჩინეთის შიდა აქტივებისა და რეზერვების ღირებულება მნიშვნელოვნად შემცირდება, ისევე როგორც გაიაფებული ტრეჟერისების გაყიდვიდან მიღებული თანხებიც.

და მეორეც: ამას დაემატება ისიც, რომ დოლარი ჩამოიშლება, ეს კი პეკინს არაფერში სჭირდება — ამერიკული ვალუტის დასუსტება ჩინურ ექსპორტს გააძვირებს.

ოქროს მარაგი


უკვე რამდენიმე წელია, რაც რუსეთის ცენტრობანკი ფსონს ოქროზე დებს და დოლარს თავიდან იცილებს. 2020 წელს ძვირფასი ლითონების წილი რეზერვებში ამერიკული ვალუტის წილს აჭარბებდა, თებერვლისთვის კი მონეტარული ოქროს ღირებულებამ 136,7 მილიარდს მიაღწია. ერთ წლის განმავლობაში ქვეყნის ოქროს მარაგი თითქმის 28 ტონით გაიზარდა.

ძვირფასი ლითონები — უნივერსალური ფულადი ეკვივალენტი — აქტივებზე მიმზიდველი ხდება, რომლებსაც პროცენტული შემოსავალი მოაქვთ. ამასთან ბენისმიერი სასანქციო რისკებისგანაც აზღვევს. როგორც Bloomberg–ი წერს, რუსეთმა მთელ მსოფლიოს დაანახა, რომ მსხვილი ეკონომიკისა და დიდი ოქროს მარაგის მქონე ქვეყანაა, შეუძლია მოიშოროს დოლარი და ამასთან თავი შესანიშნავად იგრძნოს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

560
თემები:
რუსეთი დღეს
საწარმო

საქართველოში სახელმწიფო საწარმოთა რეფორმის საბჭო შეიქმნება

0
(განახლებულია 13:41 25.02.2021)
აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო საწარმოების რეფორმაზე ფინანსთა სამინისტრომ მუშაობა 2020 წლის მეორე კვარტალიდან დაიწყო.

თბილისი, 25 თებერვალი - Sputnik. საქართველოში სახელმწიფო საწარმოთა რეფორმის საბჭო შეიქმნება, განაცხადა საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა ხუთშაბათს გამართულ მთავრობის  სხდომაზე.

მისი თქმით, ასეთი აუცილებლობა კორონავირუსით გამოწვეული ეკონომიკური კრიზისის გამო წარმოიშვა. პრემიერი იმედს გამოთქვამს, რომ ახალი საბჭო ხელს შეუწყობს ეკონომიკის განვითარებას. 

როგორც ღარიბაშვილმა აღნიშნა, საბჭო სახელმწიფო საწარმოთა რეფორმის სტრატეგიასა და კონკრეტულ სამოქმედო გეგმას შეიმუშავებს და ასევე  უზრუნველყოფს და მეთვალყურეობას გაუწევს რეფორმების დანერგვას ყველა ეტაპზე.

„ჩვენი მთავრობა აქტიურად მუშაობს სახელმწიფო საწარმოების კოპლექსურ რეფორმაზე, რომლის მიზანია, კორპორაციული მართვის უმაღლეს სტანდარტებთან დაახლოება. ეს არის ევროპული ტიპის რეფორმა, რომელიც ეფუძნება საუკეთესო ევროპულ სტანდარტებს და გამოცდილებას. ინიციატივას აქტიურად უჭერს მხარს საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, მსოფლიო ბანკი და „აზიის განვითარების ბანკი“, – განაცხადა ღარიბაშვილმა.

„რეფორმა მოგვცემს საშუალებას, მივაღწიოთ სახელმწიფო საწარმოთა სექტორში ეფექტიანობის ზრდას, რამაც ხელი უნდა შეუწყოს მათი წვლილის გაზრდას ეკონომიკურ საქმიანობაში“, - განაცხადა ღარიბაშვილმა.

კორონავირუსის პანდემიამ ქვეყნის ეკონომიკას დიდი ზიანი მიაყენა. მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი შემოსავლის გარეშე დარჩა, ბიზნესი სტაგნაციას განიცდის, ვითარებას მოქმედი შეზღუდვებიც ართულებს. პანდემიის შედეგების შესარბილებლად მთავრობამ 2020 წლის აპრილში დაამტკიცა ანტიკრიზისული გეგმა მოსახლეობისა და ბიზნესის დასახმარებლად, რომელიც ამ დღემდე რამდენიმე ეტაპად ხორციელდება.

0