„უხერხული გმირი“ - დასავლეთში საბოლოოდ ახადეს ნიღაბი „რუსეთის დანაშაულებს“

78
(განახლებულია 16:18 11.08.2020)
„როსია სეგოდნიამ“ პასუხი გასცა შეკითხვას, როდის ჩაიდინა რუსეთმა მთავარი სამხედრო დანაშაულები ევროპის ხალხთა წინააღმდეგ.

ვიქტორ მარახოვსკი

ერთი შეხედვით, თვითონ კითხვაა უცნაური. ყველაფერი ხომ აშკარაა: ბოლო საერთო ევროპული ომი 1939-1945 წლებში მოხდა. როგორც ჩანს, მაშინ საბჭოთა კავშირმა გააკეთა ყველაფერი ცუდი, რაშიც რუსეთს დაჟინებითა და უხეშად ადანაშაულებენ.

მაგრამ არა.

თუ გადავხედავთ, რას წერდა რუსეთის შესახებ წამყვანი დასავლური მედია 1945 წლის მაისში, აღმოვაჩენთ, რომ ცივილიზაციის წინაშე საბჭოთა ქვეყანას მძიმე ბრალი არ ედო. პირიქით, იქ საყოველთაო პატივი მეფობს, მადლიერება და აღტაცება წითელი არმიის ჯარისკაცების მიმართ. 

„როსია სეგოდნიას“ სპეციალისტებმა დეტალურად შეისწავლეს 1945 წლის მაისის ყველა პუბლიკაცია, რომლებიც დასავლეთის მნიშვნელოვან გამოცემებში — The Times-ში (დიდი ბრიტანეთი), Le Monde-ში (საფრანგეთი) და The New York Times-ში (შეერთებული შტატები) ქვეყნდებოდა. შემდეგ კი ომში სსრკ-ის როლის შესახებ დაწერილ სტატიებსაც გადახედეს, რომლებიც ბოლო 20 წლის განმავლობაში ქვეყნდებოდა იმავე გამოცემებში.

სხვაობა საოცარია.

თუ გადავხედავთ 1945 წლის გაზეთებს, ვნახავთ:

Le Monde: „დიდი რუსი მოკავშირის ღვაწლი ფასდაუდებელია: სწორედ რუსეთის მხარემ სამი წლის განმავლობაში გაუძლო პრაქტიკულად მთელ ზეწოლას ვერმახტის მხრიდან“.

9 მაისი, Times, უინსტონ ჩერჩილი: „ხვალ ჩვენ მადლიერების განსაკუთრებულ ხარკს გადავუხდით ჩვენს რუს მეგობრებს, რომელთა ოსტატობამ ბრძოლის ველზე ერთ-ერთი მთავარი წვლილი შეიტანა საერთო გამარჯვების საქმეში... ამ დღეს დასავლელი ხალხი სიამაყით გამოხატავს თავის პატივისცემას უძლეველი მოკავშირის, რუსეთის მიმართ, რომელმაც სიცოცხლეთა გაწირვითა და მატერიალური განადგურების ხარჯზე, საკუთარ თავზე აიღო გაერთიანებული ერების უმძიმესი ტვირთი“.

10 მაისი, NYT: „საბჭოთა პოლიტიკა რაიხში (ანუ გერმანიის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე) განიხილება როგორც ლიბერალური“.

როგორც უნდა პარადოქსულად ჟღერდეს, რუსეთს მთავარი საომარი დანაშაულები ზუსტად ბოლო წლებში ჩაუდენია. 

არა, რა თქმა უნდა, ყველაფერი ათწლეულების განმავლობაში მატულობდა. ჩერჩილის მიერ ფულტონში წარმოთქმული სიტყვის შემდეგ, რომელმაც რუსი მოკავშირე ევროპაზე გადაწოლილ პირქუშ ღრუბლად წარმოაჩინა, საბჭოთა კავშირი უბრალოდ ვეღარ დარჩებოდა დასავლურ სამყაროში სინათლის ძალების კოალიციის სრულუფლებიან წევრად ფაშისტური სიბნელის წინააღმდეგ. 

მაგრამ წითელი არმიის გადაქცევა გმირ-გამათავისუფლებელთა არმიიდან, რომელმაც ნაციზმს ხერხემალი გადაუტეხა, მოძალადე-დამმონებელ არმიად, ძალიან სწრაფად შეუძლებელი იყო ერთი მარტივი მიზეზის გამო: თითოეული თანამედროვე ხუთი წლის განმავლობაში იყო ომის მოწმე, ომის მონაწილე, ომისგან დაზარალებული. 1940-იანი, 1960-იანი და ასევე 1980-იანი წლების ფრანგები უმეტესწილად ისინი იყვნენ, ვისაც ჯერ კიდევ ახსოვდა გერმანული ოკუპაცია. 1970-იანი და 1980-იანი წლების ინგლისელები კი იყვნენ სწორედ ის ინგლისელები, რომლებიც წლების განმავლობაში დაძაბული დუმილით უსმენდნენ და ემალებოდნენ გერმანულ დაბომბვებსა და სარაკეტო შეტევებს.

აშშ-შიც კი, ანტიკომუნიზმის კერაში, მთავარი რუსოფობები ჰიტლერის კოლაბორაციონისტები იყვნენ, რომლებიც შურისძიებას სამყაროს ბოლოში დაემალნენ, მათ გვერდით კი ცხოვრობდა ნაციზმს გაქცეული ასობით ათასი, თუ არა მილიონობით, ებრაელი, რომელთათვისაც ოსვენციმის შტურმით ამღები საბჭოთა ჯარისკაცის დემონიზაცია მკრეხელობა იყო.

ამიტომ მსოფლიო მატიანეში „უხერხული გმირის“ — რუსი ჯარისკაცის არსებობის ატანა ათწლეულების განმავლობაში მოუხდათ, გადაჰქონდათ რა აქცენტები ნელ-ნელა და ნახევარ გრადუსობით. ომის ყოველი ახალი გადაწერა და ახალი პერსონაჟების დამატება საბრძოლო ტილოზე, წაშლა და სიღრმეში არასაჭირო სცენებისა და მოვლენების შეტანა, ყოველთვის რაიმე აქტუალურის ფონზე ხდებოდა.

1980-იან წლებში, როცა ჯერ კიდევ სოციალისტური პოლონეთი გახდა სისტემათა შორის მთავარი ბრძოლის არენა (პოლონელები ითხოვენ დემოკრატიას, პოლონელები აპროტესტებენ რეპრესიებს, გდანსკის ელექტრიკოსი ლეხ ვალენსა ნობელის პრემიას იღებს), სამხედრო ტილოზე უკანა რიგებიდან წინა პლანზე მოლოტოვ-რიბენტროპისა და კატინის პაქტი (კონვენცია) გამოიხმეს. ამასთან პოლონეთი გამოცხადდა „გერმანიის პირველ მსხვერპლად“, რამაც შესაძლოა გარკვეულწილად გააკვირვა ჩეხები და სლოვაკები, რომელთა ქვეყანაც გერმანიამ ერთი წლით ადრე პოლონეთთან და უნგრეთთან ერთად „ძმურად“ დაფლითა.

90-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც გერმანია გაერთიანდა და მკაცრად მოითხოვა საბჭოთა ჯარების გაყვანა მისი ტერიტორიიდან, ცალკე აღებული კონიუნქტურული თავიდან ამოყვინთა მაგიურმა ციფრმა „ორი მილიონი გაუპატიურებული გერმანელით“. მათში არ იყო (და არც ახლა არის) არაფერი, გარდა იდიოტური გათვლისა, რომელიც შემდეგ ცელულოიდში ჩამოისხა და ასობით წიგნსა და ათასობით სტატიაში ჩაიწერა. 

90-იანების ბოლოსა და 2000-იანების დასაწყისში, ნატოსა და ევროკავშირის მიერ ყოფილი საბჭოთა ბალტიისპირეთის ქვეყნების გადაყლაპვითა და პოტენციურად საშიშ ადგილობრივ რუსულენოვან მოახლეობაზე ზეწოლით, დასავლურ მედიაში სასეირნოდ გამოვიდა ნარატივი დამონებული ბალტიის შესახებ.

2010 წლის მეორე ნახევარში კი, უკრაინაში გადატრიალებისა და ყირიმის დაბრუნების შემდეგ, შეიქმნა იდეალური ინფორმაციული ფონი იმისათვის, რომ უხერხული გმირი, რუსი ჯარისკაცი, საბრძოლო ტილოდან საერთოდ წაეშალათ.

ამ აქციის დასაწყისად იქცა სერბეთში აშშ-ის ელჩ მაიკლ კირბის განცხადებები 2014-ში და პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის გჟეგოჟა სხეტინის განცხადება 2015 წელს, რომ „ოსვენციმი გაათავისუფლეს არა რუსებმა, არამედ „უკრაინის პირველმა ფრონტმა“. ამ თემას ერთდროულად Le Monde-ის შვიდი პუბლიკაცია მიეძღვნა („რუსები შეურაცხყოფილნი არიან იმ განცხადებებით, რომ ოსვენციმი წითელი არმიის უკრაინელმა ჯარისკაცებმა გაათავისუფლეს“).

კულმინაცია კი ამ ზამთარს მოვისმინეთ, როცა ოსვენციმის გათავისუფლების 75-ე წლისთავის აღნიშვნის დროს აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა მაიკლ პენსმა თავის საზეიმო სიტყვაში მოახერხა ამერიკელი ჯარისკაცების ხსენება (რომლებიც იქ არ ყოფილან) და არ უხსენებია საბჭოთა ჯარისკაცები (რომლებმაც არა მხოლოდ გაათავისუფლეს ბანაკი, არამედ მისი გათავისუფლება რამდენიმე ასეული ადამიანის სიცოცხლით გადაიხადეს).

მარტივად რომ ვთქვათ, წლებთან ერთად ომის გადაწერა უფრო გაბედული ხდება, ხოლო ფერები — უფრო მკვეთრი. მოწმეები თითქმის არ დარჩნენ — 1945 წელს ვინც საბავშვო ბაღში დადიოდა, ახლა 80 წლისანი არიან. NYT-ში უკვე ვერავინ გაიხსენებს, თუ როგორ აქებდა ეს გაზეთი საბჭოთა ჯარისკაცებს ადგილობრივების მიმართ გამოჩენილი ლიბერალობისთვის. 

75 წლის შემდეგ მეორე მსოფლიო ომი დასავლურ მატიანეში ძირითადად შემდეგ მოვლენებს მოიცავს: 

  • მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტი, პოლონეთისა და კატინის ორმაგი ოკუპაცია;
  • საფრანგეთის ოკუპაცია და ბრიტანეთისთვის ბრძოლა;
  • ჰოლოკოსტი და პერლ-ჰარბორი;
  • დესანტი ნორმანდიაში, აფრიკული კამპანია და ივო ჯიმა;
  • დასავლეთ ევროპის გათავისუფლება მხეცი ნაცისტებისგან და აღმოსავლეთ ევროპის დაპყრობა მხეცი რუსების მიერ.

ამიტომ, თუ 1945 წელს სსრკ-ზე ნეგატიური ცნობების მხოლოდ მცირე კვალი შეინიშნებოდა დასავლეთის წამყვან მედიაში, ახლა ეს ცნობები წარსულის სურათს თავიდან ქმნის.

ყველაფერი ვალერსტაინის კონცეფციის შესაბამისადაა - რომ „წარსული ყოველთვის აწმყოზეა დამოკიდებული“.

თუმცა არის კარგი ამბავიც. დასავლელმა წარსულის პულტის მპყრობელებმა უკვე წაშალეს ყველაფერი დიდი ომის საკუთარი სურათიდან, რაც არ მოსწონდათ და მიახატეს ყველაფერი, რაც სურდათ.

და რაც მათ გამოუვიდათ, უკვე იმდენად განსხვავდება იმისგან, რაც რუსეთის ქალაქებსა და ძეგლებს, საძმო საფლავებსა და მემორიალებს, მემუარებსა და ფილმებს, ენასა და კულტურას ახსოვს, და რომ ეს უბრალოდ ორი სხვადასხვა ისტორიაა.

რუსი ხალხის მეხსიერების შეუმჩნევლად შეცვლა მხოლოდ ერთი გზით არის შესაძლებელი — რუსეთის დანგრევითა და ხალხის მეხსიერების ფიზიკურად წაშლით — მოქირქილე პრაღელი პოლიტიკოსების მსგავსად, რომლებმაც გმირულად დაამარცხეს ბრინჯაოს მარშალი კონევი.

მაგრამ არსებობს მოსაზრება, რომ დასავლელ „რეალობის მბრძანებლებს“ ახლა ეს რვა ათეული წლის წინანდელ ჰიტლერელებზე უკეთ ვერ გამოუვათ.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

78
ელიოტ ჰიგინსი

მიმოხილვა: ფეიკების ფაბრიკა და მისი ნამდვილი მფლობელები

19
ბოლო დროს საინფორმაციო სააგენტო Bellingcat კვლავ გამოჩნდა საინფორმაციო ლენტებში. პერსონაჟმა „ელიოტ ჰიგინსმა“, რომელიც მედიასაშუალებებში თავს მის შემქმნელად წარმოაჩენს, წიგი გამოსცა.

ვიქტორია ნიკიფოროვა

მისი თანამებრძოლი „ქრისო გროზევი“, იგივე „მორის რაკუშიცკი“, ახალი მხილებების პირობას დებს. ამ მხილებების ფასი დიდი ხანია ცნობილია — დონბასში ბოინგის ჩამოგდების, სირიის გუტაში ქიმიური შეტევის, სკრიპალებისა და  ნავალნის მოწამვლების შესახებ ფეიკების ავტორები არასდროს იწუხებდნენ თავს სიმართლესთან მიახლოებით.

ამ ფაბრიკაციებზე სერიოზული საუბარი შეუძლებელია, ვინაიდან ისინი ჟურნალისტური გამოძიების ჟანრის  კომპრომეტაციას ახდენს. უფრო საინტერესო თავად Bellingcat–ის გაჩენის საკითხია. საერთოდ, როგორ გაჩნდა ფეიკების ეს ფაბრიკა?

2010 წლის დასაწყისში ავღანეთში ამერიკული სამხედრო დაზვერვის შეფმა მაიკ ფლინმა საინტერესო მოხსენება „როგორ შევაკეთოთ დაზვერვა“ (Fixing Intel) გამოაქვეყნაპარტიზანული ომი თავის გამოწვევებს აყენებდა, რომლებსაც მოუქნელი სადაზვერვო სტრუქტურები ვერ უმკალვდებოდნენ. ფლინმა და მისმა თანაავტორებმა კოლეგებს შესთავაზეს, მიეღოთ ინფორმაცია ყველაგან, ვინც მისი გაზიარებისთვის მზად იყო — ადგილობრივი მოსახლეობისგან, ჟურნალისტებისგან, არაკომერციული ორგანიზაციების წარმომადგენლებისგან, გაეროს თანამშრომლებისგან თუ სამოქალაქო აქტივისტებისგან.

უნდა მოგროვებულიყო არა მარტო სამხედრო ინფორმაცია, არამედ ყველაფერი, რაც ქვეყანაში ხდებოდა. და გზადაგზა უნდა განსაიდუმლოებულიყო ყველაფერი, რაც შეიძლებოდა, და ამასთან შეკრებილი ცნობები უხვად უნდა წარდგენოდათ ნატოელ მოკავშირეებს, ჟურნალისტებს, არაკომერციულ ორგანიზაციებს... საერთოდ ყველას.

სწორად დაფორმატირებული და მიწოდებული ინფორმაცია იარაღის სახეს იღებდა. ის ადგილობრივ მოსახლეობას აჩვენებდა, როგორ ზრუნავდნენ მათზე ოკუპანტები და ამსთან ამერიკას ბრწყინვალე დემოკრატიად წარმოაჩენდა, რომელმაც კანონი და წესრიგი მიიტანა ახლო აღმოსავლეთში.

ინფორმაცია სპეციალურად შერჩეულ სპეციალისტებს უნდა დაეხარისხებინათ. ფლინის რჩევით, უნდა აერჩიათ „ყველაზე ნიჭიერები და ყველაზე მშივრები“. მათ უნდა აღენუსხათ ყველა წვრილმანი, სცოდნოდათ გეოლოკაციასთან და ღია წყაროებთან მუშაობა. მოსხსენების ბოლოს ავტორები ციტირებდნენ ამერიკული დაზვერვის ვეტერან სემუელ უილსონს: „ინფორმაციის 90% ღია წყაროებიდან მოდის. <…> დაზვერვის ნამდვილი გმირი — ეს შერლოკ ჰოლმსია და არა ჯეიმს ბონდი“.

დაახლოებით იმავე დროს ავღანეთში სამსახურს გადიოდა ბრიტანეთის არმიის ოფიცერი ბობ სილი. ინგლისური გაზეთები მას მზვერავად მოიხსენიებენ, თუმცა ამის დამადასტურებელი ფაქტები არ მოჰყავთ. შესაძლოა 2008-2017 წლებში ბობ სილი ნამდვილად რაღაც ამგვარით იყო დაკავებული ერაყში, ავღანეთში, ლიბიასა და სირიაში.

თუმცა ახლაც კი, როცა ის საჯარო პოლიტიკოსი გახდა, სილი შტირლიცივთ იქცევა.  მას არ გამოუქვეყნებია არცერთი ფოტო, რომლებზეც მისი ახლობლები, მშობლები თუ იდუმალი მეუღლე იქნებოდნენ აღბეჭდილი. პერების წიგნში ქალი მოხსენიებულია როგორც „ნატა რასიმასი“, თუმცა მის შესახებ არანაირი ინფორმაცია არ მოიპოვება. სილი ყველგან მარტო ჩნდებოდა და სხვათა შორის, ძალიან აქტიურობს ჰომოსექსულების უფლებებისთვის. მისი ბიოგრაფია თავისებურად საინტერესოა. სილი დიდგვაროვანი ოჯახის წარმომადგენელია, რომელიც ასი წლის წინ ერთ–ერთი უმდიდრესი იყო ინგლისში. მისი საგვარეულო ხე პოემასავით იკითხება — იქ სულ ბარონები, ბარონეტები, გუბერნატორები, მინისტრები და პარლამენტარები არიან. სილის საგვარეულოში ყველა ვაჟი ჰეროუში სწავლობდა, მათ ხან უინსტონ ჩერჩილი ნათლავდა და ხანაც პრინცი ფილიპი. ცოტა ხნის წინ სილები მსა ხიობ ბენედიქტ კემბერბეჩს დაუნათესავდნენ, რომელიც ასევე ცნობილი არისტოკრატია. როგორც კუნძულ უიატის უმსხვილესი მიწათმფლობელი, ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა სილი 2017 წელს პარლამენტში აირჩიეს — ეს ასეთი ოჯახური ტრადიციაა. პარლამენტში კონსერვატორების დეპუტატი აგრესიულ ანტირუსულ დღის წესრიგს უწევს პოპულარიზაციას.

ჰეროუს დამთავრების შემდეგ, ბობ სილი 1990–იანების დასაწყისში სტრინგერად მუშაობდა პოსტსაბჭოთა სივრცეში. ის რეპორტაჟებს წერდა კიევიდან, ტარსპოლიდან, ჩეჩ ნეთიდან. მისი მთავარი დამსაქმებელი გაზეთი The Times–ი იყო.

2012 წლის დასაწყისში ინტერნეტში გაჩნდა Brown Mozes–ის ბლოგი („მუქკანიანი მოსე“). ასე ჰქვია ფრენკ ზაპას სიმღერას.  ბობ სილის უყვარს როკ–მუსიკა, რაღაც პერიოდში ბრიტანულ MTV–ზეც კი მუშაობდა და შესანშნავად უკრავს გიტარაზე.

მოგვიანებით Brown Mozes–ს მედიასაშუალებები „ბრწყინვალე ბლოგერს“ უწოდებენ, თუმცა სინამდვილეში მისი წაკითხვა სრულიად შეუძლებელია. ეს უბრალოდ საგაზეთო სტატიების კომპილაციაა — მოსაწყენი, ერთფეროვანი და არამახვილგონივრული.

თავიდან „მოსე“ რუპერტ მერდოკის News Corporation–ში პირადი მონაცემების მოპარვასთან დაკავშირებულ სკანდალს აშუქებდა. მასინ საზოგადოებას სერიოზული ეწვები გაუჩნდა, რომ ავსტრალიელ მედიამაგნატზე სპეცსამსახურების კორუმპირებული თანამშრომლები მუშაობდნენ. „მოსეს“  ბლოგს ბეჯითად გადაჰყავდა მკითხველები ამ თემიდან შორს და ყველა ისარი სკოტლანდ–იარდზე გადაჰქონდა. მაგრამ ამას არავინ კითხულობდა. ერთი–ორი კომენტარი — ეს მაქსიმუმი იყო, რასაც  ბლოგერი იღებდა თავისი აუდიტორიისგან.

რაღაც დროის შემდეგ „მოსე“ სირიის თემაზე გადაერთო. უცნობი ბლოგერი აკეთებს ყველაფერს, რაც ალბათ უნდა გაეკეთებინა ფლინის მოხსენების „ნიჭიერ და მშიერ“ ანალიტიკოსს. ის ნახულობს YouTube–ზე სირიიდან ატვირთულ ვიდეოებს და მერე შესაფერისი დასათაურებებით ავრცელებს. მაგალითად: „შრაპნელით დახოცილი ათამდე ახალშობილი“.

მაგრამ ბლოგერი არ ააანალიზებს ინფორმაციას, ის უბრალოდ სასურველ თარგს არგებს მას. ის ერთმნიშვნელოვნად ადანაშაულებს ხულის ტრაგედიაში სირიის ხელისუფლებას, მიუხედავად შემდგომი გამოძიებით ნაჩვენებისა, რომ მა სობრივი ხოცვა–ჟლეტა ბოევიკებს მოწყობილი იყო. ეს უკვე არანაირი დაზვერვა არ არის, ეს წმიდა წყლის პროპაგანდაა.

და ზუსტად აქ „პოულობს“ და საზოგადოების წინაშე წარადგენს The New York Times–ი სამხედრო კორესპონდენტსა და ყოფილ საზღვაო ქვეით სი ჯეი ჩივერსს, რომელიც ერთი პერიოდი გაზეთის მოსკოვის ბიუროსაც ხელმძღვანელობდა. ის ხორვატიიდან სირიაში იარაღის ექსპორტის შესახებ გამოძიებას აქვეყნებს. სტატიის ანახმად, ავტორს მასალები მიაწოდა ბლოგერმა, რომის ფსევდონიმიცაა Brown Mozes–ი. რეალურად კი მას „ელიოტ ჰიგინსი“ ჰქვია. ბრიტანული და ამერიკული მედიასაშუალებები ჰიგინსის „გაქაჩვას“ იწყებენ: „მოკრძალებული სათვალეებიანი“, „ინტელიგენტი“, „გიკი“ — და ამავე დროს სირიის რეჟიმის „დანასაულებესაც“ ხდის ფარდას. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ჰიგინსი უკვე რვა წელია, რაც მედიასაშუალებებში პოზირებს, მისი მშობლების შესახებ არაფერია ცნობილი. ასე რომ, მისი სახლ–გვარი შესაძლოა გამოგონილიც კი იყოს.

არ არსებობს არანაირი მტკიცებულება იმისა, რომ ის ნამდვილად ცხოვრობს ლესტერში თურქ მეუღლესთან და ორ შვილთან ერთად. სრულიად გაუგებარია, როგორ შოულობდა ფულს, თუ მთელი დღეები და ღამეები YouTube–ში „იჯდა“. ვინ იხდიდა იპოთეკით ნაყიდი საცხოვრებლის გადასახადებსა და სხვა ხარჯებს. ნუთუ ცოლი, რომელიც ფოსტაში მუშაობს? და საერთოდ, როგორ იქცა პროფესიონალ სამხედრო ანალიტიკოსად კაცი, რომელსაც არ დაუმთავრებია უმაღლესი სასწავლებელი, გამოგდებულია ყველა სამსახურიდან, არ იცის არცერთი უცხო ენა, არ უმსახურია ჯარში, და, როგორც თავად აღიარებს, იარაღში Х-Box–ის მოთამაშეებზე უკეთესად ვერ ერკვევა?

ბევრი რამ თავად ჰიგისმაც ვერ ახსნა. 2013 წელს მისდამი სიმპათიითგანწყობილი „ნიუორკერის“ კორესპონდენტმა მას  ჰკითხა, თუ რატომ დაარქვა თავის ბლოგს ასეთი სახელი. „შემთხვევით — უპასუხა ბლოგერმა.

ჰიგინსის სახელზე გაფორმდა სააგენტო Bellingcat–ი, რომელზეც ანტირუსული მხილებები ქვეყნდება. თუმცა არცერთი მათგანი არ არის გამყარებული მტკიცებულებებით. მიუხედავად ამისა,ყოველი მათგანი ხდება რუსეთზე საინფორმაციო შეტევისა და შემდგომი სანქციების საბაბი.

ამ დროს ბობ სილი საჯარო პოლიტიკოსი და პოპულარული სამხედრო ანალიტიკოსი ხდება. პარლამენტარი სულ უფრო აგრესიულ ტექსტებს ქმნის. Brexit–ის შემდეგ  ბრიტანეთი, მისი ჩანაფიქრით, „გლობალური“ უნდა გახდეს — ანუ ყველა პარტნიორს თავს თავისი მმართველობა უნდა მოახვიოს. მის მთავარ მტრად სილიმ რუსეთი დანშნა — რუსეთი ხან შპიონებს გზავნის, ხან დეზინფორმაციას ეწევა, ხან კი სულაც „მესამე მსოფლიო ომს აწარმოებს და იმარჯვებს“. 

„აგრესიული რუსეთისგან თავდაცვის ათი მეთოდი“, „რუსეთის ორმოცდაათი ინსტრუმენტი დასავლეთის წინააღმდეგ ჰიბრიდულ ომში“ — სილის აშკარად არაჯანსაღი ფიქსაცია აქვს რუსულ თემაზე. ალბათ რაღაც გადახდა თავს 90–იანების პოსტსაბჭოთა სივრცეში.

როგორც სამხედრო ანაიტიკოსი, ის ამუშავებს „არაკონვენციური ომის“ — ანუ სოციალურ ქსელებში დეზინფორმაციის, პროპაგანდის, პროვოკაციის თემას. ეს ზუსტად ისაა, რითაც Bellingcat–ია დაკავებული საინფორმაციო სივრცეში.

2018 წელს ბობ სილიმ პოლიტიკური Coming out-ი მოაწყო. მან  პრესკონფერენცია ჩაატარა Bellingcat–ისთვის პარლამენტში სკრიპალების თემაზე. „აი ისინი, ჩვენი თანამედროვე სერლოკ ჰოლმსები, წარუდგინა მან კოლეგებს ჰიგინსი და გროზევი. — მათი ციფრული დეტექტიური გამოძიებები უნიკალურია“.

მას შემდეგ პარლამენტარი ღიად ასაზრდეობს Bellingcat–ს.მან შეიყვანა ელიოტ ჰიგინსი ატლანტიკურ საბჭოში და კემბრიჯის ჰენრი ჯეკსონის საზოგადოებაში — ყველაზე რუსოფობიულ ანალიტიკურ ცენტრებში. ღმერთმა იცის, რა ურთიერთობები აკავშირებს „ლესტერელ გიკსა“ და კუნძულ უაიტის არისტოკრატს, მაგრამ ყველზე ძლიერ მათ რუსეთისადმი სიძულვილი აერთიანებს.

საინტერესოა, რომ ბობ სილის ერთ–ერთი ყველაზე კაშკაშა წინაპარი, გენერალი ჯონ სილი, მოტისტოუნის პირველი ბარონი, მთელი სიცოცხლე მეგობრობდა ჩერჩილთან, მაღალი პოსტები ეკავა და ამასთან, გერმანიაში მოგზაურობისას საშინლად მოიხიბლა ფიურერით: „ბატონი ჰიტლერი აბსოლუტურად პატიოსანი, გულწრფელი და არაეგოისტი ადამიანია“, — განუცხადა მან ინგლისის პერებს. სავარაუდოდ, ჰიტლერის იდეა Drang nach Osten–ი („ზეწოლა აღმოსავლეთზე“) სილის მემკვიდრეობით გადაეცა.

მისი Bellingcat–ელი თანამბერძოლის, იდუმალი მედიამენეჯერის, ხრისტო გროზევის პატრონი ასევე არ განიცდის კეთილ გრძნობებს რუსეთის მიმართ. კარლ ჰაბსბურგ–ლოტარინგიელი, რომელთანა მთელი ცხოვრება მეგობრობს გროზევი, აქამდე ტრავმირებულია წინაპრების სამფლობელობის დაკარგვით. გახდა რა ჰაბსბურგების სახლის თავი, მას, მამისგან განსხვავებით, უარი არ უთქვამს საიმპერიო მიწებზე უფლებებზე. პოსტსაბჭოთა სივრცე მისთვის დაკარგული სამემკვიდრეო მამულია. სხვა თა შორის, ჰაბსბურგის მეუღლე ფრანჩესკა ტისენი ლეგენდარული გერმანელი მეწარმის შვილიშვილია, რომელიც უხვად აფინანსებდა ჰიტლერის ხელისუფლებაში მოსვლასა და მის შეიარაღებას.

დასავლეთის კლანების ელიტური ოჯახებისთვის რუსეთის გარშემო ლიმიტროფების ტერიტორიები არავისი მიწები არ არის — ეს უბრალოს სამონადირეო სავარგულებია. ადგილობრივი მოსახლეობა კი — მიუხედავად მათი პროგრესულობისა თუ ჩამორჩენილობსაი — ფლორისა და ფაუნის ნაირსახეობაა და მეტი არაფერი. ისეთი ინსტრუმენტები კი, როგორიცაა Bellingcat–, იდეალური იარაღია ჰიბრიდული ომისთვის.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

19
კორონავირუსის ეპიდემია

COVID-19-ის ერთი წლის ქრონიკა და ინფიცირებული ეკონომიკის ანამნეზი...

1015
(განახლებულია 15:57 01.03.2021)
რატომ და როგორ იზრდებოდა საქართველოში კოვიდ-ინფიცირებულთა რაოდენობა. ერთი წლის ქრონიკა ციფრებში. დაუშვა თუ არა მთავრობამ შეცდომა, როცა შეზღუდვების შემსუბუქების გადაწყვეტილება მიიღო და რა დაღი დაასვა COVID-19-მა ქვეყნის ეკონომიკას?

სამსონ ხონელი

ერთი წელი გავიდა, რაც მთავრობის კანცელარიაში გამართულ ბრიფინგზე ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრმა ეკატერინე ტიკარაძემ გვაუწყა, რომ საქართველოში COVID-19-ით ინფიცირების პირველი შემთხვევა ლაბორატორიულად დადასტურდა. ვფიქრობ, ურიგო არ იქნება, განვლილ პერიოდს კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი, ვნახოთ, როგორი იყო ვირუსის გავრცელების დინამიკა, რა კონკრეტული ნაბიჯები გადადგა სახელმწიფომ უხილავ მტერთან საბრძოლველად და, რაც მთავარია, როგორ აისახა COVID-19-ის პანდემია ქვეყნის ეკონომიკაზე.

ამთავითვე უნდა ითქვას, მთავრობამ ეპიდემიოლოგების რეკომენდაციები გაითვალისწინა და COVID-19-თან საბრძოლველად მზადება ჯერ კიდევ 2019 წლის დეკემბერში დაიწყო. მომდევნო წლის იანვრის თვის ბოლოს ვირუსის გავრცელების პრევენციის სამოქმედო გეგმა დაამტკიცა, 29 იანვარს ჩინეთთან, ხოლო 23 თებერვალს ირანთან საჰაერო მიმოსვლა შეაჩერა.

მას შემდეგ, რაც COVID-19-მა საქართველომდეც მოაღწია, მარტის დასაწყისში სკოლებსა და უმაღლეს სასწავლებლებში სასწავლო პროცესი შეწყდა, დაიხურა საბავშვო ბაღებიც. მარტის პირველ კვირაში იტალიასთან ავიამიმოსვლა აიკრძალა, ხოლო მაღალი გავრცელების ზონის ქვეყნებიდან ჩამოსულ მოგზაურებს ორკვირიანი კრანტინი და თვითიზოლაცია დაუწესდა.

მარტის თვის მეორე დეკადაში ნებისმიერი უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის საზღვარი ჩაიკეტა. ამავე პერიოდში დაიხურა სამთო კურორტები, აიკრძალა სამარშრუტო მიკროავტობუსების მოძრაობა, დაიხურა ყველა ტიპის ბაზრობები და სავაჭრო ცენტრები. 21 მარტს კი საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. აიკრძალა ათ ადამიანზე მეტის შეკრება და შესაძლო დარღვევევბზე საკმაოდ მაღალი ჯარიმა დაწესდა – ფიზიკური პირებისთვის 3000 ლარი, იურიდიული პირებისთვის – 15 000 ლარი.

31 მარტს საყოველთაო კარანტინი გამოცხადდა. აიკრძალა საქალაქთაშორისო და ყველა სახის მუნიციპალური ტრანსპორტი. მგზავრობა ნებადართული დარჩა მხოლოდ კერძო ავტომობილებით, ასევე ტაქსით. საღამოს 21:00 საათიდან დილის 06:00 საათამდე კომენდანტის საათი გამოცხადდა, ხოლო დიდ ქალაქებში საკონტროლო-გამშვები პუნქტები მოეწყო. აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით სასაფლაოები ჩაიკეტა. ამავე პერიოდიდან დახურულ სივრცეში პირბადის ტარება სავალდებულო გახდა.

აპრილის თვის ბოლოს მკაცრი შეზღუდვების ეტაპობრივი მოხსნა დაიწყო, თუმცა საგანგებო მდგომარეობა მაისის თვის ბოლომდე გახანგრძლივდა. ამავე პერიოდში ხალხის რჩეულებმა „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ კანონში ცვლილებები შეიტანეს. მთავრობას თითქმის იგივე უფლებები მიენიჭა, რაც საგანგებო მდგომარეობის დროს, იმ განხვავებით, რომ პრეზიდენტისა და პარლამენტის თანხმობა საჭირო უკვე აღარ იყო. კანონის მოქმედების ბოლო ვადა 15 ივლისით განისაზღვრა, თუმცა ის ჯერ მიმდინარე წლის 1 იანვრამდე, ბოლოს კი 1 ივლისამდე გახანგრძლივდა.

ზაფხულის თვეებში, სავარაუდოდ, ტურისტული სეზონის გადასარჩენად შეზღუდვების დიდი ნაწილი უკვე მოხსნილი იყო. 2020 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით, ინფიცირების სულ 1487 და გარდაცვალების 19 შემთხვევა იყო დაფიქსირებული. ეს, მოსახლეობის რაოდენობის გათვალისწინებით, მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი იყო. ეპიდემიოლოგთა დიდი უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ საშემოდგომოდ ინფიცირების რაოდენობის მატება სწორედ საზაფხულოდ კოვიდ-რეგულაციების შემსუბუქების შედეგია.

სექტემბრის ბოლოს COVID-19-ით ინფიცირებულთა საერთო რაოდენობამ 6192-ს მიაღწია. ზუსტად ერთი თვის შემდეგ ეს მაჩვენებელი 40 ათასს მიუახლოვდა. ინფიცირების შემთხვევათა რაოდენობამ პიკს ნოემბერ-დეკემბერში მიაღწია. თუ გიორგობისთვის ბოლოს ქვეყანას 136.000-მდე კოვიდ-ინფიცირებული ჰყავდა, გასული წლის ბოლოს მათი რაოდენობა 227.000-მდე გაიზარდა.

მთავრობა იძულებული გახდა, ოქტომბრიდან შეზღუდვები ისევ გაემკაცრებინა. პირბადე გარე სიცრცეშიც სავალდებულო გახდა. ნოემბრის პირველი დეკადის ბოლოს გადაადგილება 21:00 საათიდან 05:00 საათამდე აიკრძალა. კომენდატის საათის გამოცხადებიდან მალევე, 28 ნოემბრიდან ქვეყანა კიდევ ერთხელ ჩაიკეტა, ანუ „ლოკდაუნი“ მეორედ გამოცხადდა. აქვე მოგახსენებთ, რომ 2020 წლის 21 მარტიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით კოვიდ-რეგულაციების დარღვევის გამო თითქმის 37 მილიონი ლარის ჯარიმა გამოიწერა.

დარწმუნებული ვარ, მკითხველს კარგად მოეხსენება, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ახლად დამტკიცებულმა ირაკლი ღარიბაშვილმა სულ რამდენიმე დღის წინ საზოგადოებას კოვიდ-რეგულაციების ეტაპობრივად მოხსნის გეგმა გააცნო. გარკვევით ითქვა ისიც, რომ თუ მოსახლეობა პირბადის ტარებისა და დისტანციის დაცვის წესს გაითვალისწინებს, ქვეყანა თანდათან ცხოვრების ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდება. როგორ აისახება შეზღუდვების მორიგი მოხსნა ეპიდემიოლოგიურ ვითარებაზე, ამას დრო გვიჩვენებს, მანამდე კი საზოგადოებაში არ წყდება დისკუსია − როდიდან და რა სახის რეგულაციები უნდა დაწესებულიყო, როგორია კოვიდ-შეზღუდვების ეფექტი ეპიდსიტუაციაზე და მისი ნეგატიური ზემოქმედების ხარისხი ეკონომიკაზე?

არახალია, ეკონომიკური მდგომარეობა მძიმეა. თანმიმდევრულად მივყვეთ და რამდენიმე პარამეტრი მიმოვიხილოთ.

მთლიანი შიდა პროდუქტი − გასულ წელს ქვეყანაში ეკონომიკური ვარდნის მაჩვენებეელი 1994 წლიდან მოყოლებული ყველაზე უარესი – 6.1 პროცენტი იყო, რაც მთლიანი შიდა პროდუქტის შემცირების მსოფლიო მაჩვენებელს 2.1 პროცენტით აღემატება. არასახარბიელოა მიმდინარე წლის პროგნოზიც. მართალია, ბიუჯეტი 4.3 პროცენტიან ეკონომიკურ ზრდაზე დაიგეგმა, ხოლო ეროვნული ბანკის შეფასებით, მიმდინარე წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი 4 პროცენტით უნდა გაიზარდოს, მაგრამ ფაქტია, რომ ახალი წლის პირველი თვე ეკონომიკის 11.5 პროცენტიანი შემცირებით დასრულდა. 

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები − სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს გასული წლის საბოლოო შედეგები ჯერ არ გამოუქვეყნებია და ჩვენც ისღა დაგვრჩენია, პირველი სამი კვარტლის მონაცემებით ვიხელმძღვანელოთ. ამ პერიოდში საქართველოში 719 მილიონი ამერიკული დოლარის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია განხორციელდა, რაც 2019 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 24 პროცენტით ნაკლებია და ბოლო ათი წლის ყველაზე ცუდი მაჩვენებელია.

საგარეო ვაჭრობა − გასულ წელს საგარეო სავაჭრო ბრუნვა შემცირდა, კერძოდ, ექსპორტი 11.1 პროცენტით, ხოლო იმპორტი − 16.6 პროცენტით შემცირდა. ანალიტიკოსთა შეფასებებით, იმპორტის შედარებით უფრო დიდი მოცულობით შემცირება მისი ადგილობრივი ნაწარმით ჩანაცვლებამ კი არა, ნავთობზე ფასების ვარდნამ და მსყიდველობითუნარიანობის კლებამ განაპირობა.

ფულადი გზავნილები − გასული წლის განმავლობაში საქართველოში საზღვარგარეთიდან რეკორდული ოდენობის − 1.886 მილიარდი დოლარის ფულადი გზავნილი განხორციელდა, რაც 2019 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.8 პროცენტით მეტია, ხოლო მიმდინარე წლის იანვარში ეს მაჩვენებელი, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 19 პროცენტით გაიზარდა. ანალიტიკოსთა შეფასებით, COVID-19-ის პანდემიისა და ეკონომიკური კრიზისის ფონზე, როდესაც საგარეო ვაჭრობაც შემცირდა, ინვესტიციების მოცულობაც, ტურიზმიც და პრაქტიკულად ყველა სხვა ეკონომიკური აქტივობა, უცხოეთიდან საქართველოში ფულადი გზავნილების ზრდაში გარკვეული როლი მისმა ბოლომდე გაოფიციალურებამაც შეასრულა. სატრანსპორტო მიმოსვლის აკრძალვის გამო ემიგრანტებმა თანხის ახლობლისთვის ხელზე გატანების საშუალება დაკარგეს. ფულადი გზავნილები კონკრეტულ ადრესატამდე საბანკო სისტემის გავლით მიდიოდა და, შესაბამისად, მარტივად აღირიცხებოდა.

ტურიზმი − არავის გაუკვირდება, სფეროდან შემოსავალი ფაქტობრივად განულდა. სექტორი 2000-იანი წლების მაჩვენებლებს დაუბრუნდა.   

უმუშევრობა − გასული წლის მეოთხე კვარტალში უმუშევრობა 3.8 პროცენტით გაიზარდა და 20.4 პროცენტი შეადგინა, რაც 2018 წლის პირველი კვარტლის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. დასაქმებულთა საერთო რაოდენობა 1,197 მილიონს დაუბრუნდა, რაც შვიდი წლის წინანდელი მაჩვენებელია.  

ეროვნული ვალუტა − თავისი არსებობის მეოთხედსაუკუნოვანი ისტორიის განმავლობაში ლარის კურსი დოლართან მიმართებაში პირველად გასცდა სამიან ნიშნულს. გასულ წელს ლარი საშუალოდ 16 პროცენტით გაუფასურდა.

და, ბოლოს, სიღარიბისა და უკიდურესი სიღარიბის ზუსტი სტასტისტიკა უცნობია, მაგრამ ცნობილია, რომ გასულ წელს სოციალური დახმარების მიმღებ პირთა რაოდენობა თითქმის 100 ათასით გაიზარდა და ნახევარ მილიონს გადააჭარბა.

ასეთია COVID-19-ის ერთი წლის არასრული სტატისტიკა. ვნახოთ, რა იქნება კიდევ ერთი წლის შემდეგ. შეძლებს თუ არა საქართველო დროულად დაიწყოს ვაქცინაციის პროცესი, გაუსწორდეს პანდემიას, დაამარცხოს უხილავი მტერი და დაუბრუნდეს ცხოვრების ჩვეულ რიტმს... მანამდე კი, სხვა რა დაგვრჩენია, გავიკეთოთ პირბადე, დავიცვათ დისტანცია და ხშირად დავიბანოთ ხელები.

 

1015
მართლმსაჯულება

ზუგდიდის სასამართლოში ძმები ესებუების საქმეების არსებითი განხილვა დაიწყო

0
(განახლებულია 14:01 04.03.2021)
დაცვის მხარის მოთხოვნით, ბადრი და ბიძინა ესებუების საქმეები ცალ-ცალკე განიხილება. ორივე საქმეზე პროცესი დისტანციურ რეჟიმში გაიმართა.

თბილისი, 4 მარტი – Sputnik. ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში „საქართველოს ბანკის“ ფილიალზე შეიარაღებულ თავდასხმაში ბრალდებული ბადრი ესებუასა და მისი ძმის, ბიძინა ესებუას საქმეების არსებითი განხილვა დაიწყო, იუწყება „Sputnik–საქართველოს" კორესპონდენტი. 

დაცვის მხარის მოთხოვნით,  ტერორიზმში ბრალდებული ბადრი ესებუას სისხლის სამართლის საქმე მისი ძმის ბიძინა ესებუას საქმეს მიმდინარე წლის იანვარში გამოეყო და ახლა ცალკე წარმოებაშია. ორივე საქმეზე პროცესი დისტანციურ რეჟიმში გაიმართა.

ბიძინა ესებუას ადვოკატ სოსო ჯანაშიას ინფორმაციით, დღეს სასამართლომ ბრალდებისა და დაცვის მხარეების შესავალი სიტყვები მოისმინა, რაც შეეხება მტკიცებულებების გამოკვლევის ეტაპს, რომელიც შემდეგ სხდომაზე უნდა გაიმართოს, პროცესი, ჯერჯერობით, გაურკვეველი ვადით გადაიდო.

„სხდომაზე დაცვის მხარემ თავის შესავალ სიტყვაში აქცენტი სახელმწიფოს მხრიდან ანგარიშსწორების ობიექტზე გააკეთა. იქიდან გამომდინარე, რომ ბადრი ესებუა ვერ დააკავეს, ანგარიშსწორების მსხვერპლი გახდა მისი ძმა ბიძინა ესებუა.  ეს ადამიანი არ არის დამნაშავე. მის მიმართ განხორციელდა მტკიცებულებების ფალსიფიკაცია და საბრძოლო მასალის ჩადება. შემდგომ, როცა დაიწყება მტკიცებულებების გამოკვლევა, დაცვის მხარე სასამართლოს ყურადღებას მიაპყრობს იმ მტკიცებულებებზე, სადაც აშკარად იკვეთება, რომ ბიძინა ესებუა მოცემულ საქმეში არის სრულად უდანაშაულო“, – განაცხადა ჯანაშიამ.

ბიძინა ესებუას საქმის მომდევნო სასამართლო პროცესი 24 მარტს, 14:00 საათზე გაიმართება.

ბიძინა ესებუა პოლიციამ 2020 წლის 4 დეკემბერს დააკავა. მისი ავტომანქანის ჩხრეკის შედეგად სამართალდამცველებმა ამოიღეს ორი ხელყუმბარა, ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღისთვის განკუთვნილი ვაზნები, საძილე ტომარა, საკვები პროდუქტები და ტანსაცმელი, რომელიც მას, სავარაუდოდ, მისი ძებნილი ძმისთვის უნდა გადაეცა. 

ბიძინა ესებუას მიმართ გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 236-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც საბრძოლო მასალის, ფეთქებადი ნივთიერებისა და ასაფეთქებელი მოწყობილობის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა-შენახვა-ტარებას გულისხმობს. აღნიშნული დანაშაული 4-დან 7 წლამდე პატიმრობას ითვალისწინებს.

დაკავებული ბრალს არ აღიარებს, ძმასთან კავშირს კატეგორიულად უარყოფს და მიიჩნევს, რომ მას მანქანაში იარაღი და დანარჩენი ნივთები „ჩაუდეს“. 

რაც შეეხება ბადრი ესებუას საქმეს, ადვოკატის თქმით, დღევანდელ სხდომაზე ბრალდების მხარეს მტკიცებულებები არ წარუდგენია და პროცესი გაურკვეველი ვადით გადაიდო.

ბადრი ესებუას წინააღმდეგ გამოძიება სსკ-ის 236-ე, 323-ე და 329-ე მუხლებით მიმდინარეობს, რაც ტერორისტულ აქტს, მძევლების აყვანას ტერორისტული მიზნით და ცეცხლსასროლი იარაღის უკანონო შეძენა-შენახვა-ტარებას გულისხმობს. 

გამოძიების ვერსიით, ბადრი ესებუა 21 ოქტომბერს „საქართველოს ბანკის“ ზუგდიდის ფილიალში შეიჭრა და 43 ადამიანი მძევლად აიყვანა. ბოროტმოქმედმა ხელისუფლებისგან ნახევარი მილიონი დოლარი, ვერტმფრენი ან მანქანა, ასევე მისი უსაფრთხოების გარანტიები მოითხოვა. აღნიშნული მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემდეგ მან ყველა მძევალი გაათავისუფლა და მიმალვა მოახერხა. მისი ადგილსამყოფელი ამ დრომდე უცნობია.

ბანკზე თავდასხმის ფაქტი ტერორისტულ აქტად შეფასდა.

 

0