თბილისი კარანტინის დროს

COVID-19... მკაცრი შეზღუდვები და ეკონომიკური კრიზისის კონტურები...   

1178
(განახლებულია 14:24 18.04.2020)
ომი უხილავ მტერთან, სიცოცხლისთვის ბრძოლას შეწირული ეკონომიკა... გადაურჩება თუ არა კარანტინს ბიზნესი, რამდენ ხანს გაუძლებს ის შეზღუდვებს და რა დრო დასჭირდება ქართული ეკონომიკის თავიდან დაქოქვას...

სამსონ ხონელი

ინფორმაცია უწყვეტ ნაკადად მოედინება... ბრძოლა გრძელდება, COVID-19 უკან არ იხევს! რა იქნება ხვალ, შეძლებს თუ არა კაცობრიობა მოიგოს ომი, სადაც უხილავ მტერთან ბრძოლაში ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური იარაღია, დავრჩეთ სახლში.

პასუხს კითხვაზე აუცილებლად მივიღებთ, თუმცა მანამდე საერთაშორისო თანამეგობრობა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდის ყველაზე მასშტაბურ გამოწვევას ებრძვის. ფრონტის ხაზი ადამიანთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის ბრძოლაზე გადის... მაგრამ სახელმწიფოები უკვე დღესვე ზრუნავენ პოსტკრიზისულ პერიოდზე, სადაც მაღალი ალბათობით, მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისის წინაშე აღმოჩნდება...

ჯერ კიდევ არავინ იცის, მომავალში როგორი იქნება უხილავი ვირუსის დამანგრეველი ეფექტი, თუმცა უკვე დღეს, COVID-19-ის ნეგატიური გავლენა ეკონომიკაზე იმდენად დიდია, კრიზისის შემდგომ პერიოდში ბევრი რამე გადაფასდება, პირველ რიგში კი, თავისუფალი ბაზრის ყოვლისშემძლეობა... როგორც ანალიტიკოსთა ერთი ნაწილი აცხადებს, პანდემიის კატასროფული შედეგები მხოლოდ იმ ქვეყნებმა აიცილეს, რომლებმაც უმკაცრესი საკარანტინე სივრცის სტრატეგია აირჩიეს.

„დიახ, ეს ე.წ ჯოგური იმუნიტეტის ნეო ლიბერალური დოქტრინა ეკონომიკის გადასარჩენად მთლიანდ ჩავარდა იტალიაში, ესპანეთში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთსა და შვეიცარიაში... ეს ტენდენცია არა თუ მცირდება, მზრდია...“, − წერს ანალიტიკოსი გიორგი ცუცქირიძე. მისი შეფასებით, ძირეულად შეიცვლება გლობალური ეკონომიკის არქიტექტურაც... „მართალია, ჩინეთი ყველაზე ადრე გამოვიდა პანდემიის შოკიდან, მაგრამ უკვე კარგად ჩანს, რომ მისი ეკონომიკური აღმავლობის ოქროს ხანა დაისისკენ წავა და ჩინური მზარდი ჰეგემონიზმის ერაც დასრულდება.

მაღალი ალბათობით, ევროპული ქვეყნები და ამერიკის შეერთებული შტატები თვითკმარ ეკონომიკურ მოდელებზე სულ უფრო აქტიურად გადასვლას დაიწყებენ და ფინანსური კაპიტალიდან აქცენტები ეკონომიკის რეალურ სექტორებში გადაინაცვლებს. ასე რომ, საწარმოო ძალების რეტერიტორიალურ გადანაწილებას მივიღებთ...“, − აცხადებს გიორგი ცუცქირიძე და დასძენს, რომ ეკონომიკური კრიზისის ინერციული პერიოდი, ერთი და ორწლიანი არ იქნება...

ჩვენ სად ვართ და საქართველოს ეკონომიკას რა ელის? − შესაძლოა ჩამეძიოს მკითხველი და რა გაეწყობა, ვეცდები ინტერესი დავაკმაყოფილო...

ანალიტიკოსთა შეფასებებით, საქართველოს ხელისუფლებამ ანტიკრიზისული მენეჯმენტის ევროპულ გზაზე უარი თქვა და პრიორიტეტად არა ეკონომიკის გადარჩენა, არამედ ადამიანი არჩია. პარალელურად ხელისუფლებამ ანტიკრიზისული ეკონომიკური გეგმა შეემუშავა და დროის მოკლე პერიოდში საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციებისგან დაახლოებით სამი მილიარდი ამერიკული დოლარის  ფინანსური დახმარებაც მოიპოვა...

პრემიერ-მინისტრის, გიორგი გახარიას განმარტებით, თანხა პოსტკრიზისულ პერიოდში სახელმწიფო პროექტებსა და ბიზნესის ხელშეწყობას მოხმარდება. ანალიტიკოსები ხელისუფლების ხედვას იზიარებენ და აცხადებენ, რომ დახმარება უმჯობესია სწორედ პოსტკრიზისული შოკების გადასალახად იყოს მიმართული... ამვე დროს, ანალიტიკური წრეების შეფასებით, ჩვენ მხოლოდ თვითკმარ ეკონომიკაზე გადასვლით შევძლებთ გამოვიდეთ კრიზისიდან, გლობალური რელოკაციები საქართველოსაც აძლევს ამ ამოცანის რეალიზაციის კარგ შანსებს, როგორც ტერიტორიული მიმზიდველობის, ისე სტარანსპორტო და ენერგო არტერიების თვალსაზრისით. ბუნებრივია, ჩვენ უნდა განვავითაროთ მაღალტექნოლოგიური დარგებიც, რადგან მხოლოდ პირბადეების, ასანთის ან ტუალეტის ქაღალდის წარმოებით ვერ გადავალთ დამატებითი ღირებულების მაღალშემოსავლიან ეკონომიკაზე... თუმცა, მკითხველმა შესაძლოა მიმანიშნოს, რომ მანამდე ჯერ კიდევ დროა და არავინ იცის, რამდენ ხანს გასტანს პანდემია... ასე რომ, დროა, თქვენი ყურადღება არსებულ ვითარებაზე გავამახვილი...

მოგეხსენებათ, საქართველოში კორონავირუსის გავრცელების ბოლო დღეების სტატისტიკა მძიმეა. ეპიდემიოლოგები უახლოეს ორ-სამ კვირაში ვითარების კიდევ უფრო გართულებასაც არ გამორიცხავენ. ამ ფონზე ხელისუფლება შეზღუდვებს სულ უფრო და უფრო ამკაცრებს, ეს კი ბუნებრივია, ისედაც შეზღუდულ ბიზნესს, დამატებით პრობლემებს უქმნის. საგანგებო მდგომარეობა, სავარაუდოდ, 10 მაისამდე გახანგრძლივდება... თუმცა, შესაძლოა, ეს რეჟიმი გაგრძელდეს კიდეც... ხელისუფლება არც სრული კარანტინის დაწესებას გამორიცხავს. ერთი სიტყვით, მართალია, ეკონომიკური საქმიანობის შეზღუდვები სხვადასხვა სახით მსოფლიოს მეტ-ნაკლებად ყველა სახელმწიფოში მოქმედებს, მათგან განსხვავებით, ჩვენში შეზღუდვები ვირუსის გავრცელების მომდევნო ფაზის წინმსწრებად წესდება. ამ ვითარებაში კი ბიზნესი არსებული შეზღუდვების ეტაპობრივად გაუქმების აუცილებლობაზე საუბრობს...

„ძალიან რთულია ითქვას, რა ვადით გაუძლებს ბიზნესი წნეხს. მე არა მგონია, შეზღუდვები 10 მაისს მოიხსნას. ჩვენი სურვილი რასაკვირველია ეს არის, მაგრამ რეალობა სხვაგვარია. ახლა საკითხი ასე არ დგას, რომელ ბიზნესს უფრო უჭირს და რომელს - ნაკლებად. კერძო სექტორი რომ ცუდ დღეშია, ყველა ხედავს. ძალიან ძნელია ითქვას, საიდან უნდა დაიწყოს შეზღუდვების მოხსნა, ფუფუნების საგნებს არ ვგულისხმობ... სხვა ყველაფრის წარმოება და გაყიდვა უკვე საჩქაროდ დასაბრუნებელია. კვების პროდუქტები, პირველადი მოხმარების საგნები, სამშენებლო მასალები, ყველაფერი ერთიმეორეზეა გადაბმული...“, − ეს მოსაზრება ბიზნესმენსა და ეკონომისტს, ზურაბ ტყემალაძეს ეკუთვნის.  

მცირე და საშუალო მეწარმეთა ასოციაციის ხელმლძღვანელი კიდევ ერთხელ და პირდაპირ, ამბობს, რომ შესაძლო ხანგრძლივი სტაგნაციის პირობებში ბიზნესის გადასარჩენად საჭიროა, შეღავათების ამოქმედება.

„ბიზნესისთვის ვადის კიდევ გახანგრძლივება ძალიან ცუდი იქნება. ასამოქმედებელია ბევრი სახის შეღავათი. ბიზნესიდან ფულის ამოღება უნდა შეწყდეს ან გადავადდეს. დაგროვებით საპენსიო სისტემაში გადარიცხვა უნდა შეჩერდეს. ნებისმიერი ის ვალდებულება, რომლის გრაფიკით გაწერა შესაძლებელია უნდა დაგრაფიკდეს. გარდა ამისა, საჭიროა, სახელმწიფომ დაიწყოს შეზღუდვების გაუქმება იმ სექტორებში, სადაც სოციალური დისტანციის დაცვა შესაძლებელია... თქვათ, თუნდაც საოფისე მუშაობა...“, - აცხადებს მიხეილ ჭელიძე.

საგულისხმოა, რომ დაწესებულ შეზღუდვებზე ბიზნესმენთა ამგვარ პოზიციას ანალიტიკურ წრეებში ნაკლებად იზიარებენ. არის მოსაზრება, რომ რაც უფრო სწრაფად დასრულდება კარანტინი, მით უფრო სწრაფად დაიწყება ეკონომიკის გამოცოცხლება და პირიქით – რაც უფრო რბილი და ხანგრძლივი იქნება კარანტინის პირობები, მით უფრო ცუდ ეკონომიკურ მდგომარეობას მივიღებთ.

„კარგად უნდა გავიგოთ, რომ რაც უფრო მკაცრად შევზღუდავთ და მკაცრი რეგულაციები გვექნება, მით უფრო მალე მოვახერხებთ ეკონომიკური სექტორების გამოცოცხლებას. აქედან გამომდინარე, ეს პროცესი დიდხანს არ გაგრძელდება. თუ გვექნება რბილი რეგულაციები და სანახევროდ შემოღებული შეზღუდვები, ეკონომიკის შენელების პროცესი უფრო დიდხანს გაგრძელდება. ანუ ეს გარკვეულწილად ზიარჭურჭლის პრინციპს ჰგავს და დღეს რაც მეტად შევიზღუდავთ თავს, მოვითმენთ და დავრჩებით სახლში, მით უფრო მალე შევძლებთ, ავამოქმედოთ ეკონომიკა...“, –  აცხადებს ანალიტიკოსი ანდრია გვიდიანი.

ამასობაში მოქალაქეებზე კრედიტის გაცემის პროცედურები გამარტივდა. როგორც ეროვნულ  ბანკში ამბობენ, განხორციელდა ტექნიკური ხასიათის ცვლილებები და მომავალში საბანკო რეგულაციები უფრო მოქნილი იქნება. ამიერიდან კომერციული ბანკები თავად დააწესებენ კლიენტის შემოწმების წესებს და ერთიანი სტანდარტით აღარ იხელმძღვანელებენ... თუმცა, სიახლე მხოლოდ ეს როდია... კობა გვენეტაძის უწყების ამ გადაწყვეტილების დეტალებსა და მათ შესაძლო საფინანსო-ეკონომიკურ შედეგებზე უახლოეს დღეებში ვისაუბრებთ, მანამდე კი, კიდევ ერთხელ ძირითად საკითხს დავუბრუნდები.

ანალიტიკოსთა შეფასებით, სამთავრობო სტრატეგია ამ ეტაპისათვის ოპტიმალურია, მაგრამ ყველა არსებული ინსტრუმენტი კრიზისის შემდგომი პერიოდის გრძელვადიან სტრატეგიაზე უნდა იყოს ორიენტირებული. ქვეყანა მხოლოდ, სწორი სტრატეგიის პირობებში, შეძლებს ამ რთული ვითარებიდან მინიმალური დანაკარგებით გამოსვლას... ის რომ დანაკარგები იქნება, საკამათო არ არის. სტატისტიკური მონაცემებით, ფისკალური მაჩვენებლების გაუარესება უკვე დაწყებულია. მიმდინარე წლის იანვარ-მარტში ექსპორტი 5.6 პროცენტით, იმპორტი კი 1.4 პროცენტით შემცირდა. მარტში გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით ასევე შემცირდა უცხოეთიდან ფულადი გზავნილების მოცულობა. კლება 9 პროცენტია. მსოფლიო პანდემიის ვითარებაში ძნელი არ არის ვივარაუდოთ, რომ ეს და სხვა მაჩვენებლები კიდევ უფრო გაუარესდება... ვინც წინასწარ მომზადებულია, ყველაზე კარგად შეირაღებულიც ის არის, − ეს სიტყვები მე არ მეკუთვნის, ეს ძველი რომაული სიბრძნეა და ვეჭვობ, მისი კარგად გააზრებაა საჭირო...

 

1178
რუსი გამნაღმველები ყარაბაღში

მიმოხილვა: განაღმვის პერსპექტივები მთიან ყარაბაღში

8
(განახლებულია 17:06 25.11.2020)
მთიანი ყარაბაღის საომარი მოქმედებების ზონებისა და სხვა რაიონების ფეთქებადსაშიში საგნებისგან განაღმვა ასობით კვადრატული კილომეტრი ფართობის ტერიტორიის ეტაპობრივ გაწმენდას გულისხმობს.

ეს უზარმაზარ ხარჯებსა (მილიონობით დოლარს) და ათწლეულების განმავლობაში დამქანცველ შრომას მოითხოვს, რათა სახიფათო მიწები კვლავ სასოფლო–სამეურნეო სავარგულებად იქცეს.

დანაღმული ტერიტორიები, აუფეთქებელი საბრძოლო მასალები და თვითნაკეთი ასაფეთქებლები ნებისმიერი პოსტკონფლიქტური ტერიტორიის მთავარ პრობლემად მიიჩნევა. სასიკვდილო საფრთხის მუდმივი არსებობის უახლესი მაგალითია 23 ნოემბერს სოფელ მაგადიზის მიდამოებში მომხდარი აფეთქება, რა დროსაც ადგილზე აზერბაიჯანელი და რუსი სამხედროები და ასევე არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის საგანგებო სიტუაციების სამსახურის წარმომადგენლები იმყოფებოდნენ. კონფლიქტის ზონაში ასეთი საფრთხე ყოველდღიურად ელოდება სამშვიდობოებს, გამნაღმველებსა და მაშველებს.

ერევნის აეროდრომებზე გუშინ 100-ზე მეტი სამხედრო გადაიყვანეს რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს საერთაშორისო ნაღმსაწინააღმდეგო ცენტრიდან. ასევე გადასროლილია 13 ერთეული სპეციალური ტექნიკა. საინჟინრო ქვედანაყოფები დღეს ერევანი–გორისი–სტეფანაკერტის მარშრუტს გაივლიან. გამნაღმველების მოწინავე რაზმებმა გზებისა და ობიექტების განაღმვა მთიან ყარაბაღში 23 ნოემბერს უკვე დაიწყეს.

მარტო ერთ მონაკვეთზე რუსმა გამნაღმველებმა დაახლოებით 30 ტანკსაწინააღმდეგო ნაღმი იპოვეს. როგორც წესი, ნაპოვნი საბრძოლო მასალები სპეციალურ პოლიგონზე ან ადგილზევე ნადგურდება აფეთქების გზით. ნაღმების საძიებელი თანამედროვე საშუალებები და დამცავი აღჭურილობა რისკს ამცირებს, მაგრამ სამხედროების სიცოცხლისთვის საფრთხეს არ გამორიცხავს.

მისიის სირთულე

თანამედროვე ლოკალური და რეგიონული კონფლიქტები საომარი მოქმედებების პერმანენტული ხასიათითა და დანაღმული მოედნების, ფუგასების, ნაღმ–ხაფანგებისა და სხვა „სიურპრიზების“ ფართო გამოყენებით განსხვავდება. კონფლიქტის მხარეები, დიდი რაოდენობით ჯარების არყოლის შემთხვევაში, მტკიცე, ეშელონირებული თავდაცვის ასაგებად ქვედანაყოფებსა და საბრძოლო ტექნიკას ცალკეულ მონაკვეთებზე ათავსებენ, ხოლო „ხვრელებს“ ძირითადად დანაღმული მოედნებით ქოლავენ. საამისოდ ყარაბაღში ძირითადად საბჭოთა წარმოების ნაღმებს იყენებდნენ. ამინდის კაპრიზების გავლენით ისინი დროთა განმავლობაში მწყობრიდან გამოდის და დანაღმული მოედნების „განახლება“ ხდება.

დიდი ალბათობით, კონფლიქტის მხარეები ახალ დანაღმულ მოედნებს განსაკუთრებული პრობლემების გარეშე „მოხსნიან“, მაგრამ მრავალწლიანი დაპირისპირების განმავლობაში დანაღმული მოედნების ზუსტი ადგილმდებარეობა არავინ იცის. ცალკე პრობლემაა აუფეთქებელი საარტილერიო ჭურვების არსებობა. ყარაბაღის მიწაში მრავალი ათასი ფეთქებადსაშიში საგანია დამარხული. ამიტომაც რუსი გამნაღმველების ათობით წლიანი დამქანცველი მუშაობა, გაეროსა და სხვა ჰუმანიტარული ორგანიზაციების რესურსების აქტიური ჩართვა – მინიმალური პირობაა ტერიტორიის ომის მდგომარეობიდან გამოსაყვანად.

მანამდე აზერბაიჯანის განაღმვის ეროვნული სააგენტოს (ANAMA) ხელმძღვანელმა გაზანფარ ახმედოვმა განაცხადა, რომ ბაქოს კონტროლქვეშ გადასული ტერიტორიების სრულ განაღმვას ყარაბაღში ათ წელზე მეტი დრო დასჭირდება.

გაერთიანებული ძალისხმევები

გაეროს განაღმვის საკითხთა სამსახურმა (UNMAS) მხოლოდ გასულ წელს 19 ქვეყანაში (ერაყის, სირიისა და ავღანეთის ჩათვლით) დაახლოებით 495 მლნ დოლარი დახარჯა. შესაძლოა ამ სახსრების ნაწილი მთიანი ყარაბაღის ტერიტორიების გასანაღმადაც გადამისამართდეს. UNMAS-ის მონაცემებით, მისია იქ დეკემბრის დასაწყისში განთავსდება. სპეციალისტები პირველ რიგში მთა–ტყიან ადგილებში მუშაობის სირთულეებს შეაფასებენ. დიდი ალბათობით, გამნაღმველთა ერთობლივი ძალისხმევა ლტოლვილების პოსტკონფლიქტურ ზონაში დაბრუნებას ხელს შეუწყობს.

იმედის მომცემია გაეროს გენერალური მდივნის ანტონიუ გუტერიშის პოზიციაც, რომელიც მზად არის რუსეთთან თანამშრომლობისა და ერთობლივი მოქმედებებისთვის მთიან ყარაბაღში.

 

8
ფულის კუპიურები

ლარის საშემოდგომო თავგადასავალი და მზადება ახალი წლისთვის...

253
(განახლებულია 16:08 25.11.2020)
ეროვნული ბანკი ლარის მომავალზე პროგნოზს აქვეყნებს. როგორია ეროვნული ვალუტის საახალწლო პერსპექტივა, წონასწორობის რა ნიშნულს დაიჭერს ლარი? ანალიტიკურ წრეებში კობა გვენეტაძის უწყებას აკრიტიკებენ, რატომ?

სამსონ ხონელი

შემოდგომა მიილია. რამდენიმე დღე და დრო ზამთრის პირველ თვეს აითვლის. მალე წლის შეჯამების ჟამი დადგება, თუმცა უკვე თამამად შეიძლება ითქვას, რომ 2020 წელი კაცობრიობის ისტორიაში COVID-19-ის პანდემიასთან ბრძოლის მატიანედ დარჩება.

გლობალური გამოწვევა მსოფლიოს საფინანსო-ეკონომიკურ სისტემას მკვეთრად ნეგატიურად დაეტყო. ეკონომიკურმა შოკმა უკლებლივ ყველა ქვეყანა მოიცვა. ბუნებრივია, გამონაკლისი არც საქართველოა. რა თქმა უნდა, კორონავირუსის პანდემიით გამოწვეული უარყოფითი ეფექტი ყველაზე საგრძნობლად ეროვნული ვალუტის კურსზე აისახა. 2020 წლის განმავლობაში ლარი ამერიკული დოლარის მიმართ დაახლოებით 12 პროცენტით გაუფასურდა! თუ თვალს გადავავლებთ ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში ეროვნული ვალუტის კურსის ცვალებადობის დინამიკას, მარტივად დავინახავთ, რომ ლარს ანტირეკორდების დამყარების წელი უდგას.

ეროვნული ვალუტის კურსმა რეკორდული დაღმასვლა ჯერ კიდევ მარტში დაიწყო, როცა ერთი ამერიკული დოლარის ღირებულება 3.48-3.50 ლარის ფარგლებში მერყეობდა. უკვე ზაფხულში ეროვნული ვალუტა შედარებით გამყარდა და ერთი ამერიკული დოლარი 3.08 ლარი ღირდა.

საშემოდგომოდ კი, ინფიცირებულთა რაოდენობის მკვეთრი ზრდისა და ქვეყანაში არსებული არასტაბილური პოლიტიკური მდგომარეობის პირობებში, ლარმა ისევ გაუფასურება დაიწყო და მიმდინარე კვირის განმავლობაში ერთი ამერიკული დოლარი 3,30-3.35 ლარის ფარგლებში იყიდება.

რა არის ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურების მიზეზი? ამ საკითხზე ადრეც მისაუბრია და ჩვენი დროების აქტუალურ კითხვაზე პასუხის გაცემის მცდელობა წინამდებარე სტატიაშიც მექნება. ექსპერტ-ანალიტიკოსები, მთავრობის წარმომადგენლები და ეროვნული ბანკი ლარის რეკორდული გაუფასურების მიზეზად მსოფლიო ეკონომიკურ კრიზისს ასახელებენ. არ არის საკამათო, რომ გლობალური კრიზისის ვითარებაში ქვეყანაში ნაკლები მოცულობის უცხოური ვალუტა შემოდის, ფაქტობრივად განულებულია შემოსავლები ტურიზმის სფეროდან, რომლის წილიც ქვეყნის ეკონომიკაში 8 პროცენტია, გაუარესებულია უცხოური ვალუტის შემოდინებასა და გადინებას შორის ბალანსი. ასე რომ, თამამად შეგვიძლია ვთქვათ, მსოფლიო ეკონომიკურ კრიზისს ლარზე ნეგატიური გავლენა ჰქონდა. ამას მოსახლეობაში უარყოფითი მოლოდინებიც ემატება. მომავლის მიმართ გაურკვევლობის განცდა ყალიბდება, რაც მოსახლეობას აიძულებს ხელში ეჭიროთ მყარი ვალუტა. ასეთი ვალუტა არის დოლარი და არა ლარი. შესაბამისად, დოლარზე მოთხოვნა იზრდება და, შემცირებული მიწოდების პირობებში, ძვირდება კიდეც.

ექსპერტ-ანალიტიკოსები მიანიშნებენ, რომ ეროვნული ვალუტის კურსი სტაბილურობით არც წინა წლებში გამოირჩეოდა. ლარი ფსკერზე ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ეშვებოდა, მაშინაც კი, როდესაც ძირითადი მაკროეკონომიკური პარამეტრები წესრიგში იყო და ეროვნული ვალუტის გაუფასურების საფუძველს არ იძლეოდა. როგორც ანალიტიკურ წრეებში აცხადებენ, ლარის კურსის დაცემის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო და არის ქვეყანაში არსებული ფულის ჭარბი მასა. მოგეხსენებათ, ეროვნული ვალუტის კურსი ლარისა და დოლარის მასების თანაფარდობით დგინდება. ეკონომიკაში ლარის მოცულობის გაზრდით ლარისა და დოლარის მასებს შორის ბალანსი ირღვევა. გვაქვს ბევრი ლარი და ცოტა დოლარი. ბუნებრივია, რომ ასეთ დროს ეროვნული ვალუტა უფასურდება. გასულ წელს ეკონომიკაში ლარის მასა დაახლოებით 23 პროცენტით გაიზარდა. ეს პროცესი მიმდინარე წელსაც გრძელდება. კერძოდ, სექტემბერში ფულის მასამ 13.7 მილიარდ ლარს მიაღწია.

ეროვნულ ბანკში აცხადებენ, რომ ლარის მასის ზრდა ეროვნული ვალუტის გაცვლით კურსზე გავლენას არ ახდენს. კობა გვენეტაძის უწყების დასკვნით, ეროვნული ვალუტის გაუფასურების მიზეზად ფულის გაზრდილი მასის არგუმენტის გამოყენება არ არის სწორი და ის მოსახლეობის შეცდომაში შეყვანას ემსახურება. არადა, ანალიტიკოსთა უმრავლესობა ეროვნული ბანკის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკას აკრიტიკებს და ლარის დევალვაციაზეც პასუხისმგებლობას სწორედ კობა გვენეტაძის უწყებას აკისრებს. მათი შეფასებით, ეროვნული ბანკი, ერთი მხრივ, სავალუტო აუქციონზე ინტერვენციებს ახორციელებს, დოლარის გაყიდვით ბაზრიდან ლარს იღებს, მაგრამ, მეორე მხრივ, რეფინანსირების სესხების გაცემით ბაზარს ლარს აწვდის. როგორც წესი, ბაზრიდან ამოღებული ლარის მასას ბევრად აღემატება ბაზრისთვის მიწოდებული ლარის მასა, რაც საბოლოოდ საფინანსო ბაზარზე ლარის ჭარბ რაოდენობას იწვევს. ექსპერტ-ანალიტიკოსთა შეფასებით, არც ე.წ. სუსტი ლარის პოლიტიკამ გაამართლა. „მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყანაში გვქონდეს სტაბილური ეროვნული ვალუტა. რაც უფრო ხშირი იქნება რყევა და ლარის კურსის გაუფასურება, მით უფრო მძიმე ვითარებაში იქნება ბიზნესი თუ წარმოება. დღევანდელი ტიპის ინტერვენციები არაეფექტურია. სავალუტო ბაზარზე აუცილებელია აქტიური მოქმედებები... კერძოდ, ინტერვენციები უნდა ხორციელდებოდეს მუდმივ რეჟიმში, როგორიც ეროვნულ ბანკს ეს პანდემიის საწყის ეტაპზე ჰქონდა“, − აცხადებს ანალიტიკოსი გიორგი კაპანაძე.

როგორია პერსპექტივა? ეროვნული ბანკის პროგნოზით, ტურიზმზე დამოკიდებული ქვეყნების ეკონომიკური ვარდნა კვლავაც სოლიდური იქნება. ამიტომ მომდევნო წლების განმავლობაში ლარის ნომინალური გაცვილითი კურსი ამერიკული დოლარის მიმართ გაუფასურების სტაბილურ ნიშნულზე დარჩება. კობა გვენეტაძის უწყების ოპტიმისტური სცენარის მიხედვით, მოსალოდნელია სავალუტო ნაკადების აღდგენა, შედეგად – 2021-2022 წლებში ლარის გაცვლითი კურსი ამერიკული დოლარის მიმართ წლიურად 5-5 პროცენტით გამყარდება. არსებობს პესიმისტური სცენარი, რომლის მიხედვით, 2021-2022 წლებში ქვეყანაში რეცესია გაგრძელდება, რეგიონში დაძაბული პოლიტიკური ვითარება იქნება და 2021 წელს ეროვნული ვალუტა კიდევ 20 პროცენტით გაუფასურდება. ხოლო 2022 წლიდან, ეკონომიკური გაჯანსაღების პირობებში, ლარი 5 პროცენტით გამყარდება. რას გვპირდება რეალისტური სცენარი? − შესაძლოა, ჩამეძიოს მკითხველი. რა გაეწყობა, კითხვას მარტივად ვუპასუხებ: ასეთი სცენარი ბუნებაში არ არსებობს, რეალისტური იქნება, რასაც დროსა და სივრცეში დავინახავთ და ჯიბეზე ვიგრძნობთ. ასე რომ, დაველოდოთ...

ამასობაში მედიაპლატფორმა Forbes იუწყება, რომ ტრანსნაციონალური საინვესტიციო ბანკი Citigroup 2021 წელს დოლარის 20 პროცენტით გაუფასურებას პროგნოზირებს. საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტის ანალიტიკოსების ამგვარი ვარაუდი ეყრდნობა მოლოდინს, რომ უკვე მომავალი წლიდან COVID-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინა ფართოდ ხელმისაწვდომი გახდება, რაც საერთაშორისო ვაჭრობას აღადგენს და, შესაბამისად, ხელს შეუწყობს ეკონომიკურ ზრდას. მათივე შეფასებით, დოლარის კურსზე ასევე ნეგატიურად აისახება ფედერალური რეზერვის ფრთხილი პოლიტიკა. ექსპერტების ნაწილი არ გამორიცხავს, რომ დოლარის გაუფასურებას ხელს შეუწყობს ჯო ბაიდენის გაპრეზიდენტება. კერძოდ, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის პერიოდში საგადასახადო შეღავათები მოქმედებს, რაც ქვეყნის შიგნით ბიზნესის წარმოებას ახალისებს, ხოლო ჯო ბაიდენი გადასახადების გაზრდის მომხრეა, რამაც სავსებით შესაძლოა ამერიკის შეერთებული შტატებიდან ინვესტიციების გადინება გამოიწვიოს. მნიშვნელოვანი ფაქტორია ჩინეთთან სავაჭრო ომი, რომელსაც, ანალიტიკოსთა მოსაზრებით, ახლადარჩეული პრეზიდენტი, მართალია, ბოლომდე ვერ შეწყვეტს, მაგრამ, სავარაუდოდ, შეარბილებს მაინც, რაც განვითარებადი ქვეყნების ვალუტებზე დადებითად იმოქმედებს და დოლარზე უარყოფითად აისახება. და, ბოლოს, დოლარის გაუფასურების კიდევ ერთი მიზეზი, შესაძლოა, ევროკავშირთან ურთიერთობების გაუმჯობესება გახდეს, რის სურვილსაც ჯო ბაიდენი აფიქსირებს. ეს ევროს მიმართ ინვესტორებს წაახალისებს. ერთი სიტყვით, Citigroup-ის ანალიტიკოსები მომავალი წლიდან დოლარის გაუფასურებას ელოდებიან. მეტიც, არ არის გამორიცხული, ეს 1985 წლის შემდეგ დოლარის რეკორდული გაუფასურება იყოს, როდესაც დოლარი მსოფლიოს ექვს ვალუტასთან მიმართებაში წლის განმავლობაში 18.5 პროცენტით გაუფასურდა. ბუნებრივია, ახლაც საუბარია მსოფლიოს წამყვანი ქვეყნების ვალუტაზე. მათ შორის ქართული ლარი ჯერ არ მოიაზრება...

 

253
სალომე ზურაბიშვილი

ზურაბიშვილმა გაეროს უამბო, რა კეთდება საქართველოში ოჯახურ ძალადობასთან ბრძოლის კუთხით

0
ოჯახში ძალადობა საქართველოში ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად რჩება და ყველაზე ხშირი დანაშაულის ხუთეულში შედის

თბილისი, 25 ნოემბერი – Sputnik. ოჯახში ძალადობის პრევენცია და მასზე რეაგირება საქართველოსთვის პრიორიტეტად რჩება, განაცხადა საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილ გაეროს ოფიციალურ ონლაინ-ღონისძიებაზე.

ქალთა არასამთავრობო ორგანიზაციები ამ თარიღს 1981 წლიდან აღნიშნავენ. ამ დღეს 1960 წელს დომინიკას რესპუბლიკის ლიდერის, რაფაელ ტრუხილიოს ბრძანებით სასტიკად მოკლეს სამი და მირაბალები, რომლებიც რესპუბლიკის გამოჩენილი პოლიტიკური მოღვაწეები იყვნენ. 1999 წლის 17 დეკემბერს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ 25 ნოემბერი ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრისთვის ბრძოლის საერთაშორისო დღედ გამოაცხადა.

„ოჯახში ძალადობის პრევენცია და რეაგირება საქართველოსთვის პრიორიტეტად რჩება. ჩვენ უზრუნველვყავით, რომ მიუხედავად COVID-19-ს მდგომაროებისა, არანაირი შეფერხება არ არის სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილი სერვისების მიწოდებაში (თავშესაფრები, კრიზისის ცენტრები, ცხელი ხაზები); სახელმწიფომ ძლიერი მესიჯი გაუგზავნა ქალებსა და გოგონებს, რათა ძალადობის შემთხვევაში მათ მოიძიონ დახმარება და დაუკავშირდნენ სამართალდამცავებსა და სხვა მხარდამჭერ ორგანიზაციებს“, - განაცხადა ზურაბიშვილმა.

მან ასევე ისაუბრა ოჯახურ ტირანებზე ელექტრონული მეთვალყურეობაზე, რომელიც საქართველოში წელს შემოიღეს.

„შემაკავებელ ორდერთან ერთად, ეს მექანიზმი დამნაშავის რეალურ დროში მონიტორინგისა და მსხვერპლთან, მსხვერპლის სახლთან, სამსახურთან თუ სხვა სივრცეებში მიახლოების აკრძალვის საშუალებას იძლევა“, - აღნიშნა პრეზიდენტმა.

თავის გამოსვლაში ზურაბიშვილმა გამოხატა მადლიერება გენერალური მდივნის მიმართ განსაკუთრებული მოწოდებისთვის – „მშვიდობა შინ“ და აღნიშნა, რომ ამ საკითხში ყველა ქვეყნის თანამშრომლობა პრობლემის გადაჭრის ერთადერთი გზაა.

ოჯახში ძალადობა საქართველოში ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად რჩება და ყველაზე ხშირი დანაშაულის ხუთეულში შედის. 2020 წლის ცხრა თვეში საქართველოში ოჯახური ძალადობის 4 138 შემთხვევა მოხდა. ძალადობის მსხვერპლთა ძირითადი ნაწილია 25-დან 44 წლამდე ასაკის ქალებია. წლის დაწყებიდან ოჯახში ძალადობას 19 ქალი ემსხვერპლა.

0
თემები:
ადამიანის უფლებები საქართველოში