ასლარიანი კუპიურები

რას წერენ ქართული გაზეთები: რატომ უფასურდება ლარი ასეთი სისწრაფით

136
(განახლებულია 13:41 27.03.2020)
რატომ უფასურდება ლარი ასეთი სისწრაფით და რა უნდა გააკეთოს საქართველოს მთავრობამ კრიზისის დროს ქვეყნის ეკონომიკისა და მოსახლეობის მხარდასაჭერად – ერთ-ერთი მთავარი თემაა ქართულ პრესაში.

ქართული ეროვნული ვალუტა გაუფასურების მაჩვენებლით ლიდერობს მსოფლიოს 160 ქვეყანას შორის – ბოლო შვიდი დღის განმავლობაში ლარი დოლარის მიმართ თითქმის 20%-ით დაეცა, რაც გაცილებით აღემატება სხვა ვალუტების გაუფასურების ტემპებს. მეორე ადგილზეა ინდონეზიური რუპია (7.2%), მესამე ადგილზე კი ზამბიის კვაჩა (5,5%), წერს გაზეთი „რეზონანსი“.

პუტინმა G20-ის სამიტზე კორონავირუსის წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებები დაასახელა >>

მთავრობა და ეროვნული ბანკი ირწმუნებიან, რომ ლარის გაუფასურება უკავშირდება კორონავირუსს და რეგიონის ქვეყნებში მიმდინარე დევალვაციას.

„კორონავირუსი გლობალური გამოწვევაა და გლობალურ ეკონომიკას ურტყამს. საქართველო გლობალური მსოფლიო ეკონომიკის ნაწილია. ჩვენ არ ვართ იზოლირებულ კუნძულზე და, ცხადია, ყველა პრობლემა, რაც კორონავირუსის გამო მსოფლიო ეკონომიკაში იქმნება, ჩვენზეც აისახება. რა თქმა უნდა, ეროვნული ვალუტის გაუფასურება ერთ-ერთი ტენდენციაა, რომელიც ამ ახალმა, ჩვენთვის აქამდე უცნობმა გამოწვევამ მოიტანა. თქვენ გახსოვთ, რომ იქამდე, ვიდრე ეს გამოწვევა გაჩნდებოდა, ლარი საკმაოდ სტაბილური იყო“, – განაცხადა ეკონომიკის მინისტრმა ნათია თურნავამ.

ლარის გაუფასურების დროს ყოველთვის ორი მიზეზი არსებობს: ერთი – საგარეო, ამ შემთხვევაში ეს არის ნავთობის მსოფლიო ფასები; მეორე – საშინაო, რაც პირდაპირპროპორციულადაა დამოკიდებული საქართველოში არსებულ ეკონომიკურ ვითარებაზე, მიიჩნევს ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი მიხეილ ჯიბუტი.

„როდესაც ხელისუფლება აცხადებს, რომ ლარის გაუფასურება მხოლოდ და მხოლოდ საგარეო ფაქტორებს უკავშირდება, ეს არის ან უცოდინარობა, ან რაღაცის დამალვის მცდელობა“, – განაცხადა ჯიბუტმა.

ლარის კურსის შესანარჩუნებლად სავალუტო ინტერვენციების პოლიტიკა, პროფესორის თქმით, რეზერვების უშედეგო ხარჯვაა. იგი თვლის, რომ ამ სიტუაციაში საჭიროა საგანგებო ბიუჯეტის მიღება.

ჯიბუტმა ასევე ჩამოთვალა ის მიმართულებები, რაზეც მთავრობა უნდა იყოს კონცენტრირებული ამ სიტუაციაში: გაუმკლავდეს კორონავირუსს; უზრუნველყოს სურსათის უვნებლობა, პროდუქტების ფიზიკური და ეკონომიკური ხელმისაწვდომობა; ელექტრონული მმართველობის ფუნქციონირების გაუმჯობესება; ეკონომიკური პოლიტიკის კორექტირება მინიმუმ ორი სცენარით – შეაჩეროს ეკონომიკური ზრდის ვარდნა და გადალახოს ეკონომიკური კრიზისი.

კორონავირუსი, რომელმაც მსოფლიო ეკონომიკას ასე მტკივნეულად დაარტყა, არის ერთ-ერთი ფაქტორი, რომელმაც ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურება გამოიწვია, მიიჩნევს ეკონომისტი ირაკლი ყიფიანი.

ხოლო ის, რომ ლარი სხვა ქვეყნების ვალუტებზე მეტად გაუფასურდა, ეროვნული ეკონომიკის სისუსტით და მისი დაბალი იმუნიტეტით აიხსნება.

„როდესაც არ არსებობს ეკონომიკური პოლიტიკა, კრიზისებს ვერ გაუმკლავდები და ლარი იმაზე მეტად უფასურდება, ვიდრე ეს სწორი ეკონომიკური პოლიტიკის პირობებში იქნებოდა”, – განაცხადა ყიფიანმა „ახალ თაობასთან“ ინტერვიუში.

ეკონომისტი მიიჩნევს, რომ ხელისუფლებამ რაც შეიძლება სწრაფად უნდა მოამზადოს ფართომასშტაბიანი ანტიკრიზისული გეგმა, დაეხმაროს მოსახლეობის მოწყვლად ნაწილს, ეს კი დაახლოებით 1,5 მილიონი ადამიანია, და ასევე განახორციელოს მცირე და საშუალო ბიზნესის სტიმულირება.

„თუ ჩვენ გვექნება გადასახადების ლიბერალიზაცია, თუ მეტ სახსრებს დავუტოვებთ მცირე და საშუალო ბიზნესს, ისინი უფრო მეტი სამუშაო ადგილის შენარჩუნებას შეძლებენ”, – განაცხადა ეკონომისტმა.

საქართველოს პარლამენტის დამოუკიდებელი დეპუტატი ბექა ნაცვლიშვილი მიიჩნევს, რომ კრიზისის დაძლევა შესაძლებელია ადგილობრივი წარმოების განვითარებით.

„ჩვენ ძალიან ვართ დამოკიდებული იმპორტზე, ამიტომ უნდა განვავითაროთ ადგილობრივი წარმოება, რათა ის ჩავანაცვლოთ. უნდა ავამოქმედოთ სოფლის მეურნეობა – ქვეყანას შეუძლია მარცვლეულის 70%-ის წარმოება, ჩვენ კი მხოლოდ 30%-ს ვაწარმოებთ. აგარაში შაქრის ქარხანა დახურულია, ხოლო მსოფლიო ბაზარზე შაქრის ფასი 30%-ით გაიზარდა”, – აღნიშნა ნაცვლიშვილმა.

დეპუტატი არსებულ ვითარებაში გამოდის ინიციატივით – გაუქმდეს ისეთი კანონები, როგორიცაა „ეკონომიკური თავისუფლების აქტი", რომელიც სახელმწიფოს მიერ „ზედმეტი“ რაოდენობით სესხის აღებას კრძალავს. შიდა წარმოების დასაწყებად სესხის აღება აუცილებლად გახდება საჭირო.

„გლობალიზაცია, რომელიც არსებობდა, დასრულებულია და არასდროს აღარ აღდგება. თავისუფალი ვაჭრობა დასრულდა იმის გათვალისწინებით, რომ კრიზისის დროს ყველა იზოლაციონიზმის პოლიტიკას ირჩევს”, – მიიჩნევს დეპუტატი.

მისი თქმით, ბიუჯეტში შევა ცვლილებები და იგი მიიჩნევს, რომ სოციალური ხარჯები დოკუმენტში უნდა გაიზარდოს, რადგან სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს კომპენსაციების ანაზღაურება იმ ადამიანებისთვის, რომლებმაც სამუშაო დაკარგეს.

„ფულადი ანაზღაურება უნდა იყოს არანაკლები საარსებო მინიმუმისა. საარსებო მინიმუმი განსაზღვრულია 190 ლარით, მაგრამ ეს ასე არ არის, რადგან ნამდვილი საარსებო მინიმუმი დღეს მინიმუმ 390 ლარია", – აღნიშნა ნაცვლიშვილმა.

გაზეთ „რეზონანსის“ და „ახალი თაობის“ მასალების მიხედვით

136
თემები:
საქართველოს ეკონომიკა (639)
თხევადი გაზის გადამზიდი ტანკერი

მიმოხილვა: ევროპა და აზია ამერიკულ გაზზე უარს ამბობენ

80
(განახლებულია 19:10 09.07.2020)
ევროპასა და აზიაში ცისფერი აირის ფასები მრავალწლიან მინიმუმამდეა დაცემული. აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროშიც კი აღიარეს, რომ ამერიკული გათხევადებული ბუნებრივი აირის შეძენას არანაირი აზრი არ აქვს.

ნატალია დემბინსკაია

კლიენტებმა ზაფხულში დაგეგმილ ასზე მეტ მიწოდებაზე თქვეს უარი. შედეგად – ექსპორტი თითქმის 63,6%-მდე დაეცა. რატომ არ სჭირდება არავის ოკეანისგაღმური გაზი?

ფასები დაეცა

გასულ წელს აშშ-ში ბუნებრივი გაზის ნეტო–ექსპორტმა 54,7 მლრდ კუბომეტრს მიაღწია — 20,7 მილიარდით მეტს, ვიდრე 2018 წელს. გათხევადებული ბუნებრივი აირის უმსხვილესი მწარმოებლის Cheniere Energy-ს მონაცემებით, პირველ კვარტალში მსოფლიო გაყიდვების მოცულობამ 100 მლ ტონას მიაღწია — 10 მილიონით მეტს, ვიდრე 2019 წელს. ზრდა ძირითადად ამერიკელებმა უზრუნველყვეს.

გეგმები ამბიციური იყო: 2020 წელს 67,2 მლრდ კუბომეტრი, 2021 წელს კი — 79,5 მლრდ. ეს მაჩვენებლები იანვარში აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროს ინფორმაციის სამმართველომ (EIA) გაახმოვანა. მაგრამ უკვე ნათელია, რომ ეს არ მოხდება.

თბილი ზამთრისა და კორონავირუსის პანდემიის გამო ევროპასა და აზიაში გაზის ბაზრები ჩამოიშალა. მაგალითად, ჰოლანდიურ ჰაბ TTF-ზე ფასები პირველად ოთხი თვის განმავლობაში ორჯერ დაეცა გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, ხოლო სპოტური მიწოდებები იაპონიაში 44%-ით შემცირდა.

უკვე აპრილში ამერიკული თხევადი გაზის ექსპორტი ევროპაში ეკონომიკურად მიზანშეუწონელი გახდა. მსხვილმა ევროპულმა და აზიურმა კომპანიებმა ივნისი–ივლისის კონტრაქტები გააუქმეს.

Bloomberg-ის მონაცემებით, აშშ-ში თხევადი გაზის ქარხნების განტვირთვა აპრილში თითქმის 30%-ით შემცირდა, მაისში ექსპორტმა მესამედზე მეტით დაიკლო, მათ შორის, კორონავირუსული შეზღუდვების გამოც.

ეკონომიკურად არასიცოცხლისუნარიანი

აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროს ენერგეტიკული ინფორმაციის სამმართველოს ივნისის პროგნოზი მეტად პესიმისტურია. ევროპელმა და აზიელმა კლიენტებმა უარი თქვეს თხევადი გაზის 110 პარტიაზე. გაზის მიწოდება ამერიკულ საზღვაო ტერმინალებზე მარტის შემდეგ ორჯერ შემცირდა.

„დაბალმა სპოტურმა ფასებმა ბუნებრივ აირსა და გათხევადებულ გაზზე ევროპასა და აზიაში შეასუსტა აშშ-დან ექსპორტის სიცოცხლისუნარიანობა, რომელიც მეტად მგრძნობიარეა ფასების მიმართ“, — აცხადებენ EIA-ს ანალიტიკოსები.

მათი შეფასებით, ივნისში აშშ-დან ევროპასა და აზიაში საშუალოდ 101 მლნ კუბომეტრია გაგზავნილი დღე-ღამეში, ხოლო ივლისსა და აგვისტოში 62 მლნ იქნება. ეს კი საექსპორტო პოტენციალის 25%-ზე მეტი არ არის.

განაგრძობს დაცემას

დადასტურდა ექსპერტების გაფრთხილება იმასთან დაკავშირებით, რომ კლიენტები ოკეანისგაღმურ გაზზე უარს მინიმუმ ზაფხულის ბოლომდე იტყვიან: აშშ-ში ფიუჩერსული ფასები ევროპულს სექტემბრამდე აჭარბებს.

„ვინაიდან ფასობრივი უპირატესობა პრაქტიკულად გაქრა, ამერიკულ მიწოდებებზე უარის თქმა მხოლოდ დროის ამბავი იყო“, — განაცხადა აშშ-ის სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის ექსპერტმა ნიკოს ცაფოსმა.

როგორც ეროვნული ენერგეტიკული უსაფრთხოების ფონდის წამყვანი ანალიტიკოსი იგორ იუშკოვი განმარტავს, ახლა მყიდველები მზად არიან გადაიხადონ ამერიკულ გათხევადებულ გაზში იმდენი, რამდენიც გათხევადებისა და ტრანსპორტირების საოპერაციო ხარჯებსაც კი ვერ დაფარავს. მთავარი დაზარალებული — პირველი და უმსხვილესი ამერიკული ტერმინალი Sabine Pass-ია: ქარხანა 2016 წლიდან მხოლოდ წაგებაზე მუშაობს.

ენერგეტიკის სამინისტროს ინფორმაციით, აშშ-დან გათხევადებული აირის ექსპორტმა 2020 წლის პირველ ოთხ თვეში საშუალოდ 218 მლნ კუბომეტრი შეადგინა დღე-ღამეში, მაგრამ 17%-ით დაეცა აპრილიდან მაისამდე პერიოდში. EIA-ში ელოდებიან, რომ მიწოდებები სექტემბერში დაიწყებს ზრდას, ვინაიდან მსოფლიო მოთხოვნა ბუნებრივ აირზე თანდათანობით აღდგება.

ჭარბი გაზი

მაგრამ უმსხილესი საინვესტიციო ბანკები ასე ოპტიმისტურად არ არიან განწყობილი. როგორც ანალიტიკოსები განმარტავენ, მსოფლიოში საწვავის უზარმაზარი მარაგი დაგროვდა. გათხევადებული ბუნებრივი აირის საერთაშორისო ვაჭრობა ჩამოიშალა, გადაიკეტა რა მნიშვნელოვანი არხები ამერიკელი მეფიქალეებისთვის. ხოლო რამდენადაც ნავთობი ისევ გაძვირდა ერთ ბარელზე 40 დოლარამდე, მენავთობეებმა მოპოვება განაახლეს და გვერდითი პროდუქტის სახით ბაზარზე ბევრ იაფ გაზს უშვებენ.

ევროპაში ფასების ვარდნის გამო ამერიკულ თხევად გაზზე მოთხოვნა აღარ არის. ახლა საზღვარგარეთ გაყიდვის ნაცვლად მას რეზერვუარებსა და საცავებში ქაჩავენ.

Goldman Sachs-ის დათვლით, ექსპორტის გაუქმების გამო ამერიკული მარაგები 21,52 მლრდ კუბომეტრით გაიზრდება. ერთი წლის წინ დაფიქსირებული დონე უკვე თითქმის მესამედითაა გაზრდილი, ხოლო ბოლო ხუთი წლის საშუალო მაჩვენებელს 18%-ით აღემატება. ოქტომბრისთვის ქვეყნის შესაძლებლობები გაზის შენახვასთან დაკავშირებით შესაძლოა ამოიწუროს, რაც გათხევადებული აირის მოპოვებასა და წარმოებას რეკორდულად შეამცირებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

80
უპილოტო საფრენი აპარატი

მიმოხილვა: რუსეთმა ახალი „იდეალური იარაღი“ შექმნა

214
(განახლებულია 16:23 07.07.2020)
რუსეთი წარმატებით ცდის მოიერიშე უპილოტო აპარატებს, ხელოვნური ინტელექტის მქონე ჯავშანტექნიკას, პოტენციური მოწინააღმდეგის მაღალტექნოლოგიური საბრძოლო სისტემებისა და რობოტების გამანადგურებელ დიდი რადიუსის მქონე საშუალებებს.

რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსში არსებული წყაროების თქმით, რუსეთის ელექტრომაგნიტური ქვემეხების საცდელი ნიმუშების მიერ სამიზნის დაზიანების სიშორე 10 კმ-ს აღწევს. ეს იმას ნიშნავს, რომ პირდაპირი ხედვის ზონაში მოწინააღმდეგის მაღალტექნოლოგიური საჰაერო და სახმელეთო შეიარაღება მყისიერად შეიძლება ლითონის გროვად იქცეს. უხმაურო გასროლას მილიწამი სჭირდება, რასაც არ ახლავს ცეცხლი, კვამლი და უკუდარტყმა. ელექტრომაგნიტური ქვემეხის პოზიციის გამოვლენა რადიოლოკაციის ან თანამგზავრული დაზვერვის სტანდარტული საშუალებებით შეუძლებელია.

მანამდე ელექტრომაგნიტური ქვემეხის მოქმედების სიშორე სამი კილომეტრი იყო. ახალი ტიპის შეიარაღების გამოცდა 2015 წლიდან მიმდინარეობს, ქვემეხები წარმატებით „წვავს“ უპილოტო აპარატებს ჰაერში და სხვადასხვა დანადგარებს ხმელეთზე.

ახალი ელექტრომაგნიტური ქვემეხების შეიარაღებაში შეტანის ვადა მონიშნული არ არის, თუმცა რუსეთი უკვე მჭიდროდ მიუახლოვდა მას — წარმატება ხილულია. დღეს საცდელ ნიმუშებს უკვე აქვთ უნარი, მნიშვნელოვან მანძილზე დააზიანონ მოწინააღმდეგის უპილოტო საფრენი აპარატები, ვერტმფრენები და ფრთოსანი რაკეტები. ახალმა ქვემეხმა რეკორდი სწორედ ჰაერსაწინააღმდეგო საშუალების სახით დაამყარა: „დაწვა“ 10 კმ დაშორებით განთავსებული სასწავლო საჰაერო სამიზნე. თუ მოქმედების სიშორის გაზრდა 20 კილომეტრამდე იქნება შესაძლებელი, მაშინ სამიზნეებს შორის აღმოჩნდება თანამედროვე საბრძოლო თვითმფრინავებიც. სავარაუდოდ, რუსულ სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსს ამ კუთხით დიდი დრო არ დასჭირდება.

ელექტრომაგნიტური ქვემეხები მოწინავე ხაზზე

იარაღი, რომელიც ელექტრომაგნიტური გამოსხივების ტექნოლოგიას ეყრდნობა, მოქმედების პრინციპით ახლოსაა რადიოელექტრონულ საბრძოლო სისტემებთან. დენთისა და ლითონის ნაცვლად, რუსული ელექტრომაგნიტური ქვემეხი მაღალი სიხშირის გამოსხივებას იყენებს, რომელიც სინათლის სისწრაფით მოძრაობს. ჯერჯერობით პრობლემად რჩება უზარმაზარი ენერგოდანახარჯები თითოეულ გასროლაზე, მაგრამ ტექნოლოგია გამუდმებით იხვეწება.

პერსპექტივაში ელექტრომაგნიტური ქვემეხების დადგმა შესაძლებელი გახდება მეექვსე თაობის მძიმე გამანადგურებელ უპილოტო აპარატებზე, ქვეითი ჯარების ტექნიკასა და სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებზე. თუ ერთ დღეს ბრძოლის ველზე მოწინააღმდეგის თვითმფრინავებმა და ვერტმფრენებმა, უპილოტო აპარატებმა, ფრთოსანმა რაკეტებმა, ტანკებმა და სხვა ჯავშანტექნიკამ „უმიზეზოდ გაჭედა“, ე.ი. ისინი ახალ ტექნოლოგიას აქვს მიზანში ამოღებული.  

ელექტრომაგნიტური ქვემეხი არალეტალურ იარაღად მიიჩნევა — ანადგურებს ელექტრონიკას, მაგრამ ინდობს ცოცხალ ძალას. ძლიერი ელექტრომაგნიტური გამოსხივება სახიფათოა ადამიანის ჯანმრთელობისთვის, შეუძლია დააზიანოს ნერვული, იმუნური და სხვა სისტემები. და მაინც, თუ ელექტრომაგნიტური იმპულსი „დაწვავს“ მიკროსქემებს და პილოტირებულ საფრენ აპარატს გააჩერებს, მაშინ პილოტი განწირულია — კატაპულტა ასევე არ იმუშავებს.  

ელექტრომაგნიტური იარაღი — ეს კონკრეტულ სექტორებში მუშაობისთვის გამიზნული ინსტრუმენტების მთელი სპექტრია. მაგნიტური ველი შესაძლოა გამოყენებული იყოს ჭურვისთვის საწყისი სიჩქარის მისანიჭებლად, როგორც დენთის ალტერნატივა.

რუსეთში პრიორიტეტულად ვითარდება რადიოელექტრონული ბრძოლის სისტემები, ელექტრომაგნიტურ ბომბებს აქვთ უნარი, გათიშონ მოწინააღმდეგის მთელი ელექტრონული და რადიოაპარატურა 4 კმ რადიუსში; ანუ დატოვონ მოწინააღმდეგის ჯარი კავშირისა და მართვის გარეშე, გადააქციონ მათი ქვედანაყოფები არაორგანიზებულ ბრბოდ.

საინტერესოა, რომ ელექტრომაგნიტური ქვემეხის შექმნის იდეა ერთდროულად გაჩნდა რუსეთსა და საფრანგეთში პირველი მსოფლიო ომის დროს. მას საფუძვლად დაედო გერმანელი მკვლევარის იოჰან კარლ ფრიდრიხ ჰაუსის, ელექტრომაგნეტიზმის თეორიის ავტორის ნაშრომები. იდეამ დროს გაუსწრო და ამიტომ სამხედრო ტექნიკაში გამოყენება ვერ ჰპოვა: ფრანგულმა მოდელმა 50-გრამიანი ჭურვი 200 მილიწამამდე ააჩქარა და ღიად დამარცხდა ჩვეულებრივ არტილერიასთან. „მაგნიტო-ფუგალური“ ქვემეხის რუსული პროექტი კი ნახაზებად დარჩა.

ელექტრომაგნიტური იარაღის იდეის რენესანსი 21-ე საუკუნის დასაწყისში დადგა. 2011 წელს არციმოვიჩის რელსოტრონმა წარმატებით ჩააბარა გამოცდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მაღალი ტემპერატურის ლაბორატორიაში. ელექტრომაგნიტური ქვემეხი ძალიან პატარა ჭურვებს ისროდა, მაგრამ ელექტრომაგნიტური აჩქარების მქონე ეს „მარცვლები“ ფოლადის დაფებს პლაზმად აქცევდა. ხუთი წლის შემდეგ რუსმა სპეციალისტებმა მასალა პრაქტიკულად პირველ კოსმოსურ სისწრაფემდე ააჩქარეს.

პარტნიორები ჩამორჩებიან

ელექტრომაგნიტური ქვემეხების პროექტებზე მუშაობენ აშშ-ში, ისრაელში, თურქეთში, საფრანგეთსა და ჩინეთში. მაგრამ არც ერთ ამ ქვეყანას არ მიუღწევია „მაღალი ხარისხის ცეცხლის“ სიშორის ათკილომეტრიანი ეფექტისთვის. მაგალითად, აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა გასულ წელს რელსოტრონული ქვემეხი გამოსცადა, რომლის ჭურვის გაშვების სიჩქარე დაახლოებით 2041 მ/წამი იყო. შევნიშნავ, რომ ეს მყარსხეულიანი საბრძოლო მასალა (არა ელექტრომაგნიტური იმპულსი) მაინც ვერ აჭარბებდა თანამედროვე არტილერიის მაქსიმალურ სიჩქარეს — 2500 მ/წამს. მომავლის ომებისთვის ეს აჩქარება აშკარად არ არის საკმარისი.

რელსოტრონი — ეს ელექტრომაგნიტური ქვემეხის სახეობაა, რომლის ძირითადი ელემენტებია კვების წყარო, კომუტაციური აპარატურა და ერთიდან ხუთ მეტრამდე სიგრძის ორი ელექტროგამტარი რელსი. გასროლა მაღალი ძაბვის მიწოდების მომენტში ხდება პლაზმისა და ელექტრომაგნიტური ველის ენერგიების ხარჯზე.

ამერიკელები 475 მმ-იანი რელსოტრონული ქვემეხის გამოცდას 2000-იანი წლების დასაწყისიდან აწარმოებენ, მაგრამ წარუმატებლად. 23 კილოგრამიანი ჭურვი, რომელიც ლულიდან დაახლოებით 2200 მ/წმ სიჩქარით ფრინდება, საშინელ ნგრევას იწვევს. უცნობია, საით და რამდენად შორს მიფრინავს იგი.

ამერიკული რელსოტრონული ქვემეხის მოწინავე ამერიკულ ესკადრონულ ნაღმმზიდ Zumwalt-ზე განთავსების იდეაზე საბოლოოდ უარი თქვეს იმის გამო, რომ ის უზარმაზარი რაოდენობის ენერგიას ხარჯავდა რამდენიმე ათეულ გასროლაზე. ხომალდი არ შეიძლება იყოს საკუთარი შეიარაღების მსხვერპლი, ხოლო ელექტრომაგნიტური ქვემეხის გამოყენება ნაღმმზიდის თითქმის მთელი ელექტრონიკის გათიშვას მოიაზრებდა, ჰაერსაწინააღმდეგო და რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემების ჩათვლით. აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ინსტიტუტის სპეციალისტებმა Zumwalt-ის ტიპის ნაღმმზიდების საკომანდო ხომალდებად გამოყენების წინადადება დააყენეს. კვლევები გრძელდება. მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების სფეროში მოწინავე ქვეყნები აშკარად ჩამორჩებიან რუსეთს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

214
მომაკვდავი საწოლში

ელაპარაკეთ აუცილებლად: მომაკვდავს გონების დაკარგვის შემდეგაც ესმის ხმები

0
(განახლებულია 16:36 10.07.2020)
მეცნიერებმა კვლევებით დაადგინეს, რომ მომაკვდავ ადამიანს, თუნდაც ის უკვე აღარ იყოს გონებაზე, მაინც კარგად ესმის გარემო ხმები

თბილისი, 10 ივლისი — Sputnik. მომაკვდავ ადმიანს, თუნდაც ის გონებაზე აღარ იყოს, მაინც ესმის — სმენა უკანასკნელი გრძნობაა, რომელსაც ადამიანი სიკვდილისას კარგავს,  დაასკვნეს, ბრიტანელმა მაცნიერებმა, რომელთა შრომაც ჟურნალ Nature–შია გამოქვეყნებული.

ირკვევა, რომ სწავლულებმა  არაერთი კვლევა ჩაატარეს სიკვდილის პირას და ასევე უგონო მდგომარეობაში მყოფ ადმიანებზე, რომლებსაც ტვინის ელექტრული აქტივობა ენცეფალოგრაფიით გაუზომეს ზუსტად.  

კვლევებით დადასტურდა, რომ ადამიანის თავის ტვინი გონების სრული დაკარგვის შემდეგაც კი განაგრძობს რეაგირებას გარემო ხმებზე. ამასთან, ეს რეაქციები არანაირად არ განსხვავდება სრულიად ჯანმრთელი ადამიანების რეაქციებისგან.

„სიკვდილსა და სიცოცხლის ზღვარზე მყოფ ახლობელ ადამიანთან აუცილებლად უნდა განაგრძოთ საუბარი. მის ტვინში ამ დროს ხდება რაღაც პროცესები, რომელთა ამოხსნაც დროის ამბავია“, — აცხადებს ექსპერიმენტის წამყვანი ავტორი ელიზაბეტ ბლუდონი.

მისი თქმით, ამას უკიდურესად დიდი მნიშვნელობა აქვს.

აღსანიშნავია, რომ ერთადერთი, რის დადგენაც ვერ შეძლეს მეცნიერებმა, ეს ისაა, რომ მათ ჯერ არ იციან, აცნობიერებს თუ არა მომაკვდავი ადამიანი გაგონილს.

 

0
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება