ნატოს დროშა

ნატოს საიუბილეო სამიტი: რაზე ილაპარაკეს ალიანსის წევრი ქვეყნების ლიდერებმა

109
(განახლებულია 19:26 05.12.2019)
სამხედრო ექსპერტი ვლადიმირ ევსეევი ნატოს წევრი ქვეყნების ლიდერების შეხვედრის მთავარ შედეგებს მიმოიხილავს

თურქეთის პრობლემის გამო შიდა უთანხმოების ზრდა, რუსეთთან და ჩინეთთან ურთიერთობების აგება, სამხედრო ხარჯების დონე, ალიანსის შემდგომი გაფართოება და მისი მონაწილეობა სხვადასხვა მისიებში, პირველ რიგში, ავღანეთში — ეს 4 დეკემბერს ლონდონში გამართული ნატოს სამიტის ძირითადი თემებია.

მაკრონი და ნატო

განსახილველ თემებს სიმწვავე საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა შემატა. მან ჟურნალ The Economist-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ ნატომ „სრულად დაკარგა კოორდინაცია მოკაშირეებს შორის, რაც შეიძლება „ტვინის სიკვდილად“ შეფასდეს“. ეს განაცხადი უარყოფითად აღიქვეს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმაც, გერმანიის კანცლერმა ანგელა მერკელმაც, თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ ტაიიფ ერდოღანმაც და რაღა თქმა უნდა, ალიანსის გენერალურმა მდივანმა იენს სტოლტენბერგმაც. მათ არ გაიზიარეს ესოდენ მკვეთრი შეფასება, მიუხედავად იმისა, რომ მანამდე ტრამპმა ნატოს მოძველებული ინსტიტუტი უწოდა.

არანაკლები ნეგატივი გამოიწვია ანკარაში მაკრონის სიტყვებმა იმის შესახებ, რომ თურქეთს არ უნდა ჰქონდეს ნატოს მხარდაჭერის იმედი მას შემდეგ, რაც სირიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში სამხედრო ოპერაცია „მშვიდობის წყარო“ წამოიწყო. ამასთან დაკავშირებით ერდოღანმა მას „თურქეთის სუვერენიტეტის პატივისცემისკენ“ მოუწოდა.

ნატო და თურქეთი

უნდა აღინიშნოს, რომ ნატოს შიგნით თურქეთისადმი ყოველთვის ფრთხილი დამოკიდებულება არსებობდა, მათ შორის ალიანსის სხვა წევრთან, საბერძნეთთან დაპირისპირების გამოც. ანკარა, რომელიც არასდროს აყენებდა ეჭვქვეშ თავის წევრობას ალიანსში, დროდადრო ეწინააღმდეგებოდა ორგანიზაციის წევრი ქვეყნების ერთობლივ მოქმედებებს . მაგალითად, 2003 წელს სადამ ჰუსეინის წინააღმდეგ. მაშინ ანკარამ აუკრძალა საერთაშორისო კოალიციურ ძალებს, გამოეყენებინათ მისი ტერიტორია.

სირიის პრობლემამ მხოლოდ გაამწვავა ეს პრობლემა. ასე მაგალითად, ჯერ კიდევ 20120 წელს თურქეთმა, თითქოს სირიის სარაკეტო საფრთხისგან თავის დასაცავად, მოითხოვა აემოქმედებინათ ჩრდილოატლანტიკური შეთანხმების მე-5 მუხლი კოლექტიური თავდაცვის შესახებ.  აშშ, გერმანია და ნიდერლანდები იძულებულები იყვნენ, განეთავსებინათ თურქეთში საზენიტო სარაკეტო კომპლექსები Patriot-ი. ქვეყნიდან ის 2015 წლის ოქტომბერში გაიყვანეს, მიუხედავად ანკარის ჯიუტი თხოვნებისა.

ახლა აშშ განიხილავს თურქეთიდან 50 ტაქტიკური ბირთვული იარაღის გატანას, რომლებიც ჯერ ისევ არის განთავსებული ინჯირლიკის სამხედრო-საჰაერო ბაზაზე და რომლებსაც ალიანსი საბრძოლო მოქმედებების სტრატეგიული დაგეგმარებისთვის ითვალისწინებდა. ამასთან, ამერიკელებმა წინააღმდეგობა ვერ გაუწიეს თურქეთს რუსული საზენიტო-სარაკეტო კომპლექს С-400-ის შეძენაში. 

„მშვიდობის წყაროს“ დაწყებით, თურქეთმა აიძულა აშშ, გაეყვანა სირიიდან თავისი სამხედრო ქვედანაყოფები, რამაც სერიოზულად გააუარესა ვაშინგტონისა და „დემოკრატიული სირიის ძალების“ პროქურთულ ხელმძღვანელობასთან ურთიერთობა.

რა თქმა უნდა, ამერიკელები განაგრძობენ სირიელი ქურთებისთვის იარაღისა და საბრძოლო მასალების მიწოდებას და ურთიერთქმედებენ სირიის შეიარაღებულ ფორმირებებთან პროვინცია დეირ-ეზ-ზორის აღმოსავლეთ ნაწილში. მაგრამ სირიაში მათი გავლენის ზონა არსებითად შემცირდა, რაზეც პასუხისმგებელი, ვაშინგტონის აზრით, თურქეთია.

უფრო მეტიც, სამიტის წინა დღეს პრეზიდენტმა ერდოღანმა ალიანსის ხელმძღვანელობას პირდაპირი გაგებით შანტაჟი მოუწყო. მისმა წარმომადგენელმა ორგანიზაციაში ბალტიის ქვეყნებისა და პოლონეთის დაცვის გეგმა დაბლოკა, და მოითხოვა, ქურთული სახალხო თავდაცვის რაზმები ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოეცხადებინათ.  

თუმცა სამიტზე ბალტიისა და პოლონეთის თავდაცვის გეგმები მაინც შეთანხმდა — თურქეთსა და ქურთებზე კი ცალკე განხილვა გადაწყდა.

ნატოს სამხედრო ხარჯების შესახებ

მწვავე დისკუსია საიუბილეო სამიტზე სამხედრო ხარჯების რაოდენობის საკითხმა გამოიწვია.

დონალდ ტრამპმა ხაზი გაუსვა, რომ სწორედ აშშ-ს აკისრია ძირითადი ფინანსური ტვირთი ნატოს შენახვის თვალსაზრისით. ასე მაგალითად, თუ მის ქვეყანაში სამხედრო ხარჯები მთლიანი შიდა პროდუქტის 3,4%-ს შეადგენს, გერმანიასა და საფრანგეთში ეს მაჩვენებელი 1,2%-ია. საშუალო ვადიან პერსპექტივაში ალიანსის წევრი ქვეყნები დაპირებულ მთლიანი შიდა პროდუქტის 2%-ზე გასვლას გეგმავენ, მაგრამ ევროპული ქვეყნების ხელმძღვანელობამ ხაზი გაუსვა, რომ ვერ გარისკავს შიდა სტაბილურობით, განსაკუთრებით ახლო და შუა აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთ აფრიკიდან განგრძობადი მიგრაციის პირობებში. 

სოციალური ვალდებულებების შეუსრულებლობას უკვე მოჰყვა მასობრივი საპროტესტო აქციები საფრანგეთში. პარალელურად ევროპაში მიდის დისკუსიები საკუთარი არმიის შექმნის აუცილებლობაზე.

მაგრამ საბოლოოდ დაგეგმილია, რომ 2020 წელს ნატოს ქვეყნების სუმარული თავდაცვითი ხარჯები 130 მლრდ დოლარით გაიზრდება, ხოლო 2024 წლისთვის — 400 მილიარდით (2016 წელთან შედარებით). ანუ, საერთო სამხედრო ხარჯები მომავალ წელს დაახლოებით 1,4 ტრილიონ დოლარს მიაღწევს.

ჩინეთი, რუსეთი და შეიარაღებაზე კონტროლი

წინააღმდეგობა ევროპაში (განსაკუთრებით გერმანიაში) აშშ-ის გეგმებს იწვევს საშუალო სიშორის რაკეტების განთავსების თაობაზე. ეს შესაძლებელი მას შემდეგ გახდა, რაც ვაშინგტონი საშუალო და მცირე სიშორის რაკეტების ლიკვიდაციის შეთანხმებიდან გავიდა. სამიტის მსვლელობისას ტრამპმა პირობა დადო, რომ ამ სფეროში ახალი შეთანხმების დასადებად მოსკოვთან კონსულტაციებს დაიწყებს.

მთლიანობაში ნატოს შიგნით რუსეთისადმი დამოკიდებულების საკითხზე უთანხმოება ძლიერდება. თუ აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის ქვეყნები მოსკოვს უფრთხიან და საკუთარი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ახალ გარანტიებს მოითხოვენ, ბევრი სხვა სახელმწიფო, საფრანგეთის, გერმანიისა და იტალიის ჩათვლით, სამხედრო დაძაბულობის შესუსტებითა და რუსეთთან პარტნიორული ურთიერთობების დამყარებითაა დაინტერესებული.

მოულოდნელად ამგვარ პოზიციას მხარი დაუჭირეს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა და ნატოს გენერალურმა მდივანმა იენს სტოლტენბერგმა. 

„[რუსეთი] ნატოს ყველაზე დიდი მეზობელია და ასეთად რჩება. მნიშვნელოვანია მოსკოვის შეკავებასთან დიალოგის შერწყმა“, — დააზუსტა ალიანსის გენმდივანმა.

ნატოს პოტენციურ გამოწვევად ჩინეთი პირველად სწორედ ამ სამიტზე დასახელდა. 

სტოლტენბერგმა აღნიშნა, რომ ჩინეთის აღზევება აჩენს როგორც პრობლემებს, ისე ახალ შესაძლებლობებს.

„ჩინეთი აქტიურად დებს ინვესტიციებს ახალ სამხედრო შესაძლებლობებში და დღეს მოცულობით მეორე სამხედრო ბიუჯეტი აქვს მსოფლიოში აშშ-ის შემდეგ. ცოტა ხნის წინ ამ ქვეყანამ ახალი სამხედრო შესაძლებლობები შეიძინა, ბირთვული შეიარაღების ახალი სახეობების ჩათვლით. ამას ჩვენ ყველამ ერთად უნდა ვუპასუხოთ“, — განაცხადა მან.

რა შეიძლება კიდევ ითქვას? რა თქმა უნდა, მთლიანობაში აშშ ინარჩუნებს კონტროლს ნატოზე. წარმატებით ვითარდება ჩრდილოეთ მაკედონიის ალიანსში შესვლის პროცესი. ნატოს წევრმა ქვეყნებმა ასევე დაამტკიცეს კოსმოსი ალიანსის ოპერატიული მოღვაწეობის მეხუთე სფეროდ და განზრახული აქვთ, გაზარდონ ტექნოლოგიური პოტენციალი კიბერშეტევებისა და ჰიბრიდული საფრთხეების აღსაკვეთად.

109
უპილოტო საფრენი აპარატი

მიმოხილვა: რუსული უპილოტო „მონადირე“ ხელოვნური ინტელექტით

84
(განახლებულია 17:13 13.08.2020)
აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების მძიმე უპილოტო საფრენი აპარატები ძირითადად „მესამე სამყაროს“ ქვეყნებში მეამბოხეების წინააღმდეგ ბრძოლისთვის გამოიყენება.

რუსეთი კი ამზადებს მეხუთე თაობის გამანადგურებლების მკვლელს ხელოვნური ინტელექტით, რომელსაც ამოცანების Су-57-თან ერთად შესრულების უნარი ექნება.

დასავლელ „პარტნიორებს“ იმდენად აფრთხობს რუსეთის წარმატება მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების სფეროში, რომ მთავარ თემებს ავტორიტეტულმა საფინანსო-ეკონომიკურმა ჟურნალმა Forbes-მაც კი გადაუხვია და 7 აგვისტოს გამოცემაში სტატია დაუთმო რუსული მძიმე უპილოტო S-70 Okhotnik-ის (Hunter, „მონადირე“) შედარებას აშშ-ის ანალოგიურ უპილოტო საფრენ აპარატებთან. 

ამერიკული გამოცემა აღნიშნავს: აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების MQ-9 Reaper-სგან განსხვავებით, რუსული მზვერავი-დამრტყმელი დრონი გამოიყენება არა მეამბოხეებთან საბრძოლველად, არამედ სრულმასშტაბიანი სამხედრო კონფლიქტებისთვის.

მას შეუძლია დასაზვერი მოწყობილობებისა და 6 ტონა ბომბების ან რაკეტების („მიწა-ჰაერი“ და „ჰაერი-ჰაერი“) 5000 კილომეტრ მანძილზე ზიდვა. „მონადირე“ ფლობს უპრეცედენტო შესაძლებლობებს შეიარაღების მრავალფეროვნებისა და სიშორის თვალსაზრისით. გარეგნულად ჰგავს X-47B Northrop Grumman პროექტს, მაგრამ სხვა გზით მიდის. ცნობილია, რომ იგეგმება რთულად შესამჩნევი დამრტყმელი უპილოტო „მონადირის“ შექმნის მნიშვნელოვნად დაჩქარება. სერიული წარმოება 2024 წელს დაიწყება.

აშშ-ში ანალოგიური პროექტი ფერხდება. პირველი ფრენა ამერიკულმა მძიმე უპილოტო X-47B-მ 2011 წელს შეასრულა. პენტაგონმა სამხედრო-საზღვაო ძალებისთვის პერსპექტიული უპილოტო თვითმფრინავის ადაპტაციის პროგრამა – UCLASS – 2013 წელს აამოქმედა. მიზანი – 2020 წლისთვის მანქანის ოპერატიული მზადყოფნის მიღწევა იყო (ოთხმა მონაწილე კომპანიამ 15-15 მლნ დოლარი მიიღო). ჯერ კიდევ 2015 წელს სამხედრო-საზღვაო ძალების სპეციალისტებს გემბანის დამრტყმელი დრონის საჭიროებაში ეჭვი ეპარებოდათ. შემდეგ კი საქმე უკან-უკან წავიდა. UCLASS პროგრამის ფარგლებში უპილოტო თვითმფრინავის სტატუსი თანდათანობით ეცემოდა დამრტყმელიდან მზვერავამდე და უბრალო მფრინავ აპარატამდე, რომელიც თვითმფრინავის საწვავით შევსების ფუნქციით შემოიფარგლება.   

აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალები დღეს სიფრთხილით ცდიან სხვა, შედარებით მცირე ზომის დამრტყმელ აპარატს XQ-28 Valkyrie, რომელსაც სულ რაღაც 450 კგ სასარგებლო ტვირთის (ერთ-ორი ბომბი ან რაკეტა) ზიდვა შეუძლია და არ ფლობს „სტელსის“ მახასიათებლებს.

Forbes იძულებულია განაცხადოს: უპილოტო აპარატების შექმნის უფრო ადრეული სტარტის მიუხედავად, „ფინიშთან აშშ-ს შეიძლება რუსეთმა მიასწროს“. მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების სფეროში ეს უკვე ტენდენციაა.

საბრძოლო ინტელექტი

ამერიკულმა გამოცემა The Drive-მა ასევე მიუძღვნა პუბლიკაციების მთელი სერია რუსულ მძიმე უპილოტო საფრენ აპარატს: „მონადირე“ ჰგავს გამანადგურებელს და საკმაოდ შთამბეჭდავად გამოიყურება – დაახლოებით 38 ფუტი სიგრძეში და 62-ფუტიანი ფრთის გაშლილობით (შესაბამისად, 11 და 19 მეტრი). ზომები მას იარაღის კორპუსში მოთავსების, კონსტრუქცია კი ზებგერითი სიჩქარით ფრენის შესაძლებლობას აძლევს. გარდა ამისა, მას უახლეს Су-57 გამანადგურებელთან ერთად მოქმედებაც შეუძლია.

ინტერესი კანონზომიერია. ძალიან ცოტა ქვეყანას თუ შეუძლია მძიმე მზვერავი-დამრტყმელი უპილოტო უხილავი აპარატების შექმნა. დამრტყმელი უპილოტოების მეხუთე თაობის გამანადგურებლებთან ინტეგრირების ტექნოლოგია კი ჯერ არავის აუთვისებია. როგორც ჩანს, რუსეთი პირველი იქნება.

„მონადირის“ ზუსტი მახასიათებლები, საბრძოლო დანიშნულება, აღჭურვილობა და შეიარაღება კიდევ დიდხანს დარჩება საიდუმლოდ. ცნობილია, რომ უპილოტო შესრულებულია სქემით „მფრინავი ფრთა“, კომპოზიტური მასალების გამოყენებით, რაც მოწინააღმდეგის რადიოლოკაციურ სადგურებზე აპარატის ხილვადობას ამცირებს.

აღჭურვილია წევის მართული ვექტორის მქონე რეაქტიული ძრავით, ავითარებს საათში დაახლოებით 1000 კმ სიჩქარეს. შეუძლია 5-6 ტონა საბრძოლო ტვირთის ზიდვა. ასაფრენი მასა 20 ტონას აღწევს. საცდელი ფრენები მეორე წელია გრძელდება.

გარდა ამისა, „მონადირე“ და მისი „უმცროსი ძმები“ ხელოვნური ინტელექტით აღიჭურვებიან. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ მძიმე გამანადგურებლებთან – Су-57-თან ერთად მოქმედებისას „ჭკვიანი“ „მონადირის“ საბრძოლო შესაძლებლობები საგრძნობლად გაიზრდება. Су-57-ს ხომ შეუძლია საჰაერო და სახმელეთო სამიზნეების აღმოჩენა 400 კმ-ის მანძილზე და დამრტყმელი უპილოტო აპარატებისთვის სამიზნეების შესახებ მითითებების გაგზავნა. მეხუთე თაობის ამერიკულ გამანადგურებლებთან შედარებით Су-57-ის აშკარა უპირატესობის გათვალისწინებით, „მონადირის“ ტიპის საბრძოლო რობოტებისა და მფრინავის ეფექტური ერთობლივი მოქმედების უსაზღვრო შესაძლებლობები იხსნება.

მძიმე მზვერავ-დამრტყმელ უპილოტო აპარატს შეუძლია რუსეთის სამხედრო-კოსმოსურ ძალებსა და სამხედრო-საზღვაო ძალებში იმსახუროს. ამასთან, პერსპექტიულ ავიამზიდ ხომალდებზე „მონადირესა“ და მოდიფიცირებულ Су-57-ს საბრძოლო ამოცანების ერთად შესრულების უნარი შესწევთ. მოსალოდნელია, რომ მომავალში რუსულ მძიმე უპილოტო აპარატს ცაში ბევრი საბრძოლო სამუშაო გამოუჩნდება და ეს „ფუჭი სიტყვები“ არ არის.

დაფრინავენ პირველ გასროლამდე

აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა 7 აგვისტოს განაცხადეს, რომ ნევადის შტატში დასრულდა სამდღიანი სწავლება, რომელშიც მონაწილეობდნენ: სტელსის ტიპის გამანადგურებლები F-22 Raptors და F-35A Joint Strike Fighter, უხილავი ბომბდამშენი B-2A Spirit, სტელს-დრონი RQ-170 Sentinel (საიდუმლო 44-ე მზვერავი ესკადრილიიდან), ასევე „ხილული“ გამანადგურებლები F-15E Strike Eagle და რადიოელექტრონული ბრძოლის თვითმფრინავი EA-18G Growler ВМС. 1,4 მლნ დოლარად ღირებული ეს ღონისძიება გამოიყურება, როგორც სერიოზული მზადება აგრესიისთვის მაღალტექნოლოგიური მტრის წინააღმდეგ, რომელიც აშშ-ს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში არ ჰყავს.

მანევრირებისას თვითმფრინავები ამუშავებდნენ ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ზონაში ფარული შეღწევის ოპერაციას, პირობითი მტრის თავდაცვითი საშუალებებისა და სისტემების რადიოლოკაციურ ჩახშობასა და განადგურებას. რისთვის ემზადებოდნენ, ამის გამოცნობა რთული არ არის. გასული წლის სექტემბერში ევროპაში აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების მეთაურმა ჯეფრი ჰარიგანმა განაცხადა, რომ პენტაგონს გააჩნია კალინინგრადის ოლქის მრავალშრიანი ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის გარღვევის გეგმა, ოქტომბერში კი პოლონეთისა და აშშ-ის მხრიდან კალინინგრადის ოლქში შეჭრის გეგმა გამოქვეყნდა.

პენტაგონი სულ უფრო აქტიურად ცდილობს „შეაკავოს“ რუსეთი მისივე საზღვრებთან. ბალტიისა და შავი ზღვების საჰაერო სივრცეში ამერიკელ მზვერავებს სახიფათო დავალებებზე გზავნიან. ეს არის დაუფარავი და უპასუხისმგებლო პროვოკაციები, რომლებიც მიზნად ისახავს კონცეპტუალური კონფლიქტის ტრანსფორმაციას შეიარაღებულ კონფლიქტში.

ამასთან, 2020 წელს რუსეთის საზღვრების მახლობლად აშშ-ის მზვერავი თვითმფრინავების გახშირებული გამოჭერა ტრაგიკული შედეგებით სრულდება. ამერიკული ჟურნალ The National Interest-ის ექსპერტები პირდაპირ აცხადებენ, რომ ინციდენტებზე პასუხისმგებლობა ვაშინგტონს ეკისრება, ვინაიდან ნატოს სამხედრო თვითმფრინავები დაფრინავენ რუსეთის საზღვრებთან და არა პირიქით. რუსეთი იძულებულია რეაგირება მოახდინოს – გაზარდოს თავდაცვითი და დამრტყმელი საშუალებები ხმელეთზე, ზღვასა და ჰაერში. ჰორიზონტზე მძიმე უპილოტო „მონადირის“ გამოჩენა კი კანონოზომიერი და დროული ნაბიჯია.

Global Firepower-ის მონაცემებით, აშშ-ს დაახლოებით 2000 დამრტყმელი თვითმფრინავი ჰყავს. სულ პენტაგონის საფრენი აპარატების რაოდენობა 5000-ს აღწევს. ამაში არ შედის ნატოში მისი მოკავშირეების საბრძოლო ავიაცია. შესადარებლად: რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს განკარგულებაშია 870 გამანადგურებელი, ბომბდამშენი და მოიერიშე, სულ 4000 საფრენი აპარატი. მექსიკისა და კუბის ტერიტორიებიდან ვაშინგტონის ჰიპოთეტური „შეკავებისთვის“ რუსული თვითმფრინავები ალბათ საკმარისი არ არის, მაგრამ ეს არც არის მოსკოვის მიზანი.

ევრაზიის კონტინენტზე რუსეთის საჰაერო-კოსმოსური ძალები მხოლოდ თავდაცვაზე ზრუნავენ და გამანადგურებელი (დამრტყმელი) ავიაციის შესაძლებლობები არსებითად ავსებენ ჰაერსაწინააღმდეგო და რაკეტსაწინააღმდეგო საშუალებებსა და სისტემებს, რომლებიც რუსეთის საზღვრების პერიმეტრზეა განთავსებული. ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემების გარღვევის გეგმები და აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების „უხილავი“ აპარატების შესაბამისი წვრთნები ნევადაში ტაქტიკურად უსარგებლოა და სახიფათო „რეალობიდან ამოვარდნილი“ ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურეებისთვის.

უპილოტო „მონადირე“ – არის გარღვევა მომავალში და ცაში ბატონობის მისაღწევად ასობით პერსპექტიულ რუსულ ინსტრუმენტთაგან მხოლოდ ერთ-ერთი.

რუსეთის მაღალტექნოლოგიური თავდაცვითი შესაძლებლობები პასუხობს მზარდ საფრთხეებს, შეესაბამება დასავლელი „პარტნიორების“ ყველაზე ცუდ მოლოდინს, პრაქტიკულად უთანაბრდება პენტაგონისა და ნატოს რაოდენობრივ უპირატესობას შეიარაღებული ძალებისა და ჩვეულებრივი შეიარაღების ცალკეული კომპონენტებით.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

84
აფეთქება ბეირუთში

„რუსთავი რომ მეორე ბეირუთი არ გახდეს“ ქარხნის ყოფილი თანამშრომელი რისკების შესახებ

202
(განახლებულია 13:50 13.08.2020)
თუ ტრაგედია ლიბანში 2 750 ტონა ამონიუმის ნიტრატმა გამოიწვია, რუსთავის ქიმიური ქარხნის ტერიტორიაზე შეიძლება ამაზე რამდენჯერმე მეტი პროდუქცია ინახებოდეს, აღნიშნა ქარხნის ყოფილმა თანამშრომელმა.

თბილისი, 13 აგვისტო – Sputnik. ყველა ქვეყანამ, რომელიც ამონიუმის ნიტრატს აწარმოებს, მათ შორის საქართველომ, უნდა გადახედოს უსაფრთხოების პროტოკოლებსა და სამოქალაქო თავდაცვის საკუთარ სტრატეგიას, განაცხადა „Sputnik–საქართველოსთან“ ინტერვიუში ქიმიური ქარხანა „რუსთავის აზოტის“ ყოფილმა თანამშრომელმა, საქართველოს მეტალურგიული, სამთო და ქიმიური მრეწველობის მუშათა პროფკავშირების პრეზიდენტმა თამაზ დოლაბერიძემ.

„რუსთავის აზოტი“ აზოტის სასუქის უმსხვილესი მწარმოებელია. საწარმოს პროდუქციის რეალიზება ხდება როგორც ქართულ ბაზარზე, ისე საზღვარგარეთ. ქარხანა, რომელიც მინერალური სასუქის გამოშვებაზეა სპეციალიზებული, ერთადერთია კავკასიის რეგიონში, რომელიც ამონიუმის ნიტრატს აწარმოებს.

„ეს ტრაგედია – აფეთქება ლიბანში ყველასთვის სამაგალითო უნდა გახდეს. საერთოდ, უბედური შემთხვევა მაშინ ხდება, როდესაც ამას ყველაზე ნაკლებად ელოდები. ყველა ქვეყანამ, სადაც ასეთი პროდუქცია იწარმოება – საქართველო, რუსეთი, ჩინეთი, ბელარუსი – უნდა გააძლიერონ უსაფრთხოების პროტოკოლი და სპეციალური წესები უნდა შემოიღონ ამონიუმის ნიტრატის შენახვის, გადაზიდვისა და დასაწყობების პროცესისთვის“, – განაცხადა დოლაბერიძემ.

მისი თქმით, რუსთავის ქიმიური ქარხანა აწარმოებს სწორედ იმ პროდუქციას, რომელმაც ბეირუთში აფეთქება გამოიწვია.

„დარწმუნებული ვარ, რომ ასეთ საწარმოებში დასაქმებულების გარკვეულმა ნაწილმა არც კი იცის, რომ ამონიუმის ნიტრატი ასაფეთქებელი ნივთიერებაა. ყოველ შემთხვევაში, „რუსთავის აზოტში“ 16 წელი ვიმუშავე და კოლექტივში არ იციან, რომ საქმე საშიშ ასაფეთქებელ ნივთიერებასთან აქვთ. რა თქმა უნდა, ამონიუმიუს ნიტრატი ადვილად არ ფეთქდება, მაგალითად, ასანთის გაკვრით, ამისთვის დეტონაციაა საჭირო, მაგრამ აფეთქების დროს მას დამანგრეველი ეფექტი აქვს“, – განმარტა დოლაბერიძემ.

წარმოება რუსთავში

როგორც დოლაბერიძემ აღნიშნა, „რუსთავის აზოტს“ ამონიუმის ნიტრატი (ამონიუმის გვარჯილა) მსოფლიოს ათობით ქვეყანაში გააქვს. პროდუქცია პოლიეთილენის ტომრებში 50 და 500 კილოგრამად იფუთება და ის რკინიგზით ბათუმამდე ჩააქვთ.

წლის განმავლობაში არის პერიოდები, როდესაც მოთხოვნა პროდუქციაზე მცირდება, მაგრამ მომავალი სეზონის აუცილებელი მარაგისთვის ქარხანა გამოშვებულ ამონიუმის ნიტრატს თავის ტერიტორიაზე სპეციალურად ორგანიზებულ ფართობზე ინახავს.

პროდუქციას პირამიდის ფორმით რამდენიმე სართულად აწყობენ და მისი რაოდენობა ბევრად მეტია, ვიდრე ის, რაც ბეირუთის პორტში ინახებოდა. დოლაბერიძის განმარტებით, თუ ტრაგედია ლიბანში 2 750 ტონა ამონიუმის ნიტრატმა გამოიწვია, რუსთავის ქიმიური ქარხნის ტერიტორიაზე შეიძლება ამაზე რამდენჯერმე მეტი პროდუქცია ინახებოდეს.

ამას გარდა, ქარხნის ტერიტორიაზე განთავსებულია სხვადასხვა ქიმიური ნივთიერებების საცავები, მათ შორის ზოგიერთი ნივთიერება ფეთქებადსაშიშია, ზოგი – მხუთავი, ზოგი აგრესიული გამხსნელია და ზოგიც – ტოქსიკური.

დოლაბერიძე აცხადებს, რომ ასეთივე, ან შედარებით ნაკლები სიმძლავრის ამონიუმის ნიტრატის აფეთქების შემთხვევაში აუცილებლად შეეხება ეს სხვა ნივთიერებების საცავებსაც, რაც წარმოუდგენელი მასშტაბის ტრაგედიამდე მიგვიყვანს როგორც ადამიანების სიცოცხლის მხრივ, ისე დასახლებული პუქტებისა და გარემოს თვალსაზრისით.

„რუსთავის აზოტი“ – ბეირუთში აფეთქებასთან კავშირის შესახებ

ბეირუთში მომხდარი ტრაგედიის შემდეგ მასმედიაში გაჩნდა ინფორმაცია, რომ აფეთქების მიზეზი საქართველოდან, კერძოდ, რუსთავიდან 2013 წელს იმპორტირებული ამონიუმის ნიტრატი გახდა. თავად დოლაბერიძე ეჭვით უყურებს ამგვარ განცხადებას და მიიჩნევს, რომ არანაირი მნიშვნელობა არა აქვს, საიდან შეიტანეს პროდუქცია ბეირუთში.

„მხოლოდ ბეირუთის პორტის უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომლების შეცდომის გამო მოხდა ძალიან დიდი უბედურება“, – აღნიშნა მან.

მასმედიაში გავრცელებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით ოფიციალური განცხადება გააკეთა ქიმიური ქარხნის ხელმძღვანელობამაც და აღნიშნა, რომ არ ფლობს ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ ამონიუმის ნიტრატი, რომელიც ბეირუთის პორტში აფეთქდა, ქართული წარმოებისაა.

განცხადებაში აღნიშნულია, რომ „რუსთავის აზოტი“ ქვეყნის ერთ-ერთი დიდი ექსპორტიორია და მსოფლიოში ამონიუმის ნიტრატის 1%-ს აწარმოებს, იცავს საერთაშორისო სტანდარტებს არა მხოლოდ წარმოების, არამედ შენახვის დროსაც.

კომპანიაში ასევე აღნიშნეს, რომ პორტში ექვსი წლის განმავლობაში ასეთი პროდუქციის შენახვა უსაფრთხოების წესების უხეში დარღვევაა, რადგანაც წარმოების შემდეგ ექვს თვეში იგი საჭირო თვისებებს კარგავს.

რა მოხდა ბეირუთში

ოფიციალური მონაცემებით, ბეირუთში ამონიუმის ნიტრატის დიდი პარტია – დაახლოებით 2 750 ტონა აფეთქდა, რომელიც პორტის ტერიტორიაზე არასათანადო პირობებში ექვსი წლის განმავლობაში ინახებოდა.

ბეირუთში ზარალი დათვალეს: ქვეყანას მილიარდობით დოლარის ზიანი მიადგა – ფოტო>>

აფეთქების ტალღამ დაანგრია და დააზიანა სახლები. ბოლო მონაცემებით, დაიღუპა 174 ადამიანი და დაშავდა 6 ათასზე მეტი. ბევრი ადამიანი დღემდე უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლება. ტრაგედიასთან დაკავშირებით ლიბანში სამდღიანი გლოვა და ორი კვირით საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა.

202
მთვარე

მთვარის კალენდარი: 14 აგვისტო რისი გაკეთება შეიძლება და რისი არა

0
(განახლებულია 12:39 13.08.2020)
გაეცანით ჩვენს ყოველდღიურ კალენდარს და შეიტყვეთ, რა საქმიანობა იქნება წარმატების მომტანი ამა თუ იმ დღეს ღამის მანათობლის განწყობის მიხედვით.

მთვარეს უზარმაზარი ძალა გააჩნია და დიდი ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია ადამიანებზე, რადგან ყველა კოსმოსურ ობიექტს შორის დედამიწასთან ყველაზე ახლოს იმყოფება.

14 აგვისტო, პარასკევი. ამ დღეს ვენერა მართავს. კლებადი მთვარე ტყუპის ნიშანშია.

სწრაფი და ენერგიული საქმეების დროა. მომატებულია იმპულსურობა, ამიტომ ეცადეთ, თავი აარიდოთ ისეთ საქმეებს, რომლებიც დიდ ყურადღებას მოითხოვს.

ტყუპის დღეები კარგია კონტაქტებისა და ურთიერთობებისთვის, გაცნობისა და იდეების ურთიერთგაცვლისთვის. ხელსაყრელი დროა ინფორმაციების მოპოვებისა და დამუშავებისთვის, სწრაფად გასაკეთებელი საქმეებისთვის.

მთვარე ტყუპში – ესაა მსუბუქი ურთიერთობების დრო, რომელიც არაფერს ავალდებულებს ადამიანებს. კარგად ეწყობა ახალი ნაცნობობა. ადამიანები უფრო გულგახსნილი, მიმნდობი და კომუნიკაბელური ხდებიან.

რეკომენდებულია ინტუიციის ნდობა დღის მეორე ნახევარში, განსაკუთრებით ფულთან დაკავშირებულ საკითხებში, მარტივი საკითხების გადაჭრა, მიმდინარე საქმეების განხილვა, სავაჭრო ოპერაციების ჩატარება, პასიურობა და საკუთარ თავში ჩაღრმავება, ნეიტრალიტეტის დაცვა კოლეგებთან მიმართებით.

არარეკომენდებული აჩქარება, აქტიურობა, დღის პირველ ნახევარში გუნდთან ერთად საქმიანობა, რთული მოლაპარაკებები, შეთანხმებების დადება, კონტრაქტებზე ხელმოწერა, საპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებების მიღება.

კარგი დღეა მგზავრობისთვის, მაგრამ აჩქარების გარეშე.

თმის შეჭრა, შეღებვა: თმის შეჭრისთვის ნეიტრალური დღეა. დაჩქარდება თმის ზრდის პროცესი, მაგრამ თმა დაუმორჩილებელი გახდება. ხელსაყრელია ჰაეროვანი ვარცხნილობის გაკეთებისთვის. შეღებვისთვის ძალიან კარგი დღეა.

მანიკურისთვის არასასურველი დღეა.

მებაღეობა: მთვარის კლების ფაზის დროს, ტყუპის ნიშანში, მცენარეები ისვენებენ, მათი წვენი ფესვებისკენ ისწრაფვის, მცირდება მცენარეების სიცოცხლისუნარიანობა. არახელსაყრელი დღეა ბალახეული კულტურების დარგვა–გადარგვისთვის. ეფექტური იქნება ზედმეტი ყლორტების მოშორება გაკრეჭა, გამარგვლა, კულტივირება, მულჩირება, სამკურნალო მცენარეების მოგროვება, ხილისა და კენკროვანების დაკრეფა.

0