რუსთავი 2

„რუსთავი 2" ახალ რეალობაში: სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილება და რეაქცია საქართველოში

110
(განახლებულია 15:20 19.07.2019)
ნიკა გვარამიამ, რომელიც „რუსთავი 2"-ის გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, განაცხადა, რომ ტელეარხს მოექცნენ, როგორც ოროთახიან „ხრუშჩოვკას".

ხუთშაბათს ტელეკომპანია „რუსთავი 2" ახალ რეალობაში აღმოჩნდა – მას ახალი მფლობელი და ახალი გენერალური დირექტორი ჰყავს.

ყველაფერი მას შემდეგ შეიცვალა, რაც ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ დაუშვებლად მიიჩნია ტელეკომპანია „რუსთავი 2"-ის იურისტებისა და მისი მფლობელების პრეტენზიები საქართველოს სასამართლოსადმი. ტელეკომპანიამ სტრასბურგს მას შემდეგ მიმართა, რაც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2017 წლის მარტში ძალაში დატოვა ორი ქვედა ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება „რუსთავი 2"-ის ყოფილი მფლობელისთვის, ბიზნესმენ ქიბარ ხალვაშისა და მისი კომპანია „პანორამასთვის" გადაცემის შესახებ.

სახელმწიფომ საქმე მოიგო – იუსტიციის მინისტრი სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე>>>

ამასთან, ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიძლება დაუყოვნებლივ აღსრულდეს. ასეც მოხდა. უკვე საღამოსთვის იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის სააგენტომ დააკმაყოფილა განაცხადები ტელეარხის გადაფორმებისა და ტელეკომპანიის დირექტორად ქიბარ ხალვაშის ადვოკატის პაატა სალიას დანიშვნის შესახებ.

სტრასბურგის გადაწყვეტილების გამოცხადების შემდეგ მალევე არხის ახალმა მფლობელმა აღნიშნა, რომ ტელევიზიის სარედაქციო პოლიტიკა შენარჩუნდება და ერთადერთი ცვლილება შეეხება გენერალურ დირექტორს.

ტელეკომპანია „რუსთავი 2", მას შემდეგ, რაც 2012 წელს ქვეყნის სათავეში „ქართული ოცნება" მოვიდა, მკვეთრად ოპოზიციურ პოლიტიკას ატარებდა. სიუჟეტების დიდი ნაწილი, განსაკუთრებით ბოლო დროს, თითქმის მთლიანად ხელისუფლების კრიტიკას ეთმობოდა. ქვეყნის ხელისუფლების წარმომადგენლებს, ასევე მმართველი პარტია „ქართული ოცნების" დამფუძნებელსა და თავმჯდომარეს ბიძინა ივანიშვილს არაერთხელ დაუდანაშაულებიათ ტელეარხი ტყუილის გავრცელებასა და ყოფილი მმართველი პარტიის „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის" ინტერესების გატარებაში.

ბოლო მოვლენების ფონზე „რუსთავი 2"-ის წამყვანმა თანამშრომლებმა ხალვაშის გულწრფელობაში ეჭვი შეიტანეს. მათ რიგრიგობით გააკეთეს გვარამიას მხარდამჭერი განცხადებები, რომელიც, მათი თქმით, ტელეარხზე სიტყვის თავისუფლების გარანტიაა.

"მიგვაჩნია, რომ ხალვაში წარმოადგენს ბიძინა ივანიშვილის ხელისუფლებას, რომელიც მთელი ძალით, ყველა შესაძლებლობითა და უფლებამოსილებით ებრძოდა „რუსთავი 2"-ს“, – განაცხადეს მათ.

რა გადაწყვეტილებას მიიღებენ ტელეარხის თანამშრომლები, რომლებიც არ ეთანხმებიან ცვლილებებს, მოგვიანებით გახდება ცნობილი. ჯერჯერობით ისინი ახალ დირექტორს ეცნობიან.

დროს არ კარგავს

პაატა სალიას დრო არ დაუკარგავს და საჯარო რეესტრის სააგენტოში განაცხადის დაჩქარებული წესით შეტანის შემდეგ ტელეკომპანიაში გაემართა.

„ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ ჟურნალისტებმა თავიანთი პროფესიული საქმიანობა მშვიდობიანად და მშვიდად გააგრძელონ, „რუსთავი 2"-მა კი ჩვეულ რეჟიმში იმუშაოს. ამავე დროს მნიშვნელოვანია, რომ კომპანიამ დაუბრკოლებლად განაგრძოს თავისი ფინანსურ-ეკონომიკური საქმიანობა. ამისათვის, პირველ რიგში, დავუკავშირდები ტელეკომპანიის მენეჯმენტს და მათთან ერთად დავიწყებ ტელეარხის ფინანსური მდგომარეობის გაცნობას და პასუხისმგებლობის გადაბარებას", – განუცხადა სალიამ ჟურნალისტებს ტელეარხის ეზოში.

„რუსთავი 2" და ახალი სასამართლო: არენაზე ირაკლი ოქრუაშვილი გამოდის>>>

ამასთან ერთად მან დასძინა, რომ ჟურნალისტებთან კონსტრუქციული ურთიერთობის იმედი აქვს.

„როგორც ტელეარხის მფლობელმა განაცხადა, ჟურნალისტებს არავითარი პრობლემები და შეზღუდვები არ ექნებათ. დღესვე ვაპირებ კომპანიაში მისვლას და ვიმედოვნებ, რომ თანამშრომლებთან ურთიერთობა კონსტრუქციულად წარიმართება", – აღნიშნა სალიამ.

მან ჟურნალისტებს კიდევ ერთხელ დაუდასტურა, რომ „რუსთავი 2"-ში საკადრო ცვლილებები არ იგეგმება.

გვარამიასთან დიალოგი ვერ შედგა

ტელევიზიაში სალია პირველ რიგში ნიკა გვარამიას შეხვდა, რათა, როგორც თავად აღნიშნა, გენერალური დირექტორის უფლებამოსილებები „ცივილური ფორმით" გადაებარებინა. პასუხი ხისტი აღმოჩნდა. შედეგად – დიალოგის ნაცვლად გაიმართა კამათი.

„არ ვაპირებ თქვენთან თანამშრომლობას. მდივანსაც ვთხოვ, რომ ყავა არ გაგიკეთოთ. ამ კაბინეტში ვერ შეგიშვებთ, ჯერჯერობით ჩემი პირადი სივრცეა. თქვენ აქ დემოკრატიის დასახმარებლად არ მოსულხართ", – განუცხადა გვარამიამ სალიას.

როდესაც სალია „რუსთავი 2"-ში მივიდა, ჟურნალისტები 9-საათიანი „კურიერისთვის“ ემზადებოდნენ. სალია ნიუს-რუმში შევიდა, სადაც ჟურნალისტები კრიტიკითა და პრეტენზიებით დახვდნენ და განუცხადეს, რომ ის მათთვის ივანიშვილის განსახიერება იყო.

ჟურნალისტებმა პირობები წამოაყენეს: თუ გენერალური დირექტორი ტელეარხის ბირთვთან – წამყვან ჟურნალისტებთან და ტელეარხის სამსახურების ხელმძღვანელებთან კონტრაქტებით მოვიდოდა, ისინი მას ნდობას გამოუცხადებდნენ. საპასუხოდ სალიამ აღნიშნა, რომ არხის მფლობელის პრეტენზიები ეხება მხოლოდ ნიკა გვარამიას, სხვა საკადრო ცვლილებები არ იგეგმება, თუმცა კონტრაქტების გაფორმებაზე საუბარი ჯერ ნაადრევია.

„დღეს მოვედი, რომ გადავწყვიტო, პირველ რიგში, მიმდინარე პრობლემები, რათა კომპანიას არ შეექმნას ფინანსური სირთულეები მფლობელის შეცვლის გამო", – ხაზგასმით აღნიშნა სალიამ.

რა იქნება ხვალ

როგორც „რუსთავი 2"-ის აწ უკვე ყოფილმა გენერალურმა დირექტორმა ნიკა გვარამიამ განაცხადა, მასაც, ისევე, როგორც დანარჩენებს, სჭირდებათ დრო, რათა შემდგომი ნაბიჯები მოიფიქრონ.

„რა მოხდება შემდეგ, ძალიან მალე ვიტყვით, ყველაფერი უნდა მოვიფიქროთ... ისე გადაიფორმეს, როგორც ოროთახიანი „ხრუშჩოვკა", ერთ საათში, და კიდევ ერთ საათში შეცვალეს მენეჯმენტი, მიუხედავად ჟურნალისტების მიმართვისა", – აღნიშნა გვარამიამ.

ამასთან, მან ხაზი გაუსვა, რომ შრომითი კონტრაქტის გაწყვეტის გადაწყვეტილებას გაასაჩივრებს. როგორც გვარამიამ ცოტა ხნით ადრე განაცხადა, კონტრაქტი მასთან გაფორმებულია 2020 წლის 31 დეკემბრამდე და ამ დოკუმენტზე დავა საქართველოს სასამართლოებში არ მოხდება. მისი თქმით, კონტრაქტი შეიცავს დათქმას ლონდონის საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოზე.

„რამდენიმე თვეში, წელიწადში ან წელიწად-ნახევარში აუცილებლად მოვიგებ 5 მილიონს და დავაბანდებ ახალ ტელევიზიაში, მაგრამ ამას დრო სჭირდება. რაც შეეხება „რუსთავი 2"-ს, ის ხალვაშს დარჩება მანამ, სანამ ეს ხელისუფლება ქვეყნის სათავეში იქნება", – განაცხადა გვარამიამ.

ამასთან ის „რუსთავი 2"-ის ახალ მფლობელს ციხით დაემუქრა. მიხეილ სააკაშვილის პრეზიდენტობის პერიოდში გვარამია საქართველოს გენერალური პროკურორის მოადგილის თანამდებობაზე მსახურობდა.

„ქიბარ ხალვაშს გერმანიის მოქალაქეობა ვერ უშველის. ის აუცილებლად დაასრულებს თავის დღეებს ციხეში", – მიმართა გვარამიამ ახალ გენდირექტორს.

პოლიტიკური შეფასება

ოპოზიციური პარტიის „ევროპული საქართველო - მოძრაობა თავისუფლებისთვის" დეპუტატმა ოთარ კახიძემ ყველას მოუწოდა, ესწავლათ „რუსთავი 2"-ის შეცდომებზე.

„სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებამ გვაჩვენა, რომ არასწორი იყო მოსამართლეებზე თავდასხმა არაკორექტული ფორმით და არხის გამოყენება ცალკეული მოსამართლეების პროვოცირებისთვის და მათ შესავიწროებლად. ივანიშვილთან დაპირისპირებაში ყველაზე მეტად გვჭირდება სწორი სტრატეგია, თანმიმდევრულობა, არაისტერიულობა, იმგვარად პოზიციონირება, რომ ნეიტრალური პირი ჩვენ სასიკეთოდ განეწყოს და არა პირიქით", – აღნიშნა კახიძემ.

„რუსთავი 2"-ის უკვე ყოფილი მფლობელების ინტერესების დაცვას ყოფილი მმართველი პარტია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა" აპირებს.

„ჩვენ ამ ტელევიზიას აუცილებლად დავიცავთ ისევე, როგორც სიტყვის თავისუფლებას. იქამდე არაფერი დასრულდება, ვიდრე ჩვენ არ მოვიგებთ არჩევნებს და არ შევწყვეტთ იმ უმსგავსობას, რომელიც ამ სახელმწიფოში ხდება", – განაცხადა პარტიის თავმჯდომარემ გრიგოლ ვაშაძემ.

საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ არჩილ თალაკვაძემ ყველა გააფრთხილა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილების შესრულებისთვის ხელის შეშლა დანაშაულია.

„რუსთავი 2"-თან დაკავშირებულ საქმეზე – "ძმები ყარამანიშვილები საქართველოს წინააღმდეგ" – გაიმარჯვა საქართველომ. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ „რუსთავი 2"-თან და მის მფლობელებთან მიმართებით არანაირ დარღვევას ადგილი არ ჰქონია და ქართული სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყო კანონიერი. სასამართლო გადაწყვეტილების შეუსრულებლობა, ანდა მისი შესრულებისთვის ხელის შეშლა დაუშვებელია და სისხლის სამართლის წესით დასჯად ქმედებას, ანუ დანაშაულს წარმოადგენს", – აღნიშნა თალაკვაძემ.

კომენტარი საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმაც გააკეთა.

„ამ გადაწყვეტილებით მან (ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ - რედ.) აღიარა განხილული საქმის მიმართ საქართველოს სასამართლოს მიუკერძოებლობა და მისი გადაწყვეტილებების სამართლიანობა. ამით ნდობა გამოუცხადა ჩვენი მართლმსაჯულების სისტემას. ეს ნდობა ძლიერ საფუძველს უქმნის სასამართლო რეფორმის მეოთხე ტალღის წამოწყებას და, შესაბამისად, ჩვენი დემოკრატიის გაძლიერებას", – დაწერა ზურაბიშვილმა საკუთარ Facebook-გვერდზე.

მიღებული გადაწყვეტილებით სტრასბურგის სასამართლომ კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი ორ პრინციპს, რომელზეც დგას დემოკრატია და ევროპა: კერძო საკუთრებისა და ადამიანის სიცოცხლის ხელშეუხებლობას.

„მჯერა, რომ საქართველოში სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას, როგორც ერთ-ერთ მთავარ დემოკრატიულ პრინციპს, საფრთხე არ დაემუქრება", – განაცხადა პრეზიდენტმა.

ექსპერტების მოსაზრება

პოლიტოლოგი ბადრი ნაჭყებია ფიქრობს, რომ არხის მფლობელის შეცვლასთან ერთად „რუსთავი 2"-ის სარედაქციო პოლიტიკაც შეიცვლება.

„როგორც ცნობილია, "რუსთავი 2"-ის საინფორმაციო პოლიტიკა ცალმხრივი იყო. ეს ძალიან აგრესიული, მეტისმეტად ტენდენციური და დესტრუქციული ტელეკომპანიაა. იგი გამოხატავდა, უმთავრესად, ერთი პოლიტიკური ძალის ინტერესებს და ჰქონდა მკვეთრად ანტისამთავრობო მიმართულება... ამაზე კი ნაკლებად წავა „რუსთავი 2"-ის ახალი ხელმძღვანელობა", – განუცხადა ნაჭყებიამ „Sputnik-საქართველოს".

მას პოლიტოლოგი პეტრე მამრაძეც ეთანხმება.

„მფლობელის შეცვლა, რასაკვირველია, იმოქმედებს სარედაქციო პოლიტიკაზე, ვინაიდან „რუსთავი 2" მთელი ამ წლების განმავლობაში, პირველ რიგში, იყო დამჯერი, მონური რუპორი, პროპაგანდისტული რუპორი სააკაშვილის ხელში. ეს მისი პირადი არხია. დიახ, იგი იყო გაფორმებული სხვადასხვა მფლობელზე, მაგრამ რეალურად სარედაქციო პოლიტიკას ყოველთვის სააკაშვილი კარნახობდა", – აღნიშნა მამრაძემ „Sputnik-საქართველოსთან" საუბრისას.

მისი აზრით, ახლა „რუსთავი 2"-ის სარედაქციო პოლიტიკა ხელისუფლების მიმართ უფრო შერბილდება.

„უნდა ველოდოთ, რომ „რუსთავი 2" ხელისუფლებას ასე მკაცრად აღარ გააკრიტიკებს... ვფიქრობ, „რუსთავი 2" დაკარგავს მაყურებელს, თავის აუდიტორიას", – აღნიშნა მამრაძემ.

განსხვავებული აზრი აქვს ექსპერტ დემურ გიორხელიძეს.

„ვფიქრობ, სარედაქციო პოლიტიკა არ უნდა შეიცვალოს მიუხედავად იმისა, რომ ეს ვინმეს შეიძლება არ მოეწონოს... ასე რომ, თუ ტელევიზია და მისი სარედაქციო პოლიტიკა კონსტიტუციისა და კანონის ფარგლებს არ სცილდება (და თუ სცილდება, უნდა არსებობდეს სისტემა, რომელიც ამ ტელევიზიას, ნებისმიერ ტელევიზიას დასჯის), მაშინ უნდა იარსებოს იმ ფორმით, რომლითაც თავად სურს", – განუცხადა გიორხელიძემ „Sputnik-საქართველოს".

110
თემები:
დავა „რუსთავი 2"-ის ირგვლივ (194)
ახალი სახლები თბილისში

უფრო იაფად, ვიდრე გუშინ, ანუ შეიძინე ბინა და გადმოდი დღესვე!

527
(განახლებულია 17:21 14.07.2020)
ვის და როგორ შეუძლია საცხოვრისის შეძენისას სახელმწიფოს ფინანსური დახმარებით ისარგებლოს, რას მოუტანს სამშენებლო და საბანკო სექტორს, ზოგადად, ქვეყნის ეკონომიკას იპოთეკური სესხების სუბსიდირების სამთავრობო პროგრამა?

სამსონ ხონელი

ტელეფონი არ ჩერდება, შეტყობინებას შეტყობინება მოსდევს...  

დეველოპერულ კომპანიებს კომერციული ბანკები ენაცვლებიან, და პირიქით. „ისარგებლე იპოთეკური სესხების სუბსიდირების სამთავრობო პროგრამით, შეიძინე ბინა და გადმოდი დღესვე“, − ასეთია გზავნილის შინაარსი.

მოგეხსენებათ, COVID-19-ის პანდემიით გამოწვეული ეკონომიკური შოკით სამშენებლო სექტორიც დაზარალდა. განვმარტავ – რატომ: მკვეთრად გაუფასურდა ეროვნული ვალუტა, საკრედიტო ბაზარზე ბოლო ერთ წელიწადში ლარში გაცემული სესხის საპროცენტო განაკვეთი კი 14.8 პროცენტიდან 16.6 პროცენტამდე გაიზარდა. სესხის გაძვირება ყველაზე მეტად ფიზიკური პირებისთვის ეროვნულ ვალუტაში გაცემულ კრედიტებს შეეხო. არადა, საცხოვრებელი ბინისა თუ სხვა ტიპის უძრავი ქონების შეძენის მსურველთათვის ძირითადი ფინანსური წყარო სწორედ საბანკო კრედიტია. ასე რომ, გაყიდვები შემცირდა და ეს არსებული საფინანსო-ეკონომიკური მდგომარეობის ლოგიკური შედეგია.

პატივცემულ მკითხველს შევახსენებ, რომ სამშენებლო სექტორის მხარდასაჭერად მთავრობამ, ეროვნულმა ბანკმა და დეველოპერულმა კომპანიებმა ერთობლივი პროგრამა შეიმუშავეს. ის ბინის შესაძენად ეროვნულ ვალუტაში გაცემულ იპოთეკურ სესხზე საპროცენტო ტვირთის შემსუბუქებას ითვალისწინებს. კერძოდ, მოქალაქეს, რომელიც ბინის შესაძენად მიმდინარე წლის 31 დეკემბრამდე ეროვნულ ვალუტაში იპოთეკურ სესხს აიღებს, მთავრობა კრედიტის საპროცენტო განაკვეთის 4 პროცენტს დაუსუბსიდირებს. პროგრამის ეს დებულება ყველა იმ სასესხო ხელშეკრულებას შეეხება, რომლის საკრედიტო თანხის ჯამური მოცულობა 200 ათას ლარს არ აღემატება. სუბსიდირების ვადა ხელშეკრულების გაფორმებიდან 5 წელია. ეს არის ის პერიოდი, როცა მსესხებელი ყველაზე მეტ საპროცენტო ხარჯს გასწევს და სახელმწიფო ეხმარება მას, რომ საპროცენტო ტვირთი შეუმსუბუქოს. ბიუჯეტიდან ამ მიზნით 70 მილიონი ლარი დაიხარჯება.

ერთი სიტყვით, ქვეყნის წამყვანი ბანკები სამთავრობო პროგრამაში უკვე ჩაერთნენ. თუმცა ამ ინიციატივის გარშემო, რომელიც მაისის ბოლოს გახმოვანდა, დისკუსია დღემდე არ წყდება. სამშენებლო და საბანკო სფეროს წარმომადგენელთა შეფასებები დადებითია. საცხოვრისის პოტენციური მყიდველებიც კმაყოფილებას გამოხატავენ. რატომაც არა, ისინი პროგრამის მომხმარებლები არიან, სიკეთით ისარგებლებენ. მაგრამ ვიღაცებმა შედარებით იაფი კრედიტით ბინები რომ შეიძინონ, საამისოდ ბიუჯეტიდან ხალხის ფული რატომ უნდა დაიხარჯოს?! − შესაძლოა, ბრძანოს მკითხველმა და... აბა, რა გითხრათ, ყველამ თავისთვის განსაჯოს, რამდენად სწორია ამგვარი მიდგომა.

ექსპერტ-ანალიტიკოსთა აზრი გაიყო. ეკონომისტების ერთი ნაწილი სუბსიდირების ფაქტს არ მიესალმება. მათი შეფასებით, იპოთეკური სესხების სუბსიდირებით მთავრობა ბიუჯეტის ფულით ბანკებს აფინანსებს. არსებობს სერიოზული რისკი, რომ იმ მოსახლეობის ფულით, რომელსაც კრიზისში თავად გაუჭირდა, ბინების შეძენის მსურველ შეძლებულ მოქალაქეებს იპოთეკური სესხები დაუფინანსდეთ. 

„ძალიან მნიშვნელოვანია სუბსიდიის ფორმა. გამოდის, რომ სახელმწიფო ბანკებს 70 მილიონ ლარს ჩუქნის. არადა, ეროვნული ბანკის დახმარებით შესაძლებელია სხვადასხვა ფინანსური ინსტრუმენტების გამოყენება და ამ თანხის ბანკებისთვის სესხება იმისათვის, რომ იპოთეკურ სესხებზე ლარში დაბალი საპროცენტო განაკვეთები დააწესონ. ფაქტობრივად გამოდის, რომ ბიუჯეტის და მოსახლეობის გადასახადების ფული ტყუილად იფანტება. გარდა ამისა, ასეთი სტიმულირება სიგნალს აძლევს ბაზარს – დეველოპერები ეცდებიან ამ სუბსიდირების ფონზე მაღალი ფასები შეინარჩუნონ. ეს ძირეულად არასწორია. თუ უნდათ, რომ ფართები გაიყიდოს, ფასები მინიმუმამდე უნდა დაწიონ. ახლა ისინი ცდილობენ თან მარჟაც შეინარჩუნონ, ბინები მაღალ ფასში გაყიდონ და ამავდროულად სახელმწიფოს მხარდაჭერით ისარგებლონ. ფასი ბაზარმა თავად უნდა დაარეგულიროს“, − აცხადებს ეკონომისტი დავით კიკვაძე, რომელიც არ იზიარებს ეროვნული ბანკის შეფასებას, რომ სამშენებლო სექტორი, როგორც დამატებული ღირებულების გადასახადის ყველაზე დიდი გადამხდელი, ქვეყნის ეკონომიკის ხერხემალია.

ექსპერტთა ერთი ნაწილი კობა გვენეტაძის უწყების ხედვას ეთანხმება და აღნიშნავს, რომ სუბსიდირება ხელს უწყობს ეკონომიკის სტიმულირებას და ტრანზაქციების გაზრდას, რაც საბიუჯეტო შემოსავლებზე პირდაპირ აისახება. სამშენებლო სექტორი ეკონომიკის ერთ-ერთი მთავარი და თანაც მაღალანაზღაურებადი დარგია. შესაბამისად, მასზე ძალიან ბევრი მომიჯნავე დარგი და უამრავი დასაქმებული თუ თვითდასაქმებულია დამოკიდებული. სტატისტიკური მონაცემების მოშველიება შორს წაგვიყვანს, მკითხველს შეუძლია თავადაც გაეცნოს „საქსტატის“ ვებ-გვერდზე. გარდა ამისა, ექსპერტთა ამ ნაწილის აზრით, გადაწყვეტილება დროულად არის მიღებული, რადგან, თუ კრიზისი გაღრმავდება, მერე ძალიან რთულია იქიდან გამოსვლა...  

„სახელმწიფო მხარდაჭერა კიდევ უფრო წაახალისებს არსებულ ბაზარს. თავის მხრივ საბანკო სექტორი მაქსიმალურად უწყობს ხელს, რომ დაკრედიტება გაიზარდოს. ბინათმშენებლობის სექტორი ისედაც აღდგებოდა, უბრალოდ მთავრობის ინიციატივით, რაც სესხების გაცემაში მხოლოდ ახლა გამოჩნდება, სექტორის აღდგენა უფრო ადრე მოხდება. იპოთეკური სესხების სუბსიდირება ბანკებისთვისაც პოზიტიურია, თუმცა მთავარი გათვლა მაინც სამშენებლო სექტორზე და ზოგადად ეკონომიკაზეა“, − აცხადებს ეკონომისტი ოთარ ნადარაია.  

ამასობაში ივლისის დასაწყისისთვის გაცემული ახალი იპოთეკური სესხების შვიდი დღის საშუალო მაჩვენებელმა პანდემიის პირობებში პირველად გადაუსწრო იანვარი-თებერვლის პერიოდის საშუალო მაჩვენებელს. სავარაუდოდ, წლის ბოლომდე კომერციული ბანკების საკრედიტო პორტფელში ეროვნულ ვალუტაში გაცემული იპოთეკური სესხების წილი კიდევ უფრო გაიზრდება. რა ეფექტი ექნება სუბსიდირების სამთავრობო პროგრამას სამშენებლო, საბანკო სექტორისთვის და ზოგადად ქვეყნის ეკონომიკისთვის, ამას დრო გვიჩვენებს...

 

527
ვალუტის კურსი

რა უჯდება ეროვნულ ბანკს ეროვნული ვალუტის სტაბილურობა

246
(განახლებულია 20:13 13.07.2020)
კორონავირუსის პანდემიამ ეკონომიკის იმ სფეროებს, საიდანაც ქვეყანაში უცხოური ვალუტის შემოდინება ხდება, სერიოზული დარტყმა მიაყენა.

ტურიზმის გაჩერებამ, უცხოეთიდან ფულადი გზავნილებისა და პირდაპირი უცხოური ინვესტიცების კლებამ ისედაც გაუფასურებული ლარი კიდევ უფრო მეტად გაუფასურების საფრთხის წინაშე დააყენა.

ლარის კურსმა ვარდნა 9 მარტიდან დაიწყო, როდესაც კორონავირუსის პანდემიასთან დაკავშირებულ გაურკვევლობას მსოფლიო ბაზრებზე ნავთობის ფასების მკვეთრი ვარდნა დაემატა. 25 მარტისთვის ლარი უკვე 24%-ით იყო გაუფასურებული და 3,45 ნიშნულამდე იყო მისული.

სავალუტო ბაზრის სტაბილიზების მიზნით ეროვნულმა ბანკმა მარტიდან მოყოლებული სამ თვეში რვა აუქციონი გამართა, რომლებზეც ჯამში 230 მილიონი დოლარი გაყიდა.

მიმდინარე წლის 30 ივნისის მდგომარეობით, ეროვნული ბანკის სავალუტო რეზერვი უკვე 3 616 მილიონი აშშ დოლარია.

ეკონომისტი ნიკა შენგელია მიიჩნევს, რომ წლის ბოლომდე ეროვნულ ბანკს ლარის სტაბილურობის შესანარჩუნებლად საკუთარი რეზერვების დახარჯვა კიდევ ბევრჯერ მოუწევს.

„ეროვნულს ბანკს აქვს საკმარისი სავალუტო რეზერვი, რათა ლარის კურსის სტაბილურობა 3-იან ნიშნულთან ახლოს შეინარჩუნოს, ვფიქრობთ, რომ წლის ბოლომდე ეროვნული ვალუტის კურსის მითითებულ ნიშნულთან სიახლოვეს შენარჩუნება ეროვნულ ბანკს დამატებით 250-300 მილიონი დოლარი დაუჯდება“, – აღნიშნა ნიკა შენგელიამ „Sputnik–საქართველოსთან“ საუბრისას.

საქართველოში მცურავი გაცვლითი კურსის რეჟიმი მოქმედებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის მთლიანად განისაზღვრება სავალუტო ბაზრის მიერ, რომელიც შედგება კომერციული ბანკებისგან, საინვესტიციო ფონდებისგან და იმ კორპორაციებისა თუ ინდივიდებისგან, რომელთა ინტერესში უცხოური ვალუტის ყიდვა–გაყიდვა შედის.

თუმცა ქვეყანაში, სადაც იმპორტს დიდი წილი უჭირავს, არასტაბილური და გაუფასუფრებული ეროვნული ვალუტა საფრთხეს ფასების სტაბილურობასაც უქმნის, რაც, თავის მხრივ, უკვე ეროვნული ბანკის რეგულირების სფეროა.

სავალუტო აუქციონების გარდა ეროვნული ბანკი რყევების შესამცირებლად ყოველდღიურ ინტერვენციებს იყენებს. კერძოდ, როდესაც დღის განმავლობაში გაცვლითი კურსის რყევები აჭარბებს წინასწარ განსაზღვრულ ნიშნულს, ეროვნული ბანკი უცხოური ვალუტით ვაჭრობაში გარკვეული თანხით ერთვება.

13 ივლისის მდგომარეობით, საქართველოს ეროვნული ვალუტა აშშ დოლარის მიმართ 3,0624 GEL/$1 ნიშნულზეა.

ნიკა შენგელიას აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ ეროვნული ბანკი ბაზარზე სავალუტო ინტერვენციებს ისევ გააგრძელებს, ლარის კურსის მერყეობა თვალშისაცემი სექტემბრის მეორე ნახევრიდან გახდება და ამის მიზეზი იმპორტის ზრდა იქნება.

„რაც შეეხება ინფლაციას, რომელიც თარგეთირებულთან შედარებით 3,1%-ით მეტია, ვფიქრობთ, ივლისი-აგვისტოს თვეში ამ მაჩვენებლის მნიშვნელოვანი ცვლილება მოსალოდნელი არ არის“, – აღნიშნა ნიკა შენგელიამ.

„საქსტატის“ ცნობით, წლიური ინფლაცია (2020 წლის ივნისი 2019 წლის ივნისთან შედარებით) კვლავ მაღალ დონეზე რჩება – 6,1%.

ეკონომისტი ვეფხია გიორგაძე კი თვლის, რომ ეროვნული ბანკი რეზერვების გაყიდვით ლარის კურსის სტაბილურობას დიდხანს ვერ უზრუნველყოფს. 

„ეროვნული ბანკი თუ არ შეამცირებს რეალურად ფულის მასას ეკონომიკაში და მის რაოდენობას ეკონომიკის ადეკვატურს არ გახდის, მაშინ მას მოუწევს ქარის წისქვილებთან ბრძოლა, ლარის კურსიც მეტად გაუფასურდება, ვერც ინფლაციას გაართმევს თავს და ეს რეზერვიც შემოელევა გზადაგზა“, – აღნიშნა ვეფხია გიორგაძემ „Sputnik–საქართველოსთან“ საუბრისას.

როგორც ვეფხია გიორგაძემ განმარტა, ეროვნულ ბანკს ეკონომიკაში ფულის მასის შემცირება რეზერვების გამოყენების გარეშეც შეუძლია რეფინანსირების სესხების შემცირების ხარჯზე.

„რეფინანსირების სესხი ის ინსტრუმენტია, რომლითაც ეროვნული ბანკი ახდენს კომერციული ბანკებისთვის მოკლევადიანი ლიკვიდობის მიწოდებას, აქ დავამატებდი, რომ ეროვნული ბანკი ვერ აკონტროლებს რეალურად – აქვს თუ არა მოკლევადიანი ლიკვიდობის პრობლემა კომერციულ ბანკს, ის ენდობა კომერციული ბანკებისგან შემოსულ მოთხოვნას, რის შემდეგაც ფული უკვე ეკონომიკაში ხვდება“, – აღნიშნა ვეფხია გიორგაძემ.

ვეფხია გიორგაძის თქმით, დღეს საქართველოს სავალუტო რეზერვების მოცულობა ისედაც ნაკლებია საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ განსაზღვრულ მინიმალურ მაჩვენებელზე. რეზერვები კი ქვეყნის მხრიდან საგარეო ვალდებულებების შესრულების – უცხოური ვალუტით გადახდების შეუფერხებლად განხორციელების ერთგვარი გარანტია და ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია, რომელსაც საერთაშორისო დონორი ორგანიზაციები ქვეყნისთვის სესხების გაცემისას ითვალისწინებენ.

ნატა პატარაია

 

246

საშინელი წყალდიდობა იაპონიაში: მსხვერპლი და მასშტაბური ნგრევა ფოტო

0
  • მდინარე კუმაგავა ნაპირებიდან გადმოვიდა და კუმამოტოს პრეექტურაში დასახლებული პუნქტები დააზარალა
  • იაპონიის თავდაცვის ძალები ადგილობრივ მოსახლეობას გადარჩენაში ეხმარება
  • დატბორილი ქალაქი ჰიტოიოსი კუმამოტოს პრეფექტურაში
  • გადაუღებელმა წვიმებმა ქალაქ კუმამურაში გზებიც დააზიანა
  • წყალდიდობამ და მეწყერებმა 15 ათასი სახლი დაანგრია
  • კუმამოტოს, ოიტასა და კაგოსიმას პრეფექტურებში ექვსი ათასზე მეტი ოჯახია დარჩენილი ელექტროენერგიის გარეშე
  • იაპონიის სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილში უკვე ორი კვირაა, გადაუღებლად წვიმს
  • წყალდიდობის შედეგების აღმოფხვრაზე პოლიცისა და თავდაცვის ძალების ნაწილები მუშაობენ
  • ამ დროისათვის 13 ადამიანი უგზო–უკვლოდ დაკარგულად მიიჩნევა
  • ნაპირებიდან გადმოსულმა კუმაგავამ, რომელიც იაპონიის ყველაზე სწრაფ მდინარედ მიიჩნევა, ქალაქ კუმამურაში დამანგრეველი შედეგები დატოვა
  • ადგილზე სამაშველო–სამძებრო სამუშაოები არაერთი დღის განმავლობაში გრძელდებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი წყალდიდობის პირობებში ცოცხლად დარჩენილთა პოვნის შანსი მხოლოდ პირველ 72 საათს შეადგენს
  • სტიქიური უბედურების შედეგები ქალაქ კუმამურაში
  • ყველაზე მეტი ადამიანი — 50 კაცი, კუმამოტოს პრეფექტურაში დაიღუპა
  • წყალდიდობით დაზარალებულ რაიონებში შეჩერებულია სარკინიგზო და საავტომობილო მიმოსვლა
  • საცხოვრებელ სახლებთან მისასვლელ ტერიტორიებს მოსახლეობა საკუთარი ხელით ასუფთავებს
  • კუმაგავას გარდა, ნაპირებიდან გადმოვიდა მდინარე ტიკუგოც, რომელიც ასევე უქმნის საფრთხეს დასახლებულ პუნქტებს
  • სინოპტიკოსების თქმით, წვიმები კვირის ბოლომდე გაგრძელდება
ივლისის დასაწყისში მომხდარმა წყალდიდობამ იაპონიაში კატასტროფული შედეგები გამოიწვია. იხილეთ ფოტოები უბედურების ადგილიდან

იაპონიაში წყალდიდობასა და მეწყერებს 76 ადამიანი ემსხვერპლა, იუწყება ტელეარხი NHK უბედურების ადგილიდან მიღებული მონაცემების საფუძველზე.

სტიქიამ 15 ათასზე მეტი სახლი გაანადგურა. უკვე მეორე კვირაა, ქვეყნის სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილში გადაუღებელი წვიმები გრძელდება და როგორც სინოპტიკოსები აცხადებენ, ამ კვირის ბოლომდე არც შეწყდება.
ისინი მოსახლეობას განსაკუთრებული სიფხიზლისკენ მოუწოდებენ და აფრთხილებენ, რომ სულ მცირე რყევასაც კი შეუძლია წყლით გაჟღენთილი მიწა მოწყვიტოს და მეწყერი გამოიწვიოს.

0
  • მდინარე კუმაგავა ნაპირებიდან გადმოვიდა და კუმამოტოს პრეექტურაში დასახლებული პუნქტები დააზარალა
    © REUTERS / KYODO Kyodo

    მდინარე კუმაგავა ნაპირებიდან გადმოვიდა და კუმამოტოს პრეექტურაში დასახლებული პუნქტები დააზარალა

  • იაპონიის თავდაცვის ძალები ადგილობრივ მოსახლეობას გადარჩენაში ეხმარება
    © REUTERS / KYODO Kyodo

    იაპონიის თავდაცვის ძალები ადგილობრივ მოსახლეობას გადარჩენაში ეხმარება

  • დატბორილი ქალაქი ჰიტოიოსი კუმამოტოს პრეფექტურაში
    © REUTERS / KIM KYUNG-HOON

    დატბორილი ქალაქი ჰიტოიოსი კუმამოტოს პრეფექტურაში

  • გადაუღებელმა წვიმებმა ქალაქ კუმამურაში გზებიც დააზიანა
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    გადაუღებელმა წვიმებმა ქალაქ კუმამურაში გზებიც დააზიანა

  • წყალდიდობამ და მეწყერებმა 15 ათასი სახლი დაანგრია
    © REUTERS / KYODO Kyodo

    წყალდიდობამ და მეწყერებმა 15 ათასი სახლი დაანგრია

  • კუმამოტოს, ოიტასა და კაგოსიმას პრეფექტურებში ექვსი ათასზე მეტი ოჯახია დარჩენილი ელექტროენერგიის გარეშე
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    კუმამოტოს, ოიტასა და კაგოსიმას პრეფექტურებში ექვსი ათასზე მეტი ოჯახია დარჩენილი ელექტროენერგიის გარეშე

  • იაპონიის სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილში უკვე ორი კვირაა, გადაუღებლად წვიმს
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    იაპონიის სამხრეთ–დასავლეთ ნაწილში უკვე ორი კვირაა, გადაუღებლად წვიმს

  • წყალდიდობის შედეგების აღმოფხვრაზე პოლიცისა და თავდაცვის ძალების ნაწილები მუშაობენ
    © REUTERS / KYODO Kyodo

    წყალდიდობის შედეგების აღმოფხვრაზე პოლიცისა და თავდაცვის ძალების ნაწილები მუშაობენ

  • ამ დროისათვის 13 ადამიანი უგზო–უკვლოდ დაკარგულად მიიჩნევა
    © REUTERS / KYODO Kyodo

    ამ დროისათვის 13 ადამიანი უგზო–უკვლოდ დაკარგულად მიიჩნევა

  • ნაპირებიდან გადმოსულმა კუმაგავამ, რომელიც იაპონიის ყველაზე სწრაფ მდინარედ მიიჩნევა, ქალაქ კუმამურაში დამანგრეველი შედეგები დატოვა
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    ნაპირებიდან გადმოსულმა კუმაგავამ, რომელიც იაპონიის ყველაზე სწრაფ მდინარედ მიიჩნევა, ქალაქ კუმამურაში დამანგრეველი შედეგები დატოვა

  • ადგილზე სამაშველო–სამძებრო სამუშაოები არაერთი დღის განმავლობაში გრძელდებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი წყალდიდობის პირობებში ცოცხლად დარჩენილთა პოვნის შანსი მხოლოდ პირველ 72 საათს შეადგენს
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    ადგილზე სამაშველო–სამძებრო სამუშაოები არაერთი დღის განმავლობაში გრძელდებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი წყალდიდობის პირობებში ცოცხლად დარჩენილთა პოვნის შანსი მხოლოდ პირველ 72 საათს შეადგენს

  • სტიქიური უბედურების შედეგები ქალაქ კუმამურაში
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    სტიქიური უბედურების შედეგები ქალაქ კუმამურაში

  • ყველაზე მეტი ადამიანი — 50 კაცი, კუმამოტოს პრეფექტურაში დაიღუპა
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    ყველაზე მეტი ადამიანი — 50 კაცი, კუმამოტოს პრეფექტურაში დაიღუპა

  • წყალდიდობით დაზარალებულ რაიონებში შეჩერებულია სარკინიგზო და საავტომობილო მიმოსვლა
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    წყალდიდობით დაზარალებულ რაიონებში შეჩერებულია სარკინიგზო და საავტომობილო მიმოსვლა

  • საცხოვრებელ სახლებთან მისასვლელ ტერიტორიებს მოსახლეობა საკუთარი ხელით ასუფთავებს
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    საცხოვრებელ სახლებთან მისასვლელ ტერიტორიებს მოსახლეობა საკუთარი ხელით ასუფთავებს

  • კუმაგავას გარდა, ნაპირებიდან გადმოვიდა მდინარე ტიკუგოც, რომელიც ასევე უქმნის საფრთხეს დასახლებულ პუნქტებს
    © REUTERS / KIM KYUNG-HOON

    კუმაგავას გარდა, ნაპირებიდან გადმოვიდა მდინარე ტიკუგოც, რომელიც ასევე უქმნის საფრთხეს დასახლებულ პუნქტებს

  • სინოპტიკოსების თქმით, წვიმები კვირის ბოლომდე გაგრძელდება
    © REUTERS / Kim Kyung Hoon

    სინოპტიკოსების თქმით, წვიმები კვირის ბოლომდე გაგრძელდება