ხელისუფლება, ოპოზიცია და არჩევნები

არჩევნების რეპეტიცია დასრულდა! შედგება თუ არა პრემიერა?

1037
(განახლებულია 18:00 12.06.2019)
საარჩევნო ბატალიების შესაძლო გავლენა პოლიტიკურ პროცესებზე... რას ვერ ელევა პოლიტიკური ისტებლიშმენტი, რას სთავაზობს ის ელექტორატს და რისი მოლოდინი შეიძლება გვქონდეს უახლოეს მომავალში, ვინ და რატომ არ ცვლის თამაშის წესებს?

სამსონ ხონელი

არჩევანი მთაწმინდელებმაც გააკეთეს და ამით საგაზაფხულოდ დანიშნული პოლიტიკური ასპარეზობა წარსულს ჩაბარდა... მიუხედავად საფინალო სასტვენისა, შუალედური არჩევნები მთელი თავისი „დიდებულებით“ კვლავაც რჩება ყველაზე აქტუალურ და განხილვად თემად. ასე რომ, პატივცემულო მკითხველო, ნუ გაგიკვირდება, თუ წინამდებარე სტატიაში თქვენს ყურადღებას განვლილი პოლიტიკური ბატალიების შედეგებსა და სამომავლოდ პროცესების განვითარებაზე მისი შესაძლო გავლენის საკითხზე გავამახვილებ.

თანმიმდევრულად მივყვეთ, შევაფასოთ მმართველი ძალისა და ოპოზიციის მოქმედება... არ ვიცი, დამეთანხმებით თუ არა, მაგრამ ზოგადი სურათის თვალსაზრისით, ვფიქრობ, ახალი არაფერი გვინახავს. კიდევ ერთხელ დავრწმუნდით, როგორ უნაყოფო ჩიხშია შესული ჩვენი პოლიტიკური ცხოვრება. მთავარი ინტრიგა ამჯერადაც ის გახლდათ, მოახერხებდა თუ არა „ნაციონალური მოძრაობა“ რევანშს. ასე გრძელდება შვიდი წელია და ამ ხნის განმავლობაში „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ საარჩევნო ველზე მოიგო ყველაფერი. ხელისუფალთა და ნახელისუფალთა დაძაბულობამ გადაფარა ყველაფერი − სასიცოცხლოდ აუცილებელი სახელმწიფო პროექტები...

არჩევნებით არსებითად არაფერი შეცვლილა. ამომრჩეველმა მკაფიო უარი თქვა მოვლენათა რევოლუციური სცენარით განვითარებაზე. ელექტორალური მასა მიხეილ სააკაშვილს რომ არ აჰყვებოდა, იმთავითვე ცხადი იყო. ამომრჩეველმა ისევ მმართველი პოლიტიკური ძალა არჩია, რომელიც ყოველი არჩევნებისას „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის წლების შეხსენებით იღლება და დიდწილად ამით გადის ფონს. თუ მეხსიერება არ მღალატობს, ასეთი ვითარება იყო საპრეზიდენტო არჩევნების დროსაც. მეორე მხრივ კი გვყავს ოპოზიციური სპექტრის ლამის მონოპოლიურად მფლობელი პოლიტიკური ჯგუფი, რომელსაც ჯერ კიდევ 2007 წლის ნოემბრის მიტინგის დარბევის შემდეგ მორალური რესურსი აღარ გააჩნია. უფრო მკვეთრად თუ ვიტყვი, დღეს ქვეყანა ორი მორალურად გაცვეთილი ძალისა და სხვა ბევრი წვრილ-წვრილი პოლიტიკური საფეოდალოების ხელშია დარჩენილი... „ქართულმა ოცნებამ“ და „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ ვერ გათვალეს, რომ სიტუაციის მუდმივი დაძაბვა, მუდმივი ემოციური ექსტრემიზმი მათვე აზარალებს. ამომრჩეველი უბრალოდ იღლება ამ უნაყოფო დაძაბულობის ცქერით. ვერც ერთი და ვერც მეორე ამომრჩეველს ვეღარ აწვდის პოზიტიურ იდეას. დღეს სცენაზე მყოფ ყველა პოლიტიკურ მოთამაშეს მოქალაქე „კარგად იცნობს“ და მათ მიმართ არავითარი განსაკუთრებული მოლოდინი არა აქვს... ექსპერტულ წრეებში არის მოსაზრება, რომ პოლიტიკური ველით იმედგაცრუება არახალია და უცნაურად მეორდება 2008-2011 წლების ფსიქოლოგიური კლიმატი...

ანალიტიკოსი ზაზა ფირალიშვილი: „თუ გახსოვთ, მაშინაც სწორედ ასეთი გამოუვალობის განცდა იყო, განსაკუთრებით კი - 2011 წლის მაისის აქციების შემდგომ. დიახ, შეუძლებელია პოზიტიური პოლიტიკური, ეკონომიკური, კულტურული და რაგინდარა სხვა პროცესი, თუ წამყვან პოლიტიკურ ძალებს შორის არ არსებობს დიალოგისა და კონსენსუსის სივრცე, თუ არ არსებობს სამოქალაქო დიალოგისა და თანამშრომლობის კულტურა და ყველა მხარე მოწინააღმდეგის ერთხელ და სამუდამოდ განდევნის გულუბრყვილო, თუმცა კი ბოროტების მომტან ილუზიაშია. ცივი სამოქალაქო ომის პირობებში ქვეყანა ან ერთ ადგილზე დგას, ან კვლავ და კვლავ ხელახლა იწყებს ყველაფერს...“  

ახლა, როცა ყველაფერი, რაც საშინაო პოლიტიკაში ხდება, მომავალი წლის საპარლამენტო არჩევნების პრიზმაში განიხილება, საინტერესოა, როგორ აისახება შუალედური არჩევნები ოპოზიციასა და მმართველ პარტიას შორის ძალთა ბალანსზე? ანალიტიკოსთა დიდი ნაწილი მომავალი წლისთვის სიტუაციის შეცვლას ნაკლებად ელოდება. მათი შეფასებით, „ქართული ოცნება“ ჯერაც საკმარის რესურსებს ფლობს და მისი ერთ-ერთი მთავარი რესურსი ქვეყნის მესამე პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის აქტიურობაა...

ანალიტიკოსი სოსო ცისკარიშვილი: „საკმარისია პოლიტიკური განვითარების პოზიტიური ნიშნები გამოჩნდეს, რომ მიხეილ სააკაშვილი იმწამსვე იქაა თავისი ჰიპერტროფირებული პიარით, ზღვრული საინფორმაციო შფოთით. ეს ყველაფერი კი „ქართული ოცნებისთვის“ აიოლებს ამომრჩეველთა თავმოყრას და ერთპარტიული მმართველობისკენ სვლას. შესაძლოა გაგიკვირდეთ, მაგრამ ბიძინა ივანიშვილის ადგილზე მე საგანგებოდაც შევუწყობდი ხელს ყოველი მორიგი არჩევნებისას მიხეილ სააკაშვილის გააქტიურებას... მისი მმართველობის წლების უარყოფითი მხარეები ისე მყარად ზის უბრალო მოქალაქის მეხსიერებაში, რომ ის მზად არის თვალი დახუჭოს ყველა იმ უმსგავსობაზე, რაც დღეს უკვე „ქართული ოცნების“ პირობებში ხდება. ეს კი სახელმწიფოებრივად არის სახიფათო...“

აქტუალურ თემად რჩება ის, თუ რამდენად ადეკვატურად შეაფასებს ოპოზიცია არჩევნების შედეგებს და პერსპექტივას მომავალი წლის საპარლამენტო არჩევნებისათვის. ოპოზიციურ ლიდერთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ ოპოზიცია 2020 წელს მიხეილ სააკაშვილთან ერთად რაიმე წარმატებაზე ვერ იოცნებებს, ამიტომ კარგი იქნება, თუ მიხეილ სააკაშვილი შეეგუება ბედს და გვერდზე გადგება... ამ მოსაზრებას ანალიტიკოსთა უმრავლესობა ეთანხმება.

ზაზა ფირალიშვილი: „მისი როლი დღეს ცალსახად უარყოფითია და ის ქვეყნის პოლიტიკურ განვითარებას ხელს უშლის. მის აქტიურობას კი ხელს უწყობს როგორც მისი ოპონენტების კონცეპტუალური სიღარიბე, ისე სხვა გამოკვეთილი პიროვნების არარსებობა ოპოზიციურ ბანაკში. მიხეილ სააკაშვილისთვის ყველაზე რაციონალური იქნებოდა ორიოდე წლით მაინც „მოესვენებინა“... ეგება ამით პოლიტიკურ პროცესებსაც რაღაც შანსი მისცემოდა, მაგრამ მისი ტემპერამენტის ადამიანს ჰიპერაქტიურობის გარეშე არსებობა არ შეუძლია...“

არის მოლოდინი, რომ მთავარი ოპოზიციური ძალის მოპოვებას სხვა პოლიტიკური ძალები შეეცდებიან, თუმცა პოლიტიკურ ისტებლიშმენტში ამის შემძლე ჯერ არავინ ჩანს. არც იმას გამოვრიცხავ, რომ მთავარი პოლიტიკური მოთამაშეები ამ როლში თავის „ფარულ“ ან აშკარა სატელიტებს შემოგვთავაზებენ და ამით ამ იდეასაც წყალს შეუყენებენ. ვითვალისწინებ, რომ პოლიტიკურ ლიდერებს თითქმის თანაბარი რეიტინგები აქვთ და ქართულ პოლიტიკაში არაფერი შეიცვლება. ახალი ცენტრი უნდა ჩამოყალიბდეს, ახალი ლიდერებით და იდეებით!

სოსო ცისკარიშვილი: „რაც შეეხება მესამე პოლიტიკური ძალის ფორმირებას, დღევანდელი პოლიტიკური ძალებიდან ამის პოტენციას თითქმის არავინ ამჟღავნებს. როგორც ჩანს, სულ მცირე, ახალი აქტორების და ამის შემძლე პიროვნებების გამოჩენაა საჭირო. პოლიტიკაში არიან გონიერი და გამოცდილი ადამიანები, მაგრამ არ არის პიროვნება, რომელიც გვერდზე გასწევს არსებულ სისტემას და რაღაც განსხვავებულს და საიმედოს შემოგვთავაზებს...“

მომავალ წელს, საშემოდგომოდ ქართულ პოლიტიკურ სცენაზე უნდა დაიდგას სპექტაკლი. შედგება პრემიერა თუ კვლავაც ვიხილავთ ნაცნობ წარმოდგენას? პასუხი არ არის რთული... პრემიერას სჭირდება ახალი პიესა და ახალი სახეები! არ ჩანს არც ერთი!

 

1037
უპილოტო საფრენი აპარატი

მიმოხილვა: რუსეთმა ახალი „იდეალური იარაღი“ შექმნა

97
(განახლებულია 16:23 07.07.2020)
რუსეთი წარმატებით ცდის მოიერიშე უპილოტო აპარატებს, ხელოვნური ინტელექტის მქონე ჯავშანტექნიკას, პოტენციური მოწინააღმდეგის მაღალტექნოლოგიური საბრძოლო სისტემებისა და რობოტების გამანადგურებელ დიდი რადიუსის მქონე საშუალებებს.

რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსში არსებული წყაროების თქმით, რუსეთის ელექტრომაგნიტური ქვემეხების საცდელი ნიმუშების მიერ სამიზნის დაზიანების სიშორე 10 კმ-ს აღწევს. ეს იმას ნიშნავს, რომ პირდაპირი ხედვის ზონაში მოწინააღმდეგის მაღალტექნოლოგიური საჰაერო და სახმელეთო შეიარაღება მყისიერად შეიძლება ლითონის გროვად იქცეს. უხმაურო გასროლას მილიწამი სჭირდება, რასაც არ ახლავს ცეცხლი, კვამლი და უკუდარტყმა. ელექტრომაგნიტური ქვემეხის პოზიციის გამოვლენა რადიოლოკაციის ან თანამგზავრული დაზვერვის სტანდარტული საშუალებებით შეუძლებელია.

მანამდე ელექტრომაგნიტური ქვემეხის მოქმედების სიშორე სამი კილომეტრი იყო. ახალი ტიპის შეიარაღების გამოცდა 2015 წლიდან მიმდინარეობს, ქვემეხები წარმატებით „წვავს“ უპილოტო აპარატებს ჰაერში და სხვადასხვა დანადგარებს ხმელეთზე.

ახალი ელექტრომაგნიტური ქვემეხების შეიარაღებაში შეტანის ვადა მონიშნული არ არის, თუმცა რუსეთი უკვე მჭიდროდ მიუახლოვდა მას — წარმატება ხილულია. დღეს საცდელ ნიმუშებს უკვე აქვთ უნარი, მნიშვნელოვან მანძილზე დააზიანონ მოწინააღმდეგის უპილოტო საფრენი აპარატები, ვერტმფრენები და ფრთოსანი რაკეტები. ახალმა ქვემეხმა რეკორდი სწორედ ჰაერსაწინააღმდეგო საშუალების სახით დაამყარა: „დაწვა“ 10 კმ დაშორებით განთავსებული სასწავლო საჰაერო სამიზნე. თუ მოქმედების სიშორის გაზრდა 20 კილომეტრამდე იქნება შესაძლებელი, მაშინ სამიზნეებს შორის აღმოჩნდება თანამედროვე საბრძოლო თვითმფრინავებიც. სავარაუდოდ, რუსულ სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსს ამ კუთხით დიდი დრო არ დასჭირდება.

ელექტრომაგნიტური ქვემეხები მოწინავე ხაზზე

იარაღი, რომელიც ელექტრომაგნიტური გამოსხივების ტექნოლოგიას ეყრდნობა, მოქმედების პრინციპით ახლოსაა რადიოელექტრონულ საბრძოლო სისტემებთან. დენთისა და ლითონის ნაცვლად, რუსული ელექტრომაგნიტური ქვემეხი მაღალი სიხშირის გამოსხივებას იყენებს, რომელიც სინათლის სისწრაფით მოძრაობს. ჯერჯერობით პრობლემად რჩება უზარმაზარი ენერგოდანახარჯები თითოეულ გასროლაზე, მაგრამ ტექნოლოგია გამუდმებით იხვეწება.

პერსპექტივაში ელექტრომაგნიტური ქვემეხების დადგმა შესაძლებელი გახდება მეექვსე თაობის მძიმე გამანადგურებელ უპილოტო აპარატებზე, ქვეითი ჯარების ტექნიკასა და სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ხომალდებზე. თუ ერთ დღეს ბრძოლის ველზე მოწინააღმდეგის თვითმფრინავებმა და ვერტმფრენებმა, უპილოტო აპარატებმა, ფრთოსანმა რაკეტებმა, ტანკებმა და სხვა ჯავშანტექნიკამ „უმიზეზოდ გაჭედა“, ე.ი. ისინი ახალ ტექნოლოგიას აქვს მიზანში ამოღებული.  

ელექტრომაგნიტური ქვემეხი არალეტალურ იარაღად მიიჩნევა — ანადგურებს ელექტრონიკას, მაგრამ ინდობს ცოცხალ ძალას. ძლიერი ელექტრომაგნიტური გამოსხივება სახიფათოა ადამიანის ჯანმრთელობისთვის, შეუძლია დააზიანოს ნერვული, იმუნური და სხვა სისტემები. და მაინც, თუ ელექტრომაგნიტური იმპულსი „დაწვავს“ მიკროსქემებს და პილოტირებულ საფრენ აპარატს გააჩერებს, მაშინ პილოტი განწირულია — კატაპულტა ასევე არ იმუშავებს.  

ელექტრომაგნიტური იარაღი — ეს კონკრეტულ სექტორებში მუშაობისთვის გამიზნული ინსტრუმენტების მთელი სპექტრია. მაგნიტური ველი შესაძლოა გამოყენებული იყოს ჭურვისთვის საწყისი სიჩქარის მისანიჭებლად, როგორც დენთის ალტერნატივა.

რუსეთში პრიორიტეტულად ვითარდება რადიოელექტრონული ბრძოლის სისტემები, ელექტრომაგნიტურ ბომბებს აქვთ უნარი, გათიშონ მოწინააღმდეგის მთელი ელექტრონული და რადიოაპარატურა 4 კმ რადიუსში; ანუ დატოვონ მოწინააღმდეგის ჯარი კავშირისა და მართვის გარეშე, გადააქციონ მათი ქვედანაყოფები არაორგანიზებულ ბრბოდ.

საინტერესოა, რომ ელექტრომაგნიტური ქვემეხის შექმნის იდეა ერთდროულად გაჩნდა რუსეთსა და საფრანგეთში პირველი მსოფლიო ომის დროს. მას საფუძვლად დაედო გერმანელი მკვლევარის იოჰან კარლ ფრიდრიხ ჰაუსის, ელექტრომაგნეტიზმის თეორიის ავტორის ნაშრომები. იდეამ დროს გაუსწრო და ამიტომ სამხედრო ტექნიკაში გამოყენება ვერ ჰპოვა: ფრანგულმა მოდელმა 50-გრამიანი ჭურვი 200 მილიწამამდე ააჩქარა და ღიად დამარცხდა ჩვეულებრივ არტილერიასთან. „მაგნიტო-ფუგალური“ ქვემეხის რუსული პროექტი კი ნახაზებად დარჩა.

ელექტრომაგნიტური იარაღის იდეის რენესანსი 21-ე საუკუნის დასაწყისში დადგა. 2011 წელს არციმოვიჩის რელსოტრონმა წარმატებით ჩააბარა გამოცდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მაღალი ტემპერატურის ლაბორატორიაში. ელექტრომაგნიტური ქვემეხი ძალიან პატარა ჭურვებს ისროდა, მაგრამ ელექტრომაგნიტური აჩქარების მქონე ეს „მარცვლები“ ფოლადის დაფებს პლაზმად აქცევდა. ხუთი წლის შემდეგ რუსმა სპეციალისტებმა მასალა პრაქტიკულად პირველ კოსმოსურ სისწრაფემდე ააჩქარეს.

პარტნიორები ჩამორჩებიან

ელექტრომაგნიტური ქვემეხების პროექტებზე მუშაობენ აშშ-ში, ისრაელში, თურქეთში, საფრანგეთსა და ჩინეთში. მაგრამ არც ერთ ამ ქვეყანას არ მიუღწევია „მაღალი ხარისხის ცეცხლის“ სიშორის ათკილომეტრიანი ეფექტისთვის. მაგალითად, აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა გასულ წელს რელსოტრონული ქვემეხი გამოსცადა, რომლის ჭურვის გაშვების სიჩქარე დაახლოებით 2041 მ/წამი იყო. შევნიშნავ, რომ ეს მყარსხეულიანი საბრძოლო მასალა (არა ელექტრომაგნიტური იმპულსი) მაინც ვერ აჭარბებდა თანამედროვე არტილერიის მაქსიმალურ სიჩქარეს — 2500 მ/წამს. მომავლის ომებისთვის ეს აჩქარება აშკარად არ არის საკმარისი.

რელსოტრონი — ეს ელექტრომაგნიტური ქვემეხის სახეობაა, რომლის ძირითადი ელემენტებია კვების წყარო, კომუტაციური აპარატურა და ერთიდან ხუთ მეტრამდე სიგრძის ორი ელექტროგამტარი რელსი. გასროლა მაღალი ძაბვის მიწოდების მომენტში ხდება პლაზმისა და ელექტრომაგნიტური ველის ენერგიების ხარჯზე.

ამერიკელები 475 მმ-იანი რელსოტრონული ქვემეხის გამოცდას 2000-იანი წლების დასაწყისიდან აწარმოებენ, მაგრამ წარუმატებლად. 23 კილოგრამიანი ჭურვი, რომელიც ლულიდან დაახლოებით 2200 მ/წმ სიჩქარით ფრინდება, საშინელ ნგრევას იწვევს. უცნობია, საით და რამდენად შორს მიფრინავს იგი.

ამერიკული რელსოტრონული ქვემეხის მოწინავე ამერიკულ ესკადრონულ ნაღმმზიდ Zumwalt-ზე განთავსების იდეაზე საბოლოოდ უარი თქვეს იმის გამო, რომ ის უზარმაზარი რაოდენობის ენერგიას ხარჯავდა რამდენიმე ათეულ გასროლაზე. ხომალდი არ შეიძლება იყოს საკუთარი შეიარაღების მსხვერპლი, ხოლო ელექტრომაგნიტური ქვემეხის გამოყენება ნაღმმზიდის თითქმის მთელი ელექტრონიკის გათიშვას მოიაზრებდა, ჰაერსაწინააღმდეგო და რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემების ჩათვლით. აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ინსტიტუტის სპეციალისტებმა Zumwalt-ის ტიპის ნაღმმზიდების საკომანდო ხომალდებად გამოყენების წინადადება დააყენეს. კვლევები გრძელდება. მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების სფეროში მოწინავე ქვეყნები აშკარად ჩამორჩებიან რუსეთს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

97

მიმოხილვა: რატომ უღირს ინდოეთს 2 მილიარდი დოლარის გადახდა რუსულ გამანადგურებლებში

118
(განახლებულია 12:03 06.07.2020)
დასავლეთის სასტიკი წინააღმდეგობის მიუხედავად, რუსეთმა მშვიდობიანად დაიპყრო შეიარაღების მსოფლიო ბაზრის თითქმის მესამედი, წერს სამხედრო მიმომხილველი

რუსეთი განაგრძობს სუხოვისა და მიქოიანის საბრძოლო ეფექტურობითა და საიმედოობით გამორჩეული გამანადგურებლების ექსპორტის განვითარებას. ინდოეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები ტრადიციულად რუსულ იარაღს ამჯობინებენ და ეს არჩევანი ძვირადაც ფასობს.

ინდოეთის თავდაცვითი შესყიდვების საბჭომ ინდოეთის სამხედრო-შეიარაღებული ძალებისთვის 12 რუსული მრავალმიზნიანი გამანადგურებლის - Су-30МКИ-სა და 21 გამანადგურებლის - МиГ-29-ის შეძენისა და МиГ-29-ის 59 თვითმფრინავის მოდერნიზების გადაწყვეტილება მიიღო. Су-30МКИ-ის ახალი პარტია 1,42 მილიარდ დოლარადაა შეფასებული, МиГ-29-ის თვითმფრინავები კი 984 მილიონ დოლარად. საერთო ჯამში ფასი ორ მილიარდ დოლარს აჭარბებს. თვითმფრინავები ინდოელ პარტნიორებს მიმდინარე წლის ბოლომდე გადაეცემა.

მიუხედავად დასავლეთის სასტიკი წინააღმდეგობისა, რუსეთმა მშვიდობიანად დაიპყრო შეიარაღების მსოფლიო ბაზრის თითქმის მესამედი. „როსობორონექსპორტის“ პორტფელში 55 მილიარდი დოლარის ღირებულების შეკვეთაა (მეორე ადგილი აშშ-ის შემდეგ). ამასთან, ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში შენარჩუნებულია 53-56 მლრდ-ის „დერეფანი“.

რუსეთის შეიარაღების ექსპორტის დაახლოებით 45% ავიაციაა. დამაჯერებელი წარმატების მიღწევას მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების საერთაშორისო ბაზარზე ხელს უწყობენ Су-30 და МиГ-29, რომლებიც მრავალი პარამეტრით სამართლიანად ითვლებიან საუკეთესოდ ჩვენს პლანეტაზე. მათ იყენებენ ათობით ქვეყანაში. გამანადგურებლებზე დიდი მოთხოვნილებაა დსთ-შიც.  

რუს პარტნიორებზე არჩევანის შეჩერება შემთხვევითი არ არის. მრავალმიზნიანი მაღალი მანევრულობის 4++ თაობის გამანადგურებელი Су-30 შექმნილია საჰაერო სამიზნეების გასანადგურებლად დღისითა და ღამით, მარტივ და რთულ კლიმატურ პირობებში, აქტიური და პასიური დაბრკოლებების გამოყენებისას. თვითმფრინავს შეუძლია რვა ტონა საბრძოლო ტვირთის ზიდვა 2125 კმ/სთ-მდე სიჩქარით და საჰაერო თავდასხმებისგან თავისი ჯარების ეფექტურად დაცვა, მოწინააღმდეგის მასირებული თავდასხმის მოგერიება (ფრთოსანი რაკეტების ჩათვლით). უკვე ექსპორტირებულია და საექსპორტოდ გამზადებულია მრავალი ასეული Су-30МКИ.

მეოთხე თაობის გამანადგურებელი МиГ-29 ფლობს მძლავრ სარაკეტო შეიარაღებას და მაქსიმალური სიჩქარით - 2,25 მახით - შეუძლია ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის ნებისმიერი გამანადგურებლის უკან მოტოვება. მისი საჰაერო უპირატესობა შემოწმებულია საბრძოლო მოქმედებებში სპარსეთის ყურის ქვეყნებში, ეთიოპიაში, ერითრეაში, იუგოსლავიაში, სუდანში, სირიაში და აღიარებულია დასავლეთში. МиГ-29 გამანადგურებელი 25 სახელმწიფოს სამხედრო-საჰაერო ძალების შემადგენლობაშია.

დსთ-ში

რუსეთი შეიარაღებას ყიდის მსოფლიოს ორმოცდაათ ქვეყანაში, მათ შორის, დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის შვიდ ქვეყანაში, სადაც შემტევ ავიაციას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. მაგალითად, ბელარუსმა კონტრაქტით გათვალისწინებული 12 თვითმფრინავიდან უკვე მიიღო ოთხი უახლესი Су-30СМ.

12 ერთეული Су-30СМ მრავალმიზნიანი გამანადგურებელი უკვე შეძენილი აქვს სომხეთს. რესპუბლიკის სამხედრო-საჰაერო ძალები იყენებენ ასევე МиГ-29 გამანადგურებლებს. ერევანი რუსული წარმოების თვითმფრინავების ხარჯზე მომავალშიც გეგმავს ქვეყნის სამხედრო-საჰაერო ძალების საბრძოლო პოტენციალის გაძლიერებას. 

ყაზახეთის თავდაცვის სამინისტროს, დაგეგმილი 36 ერთეული Су-30СМ გამანადგურებლიდან, 12 მანქანა ახლო მომავალში გადაეცემა.

Су-30СМ გამანადგურებლების პარტიით სამხედრო-საჰაერო ძალების გაძლიერებას აპირებს ასევე უზბეკეთი რუსული სახელმწიფო საექსპორტო კრედიტის ხარჯზე. გარდა ამისა, რუსეთი ეხმარება მას 30 ერთეული МиГ-29-ის მოდერნიზებაში.

სუხოვისა და მიქოიანის თვითმფრინავებს სწავლობენ ასევე აზერბაიჯანის სამხედრო-საჰაერო ძალების სპეციალისტები. მათ ამ ორ მოდელს შორის რთული არჩევანის გაკეთება მოუწევთ. რესპუბლიკის სამხედრო-საჰაერო ძალებს უკვე მოეპოვებათ Миг-29 გამანადგურებლები.

უახლოესი მოკავშირეებისა და პარტნიორების ინტერესი კანონზომიერია. მძლავრი და მაღალი მანევრულობით გამორჩეული შემტევი თვითმფრინავები მსოფლიოში კონსტრუქტორული ნააზრევის შედევრად მიიჩნევა.

რუსეთი მაღალტექნოლოგიური შეიარაღების საიმედო მომწოდებლის რეპუტაციით სარგებლობს. თუმცა დავუბრუნდეთ ინდურ კონტრაქტებს.

სანიმუშო თანამშრომლობა

რუსეთისა და ინდოეთის ურთიერთობა 2011-2020 წლებში სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობის პროგრამის საფუძველზე ვითარდება. „როსობორონექსპორტში“ ინდური შეკვეთების პორტფელი 4 მილიარდ დოლარს აღემატება. ინდოეთი უმსხვილესი პარტნიორების პირველ სამეულშია ჩინეთთან და ეგვიპტესთან ერთად. რუსეთის წილი ინდოეთის შეიარაღების იმპორტის საერთო მოცულობის 70%-ს შეადგენს, ნიუ-დელის შესყიდვების დივერსიფიკაციის ფონზეც კი. ამას ემატება კონტრაქტები ადრე შეძენილი რუსული საავიაციო ტექნიკის ძვირადღირებული მოდერნიზაციის შესახებ.

ინდოეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებისთვის 16 ერთეული МиГ-29К/КУБ გამანადგურებლის მიწოდების პირველი კონტრაქტი 2011 წელს დასრულდა. ორი წლის შემდეგ დაიწყო მეორე კონტრაქტის შესრულება 29 ერთეული ანალოგიური მანქანის მიწოდებაზე. დღეს რუსეთის საავიაციო კორპორაცია „МиГ“, 2008 წელს 900 მლნ დოლარზე გაფორმებული კონტრაქტის საფუძველზე, ინდოეთს 62 ერთეული МиГ-29-ის (МиГ-29UPG-ის მოდიფიკაცია) მოდერნიზებისთვის ტექნოლოგიურ კომპლექტებს აწვდის.

ინდოეთმა და რუსეთმა 2000 წელს გააფორმეს 3,5 მლრდ დოლარის ღირებულების კონტრაქტი ინდოეთისთვის 140 ერთეული Су-30МКИ გამანადგურებლის ინდურ საწარმოში HAL (Hindustan Aeronautics Limited) გამოშვების ლიცენზიის მიყიდვის თაობაზე. მოგვიანებით მხარეები შეთანხმდნენ 222 მანქანის გამოშვებაზე და დღეს ინდოეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებში დაახლოებით 270 ერთეული Су-30МКИ გამანადგურებელია.

რუსეთისა და ინდოეთის სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობა, რომელიც მუდმივად ვითარდება, მსოფლიოს არაერთი ქვეყნისთვის სანიმუშოდ იქცა. წარმატებას თან ახლავს შეიარაღების სისტემების ერთობლივი პროექტირება და შემუშავება, ტექნოლოგიების გაცვლა, საავიაციო-კოსმოსური პროექტები.

თანამშრომლობას ხელს ვერც ის სანქციები უშლის, რომელთა დაწესებითაც ინდოეთს МиГ-29-ის შეძენის შემთხვევაში (ამერიკელების მიერ შეთავაზებული F-16-ის ნაცვლად) აშშ ემუქრება. ადრე სანქციები ვრცელდებოდა Су-35 გამანადგურებლებსა და С-400 საზენიტო-სარაკეტო სისტემებზე.

118
გაზქურა

მოსახლეობისთვის გაზის ტარიფი არ შეიცვლება რა ვადაზეა გათვლილი გადაწყვეტილება

0
(განახლებულია 10:32 08.07.2020)
სახელმწიფოს დახმარება გამოიხატება იმაში, რომ ის აზერბაიჯანიდან თურქეთში გაზის ტრანზიტისთვის თავის წილს თმობს, რაც საშუალებას იძლევა, რომ გაზის ტარიფი არ გაიზარდოს

თბილისი, 8 ივლისი – Sputnik. საქართველოში ბუნებრივი აირის ტარიფი სამი წლის განმავლობაში არ შეიცვლება, განაცხადა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის (სემეკ–ი) თავმჯდომარე დავით ნარმანიამ კომისიის მიერ 2019 წელს გაწეული მუშაობის ანგარიშის წარდგენისას.

2020 წლის დასაწყისიდან თბილისელები ერთ კუბომეტრ გაზზე 0,002 თეთრით ნაკლებს იხდიან. ტარიფი ერთ კუბომეტრზე 46,137 თეთრს შეადგენს. ეს ტარიფი 2020 წლის 1 იანვარს ამოქმედდა და 2022 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით იმოქმედებს.

როგორც კომისიაში აცხადებენ, ტარიფის შენარჩუნება შესაძლებელი გახდა ე.წ. სოციალური გაზის შესყიდვაზე ტარიფის შემცირების გამო. SOCAR Georgia Gas LLC–ს სამომხმარებლო ტარიფი დღგ–ის გათვალისწინებით 56,928 თეთრს შეადგენს ერთ კუბომეტრზე. Sakorgas Ltd–ს ტარიფი ახალი კლიენტებისთვის, დღგ–ის ჩათვლით, 56,990 თეთრია ერთ კუბომეტრზე.

„არის სპეციალური ფორმულა, რომლის მეშვეობითაც მარეგულირებელი კომისია ითვლის გაზის ტარიფს. ამ ეტაპზე, როცა ჩვენ რეგიონებისთვის დავადგინეთ „სოკარის“, „საქორგაზისა“ და რამდენიმე მცირე ლიცენზიანტის ტარიფები, ვიხელმძღვანელეთ იმით, რომ, ერთი მხრივ, მოსაწოდებელი გაზის ფასი შემცირდა, მეორე მხრივ, სახელმწიფომ გარკვეული შეხიდება გააკეთა თავის მხრივ მოსაწოდებელი გაზის ფასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, ჩვენ სოციალური გაზის ტარიფი შევინარჩუნეთ იგივე და მომდევნო სამი წლის განმავლობაში გაზის ტარიფი იქნება უცვლელი“, – განაცხადა ნარმანიამ.

მისი თქმით, სახელმწიფოს დახმარება – ეს არის აზერბაიჯანიდან თურქეთში გაზის ტრანზიტისთვის თავისი წილის დათმობა, რაც საშუალებას იძლევა, რომ გაზის ტარიფი არ გაიზარდოს.

მისი აზრით, ვითარებაზე გავლენა მოახდინა ლარის გაცვლითი კურსის ვარდნამ, მაგრამ კურსის განსხვავების დაბალანსება სწორედ სახელმწიფოს მონაწილეობით გახდა შესაძლებელი.

„გაზის გამანაწილებელი კომპანიებისთვის მისაწოდებელი გაზის ფასში სახელმწიფომ, ამ შემთხვევაში, ნავთობისა და გაზის კორპორაციამ, მისი კუთვნილი გაზით ფასის სუბსიდირება მოახდინა. ანუ კორპორაცია არ აიღებს კუთვნილ გაზს და მოგებას, რომელიც რამდენიმე მილიონ ლარს შეადგენს, მომდევნო სამი წლის განმავლობაში გაზის ტარიფს დაასუბსიდირებს“, – განაცხადა დავთ ნარმანიამ.

მან ასევე აღნიშნა, რომ არ იგეგმება ელექტროენერგიის ტარიფის არაგეგმური გადახედვა.

0
თემები:
საქართველოს ენერგეტიკა