ვარსკვლავიანი ცა

ზოდიაქოს ყოველდღიური კალენდარი 9 ნოემბერს დაბადებულები

259
(განახლებულია 08:52 08.11.2018)
წარმოგიდგენთ წელიწადის თითოეულ დღეს დაბადებულ ადამიანთა ინდივიდუალურ დახასიათებას. გაეცანით და აღმოაჩინეთ საკუთარი თუ თქვენი ახლობლების ხასიათის ნიშან-თვისებები, მათი ფსიქოლოგიური შტრიხები, ასევე რჩევები სპეციალურად ამ დღეს დაბადებულებისთვის. გვერწმუნეთ, დახასიათება ნამდვილად განგაცვიფრებთ
259
დრონით გადაღებული ჯვრის მონასტერი

მცხეთის ჯვრის პროექტი - „ქართლის ცხოვრება“, რომელიც შენ თვალწინ „ცოცხლდება“

118
(განახლებულია 21:09 01.06.2020)
საქართველოში ტურისტული სეზონი უკვე დაიწყო და ჩვენთან ჩამოსულ უცხოელს აუცილებლად სანახავ ადგილთა ნუსხაში მცხეთის ჯვარიც აქვს შეტანილი.

ამჟამად მცხეთის ჯვარზე ხორციელდება პროექტი, რომელიც 2019 წელს დაიწყო. მას გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიისა და ძეგლთა დაცვის ეროვნული კვლევითი ცენტრი ასრულებენ. პროექტში სამხატვრო აკადემიის რესტავრაციის ფაკულტეტის კურსდამთავრებულებიც მონაწილეობენ. იმის შესახებ, თუ რა სამუშაოების ჩატარებას გულისხმობს ხსენებული პროექტი, ვესაუბრებით მის ერთ-ერთ მონაწილეს, სამხატვრო აკადემიის ხელოვნების ისტორიისა და რესტავრაცია-კონსერვაციის ფაკულტეტის ბაკალავრიატის კურსდამთავრებულს სოფო მიქაბერიძეს. 

სოფო მიქაბერიძე
სოფო მიქაბერიძე

პროექტში ის ჩართულია როგორც პეტროგრაფი და ქვის კონსერვატორი. სოფო სამხატვრო აკადემიაში რესტავრაციის ფაკულტეტთან არსებული კვლევითი ცენტრის თანამშრომელია და სამშენებლო მასალების კონსერვაციის მეთოდოლოგიის განხრით კითხულობს ლექციებს.

ვარძიის წინასაკონსერვაციო კვლევა, 2013 წლის ჯგუფი
ვარძიის წინასაკონსერვაციო კვლევა, 2013 წლის ჯგუფი

 - სოფო, თქვენთვის ეს მცხეთის ჯვარზე განხორციელებული პირველი პროექტია?

 - როგორც კონსერვატორისთვის, ეს ჯვარზე ჩემი პირველი პროექტი არ არის. როგორც სტუდენტ-პრაქტიკოსს მიღებული მაქვს მონაწილეობა 2011 წელს ჯვრის დიდი ტაძრის ფასადების რელიეფების საკონსერვაციო სამუშაოებში, რომელიც საქართველოს სპორტისა და კულტურის სამინისტროსა და „იკრომის“ (ICCROM) თანამშრომლობით განხორციელდა.

- როგორც პროფესიონალი, როგორ განმარტავთ მცხეთის ჯვრის სარესტავრაციო პროექტის მნიშვნელობას?

- ჯვრის ტაძარი, როგორც ქართული არქიტექტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი და საუკეთესო ნაწარმოები, ასევე ისტორიული წარსულის ნივთიერ სიმბოლოს წარმოადგენს. სწორედ ამიტომ ჩვენთვის, კონსერვატორებისთვის უდიდესი პასუხისმგებლობაა ასეთ ძეგლზე მუშაობა. ჯვრის მცირე ტაძრის სამშენებლო მასალის (ქვა, დუღაბი) კვლევითი და პრაქტიკული საკონსერვაციო სამუშაოები 2018 წელს დასრულდა. პროექტი ჩატარდა აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რესტავრაციის ფაკულტეტის კურსდამთავრებულთა და ფაკულტეტთან ასოცირებული ქვის რესტავრატორების მიერ, პროფესორ ნანა კუპრაშვილის, სანდრო რუბაშვილისა და სალომე ახალაშვილის ხელმძღვანელობით. პროექტში ასევე ჩართული იყო საერთაშორისო ექსპერტი, ქვის კონსერვატორი სტეფანო ვოლტა, რომელიც თბილისის სამხატვრო აკადემიასთან საკმაოდ ხშირად თანამშრომლობს.

სამხატვრო აკადემიისა და მათთან ასოცირებულ რესტავრატორთა ჯგუფი
სამხატვრო აკადემიისა და მათთან ასოცირებულ რესტავრატორთა ჯგუფი

- მიმდინარე პროექტი ვის მიერ ხორციელდება და ამ ეტაზე რა სახის სამუშაოები მიმდინარეობს?

- პროექტი, რომელიც 2019 წელს დაიწყო, ხორციელდება გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიისა და ძეგლთა დაცვის ეროვნული კვლევითი ცენტრის მიერ, რაშიც სამხატვრო აკადემიის რესტავრაციის ფაკულტეტის კურსდამთავრებულებიც ვმონაწილეობთ. პროექტის ამ ეტაპზე ჯვრის დიდი ტაძრის სამშენებლო ქვის წინასაკონსერვაციო კვლევას ვატარებთ. ამ კვლევაში იგულისხმება ქვის მდგომარეობის შეფასება და დოკუმენტირება, დამაზიანებელი ფაქტორების ანალიზი, ასევე ქვის ლაბორატორიული ანალიზები. წინასაკონსერვაციო კვლევის მეთოდოლოგია საკმაოდ რთული და მრავალმხრივია. მოიცავს ისეთ დარგებს, როგორიცაა ხელოვნების ისტორია, გეოლოგია (პეტროგრაფია-მინერალოგია, საინჟინრო გეოლოგია), ბიოლოგია, არქიტექტურა და თვითონ ქვის კონსერვაცია. ამიტომ პროექტებში თითქმის ყოველთვის ყველა ამ დარგის სპეციალისტია ჩართული. პირადად მე პროექტში ვმონაწილეობ როგორც პეტროგრაფი და ქვის კონსერვატორი.

- თავის დროზე პროფესიული არჩევანი როგორ გააკეთეთ?

- მე ვარ სამხატვრო აკადემიის ხელოვნების ისტორიისა და რესტავრაცია-კონსერვაციის ფაკულტეტის ბაკალავრიატის კურსდამთავრებული, შემდგომ კი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო-გეოლოგიის ფაკულტეტის მაგისტრი პეტროგრაფიის განხრით. ეს არ იყო თავდაპირველი არჩევანი, როცა სამხატვრო აკადემიაში არქიტექტურის ფაკულტეტზე ვაბარებდი. თუმცა, იქნებ ჩემი ნამდვილი „მეს“ შესაბამისობით ხელოვნების ისტორიისა და რესტავრაციის ფაკულტეტზე აღმოვჩნდი. რა თქმა უნდა, თავიდან, გაურკვევლობისა და პანიკის ნიადაგზე, კინაღამ გავიქეცი, თუმცა დაფაზე გამოკრულმა ცხრილმა არსად გამიშვა. იმ წელს ბაკალავრიატის ფაკულტეტზე ალბათ ორმოცი სტუდენტი მაინც ვიყავით. დამიჯერეთ, თითოეულ ჩვენგანს არასდროს დაავიწყდება ის დრო და ლექტორები – დიმიტრი თუმანიშვილი, იუზა ხუსკივაძე, იოსებ ბანძელაძე, რომლებსაც ყოველ ლექციაზე სხვა სამყაროში გადავყავდით...

ვარძიის წინასაკონსერვაციო კვლევა, 2014 წლის ჯგუფი
ვარძიის წინასაკონსერვაციო კვლევა, 2014 წლის ჯგუფი

- მცხეთის ჯვრის გარდა რომელ პროექტებში გაქვთ მონაწილეობა მიღებული?

- მესამე კურსიდან დაწყებული სასწავლო პრაქტიკით სხვადასხვა ტაძრის კედლის მხატვრობის საკონსერვაციო პროექტებში ვმონაწილეობდი. ჩვენს ფაკულტეტს, რომლის დეკანიც იმ პერიოდში პროფესორი ნანა კუპრაშვილი იყო, მრავალი პროექტი აქვს შესრულებული საერთაშორისო ექსპერტებისა და სტუდენტების მონაწილეობით. მაგალითად, გელათის მონასტრის წმ. მარინეს ეკვტერის კედლის მხატვრობის კვლევა – „სუფსისა“ (SUPSI - შვეიცარია) და აკადემიის თანამშრომლობით; ვარძიის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძრის კედლის მხატვრობის წინასაკონსერვაციო კვლევის ოთხწლიანი პროექტი, ასევე ვახსენებ აკადემიისა და ინგლისის კურტოს (Courtauld) უნივერსიტეტის თანამშრომლობას. ვარძიის პროექტის შემდგომ კურტოს უნივერსიტეტის სხვა პროექტში მოვხვდი, ეს იყო ნაგორის სასახლის კედლის მხატვრობის კონსერვაცია, გავიარე სამთვიანი ტრეინინგი რაჯასტანში და ჩემთვის სრულიად წარმოუდგენელი სამყარო – ინდოეთი გავიცანი. შემდგომ ამ სამყარომ რამდენიმე წლით დამიტოვა და ჩემი მეორე სახლი გახდა. აღნიშნულის გარდა იყო ბევრი სხვა პროექტიც (ფიტარეთი, ბარაკონი, ხირსა და ა.შ.).

- თქვენი, როგორც ამ დარგის სპეციალისტის აზრი მაინტერესებს ისეთ თემაზე, როგორიცაა ისტორიულ ძეგლებზე არქიტექტურული ნაწილის დამატება ან მათზე თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების დამონტაჟება...

- მსოფლიოში არსებობს რესტავრაცია-კონსერვაციის სხვადასხვა მიდგომა. ამ მიდგომების სახესხვაობები დამოკიდებულია ძეგლზე არსებულ მდგომარეობასა და სხვა მრავალ ფაქტორზე. კონსერვაცია, იდეალურ შემთხვევაში და საერთაშორისო (იუნესკოს) პრინციპის მიხედვით, გულისხმობს ძეგლის მკურნალობას (მის კვლევას, დოკუმენტირებას, დაზიანების პროცესის შეჩერებას, დამაზიანებელი ფაქტორების შეძლებისდაგვარად აღმოფხვრას...) და არსებული სახის შენარჩუნებას ყოველგვარი აღდგენის გარეშე. თუ ძეგლის სტრუქტურის შენარჩუნებლად აუცილებელია არქიტექტურული ნაწილის დამატება, ამ შემთხვევაში პრიორიტეტი ენიჭება სწორედ ძეგლის სამშენებლო მასალისგან განსხვავებულ მასალას, რათა ვიზუალურად მარტივი იყოს ისტორიული და აღდგენილი ნაწილის გარჩევა. კონკრეტულად რომელიმე ძეგლზე კი ვერ ვისაუბრებ. საერთოდ, მარტივია სხვისი კრიტიკა, არავინ იცის მოცემულ მდგომარეობაში ვინ რა გადაწყვეტილებას მიიღებს.

- არაერთხელ ითქვა, რომ მცხეთის ჯვარზე ყოფნის დროს ნებისმიერი ეროვნების ადამიანი განსაკუთრებულ ენერგეტიკას გრძნობს...

 - არ ვიცი განსაკუთრებული ენერგეტიკა რას გულისხმობს – ისტორიას, უამრავი პიროვნების კვალს? ძალას, რომ თითოეულ ადამიანს შეუძლია სრულყოფილება და სწორედ ამისკენ სწრაფვაა ყველა ქრისტიანის და, ზოგადად, ყველა ადამიანის ვალდებულება? ალბათ ეს ენერგეტიკა ადამიანის მიერ შექმნილი საკუთარი თავი, ისტორია და ამ ისტორიის მატერიალური ნაწილი – მცხეთის ჯვრის ტაძარია. საერთოდ, მცხეთის ჯვრის მიმართ დამოკიდებულება დიდი ხნის წინ, ჯერ კიდევ ბავშვობიდან ჩამომიყალიბდა. ეს ბუნებრივია, რადგან ჯვარი ძეგლია, რომელსაც უძველეს საქართველოში გადაჰყავხარ, სადაც მართლა გგონია, რომ „ქართლის ცხოვრება“ ახლაც, შენ თვალწინ ცოცხალია... საერთოდ, ყველა ძეგლი თავისებურად საინტერესოა და ყველა მათგანზე მუშაობა სასურველი, მაგრამ თუ ვიოცნებებდი, ჩემთვის ბედნიერება იქნებოდა ტაო-კლარჯეთში მემუშავა. ოშკი და ბანა ისეთი ძეგლებია, რომელსაც არ იცი ოდესმე თუ ნახავ, ასე შორეული, ცოტა ზღაპრული და მაინც მშობლიური...

 

118
მოწევის ამკრძალავი ნიშანი

დასახელდა ნიკოტინის შემცველი ბოსტნეული: აიოლებს მოწევისთვის თავის დანებებას

127
(განახლებულია 16:12 01.06.2020)
ირკვევა, რომ ეს ბოსტნეული ნიკოტინის მჟავას შეიცავს, რაც ბევრად ამსუბუქებს ნიკოტინის ნაკლებობით გამოწვეულ დისკომფორტს. შესაბამისად, სპეციალისტები აუცილებლად მიიჩნევენ მის შეტანას მწეველების რაციონში.

თბილისი, 1 ივნისი — Sputnik. არსებობს პროდუქტები, რომელთა მიღებაც მწეველებს თამბაქოსთვის თავის დანებებაში დაეხმარება, აცხადებენ მედიკოსები.

სპეციალისტების თქმით, მათგან გამოირჩევა სამი პროდუქტი – ჯანჯაფილი (კოჭა), შავი შოკოლადი და რძე. 

ჯანჯაფილი: როდესაც მოწევის სურვილი გაგიჩნდებათ, კარგად გაღეჭეთ ჯანჯაფილის ნაჭერი. ამ პროდუქტის სპეციფიკური გემო სიგარეტის სურვილს თრგუნავს.

გარდა ამისა, შეგიძლიატ მიირთვათ ჯანჯაფილის ჩაი ლიმონითა და თაფლით. ეფექტი იგივეა.

შავი შოკოლადი: კარგად ეხმარება მწეველებს მავნე ჩვევისთვის თავის დანებებაში. შავი შოკოლადი მშვენივრად ებრძვის სტრესს, რომელიც ორგანიზმში ნიკოტინის ნაკლებობის შედეგად ჩნდება.

ამასთან, შავი შოკოლადის ნატეხი, კაკაოს მაღალი შემცველობითა და შაქრის გარეშე, შესანიშნავად თრგუნავს მადას, რაც თავიდან აგაცილებთ ზედმეტ ჭამას.

რძის ნაწარმი: სპეციალისტების თქმით, რძის გემოს თამბაქოსთან „შერწყმა“ ბევრ ადამიანში ზიზღს იწვევს. შესაბამისად, რაც მეტ რძის ნაწარმს მიიღებთ, მით უფრო გაგიიოლდებათ სიგარეტისთვის თავის დანებება.

მენთოლიანი სიგარეტის გაყიდვა აიკრძალა: ევროკავშირმა კანონი აამოქმედა>>

გარდა ამ სამი პროდუქტისა, თამბაქოს გადაგდებაში მწეველებს კარგად ეხმარება ციტრუსები და ბადრიჯანი.

ფორთოხალი, გრეიპფრუტი თუ ლიმონი, გარდა იმისა, რომ მოწევის სურვილს კლავს, ასევე აღადგენს ორგანიზმში C ვიტამინის დეფიციტს, რომელსაც დროთა განმავლობაში ნიკოტინი ამცირებს.

რაც შეეხება ბადრიჯანს, ირკვევა, რომ ეს ბოსტნეული ნიკოტინის მჟავას შეიცავს, რაც ბევრად ამსუბუქებს ნიკოტინის ნაკლებობით გამოწვეულ დისკომფორტს. შესაბამისად, სპეციალისტები აუცილებლად მიიჩნევენ ბადრიჯნის შეტანას მწეველების რაციონში, რომლებიც სიგარეტისთვის თავის დანებებას ცდილობენ.

 

127
თემები:
სასარგებლო რჩევები
 საბავშვო ბაღი - ფონდის „ჩვენ - განსხვავებულები ვართ!“ და ცენტრ Miraculum-ის ერთობლივი პროექტი

როგორ ცხოვრობენ იზოლაციაში აუტისტი ბავშვები: ნათესავებისა და სპეციალისტების დახმარება

0
კორონავირუსის პანდემიამ აუტისტი ბავშვებისა და მათი მშობლების ცხოვრება გაართულა. ექსპერტები აცხადებენ, რომ ამის შეცვლა შესაძლებელია

თბილისი, 1 ივნისი - Sputnik. განსაკუთრებულ ბავშვებს უჭირთ კარანტინისა და თვითიზოლაციის გადატანა, რადგან მათთვის აუცილებელია ცოცხალი ურთიერთობა, აღნიშნეს ვიდეოხიდის - „შემოქმედებითი უნარების განვითარება ბავშვებში პანდემიის პირობებში“ - მონაწილეებმა, რომელსაც ორგანიზება გაუკეთეს Sputnik-ის პრესცენტრებმა მინსკში, თბილისსა და ერევანში.

იძულებითი თვითიზოლაციის დროს მწვავედ დადგა ბავშვებისთვის დისტანციური გაკვეთილების ორგანიზების საკითხი, რათა ბავშვებს მეგობრებთან და პედაგოგებთან ურთიერთობის შესაძლებლობა ჰქონოდათ. მით უფრო, როდესაც საუბარია განსაკუთრებულ ბავშვებზე. რთული იყო ბავშვების გართობა დახურულ სივრცეში ისე, რომ ეს სასარგებლოც ყოფილიყო და საინტერესოც.

„მათ უჭირთ ურთიერთობის გარეშე“

როგორც ოჯახური ინკლუზიური თეატრის "i" სამხატვრო ხელმძღვანელმა ირინა კისილიოვამ განაცხადა, აუტისტი ბავშვებისთვის აუცილებელია ურთიერთობა. გარდა ამისა, გაჩნდა ბევრი ჩარჩო და შეზღუდვა, დღის წესრიგიდან გაქრა მათთვის ჩვეული მეცადინეობა, სკოლა.

ამას ეთანხმება კლინიკური ფსიქოლოგი, განსაკუთრებული ბავშვების განვითარების სპეციალისტი ანაიტ აიკაზუნი, რომელიც ამბობს, რომ სწავლების ონლაინ-ფორმატი მათთვის ნაკლებად შესაფერისია.

„ბევრ ბავშვს, საზოგადოებაში სოციალიზებულსაც კი, რომლის უნარებიც კარგადაა გენერალიზებული - არ შეუძლია ამ მეცადინეობების კარგად აღქმა, არ შეუძლია ამგვარი გაკვეთილების დროს ურთიერთობის მოთხოვნილების დაკმაყოფილება. ამიტომ ერთმნიშვნელოვნად შეგვიძლია განვაცხადოთ, რომ დისტანციური გაკვეთილები ვერ შეძლებს იმის კომპენსაციას, რაც აქამდე იყო“, - აღნიშნა აიკაზუნიმ.

პროექტის „ინკლუზიური ოჯახი სომხეთში“ დამფუძნებელმა ანა გრიგორიანმა ხაზი გაუსვა, რომ მნიშვნელოვანია, მშობელი თავად ასწავლიდეს და ავითარებდეს შვილს და მასთან ურთიერთობა ჰქონდეს ნებისმიერ სიტუაციაში.

„ცხოვრებაში ნებისმიერი რამ შეიძლება მოხდეს, არ შეიძლება ყოველთვის სპეციალისტზე იყო დამოკიდებული. სპეციალისტი არის ადამიანი, რომელთანაც მშობელი და მთელი ოჯახი უნდა თანამშრომლობდეს - ინკლუზიის არსიც ესაა“, - განმარტა გრიგორიანმა.

თვითიზოლაცია ოჯახთან ერთად

საქველმოქმედო ფონდ „სერაფიმის“ დამფუძნებელმა ლია სერგეევამ აღნიშნა, რომ საქართველოში ამჟამად არიან ექიმები, რომლებიც განაგრძობენ ბავშვებთან პირად ვიზიტებს ან უკავშირდებიან მათ დისტანციურად, რათა დააკვირდნენ ბავშვების ქცევას, განაგრძობენ მათი უნარების განვითარებას.

„ჩვენ ვმუშაობთ უნარების განვითარებაზე როგორც დისტანციურად, ისე რეალურად. ამასთან, პროცესში უფრო აქტიურად ჩაერთნენ ოჯახის წევრები, რადგან მოქმედებს თვითიზოლაციის რეჟიმი, არის ერთგვარი შინაგანი დაძაბულობა. ჩვენ ახლა შეგვიძლია ერთმანეთს დავეხმაროთ - მრავალშვილიანი ოჯახი გვყავს, უფროსი ქალიშვილები უფრო მეტად მონაწილეობენ ჩემი ვაჟის აღზრდაში, რომელსაც დარღვეული აქვს განვითარება. ერთი მოძრაობების დახვეწაში ეხმარება, მეორე მასთან ერთად სიმღერებს სწავლობს, მესამე ეთამაშება“, - ამბობს სერგეევა.

თუმცა, მისივე თქმით, ამ მომენტისთვის საქართველოში სარეაბილიტაციო ცენტრები ონლაინ რეჟიმში არ მუშაობენ, ამიტომ მისი შვილი მეცადინეობს არაქართული ცენტრის სპეციალისტებთან.

არ დავუშვათ დისტანციური კავშირი?

 „ჩვენ - განსხვავებულები ვართ!“ ფონდის პრეზიდენტისა და ინტეგრაციული მედიცინის ცენტრ Miraculum-ის დირექტორის, ანდრეი მაქსიმოვის განცხადებით, მნიშვნელოვანია არა იმაზე საუბარი, როგორ ვიმოქმედოთ დისტანციურად, არამედ იმაზე, რომ  ბავშვებისთვის დისტანციური მეცადინეობა პრინციპულად დაუშვებელია. აუტიზმის სპეციფიკა ხომ ის არის, რომ ბავშვებს უშუალო ურთიერთობის შესაძლებლობა ჰქონდეთ. აუტისტი ბავშვები, მაქსიმოვის თქმით, არ შეიძლება მუდმივად ოთხ კედელში იყვნენ გამომწყვდეული.

ფონდის პრეზიდენტმა აღნიშნა ასევე, რომ თბილისში არ უნდა დახურულიყო ბავშვთა სარეაბილიტაციო ცენტრები, ეს ხომ მათი მკურნალობის ნაწილია, რომელიც აუცილებლად სჭირდებათ. მსგავსი მოხდა არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ სხვა ქვეყნებშიც.

„ჩვენი ბავშვების მიმართ აღმასრულებელი ხელისუფლების რეაქცია სწრაფი და გადამჭრელი იყო. ინვალიდობის ცნობებითა და ფორმა 100-ით ხელში დედებმა მიიღეს ნებართვა, ბავშვებთან ერთად წასულიყვნენ, სადაც მოისურვებდნენ“, - აღნიშნა მაქსიმოვმა.

მისი თქმით, ნებისმიერი თემა, რომელიც აუტიზმს უკავშირდება, მნიშვნელოვანია. მაგრამ თავდაპირველად უნდა გაანალიზდეს საკითხთა მთელი კომპლექსი. მაქსიმოვმა აღნიშნული თემა შეადარა სახლის შენებას, სადაც ყოველ დეტალს სათანადო ყურადღება უნდა დაეთმოს. 

0