სამართლის დოქტორი გია მეფარიშვილი

გია მეფარიშვილი: დაპირებულ „სამართლიანობის აღდგენას" საუკუნეები დასჭირდება

516
(განახლებულია 15:50 15.07.2019)
ცნობილი სამართალმცოდნე, პროფესორი გია მეფარიშვილი „Sputnik–საქართველოს“ მკითხველისთვის „სამართლიანობის აღდგენის“ პროცესზე საუბრობს.

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ კოალიცია „ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველოს“ ერთ-ერთი მთავარი დაპირება სამართლიანობის აღდგენა იყო. ამ მიზნით უკვე არჩევნების შემდეგ იუსტიციის სამინისტრო მართლმსაჯულების ხარვეზების დამდგენი კომისიის შექმნის ინიციატივით გამოვიდა. იურისტებთან და ვენეციის კომისიასთან კონსულტაციების შედეგად შესაბამისი კანონპროექტიც მომზადდა. თუმცა, იუსტიციის მინისტრმა თეა წულუკიანმა მაშინ განაცხადა, რომ ეკონომიკური პრობლემების გამო კომისიის შექმნა გაურკვეველი ვადით გადაიდო.

აღნიშნულ თემაზე „Sputnik–საქართველოსთან“ საუბრისას ცნობილი სამართალმცოდნე, პროფესორი გია მეფარიშვილი აცხადებს, რომ როდესაც ხელისუფლება შეიცვალა, ახალი ხელისუფლებისგან დაპირებული სამართლიანობის აღდგენა გულისხმობდა იმ დაუსაბუთებელი განაჩენების გადახედვას, რომლებიც 2004-2012 წლებში დადგა. ასევე იმ ფაქტების აღმოფხვრას, რომლებზე დაყრდნობითაც მოხდა მოქალაქეებისთვის ქონების ჩამორთმევა, უსაფუძვლო დაკავება-დაპატიმრებები, არაადამიანური მოპყრობები და სხვა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებები.

ვითარება დღეს...

მართალია, დღევანდელმა ხელისუფლებამ სამართლიანობის აღდგენის პროცესის ადგილიდან დაძვრა შეძლო, მაგრამ ვეღარ განავითარა. დაზარალებულთა ძალიან მცირე ნაწილს დაუბრუნდა უკანონოდ ჩამორთმეული ქონება. 2004-2012 წლებში მოქალაქეებისთვის და იურიდიული პირებისთვის უკანონოდ ჩამორთმეული ქონების დიდი ნაწილი ამჟამად შესაბამის გადაწყვეტილებას ისევ ელოდება.

ყველა ეს ქონება არის საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს ანგარიშზე და პატრონს მხოლოდ იმ შემთხვევაში დაუბრუნდება, თუ მიღებული იქნება კანონის შესაბამისი გადაწყვეტილება. საუბარია ჩამორთმეულ ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე, რომელთა რაოდენობა საკმაოდ დიდია და ეს ავტომანქანები უკვე შვიდ წელზე მეტია იჟანგება ე.წ. მოდულის შენობის ეზოში. გადაწყვეტილება კი არ ჩანს! გადის დრო და სამოქალაქო და ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ფარგლებში ჩამორთმეული ქონების კანონიერ მფლობელებზე დაბრუნების პერსპექტივა სათუო ხდება, რადგან სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ სარჩელებზე ულმობლად გავიდა. რაც შეეხება სისხლის სამართლის საქმეებს, სადაც კონკრეტული ფიგურანტები არიან, რომლებიც იმხილებიან სამოხელეო დანაშაულის ჩადენისათვის (თანამდებობის ბოროტად გამოყენება; სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტება და ა.შ.), კანონით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადები ჯერ კიდევ არ არის გასული. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ თავად „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მოახდინა ხანდაზმულობის ვადების გაზრდა 15 წლამდე და ახლა მათ მიერ შექმნილი დამოკლეს მახვილი ჯერ კიდევ მოქნევას ელოდება...

ამგვარად, 2004-2012 წლებში ქონების ჩამორთმევაზე და მსგავს საკითხებზე საქმეების გახილვა უკვე ვეღარ მოხდება, რადგან ხანდაზმულობის ვადები ამოწურულია. რაც შეეხება სისხლის სამართლის საქმეებს, მათ გადახედვას მოქმედი კანონმდებლობა ჯერ კიდევ ითვალისწინებს და ამის განხილვა დროულად უნდა მოხდეს, რადგან ამ ვითარებაში დრო ყველაზე მნიშვნელოვანია.

სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში შექმნილმა სპეციალიზებულმა დეპარტამენტმა (ათკაციანმა!) გარკვეული სამუშაოები ნამდვილად ჩაატარა. ქართველმა საზოგადოებამ უკვე იცის, რომ რამდენიმე გახმაურებულ საქმეზე უკვე მიღებულია შესაბამისი გადაწყვეტილებები: შეწყდა სისხლის სამართლებრივი დევნები, გაუქმდა გამამტყუნებელი განაჩენები, დაუბრუნდა რეაბილიტირებულებს ჩამორთმეული ქონება და ა.შ., მაგრამ ამ ათკაციანმა კოლექტივმა როგორ უნდა განიხილოს 30 ათასზე მეტი (!) საჩივარი – ეს გაკვირვებას იწვევს...

მე ვიცი, რა მდგომარეობაშია ეს სტრუქტურა და რაოდენ ჯოჯოხეთურ დატვირთვას უძლებენ იქ დასაქმებული ადამიანები. იფიქრა ვინმემ, 30 ათასზე მეტ საჩივარს რამდენი ხანი უნდა ელოდოს პირი, რომელიც მიიჩნევს, რომ გახდა პოლიტიკური ანგარიშსწორების მსხვერპლი? ალბათ მას მოუწევს 20-30 წელი ლოდინი... აი, ასეთია სამწუხარო რეალობა.

პოლიტიკური ნება და ისევ პოლიტიკური ნება...

ვერ ვიტყვი, რომ ახალ ხელისუფლებას ამ მოქალაქეთა დასახმარებლად არაფერი გაუკეთებია. შეიქმნა პროექტები, სადაც გამოყენებული იყო სამართლიანობის აღდგენის საკითხებში ესპანეთის და ჩილეს მაგალითები. პროკურატურაში შეიქმნა სამართალწარმოების პროცესში ჩადენილ დანაშაულთა გამოძიების დეპარტამენტი. არსებობდა პროგრამა და მხოლოდ მონდომება უნდა ყოფილიყო. მაგრამ პოლიტიკური არ არსებობს ნება და სწორედ ესაა პრობლემა.

52 ათასი საჩივრის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიმღები რამდენიმე ადამიანი ვერ იქნება. ასე რომ, ამ გზით პერსპექტივა არ არსებობს. კანონმა რომ იკანონოს, პოლიტიკური ნებაა საჭირო, რასაც სჭირდება შესაბამისი საკანონმდებლო ბაზის მომზადება. წინააღმდეგ შემთხვევაში ცვლილებები არ განხორციელდება კიდევ რამდენიმე საუკუნე.

სადაა გამოსავალი...

ხალხი ელოდება სამართლიანობის აღდგენას. მე და ჩემს კოლეგებს თავის დროზე გვქონდა იდეა, მაქსიმალური გამჭირვალობით შექმნილიყო სპეციალიზებული პროკურატურა, რომელიც ჩაატარებდა გამოძიებას 2004-2012 წლებში ჩადენილ დანაშაულთა საქმეებზე და მოამზადებდა მათზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენების გადახედვის საფუძვლებს. შევთანხმდეთ, რომ სასამართლოს მიერ გამოტანილი და კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი, სანამ კანონიერ ძალაშია, ის ითვლება კანონად. ერთადერთი, ვისაც შეუძლია კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენის გაუქმება ან შეცვლა, შეუძლია მხოლოდ ზემდგომ სასამართლოს, მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად. რა თქმა უნდა, უნდა ვიყოთ რეალისტები. ის მოსამართლეები, რომლებიც 2004-2012 წლებში გამოტანილი და კანონიერ ძალაში შესული განაჩენების ავტორები არიან, ვერ გამოდგებოდნენ პირუთვნელ მოსამართლეებად როგორც კი რეაბილიტაციის პროცესი დაიწყებოდა. რატომ? ამას კანონი ითვალისწინებს! ამიტომ ვთავაზობდით საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, სააპელაციო სასამართლოებში შექმნილიყო რეაბილიტაციის საქმეთა სასამართლო პალატები, რომლებშიც გამწესდებოდნენ ის მოსამართლეები, რომლებსაც მონაწილეობა არ ჰქონდათ მიღებული 2004-2012 წლებში ჩატარებულ სასამართლო პროცესებში. ჩვენ ამის გამოცდილება უკვე გვქონდა, როდესაც 1956 წელს სკკპ-ის მეოცე ყრილობის შემდეგ დაიწყო სტალინის პერიოდში რეპრესირებულთა რეაბილიტაციის საქმეები. თავის დროზე სპეციალიზებულმა სტრუქტურებმა (სსრ კავშირისა და მოკავშირე რესპუბლიკის პროკურატურებში, სსრ კავშირის უმაღლეს სასამართლო სამხედრო კოლეგიაში და ა.შ.) წარმატებით გაართვეს თავი უზარმაზარი რაოდენობის საქმეთა განხილვას. სწორედ ამ პერიოდში მოხდა ასიათასობით უკანონო მსჯავრდებულ პირთა რეაბილიტაცია, მათ შორის ქართველი ინტელიგენციის საუკეთესო წარმომადგენლების, რომლებიც ზვარაკად შეეწირნენ გასული საუკუნის 37-38 წლებში დაწყებულ სისხლიან ბაკქანალიას.

სპეციალიზებული სტრუქტურები პროკურატურასა და სასამართლოებში უნდა შექმნილიყვნენ გარკვეული პერიოდით (3-5 წელი) და ისინი ფუნქციონირებას შეწყვეტდნენ, როდესაც მიღწეული იქნებოდა შესაბამისი შედეგი. ვინ უნდა ყოფილიყო სტრუქტურებში მოსამართლეებად, გამომძიებლებად? – რა თქმა უნდა, ხალხი, რომლებსაც ჰქონდათ შესაბამისი ცხოვრებისეული და პროფესიული გამოცდილება და ეს ყველაფერი უნდა მომხდარიყო მაქსიმალურად გამჭირვალე პირობებში. აღნიშნული არ არის მარტივი საკითხი, მაგრამ შესაძლებელია.

პირველ რიგში, უნდა შევთანხმდეთ ერთ რამეზე: უნდა მოხდეს თუ არა 2004-2012 წლებში არსებული პოლიტიკური ხელისუფლების სამართლებრივი შეფასება. რაც დრო გადის, გამოძიება ძნელდება, მტკიცებულებები ნადგურდება.

ხალხმა ძალიან უნდა მოინდომოს...

ზოგი ფიქრობს, რომ სამართლიანობის აღდგენისათვის ხელისუფლების დამხობაა საჭირო და ეს რევოლუციური გზით შეიძლება მოხდეს... არავითარ შემთხვევაში! ხელისუფლების შეცვლის ერთადერთი ლეგიტიმური გზა არის არჩევნები. სხვა გზას სამართალი არ ცნობს. თუ ვინმეს ხელები და გონება ექავება რევოლუციური დამხობებისთვის, მან უნდა იცოდეს, რომ რევოლუცია და დამხობა ძალადობასთანაა დაკავშირებული და იგი ისჯება მკაცრად მოქმედი სისხლის სამართლის კანონმდებლობით. სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ ხელისუფლების რევოლუციური გზით შეცვლა სამართლებრივად ცალსახად ფასდება როგორც დანაშაული, თუმცა პოლიტოლოგიასა და ისტორიაში რევოლუციების შეფასების სხვა მიდგომებიც არსებობს. რაც შეეხება ზოგიერთი პოლიტიკოსის მოსაზრებას, რომ 1948 წლის 28 დეკემბრის გაეროს ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის პრეამბულის მესამე აბზაცი თითქოს ითვალისწინებს აჯანყების უფლებას, თუ მთავრობა ვერ ასრულებს მასზე დაკისრებულ მოვალეობას და ხალხს თითქოს აქვს მისი შეცვლის უფლება, ეს სრული აბსურდია. ხალხს, რა თქმა უნდა, შეუძლია უნდობლობა გამოუცხადოს ხელისუფლებას და მათ შორის მთავრობას, მაგრამ ეს უნდა გააკეთოს კონსტიტუციური გზით. სხვა ალტერნატივას სამართალი არ ითვალისწინებს.

 

516
საქართველო

მაღალჩინოსნები თანამდებობებს ტოვებენ: რატომ დატოვა ჩხოროწყუს საკრებულოს თავმჯდომარემ პოსტი

100
ესებუას თავმჯდომარის პოსტი 2012 წლიდან ეკავა, როდესაც ხელისუფლებაში მოვიდა მმართველი პარტია "ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველო".

თბილისი, 7 აგვისტო  — Sputnik.  ჩხოროწყუს რაიონის საკრებულოს თავმჯდომარე ბესიკ ესებუამ თანამდებობა დატოვა, იუწყება ტელეკომპანია Rustavi 2 ესებუას მოადგილე კობა ჯიქიაზე დაყრდნობით.

გადადგომის შესახებ განცხადებაში ჩინოვნიკი „პირად მიზეზებს“ ასახელებს.

2012 წლიდან ესებუა საკრებულოს თავმჯდომარის პოსტზე სამჯერ აირჩიეს.

ესებუა 2010 წლიდან საკრებულოს წევრია.

2009 წლიდან არის პოლიტიკური კოალიცია „ალიანსი საქართველოსთვის“ რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე. .

2002–2003 წლებში იყო საკრებულოს ასოცირებული წევრი, სოფელ ახუთის გამგებელი.



100
პრემიერი გიორგი გახარია

მოსყიდვა თუ ზრუნვა? ოპოზიციამ ხელისუფლება მოსახლეობის დახმარებისთვის გაკიცხა

124
(განახლებულია 21:20 06.08.2020)
საპარლამენტო არჩევნების წინ საქართველოში მთავრობის ყველა ნაბიჯი განიხილება, როგორც წინასაარჩევნო კამპანიის ნაწილი.

თბილისი, 6 აგვისტო — Sputnik. ქვეყნის მთავრობის მიერ შემუშავებულმა მოსახლეობის დახმარების ახალმა პაკეტმა ოპოზიციური პარტიების დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია. მათ ხელისუფლების გადაწყვეტილება უკვე მონათლეს „მოსახლეობის მოსყიდვის მცდელობად“, ხოლო მთავრობაში ამგვარ ბრალდებას უარყოფენ.

კორონავირუსის პანდემიამ და მის გამო ტურისტული სეზონის დახურვამ საქართველოს ეკონომიკის სერიოზული ვარდნა გამოიწვია. ბოლო პროგნოზებით, 2020 წელს წლიური ეკონომიკური ზრდა –5% იქნება.

თუ ყურადღებას არ მივაქცევთ ეკონომისტებისთვის მნიშვნელოვან ციფრებს და მოსახლეობას შევეკითხებით, ირკვევა, რომ კორონავირუსმა თითოეული ოჯახის ჯიბეს დაარტყა. როგორც საზოგადოებრივი აზრის ბოლო გამოკითხვამ აჩვენა, ოჯახების უმრავლესობას კვების პროდუქტებისა და პირველადი მოხმარების ნივთების მხოლოდ ერთი თვის მარაგის შესაძენი თანხა აქვს და ისინი დარწმუნებული არ არიან, რომ ეს თანხა მომავალში ეყოფათ.

არსებული მონაცემებით, ოფიციალურად დასაქმებული 849,3 ათასი მოქალაქიდან საგანგებო მდგომარეობის პერიოდში სამუშაო დაკარგა 90,8 ათასმა ადამიანმა. გარდა ამისა, იმავე პერიოდში 840,4 ათასი თვითდასაქმებულიდან უმუშევარი დარჩა 250 ათასი.

ყველა თვითდასაქმებულს, რომელმაც მთავრობას მიმართა, 300 ლარი დაერიცხება>>

ბევრი ადამიანი შემოსავლების გარეშე დარჩა ქვეყანაში ტურისტული სეზონის ჩავარდნის გამო. კრიზისმა განსაკუთრებით ძლიერად დაარტყა მათ, ვინც უცხოელ ტურისტებზე იყო ორიენტირებული.

მთავრობის გეგმა და ოპოზიციის კრიტიკა

მთავრობა ამჟამად მზადაა მოსახლეობის დახმარებაზე 410 მილიონი ლარი დახარჯოს ბიუჯეტიდან.

ეს დახმარება მოხმარდება 2020 წლის ნოემბრიდან 2021 წლის მარტამდე მოსახლეობის კომუნალური გადასახადების გადახდას, ბავშვებისა და თვითდასაქმებულებისთვის ერთჯერადი დახმარების გაცემას, ასევე შეჭირვებული ოჯახების სტუდენტების სწავლის საფასურის გადახდაში დახმარებას.

„საქართველოს მთავრობა პირველივე დღიდან ზრუნავს მოქალაქეებზე და ეს ზრუნვა გაგრძელდება ნებისმიერ პერიოდში“, – განაცხადა ვიცე-პრემიერმა მაია ცქიტიშვილმა ამ თემაზე საუბრისას.

ამასთან, ოპოზიციაში მთავრობის ეს გადაწყვეტილება არ დააფასეს და ხელისუფლება არჩევნების წინ (რომელიც 31 ოქტომბერს უნდა ჩატარდეს) მოსახლეობის მოსყიდვის მცდელობაში დაადანაშაულეს.

„ეს არის დაშინებისა და მოსყიდვის კომბინაცია. ეს არის ის, რასაც ივანიშვილი ქართველ ხალხს სთავაზობს: თუ თავისუფალ ნებას გამოხატავთ, დაისჯებით, თუ არა – გადმოგიგდებთ ამ დამამცირებელ დახმარებასო“, – ასე შეაფასა მთავრობის გეგმა პარტიის „ევროპული საქართველო – მოძრაობა თავისუფლებისთვის“ ლიდერმა გიგა ბოკერიამ.

მთავრობის გეგმაში პოლიტიკურ კონტექსტს ხედავს „ერთიანი საქართველოს“ ლიდერი ნინო ბურჯანაძეც.

გახარია: შემდგომი ორი წელიც ეკონომიკურად საკმაოდ რთული იქნება>>

„როდესაც დახმარების პირველი და მეორე ეტაპი არ არის სრულად გაცემული, მესამე ეტაპზე გადასვლის შესახებ მთავრობის განცხადება მხოლოდ პიარია“, – განაცხადა ბურჯანაძემ.

მხოლოდ ზრუნვა

მმართველ პარტიაში „ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველო“ აღნიშნავენ, რომ დახმარება მხოლოდ პანდემიას უკავშირდება და არა – არჩევნებს.

„გლობალური პანდემიის პირობებში ჩვენი მთავარი ამოცანა გახლდათ ჩვენი მოქალაქეების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვა, ასევე იმ ოჯახების სოციალური და ეკონომიკური დახმარება, ვინც ყველაზე მეტად დააზარალა პანდემიამ. ვაგრძელებთ ზრუნვას ჩვენს თანამოქალაქეებზე. ამიტომ დღეს მივიღეთ ახალი გადაწყვეტილებები ამ მიმართულებით“, – განაცხადა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ არჩილ თალაკვაძემ.

მმართველი პარტიის გენერალურმა მდივანმა ირაკლი კობახიძემ კი აღნიშნა, რომ სახელმწიფოს სახსრები საჭირო კალაპოტში მიდის.

„პანდემიამ ეკონომიკური სირთულეები შექმნა და ამას სჭირდება პასუხი. ჩვენი პასუხი პირველ რიგში არის სოციალური დახმარება საზოგადოების ყველაზე მოწყვლადი ფენებისთვის. ძალიან მნიშვნელოვანია ეს პაკეტი, რომელიც არის შემოთავაზებული საქართველოს მთავრობის მხრიდან“, – განაცხადა კობახიძემ.

ოფიციალური მონაცემებით, ამჟამად სოციალურად დაუცველად აღიარებულია დაახლოებით 137,1 ათასი ოჯახი, რაც ოჯახების საერთო რაოდენობის 12,9%-ს შეადგენს.

ამასთან, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური მონაცემებით, საქართველოში 618 ათასზე მეტ ადამიანს თვეში 500 ლარამდე შემოსავალი აქვს, აქედან 246 ათასზე მეტს – 100 ლარი.

124
თემები:
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020
ბათუმი

წვიმა და სიგრილე: როდის გამოიდარებს საქართველოში

0
(განახლებულია 15:48 07.08.2020)
უახლოეს დღეებში სიცხეს სიგრილე შეცვლის. ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე სინოპტიკოსები წვიმიან ამინდს პროგნოზირებენ

თბილისი, 7 აგვისტო  — Sputnik.  საქართველოში ამინდი კვლავ გაუარესდება – სინოპტიკოსები 15 აგვისტომდე ტემპერატურის კლებას და სიგრილეს პროგნოზირებენ, ნათქვამია გარემოს დაცვის ეროვნული სააგენტოს განცხადებაში. 

 „საქართველოში 7–8 აგვისტოს ცხელი და უნალექო ამინდი შენარჩუნდება – ჰაერის ტემპერატურა 31–36 გრადუსი იქნება. 10 აგვისტოს დღის მეორე ნახევრიდან 15 აგვისტომდე ძირითადად წვიმიანი ამინდია მოსალოდნელი“, – ნათქვამია განცხადებაში.

სინოპტიკოსების ცნობით, დასავლეთ საქართველოში ჰაერის ტემპერატურა აღნიშნულ პერიოდში 24–29 გრადუსამდე დაიწევს, აღმოსავლეთში კი 28–33 გრადუსამდე.

საქართველოს დედაქალაქში უნალექო ამინდები 11 აგვისტომდე შენარჩუნდება, შემდეგ კი მოსალოდნელია ხანმოკლე წვიმები ელჭექით. ჰაერის ტემპერატურა 3–5 გრადუსით დაიწევს.


0
თემები:
ამინდი საქართველოში