ირემა ჯაფარიძე

წარსულის გაცოცხლება, „ბიჭუნეები“ და რაჭული სიმღერებით შესწავლილი სიყვარული

1104
(განახლებულია 19:09 15.01.2021)
დღეს საქართველოში ძველით ახალ წელს ზეიმობენ საქართველოში ბევრი ადამიანისთვის სწორედ ეს არის ნამდვილი ახალი წელი და ამიტომ ისინი მასთან დაკავშირებულ ტრადიციებს ერთგულად იცავენ.

დღეს გვსურს მოგითხროთ ადამიანზე, რომელიც ერთგვარი ხიდია ძველსა და ახალ თაობას შორის, რადგან რაჭაში არაერთი ტრადიცია სწორედ მისი მეშვეობით აღდგა. ეს გახლავთ ონელი საზოგადო მოღვაწე, კულტურის სფეროს გამორჩეული წარმომადგენელი ირემა ჯაფარიძე. იგი შალვა ჯაფარიძის სახელობის ფოლკლორული ანსამბლების „რაჭა“ და „ბიჭუნეები“ ხელმძღვანელია. მამის დაწყებულ საქმეს დღემდე ღირსებით აგრძელებს და პატარებს საქართველოს სიყვარულს რაჭული სიმღერებით ასწავლის...

მიუხედავად უდიდესი გამოწვევებისა და პრობლემებისა, რაც დღევანდელობას ახლავს, ანსამბლები აქტიურ მუშაობას აგრძელებენ და ფოლკლორულ ფესტივალებსა და სახალხო დღესასწაულებზე წარმატებით გამოდიან.

ირემა ჯაფარიძე
ირემა ჯაფარიძე

- ქალბატონო ირემა, „ბიჭუნეების“ სახით რაჭაში თქვენ აგრძელებთ ტრადიციას, რომელსაც თქვენმა მამამ ჩაუყარა საფუძველი...

- ორი სიტყვით ძნელია ისაუბრო ისეთ ადამიანზე, როგორიც მამაჩემი, შალვა ჯაფარიძე იყო. ის თავის თავში ძალიან ბევრ ნიჭსა და ადამიანურ ღირსებას იტევდა. პირველ ყოვლისა, ის იყო დიდი საზოგადო მოღვაწე, რომელსაც ხელოვნების ყველა სფეროს მართვა ხელეწიფებოდა. შეიძლება ითქვას, რომ მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში ონის რაიონში კულტურული ცხოვრება ყვაოდა. ასევე თეატრის, კინოსა და მუსიკის ტრფიალი გახლდათ. რაჭა მიგრაციული ზონაა და მამამ დაინახა, როგორ ცარიელდებოდა სოფლები თანდათან და უძველესი ხალხური ნიმუშები ყოფიდან ქრებოდა. ამიტომ მან სოფლებში ექსპედიციების მოწყობა და ხალხური სიმღერის ნიმუშების აუდიოფირზე ჩაწერა დაიწყო. ამასთან ერთად პოეზიის ნიმუშებისა და წეს-ჩვეულებების შესახებ ინფორმაციის შეგროვებასაც შეუდგა.

ირემა ჯაფარიძე
ირემა ჯაფარიძე

- არა მარტო აგროვებდა, ამ უნიკალურ მასალას აცოცხლებდა კიდეც...

- დიახ, ეს შეგროვილი მარგალიტები მან თავის ანსამბლ „ბუბაში“ გააცოცხლა და ფართო აუდიტორიის წინაშე გამოიტანა, რითიც ისინი კიდევ უფრო პოპულარული გახადა ქვეყნის მასშტაბით. მაშინ გადაუდებელმა საჭიროებამ ახალგაზრდა ვაჟთა ფოლკლორული ანსამბლის შექმნაც მოითხოვა. შალვა ჯაფარიძემ ასეთ ანსამბლს რაჭულად „ბიჭუნეები“ უწოდა. დღეს ანსამბლი, რომელიც აგერ უკვე მეშვიდე თაობას ითვლის, უკვე მთელ საქართველოშია ცნობილი. ოლიმპიადებსა და ფესტივალებზე მას არაერთი ჯილდო და გრან-პრი აქვს მიღებული.

- ეს ანსამბლი თქვენი დამხარებით თავის სახეს დღემდე ინარჩუნებს, ფოლკლორული ნიმუშების აღდგენაზეც თუ მუშაობთ?

- მამის გარდაცვალების შემდეგ წილად მხვდა პატივი და ამასთან დიდი ტვირთიც, რომ ამ ორი ანსამბლის ხელმძღვანელი გავმხდარიყავი. ვცდილობთ, რომ შევინარჩუნოთ შალვასეული სიმღერის მანერა და ხასიათი, რაც ორივე ანსამბლს ასე გამორჩეულს ხდის. ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის მხარდაჭერით გამოვეცით საიუბილეო აუდიო ალბომი, სადაც ანსამბლ „რაჭის“ ძველი და ახლანდელი ჩანაწერები შევიდა. რა თქმა უნდა, პარალელურად ვაგრძელებ უძველესი ფოლკლორული ნიმუშების აღდგენაზე მუშაობას და უკვე არაერთ ხალხურ სიმღერას დავუბრუნეთ სიცოცხლე.

ირემა ჯაფარიძე
ირემა ჯაფარიძე

- რამდენადაც ვიცი, თქვენ ასევე საქმიანობთ სალოტბარო სკოლაშიც, სადაც ახალი თაობა ფოლკოლორის გამორჩეულ ნიმუშებს უსასყიდლოდ ეუფლება...

- დიახ, რამდენიმე წელია, რაც ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის მიერ დაფუძნებულ სალოტბარო სკოლაში რაჭული ხალხური სიმღერის ლოტბარი გახლავართ. აქ ჩვენი ახალგაზრდები უსასყიდლოდ ეცნობიან და ეუფლებიან ქართული ხალხური მუსიკალური ფოლკლორის ნიმუშებს. ამ სკოლის მისიაა მომავალმა თაობამ შეისწავლოს, შეიყვაროს, ყოფაში დაამკვიდროს უნიკალური ნიმუშები და ისინი მომავალ თაობებს გადასცეს. მოკლედ, ძალას არ ვიშურებთ, რომ ხალხური შემოქმედება გადავარჩინოთ. იმედია, ჩვენი ცდა და შრომა ქვეყნისთვის სასიკეთო იქნება.

მეგობრებთან ერთად რაჭაში
მეგობრებთან ერთად რაჭაში

- დღეს ძველით ახალი წელია, შეგიძლიათ გაიხსენოთ როგორი იყო თქვენი ბავშვობის ახალი წელი, რა ხდებოდა ამ დროს თქვენს ოჯახში?

- ჩვენი ბავშვობის ახალი წელი ნამდვილი დღესასწაული იყო. მშობლები ყოველთვის ცდილობდნენ, რომ ჩვენთვის ახალი წელი ბედნიერებით სავსე ყოფილიყო. ამ დღეს ტრადიციულად დიდი ნაძვის ხით და დედაჩემის მიერ მომზადებული უგემრიელესი კერძებით ვხვდებოდით. ახალი წლის შემოსვლამდე ერთი დღით ადრე ნაძვის ხის მორთვის რიტუალში მთელი ოჯახი ვიღებდით მონაწილეობას. ჯერ ბავშვები ვიწყებდით მორთვას და საბოლოოდ ნაძვის ხეს დედა შეალამაზებდა. მამის წყალობით ის კადრები შემონახული გვაქვს, თუ როგორ ვრთავთ და შემდეგ ნაძვის ხის გარშემო უფროსებთან ერთად როგორ ვმხიარულობთ.

ირემა ჯაფარიძე ბავშვებთან ერთად
ირემა ჯაფარიძე ბავშვებთან ერთად

- რაიმე საახალწლო ტრადიცია ხომ არ გქონდათ?

- როცა 12 საათი შესრულდებოდა, ერთმანეთს გადავკოცნიდით, მამა ყველას გოზინაყის პატარა ნაჭერს მოგვაწვდიდა, რომ მთელი წლის განმავლობაში სიტკბო დაგვბედებოდა. რაღა თქმა უნდა, „ასლანურ მრავალჟამიერსაც“ დავაგუგუნებდით ხოლმე. მაშინ უკვე მოზრდილები ვიყავით, როცა ერთხელ მამა ახალი წლის შემოლოცვამდე რამდენიმე წუთით ადრე ოთახიდან გავიდა. 12 საათს წამები აკლდა, უკანა კარიდან რომ დააკაკუნა და ჩოხაში გამოწყობილი და ტკბილეულით სავსე ხონჩით გამოგვეცხადა. ეს მომენტი დღემდე თვალწინ მიდგას... მამის გარდაცვალების შემდეგ ახალი წელიც გაუფერულდა, თუმცა მაინც ვცდილობთ, რომ ისე მოვიქცეთ, როგორც მას გაუხარდებოდა.

ირემა ჯაფარიძე და ანსამბლ „ბიჭუნების“ მომღერლები
ირემა ჯაფარიძე და ანსამბლ „ბიჭუნების“ მომღერლები

- ქალბატონო ირემა, რა აკლია დღეს რაჭას? 

- სამწუხაროდ, რაჭას დღეს ადამიანები აკლია. ამ კუთხიდან ყოველთვის გაედინებოდა ინტელექტუალური თაობები და ეს შეუქცევადი პროცესია. დაცარიელებული რაჭა უმძიმესი სანახავია და ეს ყველა სფეროში მძაფრად იგრძნობა. ვფიქრობ, რომ მიგრაცია უმთავრეს საზრუნავად უნდა იქცეს ჩვენი კუთხისთვის.

ირემა ჯაფარიძე
ირემა ჯაფარიძე

- და თავად ადამიანებს რა დააკლდათ?

- ვფიქრობ, დღეს ბევრმა არ იცის სინამდვილეში რა არის სიყვარული და რა ძალა აქვს მას, ამიტომაც უჭირს კაცობრიობას სულიერად. ცხოვრებაში მთავარი სიყვარულის ნიჭია, რადგან „ვისაც არ უყვარს, ვერ შეუცვნია ღმერთი, რადგანაც ღმერთი სიყვარულია“. სიყვარულის გარეშე სამყაროში არაფერი იქმნება ღირებული. ასე რომ, სიყვარულით სავსე წელს ვუსურვებ მთელ საქართველოს და ჩემს ულამაზეს რაჭას!..

 

1104
მარიამ ჭიღლაძე

ქართველი სეისმოლოგი შტუტგარტში და მისი სქელტანიანი რომანი, რომელიც მობილურში დაწერა

396
(განახლებულია 20:37 20.01.2021)
რუბრიკაში „ქართველები უცხოეთში“ დღეს გერმანიაში მცხოვრები ქართველის მარიამ ჭიღლაძის სულიერ სამყაროს გაგიზიარებთ.

ამბობს, რომ გზა სამშობლოში - მთელი მისი შეგნებული ცხოვრებაა... კარიერაზე უარი ოჯახის გამო თქვა. გერმანიაში, შტუტგარტის უნივერსიტეტში, გეოფიზიკის ინსტიტუტის მიწვევით აღმოჩნდა. ამ ეტაპზე პროფესიაში „ტაიმ-აუტი“ აქვს აღებული. სამაგიეროდ, უცხოეთში წერა დაიწყო.

მისი რომანი „წვიმის ვალსი" ემიგრანტების მძიმე ცხოვრებაზეა. ამჟამად კი წერს რომანს „ის, რაც ჩვენშია", რომელსაც საფუძვლად გენეტიკური კოდის იდეა უდევს.

მასალაში განვლილ გზასა და საკუთარ განცდებზე ღიად მოგვითხრობს.

შვილიშვილთან ერთად
შვილიშვილთან ერთად

- ქალბატონო მარიამ, რას გაიხსენებთ ბავშვობის ნათელი მოგონებებიდან, რომელიც ვიცი, დღესაც „არ განებებთ“ თავს?

- დავიწყებ იქიდან, რომ პირველი შვილის და ორივე მხრიდან, პირველი შვილიშვილის ნებიერობას, ისიც დაერთო, რომ ჩემს სანათესაოში ბიჭები სჭარბობდნენ. ალბათ ამიტომაც გოგონებს ხელის გულზე გვატარებდნენ და ცივ ნიავს არ გვაკარებდნენ. დღესაც კი, შორეულ დასავლეთში, ის შემორჩენილი სითბო მაძლებინებს. მყავს ასაკოვანი მშობლები, რომელთა სიყვარული ჩემთვის სამაგალითოა. მე და ჩემი საფიცარი ძმა უსათნოესი დედიკოს და უმკაცრესი, მაგრამ სამართლიანი მამიკოს მფარველობის ქვეშ გავიზარდეთ. ჩვენი ოჯახის კრედო - მხოლოდ სიყვარული, ურთიერთპატივისცემა და შრომის დაფასებაა. ერთადერთი, რაც ბავშვებს გვევალებოდა, სწავლა იყო. დღემდე ვიხსენებ მამის შეკრულ კოპებს: მასწავლებელმა არ აგიხსნა? წიგნში ხომ წერია? ჩვენს ოჯახში ყველაზე დიდი ადგილი ბიბლიოთეკას ეკავა. ესეც თუ არ კმაროდა, კეთილი მეზობლების სახლის კარი ჩვენთვის ყოველთვის ღია იყო და ნათხოვარ წიგნსაც დროულად ვაბრუნებდით.

მარიამ ჭიღლაძე
მარიამ ჭიღლაძე

- ამის შემდეგ იყო სტუდენტური წლები, რომელიც 90-იანი წლების რთულ დროს დაემთხვა, ვის და რას გაიხსენებდით იმ პერიოდიდან?

- დიახ, ასე იყო: თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტში სწავლა 90-იან წლებში მომიწია. სპეციალობის კურსს წმინდა მამა გრიგოლ ფერაძის ძმისშვილი, რომანოზ ფერაძე მიკითხავდა. არ ვიცი რატომ, მაგრამ ის თვლიდა, რომ მე გეოფიზიკის კათედრაზე უნდა დავრჩენილიყავი და ხარისხი დამეცვა. როცა თსუ-ს დასრულების შემდეგ შემხვდა, ცოტა არ იყოს, ნაწყენმა მკითხა: მარიამ, ხარისხი? მე კი ჩემს ორ მცირეწლოვან ვაჟზე მივუთითე. იგი მოეფერა ჩემს შვილებს და დასძინა, ესენი გაიზრდებიან და შენ კარიერა დაგჭირდებაო. ხშირად ვიხსენებ ხოლმე უკეთილშობილესი პიროვნების, ბატონი რომანოზის ამ სიტყვებს, მაგრამ დღესაც იგივეს გავუმეორებდი: ჩემი ხარისხი - ჩემი დიდი ოჯახია... კარიერას კი ფარატინა ფურცელზე დაწერილი შტამპიანი ხარისხი არ სჭირდება...

მარიამ ჭიღლაძე
მარიამ ჭიღლაძე

- შვიდი წლის წინ, შტუტგარტის უნივერსიტეტის გეოფიზიკის ინსტიტუტის კათედრაზე როგორ აღმოჩნდით?

-1994 წელს დავამთავრე თსუ გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის ძებნა-ძიების გეოფიზიკური მეთოდების სპეციალობა, სეისმოლოგიის განხრით... თსუ-ში სწავლის დროს და მისი დამთავრების შემდეგაც, სტუდენტურ გაცვლით პროგრამაში მონაწილეობის შემოთავაზება რამდენჯერმე მივიღე. შტუტგარტის უნივერსიტეტში მოხვედრა კი უცნაური შემთხვევის წყალობა გახლდათ. ერთხელ, სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლები ერთ სუფრაზე აღმოვჩნდით. მაშინ ყველამ თავისი ვინაობა და პროფესია დაასახელა. მათ შორის მეც და მახსოვს სუფრას გაკვირვებამ როგორ გადაურბინა. ტექნიკური საგნების ცოდნა უცხოეთში რატომღაც გაოცებას და მოწონებას იწვევს. სუფრის ერთ-ერთმა წევრმა, დამატებითი კითხვები დამისვა და თავის უბის წიგნაკში რაღაც ჩაინიშნა. მაშინ ამისთვის მნიშვნელობა არ მიმინიჭებია, მაგრამ ერთი თვის შემდეგ, როცა იგივე პიროვნება პროფესორთან შეხვედრაზე შემითანხმდა, მის კეთილ განზრახვას მაშინ მივხვდი. არ დამავიწყდება, როგორი ზარ-ზეიმით მიმაცილა მან საჭირო ადგილზე და წარმადგინა. თან გამომიცხადა: შენი ცხოვრების შავი ზოლი დასრულდა და ამის მერე თეთრი იწყებაო. მოგვიანებით როცა პროექტის განხილვას ვესწრებოდი, გამახსენდა ჩემი პროფესორ-მასწავლებლები, რომლებსაც ასპირანტურაში სწავლაზე უარი ვუთხარი...

მარიამ ჭიღლაძე
მარიამ ჭიღლაძე

- უცხოეთში ძირითადი პრობლემა ენის ბარიერია ხოლმე, როგორ გადალახეთ იგი და რას იტყვით უცხოელებთან თანამშომლობასა და ურთიერთობაზე?

- როცა ენის კურსებს გავდიოდი, პრაქტიკა გავიარე საბავშვო ბაღში, სადაც საოცრად თბილი და პოზიტიური გარემო დამხვდა. მხოლოდ ექვსი თვე ვიყავი მტრედებივით მოღუღუნე ანგელოზებთან ერთად, რომლებიც საოცარ ენერგიას მმატებდნენ. უცხოელებთან ურთიერთობასა და თანამშრომლობას რაც შეეხება, ის ორ ეტაპად იყოფა. პირველადი უნდობლობა ან ნდობასა და სითბოში გადადის, ან დისტანციასა და... ჩემ შემთხვევაში კარგად დასრულდა. საბედნიეროდ, უმეტესობამ ქართული სიტყვებიც კი ისწავლა. ერთ-ერთი დოცენტი ქართული დამწერლობითაც დაინტერესდა. სეისმოლოგიის პროექტში, მე ჩრდილოეთის ზღვაში არსებულ ბიძგებზე დაკვირვებას და ლოკალიზებას ვახდენდი. გერმანიაში არც ისე ადვილია პროფესიული ზრდა თუ ამის შესაბამისი პირობები არ გაქვს, ამიტომ შტუტგარტის უნივერსიტეტში, ერთ-ერთი პროექტის დასრულების შემდეგ შესვენება ავიღე. სამომავლოდ ვერ გეტყვით, გავაგრძელებ თუ არა პროფესიულ საქმიანობას. ამის მერე, შტუტგარტის სამრევლოსთან არსებულ ქართულ საკვირაო სკოლაში სამი წელი ქართულ ცეკვას ვასწავლიდი. თითოეული ბავშვი საკუთარი შვილივით მიყვარდა და საპასუხო გრძნობას მათგანაც ვიღებდი. ეს იყო ბედნიერების ისეთი აღქმა, რაც სამშობლოდან შორს მყოფს მშობლიური სიოსავით მელამუნებოდა...

მარიამ ჭიღლაძე
მარიამ ჭიღლაძე

- თავისთავად საინტერესო თემაა: გერმანიაში მყოფი სეისმოლოგი, რომელმაც სქელტანიანი ისტორიული რომანი დაწერა...

- გაგიკვირდებათ და, ეს რომანი ტელეფონის კლავიატურის დახმარებით დავწერე. რომანს, რომელსაც ვუწოდე „ის, რაც ჩვენშია", საფუძვლად გენეტიკური კოდის იდეა უდევს. ისტორიულ-დოკუმენტური ფაქტებით გაჯერებული ეს რომანი მხატვრული თხრობის ფორმითაა გადმოცემული. თავდაპირველად, მხოლოდ ჩემი და მეგობარ-ახლობლების წინაპრების ისტორიებით შემოვიფარგლე და ორმოცდაათი თავი დავწერე. შემდეგ, ჩემი ძმადნაფიცის შეძახილით და გამხნევებით, იმაზე ფიქრი დავიწყე, რაც საკუთრივ გადამხდა. ასე შევეჭიდე ამ უმძიმეს, საპასუხისმგებლო და ვრცელ თემას, რაც ჩემმა თაობამ 80-იანი წლებიდან 2000 წლის ჩათვლით გამოიარა. ასე ნელ-ნელა რომანის კიდევ ოთხმოცი თავი დავწერე. დღეს თითქმის ფინალამდე ვარ მისული და ეპილოგიც მოფიქრებული მაქვს, მაგრამ... დროებით გავჩერდი.

მარიამ ჭიღლაძე
მარიამ ჭიღლაძე

- რადგან რომანის წერა უცხოეთში დაიწყეთ, ემიგაციაში აღმოჩენილ საკუთარ თავზე რას იტყვით?

 - ჩემი მეორე რომანი „წვიმის ვალსი" ემიგრანტების სევდასა და მძიმე ცხოვრებას ასახავს. ეს რომანი ზუსტად ერთ თვეში დავწერე. ფურცელზე რახანია აღარ ვწერ. ტელეფონში მაქვს გუგლის დოკუმენტ-ფაილი, სადაც დღე და ღამე, ჩავხრიდი ხოლმე თავს და ვწერდი, გარშემო თუნდაც უამრავი ადამიანი ყოფილიყო. მათი საუბარი მუსიკის ჰანგივით ჩამესმოდა. რამდენიმე წლის წინ, როცა შვეიცარიის უღელტეხილზე ვიყავი, ახლობლებმა შუა გზაზე მანქანა გამიჩერეს, რადგან ემოციებს ვერ ვმალავდი. მითხრეს: აჰა, გადადი და შესძახე მთებსო... იმ მთებმა მაშინ ჩემი ქვეყანა გამახსენა-თითქოს საქართველოს ყველა კუთხეს ერთ მთაგრეხილში მოეყარა თავი... ემიგრაციაში აღმოჩენილ საკუთარ თავს კი ასე შევძახებ: „შენ უნდა შეძლო, მარიამ!" ისევე, როგორც ოცი წლის წინ, განსაცდელის დროს საკუთარ თავს უკვე ლექსად შევუძახე...

მარიამ ჭიღლაძე
მარიამ ჭიღლაძე

- ზემოთ ახსენეთ, რომ თქვენი ხარისხი-თქვენი ოჯახია, მასზე მინდა მოგვიყვეთ...

- ორი ვაჟი და შვილიშვილი, გოგონა მყავს. ჩემს ძმასაც ორი ვაჟი ჰყავს, მარტო ჩემი ოჯახით ვერასოდეს ვიფარგლები. ჩემი უფროსი ვაჟი, კბილის ტექნიკოსის კვალიფიკაციით ჩემთან ერთად ცხოვრობს გერმანიაში. ახლა ჯანმრთელობის პრობლემების გამო, სამწუხაროდ, არ მუშაობს და მკურნალობის გრძელვადიან ეტაპს გადის. ამის გამო საკუთარ კარიერასა და დოქტორის ხარისხზე უარი ვთქვი. რაც შეეხება მეორე ვაჟს: ის დაოჯახებულია, შვილიც და რძალიც შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური უნივერსიტეტის წარჩინებული კურსადმთავრებულები არიან. ახლა კინოსა და თეატრში პირველ ნაბიჯებს დგამენ. მიხარია, რომ ორივეს გასიგრძეგანებული აქვს საკუთარი პროფესიის სიღრმე და სირთულე. მათი მადლობელი ვარ, რადგან ოჯახსაც და შემოქმედებით საქმიანობასაც ერთნაირი პასუხისმგებლობით და ღირსებით უძღვებიან.

მარიამ ჭიღლაძე და მისი ძმადნაფიცი, მირზა მაჩიტაძე
მარიამ ჭიღლაძე და მისი ძმადნაფიცი, მირზა მაჩიტაძე

- ვიცი, რომ გყავთ სამეგობრო, რომელიც შორეულ ქვეყანაში ცხოვრების სირთულს გიადვილებთ...

-დიახ, მე მყავს უერთგულესი მეგობრები, რომლებიც ჩემს დაბადებას თოჯინებით შეეგებნენ და დღემდე ღიმილით მაიმედებენ. ჩემს არსებობას და ცხოვრების აზრიან პერიოდებს, ეტაპობრივად შემოერთებულ სკოლის, უნივერსიტეტისა და სამსახურის მეგობრებს ვუმადლი. მათ არასოდეს ჩაუმუხლავთ და მიჭირდა თუ მილხინდა, ჩემს გვერდით იყვნენ. მე, რომელიც ფილმის, წიგნისა და სხვების ყოფითი პრობლემების მიმართ გულჩვილობით გამოვირჩეოდი, ეროვნული მოძრაობის დროს წინა ხაზზე ვიდექი. მეგობარი ბიჭები ახლაც ხშირად მახსენებენ ხოლმე, რომ ჩვენ შენს დაცვას ვცდილობდით და შენ კი ჩვენსასო. დღემდე ასე გრძელდება... მიუხედავად იმისა, რომ ერთმანეთს კილომეტრები გვაშორებს, ჩემი ყველა მეგობარი ჩემი ფავორიტია...

- ამბობენ, ადამიანი ძილის წინ, ორი წუთი არის ის, ვინც სინამდვილეშია...

- ძილის წინ ორი წუთით ადრე? არც კი ვიცი ამ შვიდი წლის განმავლობაში ჩემს ძილს რა ჰქვია... ყოველ ღამე, ჩემი ქვეყნის ჭირ-ვარამზე დარდით ვიძინებ და ვიღვიძებ. სულიერად საქართველოში ვარ, აქ მხოლოდ ვარაუდით. გერმანიაში ჩემი ყოფნა აუცილებლობითაა განპირობებული - ეს შვილის ჯანმრთელობას სჭირდება. ემიგრაციის სიმძიმის დაძლევაში ძალიან მეხმარება სულიერი ზრდა. არ შემიძლია არ ვახსენო შტუტგარტის სამრევლო, სადაც ის სითბო და სიყვარულია, რომელიც გათქმევინებს, რომ უფლება არ გაქვს ვერ გაუძლო... აქ ჩვენ გვყავს მოძღვარი, სულიერი მამა და მასწავლებელი, დეკანოზი თამაზ ლომიძე. მასთან ბევრჯერ მივსულვარ ატირებული, მოუსმენია და უთქვამს: რწმენით ეზიარეო... ყოველ ღამე ლოცვასთან ერთად აყოლილი სამშობლოს კეთილდღეობაზე ტკივილიანი ფიქრი და შიში არ მშორდება. გზა სამშობლოში - ეს მთელი ჩემი შეგნებული ცხოვრებაა...

 

396
თემები:
ქართველები უცხოეთში
მურღვა არდოტელი

„სამასმეერთე არაგველი“, რომელმაც საკუთარი გვარი დააარსა და სოფელი აღადგინა

18997
(განახლებულია 21:19 19.01.2021)
ხევსურ მურღვა არდოტელზე ნახევრად ხუმრობით ამბობენ, ასეთი ქართველი საქართველოს „წითელ წიგნშია“ შესატანიო.

მარტო სიტყვით არ ქართველობს — ასი იმდენს, უკვე წლებია, საქმითაც ამტკიცებს. მისი ცხოვრების ამბავი ის იშვიათი შემთხვევაა, როცა კაცმა ჩვენ დროში დიდი წინაპრის სახელი დაირქვა, საკუთარი გვარი დააარსა და საზღვართან მდებარე ხევსურთა სოფელში, რომელიც თავადვე აღადგინა, 27 წლის მანძილზე ცხოვრობს და იზამთრებს. პროფესიით ფილოლოგია და მასავით ალალ და მართალ ლექსებს წერს. ამ ადამიანის თქვენ წინაშე წარდგენას მისი ერთი, თითქმის ავტობიოგრაფიული ლექსით დავიწყებ:

ერთი მლოცველი მეცა ვარ

შენი წყლისა და ქვიშისა.

ვინა ვარ? — სამასმეერთე

არაგველთა ვარ ჯიშისა!

შენი გაზრდილი ბოკვერი,

მტრისთვის შემკვლელი თავისა,

სულს სხვა რა უნდა სტკიოდეს,

თუ არ სამშობლო თავისა.

საერთო ნაცნობებმა გაგვაფრთხილეს, მურღვა ამჟამად ორი კვირითაა სოფელ გამარჯვებაში ჩამოსული, მიუსწარით, თორემ მერე მასთან გასაუბრებას მობილურითაც ვერ მოახერხებთო. ჩვენც არ დავაყოვნეთ და დავუკავშირდით.

მურღვა არდოტელი ოჯახთან ერთად
მურღვა არდოტელი ოჯახთან ერთად

 

- ბატონო მურღვა, თქვენ შესახებ ბევრი რამ მოგვითხრეს მეგობრებმა, თქვენმა მეუღლემაც გვითხრა, ოჯახის საქმეს გვერდზე გადადებს ხოლმე და პირველ რიგში სახალხოს და საქვეყნოს აკეთებსო…

— მთლად ეგრეც არ არის, ჩვეულებრივი ვარ, მაგრამ თუ ადამიანს, გარდა საკუთარისა, გაჩენის დღიდან სულთამოსვლამდე ქვეყნის პასუხისმგებლობაც აქვს აღებული — სულ ასე იქნება. ზუსტად ვერ ვაყალიბებ, რასაც ვგულისხმობ, მაგრამ საერთოც და საკუთარიც ხომ ერთნაირად უნდა გვტკიოდეს? მერე კიდევ, ის საერთოც ხომ საკუთარია, არა?!.

- რა კარგად თქვით. ბევრმა სწორედ ეგ ვერ გააცნობიერა — საერთოც საკუთარი რომაა. მურღვა ვინ დაგარქვათ?

— ეს ჩემი ზუსტი სახელი არ არის, პასპორტში ნიკოლოზი მიწერია — ნიკოლოზ არდოტელი ვარ. მურღვა ჩემი წინაპრის სახელია, ის მეთორმეტე საუკუნეში იყო და გიორგი ერქვა. მურღვა ფშავლებმა დაარქვეს და ფშაურ დიალექტზე ეს მეომარს, მოშუღლარს, მოუსვენარს ნიშნავს, სალიტერატუროზე კი — მღვრიეს. მე ჩემი წინაპრის სახლ-კარი აღვადგინე და დღეს იმ ფუძეზე და კერაზე ვცხოვრობ, სადაც ის იყო. როცა პოეტმა ბაღათერ არაბულმა ჩემი ამბავი გაიგო, ასე მითხრა, ნამდვილი მურღვა ყოფილხარო. ის, ჟურნალ „ცისკრის“ დამატება გამოდიოდა – „ნობათი“ და ლექსებს იქ მიბეჭდავდა. როცა დავფიქრდები ხოლმე, იმ დიდი წინაპრის სახელი დიდი პასუხისმგებლობაცაა — თავისი ისტორიით, ცხოვრებით, ფიქრებით…

სოფელი არდოტი
სოფელი არდოტი

-  გვარი არდოტელი თქვენ დააარსეთ?

— არდოტელი ტოპონიმიკური გვარია, რომელიც 1987 წელს მე თვითონ დავაარსე. ჩვენ დიდი წინაპრის, მურღვას შთამომავლები 560 კაცი დავრჩით. ჩემი ნამდვილი გვარი ჭინჭარაულია, მაგრამ საბჭოთა პერიოდში, როცა კომუნისტებმა გვარების გადაკეთება დაიწყეს (წინაპრის სახელიდან გამომდინარე), ყველანი მურღოევებად დაგვწერეს. როცა წამოვიზარდე, მინდოდა ჩვენი გვარი დაგვებრუნებინა, მაგრამ მაშინდელი კანონი ამის უფლებას არ გვაძლევდა. იუსტიციის სამინისტროში მოხსენებაც წავიკითხე ამ თემაზე და ყველაფერი საბუთებით თვალნათლივ დავამტკიცე. მაგრამ მაშინ ჭინჭარაულად რომ დავწერილიყავით, მაინც ვერ მოვახერხე. ერთხელაც მინდა ჩემი გვარის ისტორია გამოვაქვეყნო. მთაში ასვლამდე სახელმწიფო მუზეუმში ვმუშაობდი, სადაც მეცნიერ-მუშაკი ვიყავი. დავიწყე ასპირანტურისთვის მზადება, მთელი ჩრდილოეთ კავკასია შემოვიარეთ, ის მხარე გამოვიკვლიეთ. პროფესიით ფილოლოგი ვარ ფოლკლორის სპეციალიზაციით, ამ თემასთან ბავშვობიდან ვარ ახლოს.

მურღვა არდოტელი და მისი სტუმრები
მურღვა არდოტელი და მისი სტუმრები

- ვიცი, რომ სოფელ არდოტში ადგილობრივი ოჯახების დაბრუნება თქვენი ოჯახით დაიწყო, როგორ მოხდა ეს ამბავი?

— ძალიან მინდოდა მთაში დავბრუნებულიყავით, ამიტომ მურღვას შთამომავლები შევკრიბე და გადავწყვიტეთ ჩვენი წინაპრების სოფელი არდოტი აღგვედგინა და გაგვემაგრებინა. 80-იან წლებში შატილის აშენება დაიწყო. მაშინ არდოტში მასწავლებლად დავბრუნდი და ჩემთან ერთად 15 ოჯახი დაბრუნდა. თავის დროზე ჩვენმა პირველმა პრეზიდენტმა, ზვიად გამსახურდიამ არდოტში გზა შეიყვანა. მაშინ შევხვდი მთავრობის წარმომადგენლებს და ვთხოვე, რომ აქაურობის პრობლემები გადაეწყვიტათ. ამ საქმეს ჩემი ძმადნაფიცი ზურა ჯაფარიძე უძღვებოდა. მას დიდი სამეგობრო ჰყავდა და ბევრ ხალხს იცნობდა. ზვიად გამსახურდიამ ამ საქმისთვის მილიონი გამოყო და ჩვენს ხეობას 300 ათასი მოხმარდა. კონსტანტინე გამსახურდია რომ წერს, „ხელოვნება გულის სისხლს მოითხოვსო“, ქართული საქმეც ეგრეა — გულის სისხლს მოითხოვს. მაშინ გიორგი წიკლაური ხევსურეთის თემთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო და საქმის კურსში იყო. ის სოფელ გამარჯვებაშიც მოვიწვიე, მთაშიც გადავიყვანე. მან დიდი საქმე გაგვიკეთა და 700 ათასი არდოტისკენ წამოვიდა. მაშინ ორ კვირაში მუცოდან კლდე გაჭრეს და იქ გზა გავიდა. ამან ჩვენი მთისკენ მიბრუნება გამოიწვია.

- ბატონო მურღვა, თქვენ იმ მხარეში სკოლა-ინტერნატის მასწავლებელი იყავით, მაგრამ მერე სოფელი ისევ დაცარიელდა, რატომ?

— როგორც გითხარით, არდოტში იმ დროს 15 ოჯახი მივტრიალდით და 51 სული ვიყავით. შატილში სკოლა-ინტერნატი გაიხსნა და იქ მასწავლებელი არ ჰყავდათ. მე დავტოვე თბილისი და 1991 წელს იქ დავბრუნდი. მას მერე მთაში ვარ. მერე კი 5 წელიწადში ის ადგილები ნელ-ნელა ისევ დაცარიელდა, საშველი არ დაადგა. ყველაფერი გაჩერდა და მე შემოვრჩი იქ მასწავლებლად. ბოლოს 12 მოსწავლე მყავდა. მერე მათაც დაამთავრეს და სხვადასხვა რეგიონებში წავიდნენ. ბოლოს, 2009-2010 წლებში ჩემს ორ უფროს ბავშვს ვასწავლიდი. დუშეთის გამგეობას ვთხოვე, ნუ დამიხურავთ–მეთქი სკოლას და მათ გულთან ახლოს მიიტანეს ჩემი ტკივილი, მაგრამ მერე, სამწუხაროდ, ბავშვი აღარავინ გამოჩნდა… სოფელი ისევ დაცარიელდა და ჩემს ბავშვებს სწავლა-განათლება რომ მიეღოთ, სოფელ გამარჯვებაში ჩამოვიყვანე. მე უკვე რვა წელია ზამთარში მარტო ვარ. ახლა ივნისამდე ვეღარ გადმოვალ.

- გავიგე, სადაც იზამთრებთ, იქ მობილური არ იჭერს და ამიტომ თქვენთან კომუნიკაცია ფაქტობრივად ვერ ხერხდება?

— ეგრეა. იქ რომ მობილურმა დაიჭიროს, ამისთვის ან არდოტის მთაზე უნდა ახვიდე, ან მუცოში და შატილში ჩახვიდე, სხვაგან ტელეფონი არსად იჭერს. იქიდან თვეობით ვერ ჩამოვდივარ, ტელეფონის ანძა რომ იყოს, ოჯახთან შევძლებდით დალაპარაკებას. მთაში ბუნებას ვესაუბრები ხოლმე. ამ წუთას არდოტში სულ ორი კაცია, მერე მეც ავალ. ერთი მოხუცი გვყავს, 79-ე წელშია, იმედა, არდოტელი კაცია. ღვთის ანაბარაა და არავინ ჰყავს. კიდევ მე ვარ და ზურა არდოტელი. იქ მეურნეობა მაქვს, საქონელი მყავს, მაგრამ დამხმარე არავინაა. გაზაფხულზე, მაისის მერე კი 9-10 ოჯახამდე ამოდის და მაშინ უკვე სოფელი სოფელს ჰგავს. გულდასაწყვეტია, რომ ჩვენს წინაპრებს, ვინც იქ, საზღვრის პირას ცხოვრობდნენ და ქვეყნისთვის თავი გასწირეს, ჩვენ ვერ ვბაძავთ…

არდოტის ღვთისმშობელი
არდოტის ღვთისმშობელი

- მურღვა ბატონო, როგორ ეტყვით თქვენს საწუხარს ქართველებს, როგორ დააკვალიანებთ მათ?

— მე, როგორც ფილოლოგი, ქართველი, სამშობლოზე ჩაფიქრებული და დადარდიანებული, გულღიად გკითხავთ: ისეთი რა გაგვიჭირდა, რომ ვერ გადავნაწილდით? თბილისი – გასაგებია, ყველას გვიყვარს, დედა ქალაქია, აქედან გამოდის კულტურა, მაგრამ თუ ყველაფერი დავივიწყეთ, თუ წინაპართა საფლავები დავტოვეთ, მთას თუ არ მივეფერეთ, მოყვარეს და (მტრისგან ღმერთმა დაგვიფაროს, მაგრამ) მტერსაც არ დავხვდით — ცხოვრება რაღად ეღირება?! კაცი მაშინ უფრო ბედნიერი იქნები, როცა წინაპართა სულის წინაშე ჯვარ-ხატსა და სალოცავთა წინაშე მართალი ხარ! მარტო ის ხომ არაა, რაღაც იშოვო და გამდიდრდე? სამშობლოს წინაშე პასუხისმგებლობაც ხომ არ უნდა დავივიწყოთ? მე ვერავის დავაკვალიანებ, მაგრამ სიმარტოვეს რომ გრძნობ, ობოლივით რომ დადიხარ შენს ქვეყანაში და ქართული ლაპარაკი გენატრება — ეს ძალიან დიდი ტკივილია! ასე არ უნდა გავწიროთ ადამიანები. ხელისუფლებას მივმართავ: ხომ შეიძლება თანხები ისე განაწილდეს, რომ საქართველოს ეს მხარეები არ დავკარგოთ? ქართული ხასიათი და სამყარო არ უნდა გაუბრალოვდეს…

 

18997
ვლაქერნის ღვთისმშობლის სახელობის საკათედრო ტაძარი

საეკლესიო კალენდარი: 21 იანვარი

0
(განახლებულია 22:20 20.01.2021)
მართლმადიდებელი ეკლესია 21 იანვარს მოწამე აბო თბილელის, ღირსი გიორგი ქოზიბელის, მღვდელმოწამე კარტერიოსისა, მოწამეთა: ივლიანეს, კელსის, ანტონის, ანასტასის, 7-თა ყრმათა და 20-თა მხედართა, ასევე ღირსი ილია ეგვიპტელის და ღირს გრიგოლი პეჩორელის ხსენების დღეს აღნიშნავს.

Sputnik-საქართველო გიამბობთ ვინ იყვნენ ეს ადამიანები და რატომ არიან მოხსენიებული საეკლესიო კალენდარში.

წმიდა მოწამე აბო თბილელი

766 წელს კახეთის აჯანყება მტერმა სისხლში ჩაახშო, დამარცხდა აჯანყებული ქართლიც. ქართლ-კახეთის აჯანყების ხელმძღვანელობა ქართლის ერისმთავარს ნერსეს დაბრალდა და არაბთა ამირა მუმნი აბდილამ ის ბაღდადში იხმო.

სამი წელი გაატარა ნერსემ არაბთა ტყვეობაში. მან იქ გაიცნო 17 წლის მენელსაცხებლე აბო, რომელიც განთავისუფლების შემდეგ თან წამოჰყვა ერისმთავარს საქართველოში. მიუხედავდ ერის უბედურებისა, აბო გაკვირვებული იყო ქართველთა ზნეობით; იგი სწავლობდა ქართულ ენას, დადიოდა ეკლესიაში, ესაუბრებოდა სამღვდელოებას, ლოცულობდა მათთან ერთად და მარხულობდა. აბო მთელი სულითა და გულით ცდილობდა ქრისტიანობის მიღებას და ნერსესთან ერთად ხაზარეთში ყოფნისას მოინათლა კიდეც.

სამი წელი მოღვაწეობდა აბო თბილისში და ქადაგებდა ქრისტიანობას. ამირას მსახურებმა შეიპყრეს ნეტარი აბო და მსაჯულს წარუდგინეს. მან წმიდანს ქრისტეს დაგმობა და მამა-პაპათა სჯულზე დაბრუნება შესთავაზა. ყოველნაირად ეცადნენ აბოს გადაბირებას, მაგრამ წმიდანი მტკიცედ იდგა. ამირამ მისი მოკვლა ბრძანა. წმიდა აბომ ჯვარედინად დაიწყო გულზე ხელები და სიხარულით მოუდრიკა ქედი მახვილს.

ღირსი გიორგი ქოზიბელი 

ღირსი გიორგი ქოზიბელი კუნძულ კვიპროსზე დაიბადა. მშობლების სიკვდილის შემდეგ იგი პალესტინაში გაემგზავრა წმიდა ადგილების მოსალოცად და მდინარე იორდანესა და იერუსალიმს შორის მდებარე ქოზიბის ძმობაში დამკვიდრა. მარხვის, ლოცვის, მღვიძარების მოყვარული მამა ბერებმა იღუმენად აირჩიეს. ღირსი გიორგი მშვიდობით მიიცვალა ღრმა სიბერეში.

ღირსისა დომნიკა იღუმენია

ღირსი დომნიკა კართაგენიდან ჩავიდა კონსტანტინეპოლში თეოდოსი დიდის მეფობისას. აქ მან ნათელიღო პატრიარქ ნექტარიუსის ხელით და მონასტერში დაემკვიდრა. მკაცრი და გულმოდგინე მოღვაწეობით წმიდა ქალწულმა სულიერ სრულყოფილებას მიაღწია. იგი კურნავდა სნეულებს, იმორჩილებდა სტიქიებს, წინასწარ ჭვრეტდა მომავალს. სათნოებით შემკული წმიდა დედა ღრმა მოხუცებულობაში მიიცვალა 474 წელს.

ღირსმოწამე კარტერი, კესარია-კაბადოკიელი ხუცესი

წმიდა მოწამე კარტერი ხუცესად მსახურობდა კაბადოკიის კესარიაში იმპერატორ დიოკლეტიანეს დროს. მან უფლის სადიდებლად ააგო ტაძარი და დიდი მრევლიც შემოიკრიბა. როცა მისი მოღვაწეობის შესახებ ოლქის გამგებელს ამცნეს, ის მდევნელებს განერიდა, მაგრამ შემდეგ ნებით ჩაბარდა მტარვალებს. კარტერი, სასტიკად აწამეს და ბოლოს მახვილით განგმირეს.

წმიდა მოწამენი: ივლიანე, კელსი, ანტონი, ანასტასი, ვასილისა და მარიონილა, 7 ყრმა და 20 მხედარი

წმიდა მოწამე ივლიანე დაიბადა ეგვიპტის ქალაქ ანტინოეში. იგი, მშობლების სურვილით, დიდებულ და მდიდარ ქალწულ ვასილისაზე დაქორწინდა, მაგრამ მეუღლეებმა ქორწინებაში ქალწულება დაიმარხეს. მშობლების სიკვდილის შემდეგ მათ მონაზვნობა შეიმოსეს და ორი – მამათა და დედათა სავანე დააარსეს, რომელთაც თვითონვე წინამძღოლობდნენ. დიოკლეტიანეს დროინდელ დევნილობისას, 313 წელს ივლიანე სასტიკად აწამეს ქრისტეს აღსარებისათვის. წამების დროს გამოჩენილმა მისმა სიმტკიცემ ჭეშმარიტ სარწმუნოებაზე მოაქცია მარიონილა და კელსი, ქრისტიანობაზე მოექცა და მოინათლა ერთი ახლადგარდაცვლილი წარმართი, რომელიც სასწაულებრივად აღადგინა წმიდა ივლიანემ. ხუცესმა ანტონიმ ახალნათელღებულს ანასტასი უწოდა. აღმსარებლები ჯერ დილეგში გამოამწყვდიეს, შემდეგ კი თავი მოჰკვეთეს. მათთან ერთად მოწამეობრივად აღესრულა 20 მხედარი და 7 ყრმა.

წმიდა ილია ეგვიპტელი მეუდაბნოე

ღირსი ილია მეუდაბნოე 75 წელი მოღვაწეობდა ეგვიპტის ერთი უდაბური მთის კლდოვან გამოქვაბულში. იგი 110 წლის ასაკში მიიცვალა IV საუკუნეში.

გრიგოლ საკვირველთმოქმედი 

ღირსი გრიგოლი, კიევო-პეჩორელი განდეგილი, ცხოვრობდა XI საუკუნეში. წმიდა გრიგოლი მთელი ცხოვრების მანძილზე უმი ბალახის გარდა არაფერს ჭამდა. ამ ბალახს აძლევდა იგი შემწეობის სათხოვნელად მოსულ სნეულებსაც. ისინიც სასწაულებრივად იკურნებოდნენ.
ღირსი გრიგოლი კიევო-პეჩორის მონასტერში ბერად აღიკვეცა ღირსი თეოდოსის (+1074) დროს. წმიდანი ძალიან ბევრს კითხულობდა – მის ერთადერთ ქონებას წიგნები წარმოადგენდა. ღირსი გრიგოლ საკვირველთმოქმედი 1093 წელს მიიცვალა და დაკრძალულია კიევო-პეჩორის ლავრაში.

 

მასალა მომზადებულია ღია წყაროებზე დაყრდნობით

0