დეა ჩახუნაშვილი

ჭიათურელი „ფიროსმანი“, N6-ის ცხოვრების ამბავი და 34 წლის მერე დახატული ციყვი

1411
(განახლებულია 19:12 15.01.2021)
მისი ოჯახის ისტორია ჭიათურაში დაიწყო. ოჯახის მამა, მიხეილ ჩახუნაშვილი მრავალმხრივი ნიჭის ადამიანი იყო. ეს ნიჭი მის ექვს შვილზე თანაბრად გადანაწილდა. შვილები ხუმრობით დანომრილი ჰყავდა და ამიტომაც დები ერთმანეთს ახლაც, მამის მსგავსად, ასე ახსენებენ ხოლმე...

ეს მასალა მეექვსზე დაზე, ანუ დეა ჩახუნაშვილზეა. ბავშვობაში ისიც მამის გვერდით იდგა და ხატავდა. მას შემდეგ 34 წელი გავიდა, ცხოვრებისეული პერიპეტიები გამოიარა და ფარმაცევტის პროფესიას დაეუფლა. დღეს PSP-ს ფარმაცევტულ ქარხანა GMP-ში მუშაობს, მაგრამ მასთან ფარმაკოლოგიის თემაზე საუბარს სულაც არ ვაპირებთ. ეს მასალა წლების წინ მიძინებული გენების გაცოცხლებაზეა...

დეა ჩახუნაშვილი
დეა ჩახუნაშვილი

- ქალბატონო დეა, თქვენი ცხოვრება საინტერესო, მოულოდნელი ზიგზაგებით წარიმართა, თავდაპირველად იყო მათემატიკით გატაცებული გოგო, მერე რა მოხდა?

- ჩვენ ექვსი დანი ვართ, მე მეექვსე, ნაბოლარა ვარ. კომაროვში უფრო ჩემი წინა დის გამო გადავწყვიტე გადასვლა, ვიდრე მათემატიკის სიყვარულით. მათემატიკა მერე შემიყვარდა, როდესაც კომაროვში დავიწყე სწავლა. მას მერე ვთვლი, რომ სწორედ მათემატიკაა მეცნიერებათა დედოფალი. ჩემი მეხუთე დაც კომაროველია, მაგრამ პროფესიით ექიმი გახლავთ (ექოსკოპისტი). ახლა მენატრება კომაროვი და ის დრო, რაც მის კედლებში გავატარე, მით უმეტეს, რომ იქვე ვცხოვრობდი, სკოლის ინტერნატში. რაიონიდან ჩამოსული ბავშვებისთვის სკოლის უკან დღესაცაა ინტერნატის შენობა.

დეა ჩახუნაშვილი დებთან ერთად
დეა ჩახუნაშვილი დებთან ერთად

- კომაროვის შემდეგ მათემატიკასავით ზუსტი, მაგრამ ამჯერად სამედიცინო სფერო აირჩიეთ...

- სამედიცინო სფეროს არჩევაც ჩემი დის, მაგრამ ამჯერად ნომერ მესამის დამსახურება იყო. მამა ძალიან ხუმარა კაცი იყო და ზოგჯერ ნუმერაციას იყენებდა ხოლმე შვილების “აღსაღრიცხად". მესამე და სამხედრო ექიმია, ავიაციიის სამხედრო ბაზის სამედიცინო სამსახურს ხელმძღვანელობს. სულით და გულით ექიმია, დებში გამორჩეული, კეთილშობილი ადამიანი...

დეა ჩახუნაშვილი დებთან ერთად
დეა ჩახუნაშვილი დებთან ერთად

- ასპირანტი გახდით ონკოლოგიის განხრით, ამ ფაქტს რაიმე წინაპირობა ახლდა?

- ონკოლოგია... ეს გადაწყვეტილება ჩემს ცხოვრებაში დატრიალებულმა ტრაგედიამ მიმაღებინა. 24 წლის ვიყავი, როდესაც მეუღლე გარდამეცვალა ონკოდაავადებით. დავრჩი მარტო შვილთან ერთად. ვცდილობდი მომეძებნა პროფესიული გზა და სწორედ მაშინ ონკოლოგიამ გამიტაცა, რაც იმ დროისთვის გასაკვირიც არ იყო, ისეთი სირთულეები მქონდა გამოვლილი. ფარმაციაში გადანაცვლება ისევ და ისევ შემდგომმა ჩემმა ცხოვრებამ განაპირობა. გეტყვით, რომ ეს მატერიალური საჭიროებით მიღებული გადაწყვეტილება იყო ოჯახის ინტერესების გათვალისწინებით.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- ცხოვრებაში შემთხვევით არაფერი ხდებაო და თქვენ მაგალითზე თუ დადასტურდა ეს?

- ჩემი ცხოვრების ვრცლად მოყოლას თუ დავიწყებ, საერთოდ უსასრულობაში გადავალ. მეუღლის გარდაცვალებიდან სამი წელი გავიდა და ერთხელ სრულიად შემთხვევით გზაში შემხვდა ადამიანი, რომელმაც ჩემი ცხოვრება მთლიანად შეცვალა. მისი გაცნობიდან ზუსტად ერთ თვეში მეორე ოჯახი შევქმენი. მასთან უკვე 17-წლიანი ოჯახი და ორი შვილი მყავს. ოჯახი მყავს ისეთი, რომლისთვისაც შესაძლებელს და შეუძლებელს, ყველაფერს გავაკეთებ.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- მოგვიყევთ მამაზე, რომელიც საკუთარ თავს ფიროსმანს უწოდებდა...

- ოო, მამაზე ასე მარტივად ვერაფერს გეტყვით. ეს იყო ადამიანი–კოლორიტი! თუ ვინმეს იცნობთ ჭიათურაში, სადაც დავიბადე და გავიზარდე, ჰკითხეთ, რა პიროვნება იყო მიხეილ ჩახუნაშვილი. კაცი – უბოროტო და უპატიოსნესი, უბრალოებისა და ნიჭიერების განსახიერება, რომელიც ყველას უყვარდა. მხატვრობის გარდა მართლაც იმდენი ნიჭი ჰქონდა, რომ ჩამოთვლა გამიჭირდება. თავისი უბრალოებით სწორედ ფიროსმანს ჰგავდა. ლექსიც დაწერა ასეთი: „მე ფიროსმანის ცხოვრებით ვცხოვრობ, ფიროსმანივით მე ვერ დავხატავ“. მამაზე წიგნის გამოცემასაც ვფიქრობთ დები მისივე ლექსების კრებულით.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- ერთ მშვენიერ დღეს თქვენში „გაიღვიძა“ პატარა გოგომ, რომელიც მამის გვერდით იდგა და ხატავდა...

- იმ პატარა გოგოს ჩემში არც დაუძინია, ახლაც სულ პატარა ვარ, საერთოდ არაფერი შეცვლილა. თუმცა ვერასოდეს მოვახერხე, რომ იმ გოგოს რეალიზებაში დავხმარებოდი. რთული ცხოვრების განვლილმა გზებმა დამაკომპლექსა და მეგონა, რომ ვერაფერს შევძლებდი, მათ შორის ხატვასაც. აქ უკვე პირველმა ნომერმა შთამაგონა და მითხრა: „შენ აუცილებლად ისევ უნდა ხატო!“ მეც დავუჯერე და ერთ მშვენიერ დღეს დავხატე... ციყვი. რატომ? იმიტომ, რომ ვინც ყველაზე მეტად მიყვარს, მან 17 წლის წინ სწორედ ციყვს მიმამსგავსა.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- უფროსმა დამაც მოულონელად დაიწყო ხატვა...

- დიახ, ნომერ პირველმა დიდ ასაკში, 53-ის შემდეგ უცებ დაიწყო ხატვა. ის იმდენად არაორდინარული და მრავალმხრივ ნიჭიერი ადამიანია, რომ მისგან არც ხატვა გამკვირვებია. ნინოზე საუბარი შორს წაგვიყვანს, მას უბრალოდ უნდა იცნობდეთ.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- თქვენ ფანქარს დაუმეგობრდით და ხატავთ ყველაფერს, რასაც განიცდით...

- დიახ, გრაფიკა უფრო ჩემია, თუმცა ფერწერაც ძალიან მიზიდავს. სამწუხაროდ, არ მაქვს შესაბამისი აღჭურვილობა, რომ მთლიანად ისე დავხატო, როგორც მსურს და შემიძლია, მაგრამ ეს მაინც ვერ მაჩერებს. თემატიკა უფრო ჩემი ყოველდღიური ფიქრებიდან მოდის.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- სამედიცინო ენით როგორ ხსნით ამ „მოვლენას“?

- სამედიცინო ენით ხატვის სურვილს დავარქმევდი ფსიქო-ვარჯიშს ან ფსიქო-წვრთვნას. დიახ, ხატვა ფსიქოლოგიური დატვირთვის საშუალებაა, რომლის მიღმა ძალიან ბევრი და განსხვავებული მიზეზი შეიძლება არსებობდეს. მე ასე ვგრძნობ. ზეპირად რამის დახატვა ალბათ არ გამომივა. ნახატზე ცხოვრებისა და ურთიერთობების დროს განცდილი და ნაფიქრი გადმომაქვს.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- სიბერეც გაქვთ დახატული, ანუ გიფიქრიათ ამაზე?

- კი, ხშირად ვფიქრობ სიბერეზე, ანუ იმ მდგომარეობაზე, რაც ჯერ არ გამივლია. მაინტერესებს, როგორია და რას განიცდის ადამიანი ამ დროს. სიბერე ცხოვრების სირთულეებზე გამარჯვებაა. ვინაიდან ფაქტია, თუ სიბერემდე მიხვედი, ე.ი. იბრძოლე, მოგეცა ამის საშუალება, ცოცხლად იარე და გაიმარჯვე! ეს არ არის მარტო იმ ადამიანის გამარჯვება, ვინც სიბერემდე უდრტვინველად მივიდა. მე მგონია, რომ ეს ღმერთის ხელით მოხდება და იმ ხალხის დახმარებით, ვინც გვერდში გვიდგას.

დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება
დეა ჩახუნაშვილის შემოქმედება

- და, მაინც, რატომ ხატავთ?

- შეიძლება ბანალურად ჟღერდეს, მაგრამ ვხატავ მხოლოდ იმიტომ, რომ მიყვარს. მიყვარს-ში იგულისხმება პირველ რიგში ჩემი ოჯახი, შემდეგ ჩემ ირგვლივ მყოფი ყველა ძვირფასი ადამიანი, რომელთა გარეშე მე ვერ ვიქნებოდი მე...

 

1411
მურღვა არდოტელი

„სამასმეერთე არაგველი“, რომელმაც საკუთარი გვარი დააარსა და სოფელი აღადგინა

18787
(განახლებულია 21:19 19.01.2021)
ხევსურ მურღვა არდოტელზე ნახევრად ხუმრობით ამბობენ, ასეთი ქართველი საქართველოს „წითელ წიგნშია“ შესატანიო.

მარტო სიტყვით არ ქართველობს — ასი იმდენს, უკვე წლებია, საქმითაც ამტკიცებს. მისი ცხოვრების ამბავი ის იშვიათი შემთხვევაა, როცა კაცმა ჩვენ დროში დიდი წინაპრის სახელი დაირქვა, საკუთარი გვარი დააარსა და საზღვართან მდებარე ხევსურთა სოფელში, რომელიც თავადვე აღადგინა, 27 წლის მანძილზე ცხოვრობს და იზამთრებს. პროფესიით ფილოლოგია და მასავით ალალ და მართალ ლექსებს წერს. ამ ადამიანის თქვენ წინაშე წარდგენას მისი ერთი, თითქმის ავტობიოგრაფიული ლექსით დავიწყებ:

ერთი მლოცველი მეცა ვარ

შენი წყლისა და ქვიშისა.

ვინა ვარ? — სამასმეერთე

არაგველთა ვარ ჯიშისა!

შენი გაზრდილი ბოკვერი,

მტრისთვის შემკვლელი თავისა,

სულს სხვა რა უნდა სტკიოდეს,

თუ არ სამშობლო თავისა.

საერთო ნაცნობებმა გაგვაფრთხილეს, მურღვა ამჟამად ორი კვირითაა სოფელ გამარჯვებაში ჩამოსული, მიუსწარით, თორემ მერე მასთან გასაუბრებას მობილურითაც ვერ მოახერხებთო. ჩვენც არ დავაყოვნეთ და დავუკავშირდით.

მურღვა არდოტელი ოჯახთან ერთად
მურღვა არდოტელი ოჯახთან ერთად

 

- ბატონო მურღვა, თქვენ შესახებ ბევრი რამ მოგვითხრეს მეგობრებმა, თქვენმა მეუღლემაც გვითხრა, ოჯახის საქმეს გვერდზე გადადებს ხოლმე და პირველ რიგში სახალხოს და საქვეყნოს აკეთებსო…

— მთლად ეგრეც არ არის, ჩვეულებრივი ვარ, მაგრამ თუ ადამიანს, გარდა საკუთარისა, გაჩენის დღიდან სულთამოსვლამდე ქვეყნის პასუხისმგებლობაც აქვს აღებული — სულ ასე იქნება. ზუსტად ვერ ვაყალიბებ, რასაც ვგულისხმობ, მაგრამ საერთოც და საკუთარიც ხომ ერთნაირად უნდა გვტკიოდეს? მერე კიდევ, ის საერთოც ხომ საკუთარია, არა?!.

- რა კარგად თქვით. ბევრმა სწორედ ეგ ვერ გააცნობიერა — საერთოც საკუთარი რომაა. მურღვა ვინ დაგარქვათ?

— ეს ჩემი ზუსტი სახელი არ არის, პასპორტში ნიკოლოზი მიწერია — ნიკოლოზ არდოტელი ვარ. მურღვა ჩემი წინაპრის სახელია, ის მეთორმეტე საუკუნეში იყო და გიორგი ერქვა. მურღვა ფშავლებმა დაარქვეს და ფშაურ დიალექტზე ეს მეომარს, მოშუღლარს, მოუსვენარს ნიშნავს, სალიტერატუროზე კი — მღვრიეს. მე ჩემი წინაპრის სახლ-კარი აღვადგინე და დღეს იმ ფუძეზე და კერაზე ვცხოვრობ, სადაც ის იყო. როცა პოეტმა ბაღათერ არაბულმა ჩემი ამბავი გაიგო, ასე მითხრა, ნამდვილი მურღვა ყოფილხარო. ის, ჟურნალ „ცისკრის“ დამატება გამოდიოდა – „ნობათი“ და ლექსებს იქ მიბეჭდავდა. როცა დავფიქრდები ხოლმე, იმ დიდი წინაპრის სახელი დიდი პასუხისმგებლობაცაა — თავისი ისტორიით, ცხოვრებით, ფიქრებით…

სოფელი არდოტი
სოფელი არდოტი

-  გვარი არდოტელი თქვენ დააარსეთ?

— არდოტელი ტოპონიმიკური გვარია, რომელიც 1987 წელს მე თვითონ დავაარსე. ჩვენ დიდი წინაპრის, მურღვას შთამომავლები 560 კაცი დავრჩით. ჩემი ნამდვილი გვარი ჭინჭარაულია, მაგრამ საბჭოთა პერიოდში, როცა კომუნისტებმა გვარების გადაკეთება დაიწყეს (წინაპრის სახელიდან გამომდინარე), ყველანი მურღოევებად დაგვწერეს. როცა წამოვიზარდე, მინდოდა ჩვენი გვარი დაგვებრუნებინა, მაგრამ მაშინდელი კანონი ამის უფლებას არ გვაძლევდა. იუსტიციის სამინისტროში მოხსენებაც წავიკითხე ამ თემაზე და ყველაფერი საბუთებით თვალნათლივ დავამტკიცე. მაგრამ მაშინ ჭინჭარაულად რომ დავწერილიყავით, მაინც ვერ მოვახერხე. ერთხელაც მინდა ჩემი გვარის ისტორია გამოვაქვეყნო. მთაში ასვლამდე სახელმწიფო მუზეუმში ვმუშაობდი, სადაც მეცნიერ-მუშაკი ვიყავი. დავიწყე ასპირანტურისთვის მზადება, მთელი ჩრდილოეთ კავკასია შემოვიარეთ, ის მხარე გამოვიკვლიეთ. პროფესიით ფილოლოგი ვარ ფოლკლორის სპეციალიზაციით, ამ თემასთან ბავშვობიდან ვარ ახლოს.

მურღვა არდოტელი და მისი სტუმრები
მურღვა არდოტელი და მისი სტუმრები

- ვიცი, რომ სოფელ არდოტში ადგილობრივი ოჯახების დაბრუნება თქვენი ოჯახით დაიწყო, როგორ მოხდა ეს ამბავი?

— ძალიან მინდოდა მთაში დავბრუნებულიყავით, ამიტომ მურღვას შთამომავლები შევკრიბე და გადავწყვიტეთ ჩვენი წინაპრების სოფელი არდოტი აღგვედგინა და გაგვემაგრებინა. 80-იან წლებში შატილის აშენება დაიწყო. მაშინ არდოტში მასწავლებლად დავბრუნდი და ჩემთან ერთად 15 ოჯახი დაბრუნდა. თავის დროზე ჩვენმა პირველმა პრეზიდენტმა, ზვიად გამსახურდიამ არდოტში გზა შეიყვანა. მაშინ შევხვდი მთავრობის წარმომადგენლებს და ვთხოვე, რომ აქაურობის პრობლემები გადაეწყვიტათ. ამ საქმეს ჩემი ძმადნაფიცი ზურა ჯაფარიძე უძღვებოდა. მას დიდი სამეგობრო ჰყავდა და ბევრ ხალხს იცნობდა. ზვიად გამსახურდიამ ამ საქმისთვის მილიონი გამოყო და ჩვენს ხეობას 300 ათასი მოხმარდა. კონსტანტინე გამსახურდია რომ წერს, „ხელოვნება გულის სისხლს მოითხოვსო“, ქართული საქმეც ეგრეა — გულის სისხლს მოითხოვს. მაშინ გიორგი წიკლაური ხევსურეთის თემთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო და საქმის კურსში იყო. ის სოფელ გამარჯვებაშიც მოვიწვიე, მთაშიც გადავიყვანე. მან დიდი საქმე გაგვიკეთა და 700 ათასი არდოტისკენ წამოვიდა. მაშინ ორ კვირაში მუცოდან კლდე გაჭრეს და იქ გზა გავიდა. ამან ჩვენი მთისკენ მიბრუნება გამოიწვია.

- ბატონო მურღვა, თქვენ იმ მხარეში სკოლა-ინტერნატის მასწავლებელი იყავით, მაგრამ მერე სოფელი ისევ დაცარიელდა, რატომ?

— როგორც გითხარით, არდოტში იმ დროს 15 ოჯახი მივტრიალდით და 51 სული ვიყავით. შატილში სკოლა-ინტერნატი გაიხსნა და იქ მასწავლებელი არ ჰყავდათ. მე დავტოვე თბილისი და 1991 წელს იქ დავბრუნდი. მას მერე მთაში ვარ. მერე კი 5 წელიწადში ის ადგილები ნელ-ნელა ისევ დაცარიელდა, საშველი არ დაადგა. ყველაფერი გაჩერდა და მე შემოვრჩი იქ მასწავლებლად. ბოლოს 12 მოსწავლე მყავდა. მერე მათაც დაამთავრეს და სხვადასხვა რეგიონებში წავიდნენ. ბოლოს, 2009-2010 წლებში ჩემს ორ უფროს ბავშვს ვასწავლიდი. დუშეთის გამგეობას ვთხოვე, ნუ დამიხურავთ–მეთქი სკოლას და მათ გულთან ახლოს მიიტანეს ჩემი ტკივილი, მაგრამ მერე, სამწუხაროდ, ბავშვი აღარავინ გამოჩნდა… სოფელი ისევ დაცარიელდა და ჩემს ბავშვებს სწავლა-განათლება რომ მიეღოთ, სოფელ გამარჯვებაში ჩამოვიყვანე. მე უკვე რვა წელია ზამთარში მარტო ვარ. ახლა ივნისამდე ვეღარ გადმოვალ.

- გავიგე, სადაც იზამთრებთ, იქ მობილური არ იჭერს და ამიტომ თქვენთან კომუნიკაცია ფაქტობრივად ვერ ხერხდება?

— ეგრეა. იქ რომ მობილურმა დაიჭიროს, ამისთვის ან არდოტის მთაზე უნდა ახვიდე, ან მუცოში და შატილში ჩახვიდე, სხვაგან ტელეფონი არსად იჭერს. იქიდან თვეობით ვერ ჩამოვდივარ, ტელეფონის ანძა რომ იყოს, ოჯახთან შევძლებდით დალაპარაკებას. მთაში ბუნებას ვესაუბრები ხოლმე. ამ წუთას არდოტში სულ ორი კაცია, მერე მეც ავალ. ერთი მოხუცი გვყავს, 79-ე წელშია, იმედა, არდოტელი კაცია. ღვთის ანაბარაა და არავინ ჰყავს. კიდევ მე ვარ და ზურა არდოტელი. იქ მეურნეობა მაქვს, საქონელი მყავს, მაგრამ დამხმარე არავინაა. გაზაფხულზე, მაისის მერე კი 9-10 ოჯახამდე ამოდის და მაშინ უკვე სოფელი სოფელს ჰგავს. გულდასაწყვეტია, რომ ჩვენს წინაპრებს, ვინც იქ, საზღვრის პირას ცხოვრობდნენ და ქვეყნისთვის თავი გასწირეს, ჩვენ ვერ ვბაძავთ…

არდოტის ღვთისმშობელი
არდოტის ღვთისმშობელი

- მურღვა ბატონო, როგორ ეტყვით თქვენს საწუხარს ქართველებს, როგორ დააკვალიანებთ მათ?

— მე, როგორც ფილოლოგი, ქართველი, სამშობლოზე ჩაფიქრებული და დადარდიანებული, გულღიად გკითხავთ: ისეთი რა გაგვიჭირდა, რომ ვერ გადავნაწილდით? თბილისი – გასაგებია, ყველას გვიყვარს, დედა ქალაქია, აქედან გამოდის კულტურა, მაგრამ თუ ყველაფერი დავივიწყეთ, თუ წინაპართა საფლავები დავტოვეთ, მთას თუ არ მივეფერეთ, მოყვარეს და (მტრისგან ღმერთმა დაგვიფაროს, მაგრამ) მტერსაც არ დავხვდით — ცხოვრება რაღად ეღირება?! კაცი მაშინ უფრო ბედნიერი იქნები, როცა წინაპართა სულის წინაშე ჯვარ-ხატსა და სალოცავთა წინაშე მართალი ხარ! მარტო ის ხომ არაა, რაღაც იშოვო და გამდიდრდე? სამშობლოს წინაშე პასუხისმგებლობაც ხომ არ უნდა დავივიწყოთ? მე ვერავის დავაკვალიანებ, მაგრამ სიმარტოვეს რომ გრძნობ, ობოლივით რომ დადიხარ შენს ქვეყანაში და ქართული ლაპარაკი გენატრება — ეს ძალიან დიდი ტკივილია! ასე არ უნდა გავწიროთ ადამიანები. ხელისუფლებას მივმართავ: ხომ შეიძლება თანხები ისე განაწილდეს, რომ საქართველოს ეს მხარეები არ დავკარგოთ? ქართული ხასიათი და სამყარო არ უნდა გაუბრალოვდეს…

 

18787
დავით ხავთასი

„უკვე მესიზმრება აუზი და ჩემი ბავშვები“ რატომ არ უყვარს წყალს სუსტები

169
(განახლებულია 17:59 19.01.2021)
კოლეგები „წყლის ლომს“ ეძახიან, ბავშვები, ჩვეულებრივ, „დათო მასს“. წყალბურთში მოზარდების კლუბს, რომლის მწვრთნელიცაა, „იმედი“ ჰქვია და მას მართლაც საიმედო პერსპექტივა აქვს.

საუბარია სპორტის დამსახურებულ მოღვაწესა და კვალიფიციურ სპორტსმენზე, წყალბურთელ დავით ხავთასზე. მისი აღსაზრდელები წარმატებით მონაწილეობენ საქართველოს პირველობებში, რომელიც 2005-2006 წელს დაბადებულთა შორის ტარდება საწყლოსნო აუზ „ოლიმპიკში“.

ორი წლის წინ დავით ხავთასის „იმედმა“ მაყურებლის სიმპათიის პრიზიც დაიმსახურა.

დავით ხავთასი
დავით ხავთასი

- ბატონო დავით, წყალბურთში მისვლამდე სპორტთან ურთიერთობა სხვა სახეობით დაიწყეთ?

- ბავშვობიდანვე ძალიან სპორტული ვიყავი, სკოლაში ფიზკულტურის გაკვეთილებზე დასწრება განსაკუთრებით მიყვარდა. სპორტში ვარჯიში კი მძლეოსნობით დავიწყე. ჩემი პირველი მწვრთნელები კაკო კოპალეიშვილი და ირინა ზარუბინა იყვნენ. მძლეოსნობიდან გადავედი წყალბურთზე, სადაც ჩემი მწვრთნელი ბორის მარგიევი იყო. ამაყი ვარ, რომ პროფესიული განათლება ფიზკულტურის ინსტიტუტში მივიღე. ჩემს წარმატებებში დიდი დამსახურება მიუძღვით ჩემს პროფესორ-მასწავლებლებს, საერთოდ, ის წლები კარგად მახსენდება...

დავით ხავთასი
დავით ხავთასი

- მოზარდი სპორტსმენების გუნდს, რომლის მწვრთნელიც ხართ, ჰქვია „იმედი“, მიღწეული წარმატებებიდან გამომდინარე, რამდენად საიმედოა გუნდის მომავალი?

- მგონი, ამ ეტაპზე ვამართლებთ სახელს, ვფიქრობთ, მომავალში უფრო მეტად გამოვიჩენთ თავს. მონაწილეობა გვაქვს მიღებული საქართველოს პირველობებში, სადაც შარშან მეექვსე ადგილი დავიკავეთ. ადრე მაყურებლის პრიზი მოვიპოვეთ. საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის ბორის მეგედის ხსოვნის ტურნირზე მეორე ადგილი დავიკავეთ.

დავით ხავთასი საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტში დაჯილდოების დროს
დავით ხავთასი საქართველოს ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტში დაჯილდოების დროს

- თქვენ სპორტის დამსახურებული მოღვაწის წოდება გაქვთ მინიჭებული...

- ეს წოდება განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრომ მომანიჭა. სამწვრთნელო საქმიანობას წლებია, რაც ვეწევი. ადრე გლდანი-ნაძალადევის კომპლექსური სპორტული ცენტრის წყალბურთის მწვრთნელი ვიყავი. დღეს 2005-06 წლებში დაბადებული წყალბურთელების მწვრთნელი ვარ.

დავთ ხავთასი ნორჩ სპოტსმენებთან ერთად
დავთ ხავთასი ნორჩ სპოტსმენებთან ერთად

- როგორი თაობა მოდის?

- ძალიან ამაყი ვარ, რადგან უმაგრესი, ნიჭიერი თაობა მოდის. სასწაული ბავშვები არიან, მოტივირებულები, ყველაფერი აინტერესებთ. შეიძლება მწვრთნელს ისეთი კითხვით მიმართონ, რომ ის დაიბნეს კიდეც. ასეთ მომენტებში ძალიან მეხმარება ის ცოდნა, რაც ფიზკულტურის ინსტიტუტში მივიღე. თავის დროზე იქ შევისწავლეთ ფიზიოლოგია, ანატომია, სპორტის ფსიქოლოგია, ამიტომ შეგირდებთან მომზადებული ვარ და მათ კითხვებს უპასუხოდ არ ვტოვებ. მოკლედ, ყველაფერი მწვრთნელზეა დამოკიდებული, თუ როგორ აუხსნის და ასწავლის მათ. საჭირო დროს ელემენტარული სამედიცინო დახმარებაც შემიძლია გავუწიო.

დავით ხავთასი სატელევიზიო ინტევიუს დროს
დავით ხავთასი სატელევიზიო ინტევიუს დროს

- რა თვისებებით უნდა გამოირჩეოდეს წყალბურთელი?

- წყალბურთელი უნდა იყოს ფიზიკურად კარგად მომზადებული, პირველ რიგში, რა თქმა უნდა, ზედმიწევნით კარგად უნდა ცურავდეს. ძლიერი ნებისყოფა უნდა ჰქონდეს გამომუშავებული, რომ კარგ წყალბურთელად ჩამოყალიბდეს. ასევე დადებითი პიროვნული თვისებები ჰქონდეს, რადგან ეს სპორტშიც და ცხოვრებაშიც წარმატების მიღწევაში დაეხმარება. რაც შეეხება მწვრთნელს, ის თავის საქმეზე შეყვარებული და მოტივირებული ადამიანი უნდა იყოს, ბავშვები დისციპლინას შეაჩვიოს, რათა უფრო ამტანები გახდნენ. წყალს სუსტები არ უყვარს, რადგან ასეთებს ადვილად ერევა. ამის გარდა, სპორტსმენებმა ამ სახეობაში ისეთი თვისებებიც უნდა გამოიმუშაონ, როგორიცაა სისწრაფე და წყალში ბურთის კარგად ფლობა.

დავით ხავთასი საცურაო აუზში ვარჯიშის დროს
დავით ხავთასი საცურაო აუზში ვარჯიშის დროს

- გურულ სპორტსმენს სისწრაფე სისხლში ექნება და ამ თვისებამ ალბათ თავის დროზე გარკვეული როლი ითამაშა თქვენს წარმატებებში?

- წარმოშობით ოზურგეთიდან ვარ, მაგრამ თბილისში დაბადებულ-გაზრდილი. გურულები მართლა ყველაზე სწრაფები არიან და რა გასაკვირია, რომ მეც მიყვარს სისწრაფე, ყველაფერში პირველობა და ეს თვისებები დიდ სპორტშიც მეხმარებოდა.

- ოზურგეთთან თუ გაქვთ სპორტის კუთხით შეხება?

- ოზურგეთთან და იქ არსებულ ოლიმპიურ სახლთან მუდმივი კონტაქტი მქონდა კოვიდამდე. ადგილობრივ სპორტსმენებს რეკომენდაციებს ხშირად ვაძლევ ხოლმე. მიხარია, რომ ოლიმპიური სახლის საცურაო აუზის ინსტრუქტორი და წარმატებული სპორტსმენი ზურა ღლონტი ჩემი მომზადებულია. როცა პანდემია დასრულდება, ოზურგეთის ოლიმპიურ სახლში მასტერ-კლასების ჩატარებას ვაპირებ. ასე რომ, ყველაფერი წინაა...

დავით ხავთასი თავის აღსაზრდელებთან ერთად
დავით ხავთასი თავის აღსაზრდელებთან ერთად

- გავიგე, რომ კოლეგები, თურმე, „წყლის ლომს“ გეძახიან, რას ურჩევთ მათ, ვისაც წყლის ეშინია და ამის გამო ცურვას ვერ სწავლობს?

- ჰოო, ეს კარგი შეკითხვა დამისვით... პირველ რიგში, ეს შიში უნდა დაძლიონ. ეს კი მწვრთნელზეა დამოკიდებული, იმაზე, თუ როგორ მიუდგება მას, ვისაც წყლის ეშინია. პროფესიონალი ამ კომპლექსს მალე მოუხსნის ნებისმიერ ადამიანს. ასეთი უამრავი ბავშვი მყოლია და მათთვის წყალიც შემიყვარებია და ცურვაც კარგად მისწავლებია.

- აუზთან დაკავშირებული ანეკდოტად ქცეული ამბავი, რომელიც ქუთაისში მოხდა, ალბათ გსმენიათ... 

- მსმენია, ეს მართლა იყო ქუთაისში, წარმოიდგინეთ, როგორი გაუბედურებული დრო იყო, რომ მწვრთნელს საშუალება არ ჰქონდა წყლიან აუზში ჩაეტარებინა ცურვის გაკვეთილები. რა ექნა იმ ადამიანს? წყალს არ უსხამდნენ, ამიტომ საჭირო ილეთებს და მოძრაობებს ხმელეთზე ასწავლიდა. ერთი მხრივ, სახალისო ამბავია, მაგრამ მეორე მხრივ, ასეთი მწვრთნელები ჩემ თვალში გმირები არიან...

დავით ხავთასი
დავით ხავთასი

- ახლა, კოვიდის დროს საცურაო აუზები მარტო წყლის კი არა, სპოტსმენების გარეშეც დარჩა...

- დიახ, კოვიდმა გააჩერა დედამიწა და აუზებიც გაჩერებულია. ისეთ დღეში ვარ, რომ უკვე მესიზმრება აუზი და ჩემი ბავშვები. უზომოდ მიყვარს ჩემი პროფესია, ყველა სპორტსმენი და მწვრთნელი, ვინც ისინი პროფესიონალად ჩამოაყალიბა. კოვიდის გამო ჩემპიონატებიც შეწყდა. ერთი სული მაქვს, როდის გაიხსნება, რომ ვარჯიში განვაახლოთ და საყვარელ საქმეს დავუბრუნდე...

 

169
ექიმი

ყველაფერი გასტრიტის შესახებ: როგორ ამოვიცნოთ და ვუმკურნალოთ დაავადებას

0
(განახლებულია 17:01 20.01.2021)
გასტრიტი ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა, რომელიც გვხვდება მოზრდილებსა და ბავშვებში. როგორ ამოივიცნოთ მისი სიმპტომები და როგორ ვუმკურნალოთ მას — ექიმები აგვიხსნიან.

რა არის გასტრიტი?

გასტრიტი არის კუჭის ლორწოვანი გარსის ანთებითი პროცესი, რომელიც წლების განმავლობაში ვითარდება და იწვევს მისი ძირითადი ფუნქციების დარღვევას, განსაკუთრებით სეკრეციისა. დაავადების დროს ეპითელური უჯრედები ატროფირდება, მათი რეგენერაცია უარესდება და ლორწოვანი გარსი თხელდება. ამის გამო საკვები ცუდად ნელდება და საკვები ნივთიერებები ნაკლებად შეიწოვება.

სტატისტიკის მიხედვით, გასტრიტი კუჭის ყველა დაავადების 80-85% -ს შეადგენს. მისი რისკი ასაკთან ერთად იზრდება, მაგრამ ის ბავშვებშიც გვხვდება.

დაავადება შეიძლება უსიმპტომოდ მიმდინარეობდეს, პაციენტის დისკომფორტის გარეშე. გასტრიტის განკურნება უმეტესად შესაძლებელია მისი მიზეზების სწორი დიაგნოზის შემთხვევაში.

დაავადების მიზეზები და სიმპტომები

გასული საუკუნის 90-იან წლებში მეცნიერებმა დაავადების ბაქტერიული წარმოშობა დაადგინეს. აღმოჩნდა, რომ კუჭის მრავალი წყლული და გასტრიტი გამოწვეულია ბაქტერიით Helicobacter pylori, რომელიც შეიძლება არსებობდეს კუჭის აგრესიულ გარემოში. გარდა ამისა, დაავადება ვითარდება აუტოიმუნური პროცესების გამო, როდესაც ორგანიზმი თავად ანადგურებს ლორწოვან გარსს.

კიდევ ერთი მიზეზია მედიკამენტების ხანგრძლივი გამოყენება, მაგალითად, არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებისა, აგრეთვე სხვა ქიმიკატების ზემოქმედება. გასტრიტის გამომწვევი მიზეზები ასევე შეიძლება იყოს: არაჯანსაღი დიეტა, ალკოჰოლის მოხმარება, მოწევა, ხშირი სტრესი, მეტაბოლური დარღვევები, ალერგიული რეაქციები, ვირუსული ინფექციები, იმუნიტეტის შესუსტება, რადიაცია, ზედმეტი ჭამა, სხვა ორგანოების დაავადებები და პარაზიტები.

გასტრიტის სიმპტომებია: სიმძიმე ჭამის შემდეგ, კუჭის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, გულძმარვა, ბოყინი, მუცლის შებერილობა. შესაძლებელია მადის დაკარგვა, ზოგადი სისუსტის განვითარება.

იგივე სიმპტომები ვლინდება გასტრიტის გამწვავების დროსაც.

დაავადების გართულებებია: ანემია, წყლულები, კუჭის კედლის გახეთქვა, სისხლდენა, ლორწოვან გარსზე სიმსივნეები.

გასტრიტის სახეები

დაავადების ორი ფორმა არსებობს: მწვავე და ქრონიკული. მწვავე გასტრიტის ტიპებია:

  • კატარული გასტრიტი — ყველაზე ხშირად ალერგიის, არასწორი კვების ან მოწამვლის შედეგად ჩნდება. აქვს მსუბუქი ფორმა, რომლის დროსაც ლორწოვანი გარსის ზედა ფენა ზიანდება;
  • ფიბრინული გასტრიტი — რა დროსაც ხდება ლორწოვანი გარსის დიფტერიული ანთება და კუჭს ფარავს ცილის ფირი — ფიბრინი. ამ დაავადების სიმპტომებია ღებინება, მუცლის ტკივილი და ცხელება;
  • ეროზიული გასტრიტი — აზიანებს ლორწოვან გარსს და იწვევს მასზე ეროზიის წარმოქმნას;
  • ფლეგმონური გასტრიტი — ხასიათდება კუჭის კედლების ჩირქოვანი ანთებით. ვითარდება ტრავმების, წყლულების შემდგომი გართულებებისა და სხვა სერიოზული დაავადებების გამო.

გასტრიტი ქრონიკული ხდება მაშინ, როდესაც სპეციფიკური სიმპტომების მქონე კუჭის ანთება დიდი ხნის განმავლობაში რეგულარულად მეორდება.  ქრონიკული გასტრიტი მომატებული და შემცირებული მჟავიანობით არსებობს.  

შინ მკურნალობის საფუძვლები

„სახლის პირობებში გასტრიტის მკურნალობა ნიშნავს ცხოვრების წესის ნორმალიზებას, მუშაობისა და დასვენების რეჟიმის დაცვასა და დიეტურ რეკომენდაციებს, ფიზიკური ვარჯიშების შესრულებას“, — ამბობს გასტროენტეროლოგი სვეტლანა გრუკი.

მისი თქმით, ასევე აუცილებელია სრულფასოვანი ძილი, თამბაქოსა და ალკოჰოლზე უარის თქმა, იმ წამლების მიღება, რომლებიც აღადგენს კუჭის ლორწოვან გარსს და ხსნის ანთებას. თუ გასტრიტი მაღალი მჟავიანობით გამოირჩევა, მაშინ უნდა შეიზღუდოს ცხარე, ცხიმიანი, შემწვარი საკვები, ალკოჰოლი, ყავა, ფქვილეული, რძის პროდუქტები.

ექიმის რეკომენდაციით საჭიროა საკვები იყოს გახეხილი, მოხარშული ან ორთქლზე მომზადებული.

„შეგიძლიათ მიირთვათ თევზი და რბილი სახეობის ხორცი, მაგრამ კარგად უნდა დაღეჭოთ. მარილი შეზღუდეთ ზომიერად. გამორიცხეთ ძალიან ცივი და ცხელი კერძები. კვების რეჟიმი: დღეში 5-6 ჯერ. ძილის წინ შეგიძლიათ დალიოთ რძე, ნაღები. დაბალი მჟავიანობის გასტრიტის დროს რეკომენდებულია სუპები, რომლებიც მზადდება უცხიმო ბოსტნეულის ბულიონზე, კეფირი, დო, ხაჭო, უცხიმო ხორცი, ჟელე, კომპოტი, ბოსტნეული პუდინგის სახით, კოტლეტი, კაკაო, ყავა რძით, კარაქი, მზესუმზირის ზეთი“, – განმარტა გასტროენტეროლოგმა.

ამასთან სპეციალისტი ხაზს უსვამს, რომ ხალხური მეთოდებით მკურნალობამ შეიძლება კიდევ მეტად გააუარესოს პაციენტის მდგომარეობა.

მკურნალობა ტრადიციული მეთოდებით

სვეტლანა გრუკის თქმით, აუცილებელია, რომ დაავადების პირველი ნიშნებისთანავე მიმართოთ ექიმს.

„ექიმი დანიშნავს აუცილებელ გამოკვლევებს დაავადების ეტიოლოგიის დასადგენად, შეაფასებს კუჭის ლორწოვანი გარსის დაზიანების სიმძიმეს, შეარჩევს მედიკამენტებს, ასევე გასცემს გასტრიტის საკურორტო მკურნალობისთვის რეკომენდაციებს“, — ამბობს გასტროენტეროლოგი.

მედიკამენტური თერაპია მოიცავს ანტისეკრეტორულ საშუალებებს, რომლებიც ამცირებს კუჭის წვენის მჟავიანობას, გასტროპროტექტორებს, სპაზმოლიტიკებს, პროკინეტიკებს, ანტიბაქტერიულ პრეპარატებს ინფექციის არსებობის შემთხვევაში, პრეპარატებს, რომლებიც ხელს უწყობს ლორწოვანი გარსის ეროზიის შეხორცებას.

საწყის ეტაპზე მწვავე გასტრიტის მკურნალობა, როგორც წესი, იწყება კუჭის ამორეცხვით. შემდეგ საკვების მიღება არ შეიძლება დღე-ღამის განმავლობაში, მოგვიანებით ფართოვდება ნებადართული პროდუქტების ჩამონათვალი.

ქრონიკული გასტრიტის მკურნალობა არის ღონისძიებების მთელი კომპლექსი, რომელიც მიმართულია პაციენტის მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ და ეს ყველაფერი ექიმმა უნდა დანიშნოს.

0
თემები:
ექიმი გირჩევთ