ეკა იაკობაშვილი

ორი წლის ასაკში შესწავლილი წერა-კითხვა: ქუთაისელი ვუნდერკინდის საჭადრაკო სვლები ცხოვრებაში

454
(განახლებულია 20:41 01.09.2020)
არსებობენ ადამიანები, რომელთა ცხოვრება მძაფრსიუჟეტიან ფილმს ჰგავს. ალბათ ბედის რჩეული უნდა იყო, რომ ნიჭიერი გაჩნდე, თანდაყოლილ ტკივილს გაუმკლავდე და სხვებისგან გამორჩეული, ღირსეული ცხოვრება განვლო...

ეკა იაკობაშვილი ქუთაისში დაიბადა და ამ ქალაქის ყურადღების ცენტრში მალევე აღმოჩნდა. პატარა ვუნდერკინდმა დაბადებიდან ორი წლის შემდეგ აალაპარაკა ყველა, რადგან წერა-კითხვა ორი წლის ასაკიდან ისწავლა, საბჭოთა სკოლა, გამონაკლისის სახით, ჩვეულებრივზე ადრე დაამთავრა. ჭადრაკის თამაში ხუთი წლიდან დაიწყო. მცირე ასაკში მოგებული აქვს ბევრი საჭადრაკო ტურნირი, ერთხელ თვით ნანა ალექსანდრიაც დაამარცხა...

მოგვიანებით უფრო მნიშვნელოვანი „საჭადრაკო სვლები“ გააკეთა და ყველაზე დიდ მოწინააღმდეგესთან, ბედისწერასთან გამარჯვებულიც გამოვიდა... დღეს თავის ოთხ შვილთან ერთად ისრაელში ცხოვრობს.

ეკა იაკობაშვილი
ეკა იაკობაშვილი

- ქალბატონო ეკა, თქვენი ბავშვობა ქუთაისთან არის დაკავშირებული, რა გახსენდებათ?

- დავიბადე ქუთაისში, იმ სახლში, სადაც ვცხოვრობდით, დღეს იტალიელების კათოლიკური ეკლესიაა. ესაა ყოფილი მაიაკოვსკის ქუჩა, რომელსაც დღეს ნიუპორტის ქუჩა ეწოდა. ბაბუა კეთილშობილი ადამიანი, პროკურორი იყო. ქუთაისში მას ბევრი იცნობდა და პატივს სცემდა. ბებია, თამარ ჩახვაშვილი არისტოკრატული ოჯახიდან იყო. მე დედისერთა ვარ და ბაბუასთვის ყველა შვილიშვილებიდან გამორჩეული ვიყავი. ჯერ ერთი იმიტომ, რომ ამდენ ბიჭებში ერთი გოგო ვარ და თან სმენის პრობლემა მაქვს. ორ წლამდე ჩვეულებრივად მესმოდა, ორი წლისას აცრის გამო ინფექცია შემეჭრა და სმენა დამაკლდა. როცა 12 წლის გავხდი, ბაბუა გარდაიცვალა და იმ დღიდან მოყოლებული მარტო ვიბრძოდი გადარჩენისთვის. დედაც და მამაც ორივე ნიჭიერები იყვნენ. დედას მარინა იაკობაშვილსაც სმენის პრობლემა აქვს, მაგრამ ამან არ შეუშალა ხელი იმაში, რომ სკოლა წითელ დიპლომზე დაემთავრებინა. მამა რეზო (კარიმ) ამიროვიც ნიჭიერებით გამოირჩევა, დღეს ცნობილი პიროვნებაა კანადაში, სადაც იურიდიულ სფეროშია დასაქმებული. 32 წელია მამა არ მინახავს. როცა პირველ კლასში ვიყავი, ის ოჯახიდან წავიდა და დღეს საზღვარგარეთ ცხოვრობს.

ეკა იაკობაშვილი ჭადრაკის თამაშის დროს
ეკა იაკობაშვილი ჭადრაკის თამაშის დროს

- იმ დროის ქუთაისში და არა მარტო იქ, გიცნობდნენ როგორც ვუნდერკინდს...

- როდესაც სპეციალურ ბაგა-ბაღში არ მიმიღეს, ბებია დამიჯდა და წერა-კითხვა რამდენიმე თვეში უპრობლემოდ შემასწავლა. ქალაქში ხმა გავარდა, ორ-ნახევარი წლის ყრუ ბავშვი წერს და კითხულობსო. საქართველოს ყველა კუთხიდან ჩამოდიოდნენ, რომ საკუთარი თვალით ეხილათ ეს დაუჯერებელი ამბავი. მაშინ ჟურნალი „ნიანგი" გამოდიოდა და იქიდან მაკითხებდნენ ნაწყვეტებს. ამის მერე ბებიას ბევრმა მოუყვანა თავისი ყრუ-მუნჯი ბავშვი, იქნებ ამათაც ამოადგმევინოს ენაო. თუმცა ბებიას ამდენი ძალა და ენერგია არ ეყოფოდა, თანაც ყველას ჩემსავით თანდაყოლილი ნიჭი არ ჰქონდა. მის მერე წიგნების ჭია გავხდი, თოჯინები არ მაინტერესებდა. სკოლისთვის უკვე ადრეულ ასაკში ვიყავი მზად, მაგრამ საბჭოთა კავშირის პერიოდში ბავშვებს სკოლაში ექვს წლამდე არ იღებდნენ. პირველ საშუალო სკოლაში მიმიყვანეს. სწავლის დროს ნახტომები მაქვს გაკეთებული – მეხუთე კლასიდან მეშვიდეში და შემდეგ პირდაპირ მეცხრეში დამსვეს. ვერ ვიტყვი, რომ უდარდელი ბავშვობა მქონდა, დედისერთა ვიყავი, მეგობრები არ მყოლია, რადგან ყველასგან განსხვავებული ბავშვი ვიყავი...

ბავშვობაში მიღებული სიგელები და დიპლომები
ბავშვობაში მიღებული სიგელები და დიპლომები

- ბუნებრივია, 90-იანი წლების სირთულეები თქვენს ოჯახსაც შეეხებოდა...

- დიახ, 90-იანი წლები – უშუქობა, უწყლობა და პურში რიგში შუაღამეს დგომა ჩვენც შეგვეხო. ბებია ბიძასთან გადავიდა საცხოვრებლად და დედა ნერვიულობისგან ლოგინად ჩავარდა. მაშინ გამიმართლა, რომ იმ პერიოდში გავიცანი სკოლაში ახალი გადმოსული მეგობრები, ვინც სიყვარულით მიმიღო და ვისთანაც დღემდე ვმეგობრობ. ერთ დღეს ქუჩიდან ლეკვი მოვიყვანე და ამ ლეკვმა დედიკო ხასიათზე მოიყვანა. ის წამოდგა და წვრილმანებით ვაჭრობა დაიწყო, ამ კაპიკებით სახლში პროდუქტი შემოჰქონდა. არასდროს ვიყავი პრეტენზიული და წუწუნა, დედას არ ვაწუხებდი, თუმცა, მადლობა ღმერთს, არაფერი დამკლებია.

ეკა იაკობაშვილი
ეკა იაკობაშვილი

- ჭადრაკს როდიდან თამაშობთ და განსაკუთრებული საჭადრაკო პარტია რომელი გახსენდებათ?

- ჭადრაკს ძალიან კარგად ვთამაშობდი ხუთი წლიდან, სკოლა და ქალაქი არაერთხელ ვასახელე. იმ დროს გაზეთებში ჩემზე ბევრს წერდნენ. ყველა შეჯიბრი მახსოვს, მაგრამ განსაკუთრებით მახსენდება ქალბატონ ნანა ალექსანდრიასთან მოგებული პარტია სამტრედიაში, სადაც ჩემპიონმა სამახსოვრო ავტოგრაფი დამიტოვა და ბოლოს თავისი კალამიც მაჩუქა. ლენინის გამოსახულებიანი დიპლომები და სიგელები დღემდე მაქვს შემონახული. ჭადრაკში კიდევ მეტისთვის შემეძლო მიმეღწია, მაგრამ არეული პერიოდი იყო და თამაში ვეღარ გავაგრძელე.

ეკა იაკობაშვილი
ეკა იაკობაშვილი

- ისრაელში 14 წლის ასაკში ახვედით, როგორი იყო თქვენი პირველი შთაბეჭდილება?

- როცა აქ ყველა იმედი ამოგვეწურა, გადავწყვიტეთ ისრაელში ამოვსულიყავით. ჩვენი სასახლე იტალიელებს კაპიკებში მივყიდეთ და 1995 წლის სექტემბერში მე, დედიკო და ბებია ისრაელში ამოვედით. ჩემთვის ეს ცვლილება ძალიან მტკივნეული იყო, საყვარელ ქუთაისთან და მეგობრებთან დაშორება ძალიან გამიჭირდა. თითქოს უმნიშვნელო ამბავია, მაგრამ ძაღლმა, რომელსაც ბობი ერქვა, დიდი წვლილი შეიტანა ჩემს ცხოვრებაში. ისრაელში ის არ წამოგვიყვანია, მაგრამ სამი წლის მერე აქ ჩამომიყვანეს და სიკვდილამდე გვერდით მყავდა...

ეკა იაკობაშვილის შვილები
ეკა იაკობაშვილის შვილები

- თქვენი წარმატებები ისრაელში თუ გაგრძელდა?

- ისრაელში ივრითის შემსწავლელი სწრაფი კურსები გავიარე. იერუსალიმის უმაღლეს სკოლაში მოვხვდი და წარჩინებით დავამთავრე. თუ საქართველოში სმენის პრობლემის გამო ვიყავი სხვებისგან განსხვავებული, აქ ქართული მენტალიტეტის გამო აღმოვჩნდი. ყველას უკვირდა, რომ 15 წლის ასაკში სიგარეტს არ ვეწეოდი, ბოიფრენდი არ მყავდა. დინჯი ვიყავი და სხვებისგან ჩაცმულობაც გამომარჩევდა, ბევრს მასწავლებელი ვეგონე. 15 წლიდან თავისუფალ დროს დამლაგებლად ვმუშაობდი, რომ ოჯახში კაპიკები შემომეტანა. შემდეგ გავიარე სავალდებულო სამხედრო სამსახური და მერე უნივერსიტეტში, მათემატიკურზე და კომპიუტერებზე ჩავაბარე. შარშან, როგორც იქნა, გავედი სამუშაოზე და დღეს ქარხანაში ვმუშაობ.  

ეკა იაკობაშვილი
ეკა იაკობაშვილი

- 25 წელი ისრაელში ხართ. როგორია ყოფილი ვუნდერკინდის პირადი ცხოვრება?

- დღეს „ვუნდერ-ვუმენად“ მიცნობენ, რადგან მიუხედავად ჩემი ნაკლისა და ამდენი დაბრკოლებისა, ბევრი რამ შევძელი და გაჭირვება მარტომ გამოვიარე. შვილებიც ასე გავზარდე, რომ არასდროს წუწუნებენ. დღეს ბევრი ადამიანისთვის სტიმული ვარ. ჩემთან მოდიან იმისთვის, რომ ენერგიით და პოზიტივით ავავსო. ერთმა ასე მომწერა – სიყვარულის ელჩად უნდა დაგსვანო. მადლობას ვუხდი გამჩენს და იმათ, ვინც გვერდში მიდგას. მეორე კურსზე ვიყავი, როცა მაჭანკლობით ჩემი მეუღლე, რაჭველი ებრაელი მერაბ ჩაჩაშვილი გავიცანი და მალევე გავთხოვდი. როცა ოჯახში პრობლემები შემექმნა, იძულებული გავხდი, რომ სწავლისთვის თავი დამენებებინა. როგორც დედისერთა, ყოველთვის ვოცნებობდი, რომ მინიმუმ ოთხი შვილი მყოლოდა. სულ მახსოვდა, ქუთაისში, პოლიკლინიკის კედელზე დაწერილი: „ერთი შვილი არა შვილი, ოთხი შვილი დასტურ შვილიო“. დღეს ორი გოგო მყავს, 18 და 13 წლის და ორი ბიჭი, 11 და 9 წლის. როცა მეოთხე შვილი შემეძინა, მეორე დღეს მეუღლე შეუძლოდ შეიქმნა და ვეღარ გამოკეთდა. უკვე ცხრა-ნახევარი წელია კომაშია და იმ დღიდან ოთხ შვილს მარტო ვზრდი. მთავრობამ სამოთახიანი ბინა გამომიყო. ცხოვრების სიძნელეებს მიჩვეული ვიყავი, მაგრამ ჩემი შვილებიც თუ იგივეს გაივლიდნენ – არ მეგონა... თუმცა, მადლობა გამჩენს, რომ მან ჩემსავით ძლიერი შვილები მარგუნა. მჯერა, იმაზე მეტს მიაღწევენ ცხოვრებაში, ვიდრე მე შევძელი.

ეკა იაკობაშვილი
ეკა იაკობაშვილი

- თქვენი ნიჭი თუ გამოჰყვა რომელიმეს?

- დიახ, გამოჰყვა, განსაკუთრებით, მეორეს და მესამეს, უბრალოდ, სწავლით არ იკლავენ თავს. დღეს ჩემი უფროსი გოგო 18 წლისაა, წელს დაამთავრა სკოლა და 15 წლიდან სასწრაფოზე მსახურობს. მეოთხე ბიჭი, მიშიკო, რომელსაც ცხონებული ბაბუას სახელი დავარქვი, პატარა ხულიგანია, ვერ ჩერდება ერთ ადგილზე, თუმცა მჯერა, მისგან დიდი ადამიანი გამოვა...

- საქართველოში, ქუთაისში როდის იყავით ბოლოს?

- ქუთაისში ბოლოს ოთხი წლის წინ ვიყავი ოთხივე შვილთან ერთად. მენატრება 80-იანების ბედნიერი წლები, ბავშვობა, ჩემი სახლი, ეზო და ადესა ყურძენი. მენატრება ჩემი მეგობრები, ჩემს ეზოში მეზობლის ბიჭთან გატარებული ბავშვობის დღეები. ვამაყობ, რომ ქართველი ებრაელი ვარ და ვიცი, ქართველობა მძიმე ტვირთია. საქართველო და ისრაელი ჩემი ორი სამშობლოა. საქართველო – დედა-სამშობლო, სადაც დავიბადე და გავიზარდე 15 წლამდე და ისრაელი – წინაპრების წმინდა მიწა. როგორც ადრე, დღესაც სხვებისგან განსხვავებულად ვგრძნობ თავს, განსაკუთრებით, ხასიათით განვსხვავდები. მეოცნებეც ვიყავი და დღესაც ოცნებით ვცხოვრობ და ვიცი, ყველაფერი კარგად იქნება... ღმერთო, ისე არ მომკლა, რომ არ ვნახო ჩემი საქართველო გაერთიანებული, გაბრწყინებული და აყვავებული! ასევე ჩემი წმინდა ისრაელიც მუდამ გამარჯვებული მენახოს!..

 

454
თამარ უთნელიშვილი

კლასგარეშე საკითხავი მასწავლებლებისთვის: „მოსწავლეებს რეპეტიტორი რომ არ დასჭირდეთ“

982
(განახლებულია 16:13 18.09.2020)
„როცა ბავშვებს სკოლაში მიუხარიათ და სკოლის დატოვება ეძნელებათ“ – ასე დაახასიათა ზოგადად იდეალური სკოლა თამარ უთნელიშვილმა და სწორედ ეს გახდა თავის დროზე მისი მომავალი საქმიანობის ამოსავალი.

კერძო სკოლა „თამარიონი“ თანამოაზარეებთან ერთად ქალბატონმა თამარმა გორში 1995 წელს 18 მოსწავლით გახსნა. დღეს მისი ხელმძღვანელობით ეს სკოლა სწავლების მაღალი დონით და კვალიფიციური პედაგოგებით გამოირჩევა.

თამარ უთნელიშვილი გორის უნივერსიტეტში
თამარ უთნელიშვილი გორის უნივერსიტეტში

- ქალბატონო თამარ, ბუნებრივია, დავიწყებ კითხვით – თავის დროზე პროფესიული არჩევანი რა ნიშნით გააკეთეთ?

- ყოველთვის მომწონდა და მაინტერესებდა ნებისმიერი განვითარების პროცესი, იქნებოდა ეს ტექნიკა, მედიცინა, მეცნიერება თუ სხვა რამ. ამ ინტერესის სფეროს განეკუთვნებოდა ბავშვის, როგორც გონებრივი რესურსის განვითარების პროცესიც. ვეთანხმებოდი მოსაზრებას, რომ „ბავშვის გონება სუფთა დაფაა“ და ვიღაც ბედნიერს შეუძლია იგი ძალიან მნიშვნელოვანი ჩანაწერებით შეავსოს. საბოლოოდ, თუ ეს დაფა სრულყოფილი, მნიშვნელოვანი და სასარგებლო გამოვა, ეს იქნება სწორედ „იმ ბედნიერის“ დამსახურება, ვინც ეს შეძლო. წარმოგიდგენიათ, რამხელა სიკეთეა, რამხელა მადლია იმ „ბედნიერის“ როლში ყოფნა?! ჰოდა, დღემდე ვცდილობ, ეს როლი ღირსეულად შევასრულო...

- ვინ იყო მასწავლებელი, ვინც გორის მეცხრე საშუალო სკოლაში თქვენ პიროვნებად ჩამოყალიბებაზე გავლენა იქონია?

- მუშაობისას ყოველთვის ვცდილობ ისე მოვექცე ბავშვებს და ისეთი გარემო შევუქმნა, როგორიც მინდოდა თავად მქონოდა ბავშვობაში. მოგეხსენებათ, საბჭოთა სკოლაში თავისუფალ, შემოქმედებითად დატვირთულ გარემოზე ფიქრიც კი იკრძალებოდა. თუმცა იყო ნათელი წერტილები, რომლებსაც ნათელი მასწავლებლები ქმნიდნენ და ასეთები ძალიან ცოტანი იყვნენ... დღევანდელი გადმოსახედიდან, როცა მასწავლებლების და სწავლების სტანდარტებს ვაფასებ, მხოლოდ ერთი მასწავლებელი მახსენდება, რომელიც დღევანდელ სკოლასაც დაამშვენებდა თავისი მიდგომებით, დამოკიდებულებით, შემოქმედებითი აზროვნებით, სახალისო აქტივობებით, საქმისადმი ერთგული დამოკიდებულებით და სიყვარულით. ეს ჩემი რუსული ენის მასწავლებელი როზა სტეფანიანი იყო. ახლაც მიკვირს, ამას როგორ ახერხებდა, მას ხომ არანაირი თანამედროვე ძვირადღირებული ტრენინგი არ ჰქონდა გავლილი. ამიტომ ვამტკიცებ, რომ მასწავლებლობა ნიჭი და უნარია, რომელიც ან გაქვს, ან არ გაქვს!..

ღონისძიებაზე
ღონისძიებაზე

- გამომდინარე იქიდან, რომ ფიზიკა-მათემატიკური ფაკულტეტი აირჩიეთ, შემოქმედებითი ძიების მოყვარული ბუნება გაქვთ... 

- საერთოდ, იმდენი საგანი და თემა მაინტერესებდა, რომ გამიჭირდა პროფესიის არჩევა. წერა მიყვარდა ძალიან, ჟურნალისტობაც მომწონდა, ლიტერატურასა და პოეზიაზე დღესაც „ჭკუა მეკეტება“, მასწავლებლად კი, ასე მგონია, დავიბადე. მათემატიკაში მომწონდა გზების ძიება, „გემრიელ“ ამოცანაში „გემრიელ“ გზას რომ ვიპოვიდით გაკვეთილზე, ეს იყო ჩემთვის კმაყოფილების ზენიტი. კარგი კლასი მყავდა და სულ შემოქმედებით ძიებაში ვიყავით. ბოლოს ისე გამოვიდა, რომ ძალიან ბევრი ჩემი ახლობლის გასაკვირად ფიზიკა-მათემატიკის ძალიან საინტერესო გზაზე შევდექი.

თამარ უთნელიშვილი ოჯახთან ერთად
თამარ უთნელიშვილი ოჯახთან ერთად

- რა გამოცდილება შეიძინეთ პროფესიული განვითარების ეროვნულ ცენტრში?

- მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრში მუშაობამ დიდი გამოცდილება შემძინა. ეს იყო ის სიახლეები, რაც აპრობირებულია მსოფლიოში და ჩვენ ერთად ვეძებდით ჩვენზე მორგებულ მეთოდებს. ეს იყო განათლების კორიფეებთან ურთიერთობისა და გამოცდილების გაზიარების კარგი შესაძლებლობა. მაგრამ ჩემი ტრენერობის იდეალური გამოცდილება იყო ე.წ. G-Pried (საქართველოს დაწყებითი განათლების) პროექტი, რომელიც თავისი მაღალი ორგანიზებულობით, საინტერესო პროცესუალური მიდგომებითა და რესურსებით საუკეთესოა დღემდე არსებულ საგანმანათლებლო მოდულებს შორის.

კოლეგებთან ერთად
კოლეგებთან ერთად

- კერძო სკოლის დაარსების იდეა როდის გაგიჩნდათ?

- კერძო სკოლის დაარსების იდეა გამიჩნდა მას შემდეგ, რაც ამის შესაძლებლობა მომეცა. მანამდე იყო ოცნება ისეთი სკოლის არსებობის შესახებ, სადაც იქნებოდა კეთილგანწყობილი, უშუალო გარემო, კვალიფიციური, საქმეზე და ბავშვებზე შეყვარებული მასწავლებლები, ბავშვების აზროვნების და შემეცნების აბსოლუტური თავისუფლება, მხიარული და საინტერესო სასწავლო პროცესი, როცა ბავშვებს სკოლაში მიუხარიათ და მერე სკოლის დატოვება ეძნელებათ.

კოლეგებთან ერთად
კოლეგებთან ერთად

- ობიექტურად რომ ვიმსჯელოთ, რით გამოირჩევა თქვენი სკოლა?

- ჩვენი სკოლა სხვა სკოლებისგან იმით გამოირჩევა, რომ ზემოთ ჩამოთვლილ პირობებს არ ვღალატობთ. გაძლიერებული ქართული ენის, მათემატიკის და უცხო ენების პროგრამა გვაქვს, მოსწავლეთა მცირე რაოდენობა, მათ მზადყოფნაზე მორგებული პროგრამები და პროფესიონალი კადრები იმის საშუალებას იძლევა, რომ ჩვენს მოსწავლეებს რეპეტიტორი არ დასჭირდეთ. გორი პატარა ქალაქია და ადვილია, რომ ამა თუ იმ ადამიანზე წარმოდგენა შეიქმნა. მასწავლებლებიც ძალიან ფრთხილად შევარჩიეთ, აუცილებელ მოთხოვნებად დავაწესეთ საგნის ცოდნა, საქმის და ბავშვების სიყვარული, სიახლის მაძიებლობის და საქმისადმი შემოქმედებითი მიდგომის უნარი.

თამარ უთნელიშვილი გადაღების დროს
თამარ უთნელიშვილი გადაღების დროს

- თქვენი ცხოვრება მთლიანად ქალაქ გორთან არის დაკავშირებული, ვირტუალური მეგზურობა რომ გაუწიოთ მკითხველს, რომელ საინტერესო ფაქტებს ახსენებდით ამ ქალაქთან დაკავშირებით, გარდა იმისა, რაც მსოფლიოში უკვე იციან?

- გორი ჩემი სახლია, მის ქუჩებში სიარულისას მგონია, რომ ჩემ ეზოში დავდივარ. აქ ყველა ერთმანეთს იცნობს და ეფერება. ქალაქში ბევრი საინტერესო და ღირსშესანიშნავი ადგილი გვაქვს, მარტო უნიკალური ქვაში ნაშენი უფლისციხე და გორის ციხე რად ღირს, ან ჩვენი ეთნოგრაფიული მუზეუმი შესანიშნავი ექსპონატებით. თუნდაც არაჩვეულებრივი ატენის ხეობა, მისი სიონი, შესანიშნავი შემოქმედი ადამიანები, ქალთა და გოგონათა ცნობილი კაპელა, ცნობილი სპორტსმენები, გორის უძველესი დრამატული თეატრი, კერამიკის მუზეუმი. ეს ხომ იაკობ გოგებაშვილის, ოთარ ჩხეიძის, მერაბ მამარდაშვილის, ეკატერინე გაბაშვილის, კირიონ II-ის, ნიკო სამადაშვილის, ნიკო ლომოურის, ანტონ ფურცელაძის, ივანე მაჩაბლის, ნიკო კეცხოველის, სულხან ცინცაძის, ილიკო სუხიშვილის მშობელი მხარეა... მეტი რა ქნას ამ პატარა ქალაქმა?!.

 

982
მერაბ მამარდაშვილი

მერაბ მამარდაშვილი 90: ტოტალური აზროვნების სიმარტივე

299
(განახლებულია 16:58 15.09.2020)
ადამიანი სპონტანურად უერთდება იმას, რაც მას ჰპირდება, რაღაცად გაგხდიო, ყოველგვარი მუშაობისა და მუყაითობის გარეშე. ამ ცდუნებამ კარგი ნაყოფი გამოიღო როგორც საბჭოთა კავშირში, ასევე სხვაგან...

დღეს უდიდეს ქართველ მოაზროვნეს, ფილოსოფოს მერაბ მამარდაშვილს 90 წელი შეუსრულდებოდა. გთავაზობთ დიდი მოაზროვნის გამონათქვამებს „Sputnik–საქართველოს“ სერიიდან „აზრების ფოიერვერკი".

მერაბ მამარდაშვილი — ქართველი ფილოსოფოსი, მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. მამარდაშვილის ფილოსოფიურმა და საგანმანათლებლო მოღვაწეობამ სსრკ-ში დამოუკიდებელი ფილოსოფიური აზრის ჩამოყალიბებაში უზარმაზარი როლი შეასრულა.

მერაბ მამარდაშვილი
მერაბ მამარდაშვილი

მამარდაშვილის ფილოსოფიის საყრდენს წარმოადგენდა ცნობიერების ფენომენი და მისი მნიშვნელობა ადამიანის ჩამოყალიბებაში. ის მიიჩნევდა, რომ ნამდვილი ფილოსოფია მიზნად ისახავს ცვალებად სამყაროში ადამიანის მიერ სტაბილურობის მოპოვებას.

მამარდაშვილი 1930 წელს დაიბადა გორში. მან 1954 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1968-1987 წლებში იყო სამეცნიერო ჟურნალი „ვოპროსი ფილოსოფიის" მთავარი რედაქტორის მოადგილე, მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი და რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მოსკოვის ფილოსოფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი.

1987-1990 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წერეთლის სახელობის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ბუნებისმეტყველების ფილოსოფიის განყოფილების გამგე და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. სხვადასხვა დროს ლექციებს კითხულობდა გერმანიაში, საფრანგეთსა და სხვა ქვეყნებში.

1990 წლის 25 ნოემბერს 60 წლის ქართველი ფილოსოფოსი მოსკოვის აეროპორტში გულის შეტევით გარდაიცვალა. ის თბილისში გამოფრენას აპირებდა.

• თქვენ, ალბათ, ვერ წარმოიდგენთ, რა მიმზიდველი და დამარწმუნებელია ტოტალიტარული აზროვნების სიმარტივე. ის თხევადი საწამლავივითაა, რომელიც ბევრად უფრო ეფექტურად მოქმედებს, ვიდრე ცენზურა თუ ავტორების დევნა. ის შიგნიდან გღრღნის. ის შიგნიდან იჭრება ტვინში და ეს ძალზე მომხიბლავია. რეალურად გიზიდავს. საიდან მოდის ეს ხიბლი? იქიდან, რომ ასეთი აზროვნება ნებას იძლევა, თავი ჭკვიანი გეგონოს, დაიჯერო, რომ ყველაფერი გესმის, თავზე ყოველგვარი ძალდატანების გარეშე. ზოგადად ადამიანი ზარმაცია, ამიტომ ის სპონტანურად უერთდება იმას, რაც მას ჰპირდება, რაღაცად გაგხდიო, ყოველგვარი მუშაობისა და მუყაითობის გარეშე. ამ ცდუნებამ კარგი ნაყოფი გამოიღო როგორც საბჭოთა კავშირში, ასევე სხვაგანაც.

• ადამიანი იწყება ღირსებიდან და მას მხოლოდ საკუთარი ღირსების გავლით შეუძლია ჭეშმარიტად გააცნობიეროს თავი ამა თუ იმ ერის შვილად! ქართველობა არ არის ბიოლოგიური მოცემულობა – ეს არის ნება, იყო ქართველი, ნება კი რაინდული ღირსების ფენომენია და მე თუ არ მაქვს ის, რამდენიც არ უნდა ინებოს ერმა თუ ბერმა, მე ვერც კაცი ვიქნები და ვერც ქართველი!

ბატონობას მიჩვეული უბატონოდ ვეღარ გაძლებს...>>

• ადამიანი აღზრდის ობიექტი კი არ არის, არამედ ადამიანი არის განვითარების სუბიექტი.

• შეგიძლია ისე მოკვდე, რომ ვერასოდეს აღმოაჩინო, რა იყო შენი გრძნობა. ეს შენი გრძნობა იყო, შენი, მაგრამ ის ვერ იგრძენი; ფიქრი შენი იყო, მაგრამ შენ ის ვერ იფიქრე; გამოცდილება შენი იყო, მაგრამ ამ გამოცდილებიდან აზრი ვერ გამოიტანე. ასე და ამგვარად, გამოცდილება მეორდება, თითქოს შენი ცხოვრება მარადიულად ღეჭავს ერთსა და იმავე ნაჭერს ისე, რომ ვერც ერთხელ ვერ გადაყლაპა იგი…

• ყველაზე დიდი ტყუილი შეიძლება აღმოჩნდეს ზუსტად სიმართლე, ნათქვამი ისეთ სიტუაციაში, როცა მისი დაჯერება შეუძლებელია…

• ადამიანებს უნდა მიეცეთ საშუალება, თავად გაირბინონ აზრის დასაწყისსა და დასასრულს შორის არსებული შინაგანი სივრცე. გრძნობები უნდა დაკრისტალდეს ზოგადკაცობრიულობამდე. უნდა გარდავიქმნათ შიგნიდან და არა გარედან. არ შეიძლება ადამიანს გარედან მიენიჭოს ღირსების, სინდისისა და პატიოსნების გრძნობა.

სიბრძნე სამართლიანობის გარეშე და უდიდესი თავისუფლების შედეგი - ტირანია>>

• ყველაზე საშიში მტერი ჩვენ გარეთ კი არ არის, არამედ ჩვენშია ჩაბუდებული.

• ჩემთვის დამოუკიდებლობა პირველი და აბსოლუტური, სადღეისო მიზანია. ოღონდ იმიტომ კი არა, რომ უბრალოდ დამოუკიდებლები ვიყოთ, არამედ იმიტომ, რომ დავინახოთ ჩვენი თავი და შევქმნათ სიტუაცია, სადაც ჩვენი რეალური პრობლემები გამოჩნდება. ამ პრობლემის გადაწყვეტის პირობა კი შინაგანი გათავისუფლებაა. ე.ი. ჩვენ გვჭირდება გათავისუფლება არა მხოლოდ იმპერიისგან, არამედ ჩვენივე ცხოვრების გარკვეული შინაგანი პრინციპისგან.

• ჩვენ იმდენ ხანს ვთვლემდით, ისე გავიყინეთ, რომ დღეს ხელახლა უნდა ვისწავლოთ სიცოცხლის გარჩევა სიკვდილისგან, ოცნებისა – რეალობისგან. ქართველებმა უნდა იმუშაონ საკუთარ თავზე, განდევნონ უვიცობა და ისტორიული წყვდიადი მათ ზნეში, საქმიანობაში რომ დაგროვდა. საბჭოურად დაპატარავებულებმა დავკარგეთ პოლიტიკის შეგრძნების უნარი, აღარ ვიცით, როგორ ვიცხოვროთ რთულ საზოგადოებაში.

• ბევრჯერ ვყოფილვარ მოწმე, ძლიერნი ამა სოფლისანი სახელმწიფოს, ნაციისა და საზოგადოების სახელით როგორ თრგუნავენ აზროვნებას. სომხების, ოსებისა და აფხაზების ღირსების დაცვა – შენი, ქართველის ღირსების დაცვაა. მე მათთან ვცხოვრობდი და ვცხოვრობ, არავის აქვს უფლება ამით ჩემში ქართველობის გრადუსი გაზომოს.

„სიბრძნის სიმფონია" - ჰერმან ჰესე - სიბერე>>

• არ შეიძლება არსებობდეს ეროვნული იდეალი, თუ მასში ჩადებული არ არის ადამიანის თავისუფლება.

• ჩვენ გვჭირდება გათავისუფლება არა მხოლოდ იმპერიისგან, არამედ ჩვენივე ცხოვრების გარკვეული შინაგანი პრინციპებისგან.

• მტრის ხატი — ესაა დამანგრეველი ფსიქიკური ძალა, იმიტომ რომ მტერი კი არ იწვევს ეჭვს, ეჭვი შობს მტერს. ეჭვი ჯერ უსაგნოდ არსებობს. ეჭვი ჩემი უძლურებაა — მე მეშინია ყველაფრის, როცა უძლური ვარ. მტერი არის განსხეულება იმისა, რაც ჩემშივეა ფესვგადგმული, როგორც უძლურება.

• ფილოსოფია — ესაა განსჯა სიკვდილის შესახებ.

• სწორედ იმიტომ, რომ არ შეგვიძლია ვიყოთ ღმერთები, შეგვიძლია ვიყოთ ზნეობრივი, სწორედ იმიტომ, რომ არის დანაშაულის სისავსე, შეგვიძლია ვიყოთ პასუხისმგებლებიანი, ესე იგი, თავისუფალი.

ცივილიზაციის ჯებირები და ხელფეხშეკრული თავისუფლება...>>

• არჩევანის პრობლემას თავისუფლების პრობლემასთან არანაირი კავშირი არ აქვს. თავისუფლება — ეს ფენომენია, რომელსაც ადგილი აქვს იქ, სადაც არანაირი არჩევანი არაა. თავისუფლება არის რაღაც, რაც თავის თავშივე მოიცავს აუცილებლობას… რაღაც, რაც თავისი თავის აუცილებლობას წარმოადგენს, არის კიდეც თავისუფლება.

• ფილოსოფიაში თავისუფლებას შინაგანი აუცილებლობა ეწოდება. თავისი თავის აუცილებლობა.

299
ნახევარმთვარე

მთვარის კალენდარი: 21 სექტემბერი რისი გაკეთება შეიძლება და რისი არა

0
(განახლებულია 17:58 20.09.2020)
გაეცანით ჩვენს ყოველდღიურ კალენდარს და შეიტყვეთ, რა საქმიანობა იქნება წარმატების მომტანი ამა თუ იმ დღეს ღამის მანათობლის განწყობის მიხედვით.

მთვარეს უზარმაზარი ძალა გააჩნია და დიდი ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია ადამიანებზე, რადგან ყველა კოსმოსურ ობიექტს შორის დედამიწასთან ყველაზე ახლოს იმყოფება.

21 სექტემბერი, ორშაბათი. ამ დღეს მთვარე მართავს. მზარდი მთვარე მორიელის ნიშანშია.

ყველაფერი გამოგივათ, თუ შემოქმედებით აქტიურობას გამოავლენთ და მიზნის მისაღწევად ძალისხმევას არ დაიშურებთ.

მორიელის დღე ძალზე ემოციურია, ადვილად ვლინდება გაღიზიანება, აგრესია, მოუთმენლობა, დეპრესიისადმი მიდრეკილება. ამ დროს, სჯობს, შეზღუდოთ კონტაქტები როგორც ხელმძღვანელობასთან, ისე საქმიან პარტნიორებთან.

მთვარე მორიელში ხელს უწყობს აზრების კონცენტრაციას და ამასთან ზრდის კრიტიკულობას. ეს საუკეთესო პერიოდია ყველაზე სარისკო და სერიოზული გადაწყვეტილებების მისაღებად.

ამ დღეს არ ღირს ახალი საქმეების დაწყება, ახალი ვალდებულებების აღება საკუთარ თავზე, უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საქმეების გაკეთება.

როგორ მოქმედებს მთვარის ფაზები ადამიანის ენერგეტიკაზე>>

რაც შეეხება ურთიერთობებს, ესაა ვნებებისა და არშიყის დრო. მთვარე მორიელში ხელს უწყობს მგზნებარე რომანების დაწყებას, ასევე, ის ურთიერთობებს მყარს საძირკველს უყრის.

მთვარე მორიელში თავის დაღს ასვამს ყველაფერს, მათ შორის ამ დროს დაწყებულ ურთიერთობებს. ეჭვიანობა, დაუსაბუთებელი წყენა თუ ბობოქარი აღტაცება – ეს და ბევრ სხვა რამ ახასიათებს ამ პერიოდს, თან ჭარბად.

რეკომენდებულია სესხის დაბრუნებამ დაწყებული საქმეების დასრულება, თქვენს კომპანიაში რამე სახცის კარდინალური ცვლილების დაწყება – ავეჯის გადაადგილებიდან დაწყებული, ბიზნესის კონცეფციის ცვლილებით დამთავრებული, ახალი ნაბიჯების გადადგმა საქმეების წარმოების მეთოდების შეცვლის ჩათვლით.

არარეკომენდებულია რამის დაკარგვა – ამიტომ სიფრთხილე გმართებთ, ფინანსური საქმიანობა – ფულთან დაკავშირებული საკითხების გადაჭრა სხვა დროისთვის გადადეთ, ახალი საქმეების დაწყება.

არცთუ ხელსაყრელი დღეა მგზავრობისთვის.

თმის შეჭრა, შეღებვა: მორიელის დღეს კარგია თმის შეღებვა, მაგრამ არა მკვეთრად განსხვავებულ ფერში. შეჭრისთვის ნეიტრალური დღეა. თმის შეჭრა უფრო უპრიანი იქნება სუსტი თმისთვის, რადგან ის გაძლიერდება და მტკიცე გახდება.

მანიკურისთვის ნეიტრალური დღეა.

მებაღეობა: შეიძლება სამკურნალო მცენარეების შეგროვება და გამოშრობა, პიკირება, გაზონების შეჭრა, ოთახისა და აივნის მცენარეების მორწყვა, ყვავილებისთვის სასუქის მიცემა, ნაყოფიანი ხეებისა და ბუჩქების შეწამვლა, მოსავლის აღება.

არასასურველია ბოსტნეულისთვის სასუქის მიცემა, ხეების მოჭრა.

0