ნანა ქვარაია

კლასგარეშე საკითხავი მასწავლებლებისთვის: თუ მოსწავლეს დაამარცხებ, გამარჯვებული ვერ გახდები

707
(განახლებულია 18:38 09.03.2020)
როცა ხობის რაიონის სოფელ პირველი ხორგის საშუალო სკოლაში თავის პირველ გაკვეთილზე შევიდა, 21 წლის  იყო.

დღეს ნანა ქვარაია ქალაქ ხობის N2 საჯარო სკოლის დირექტორი და ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელია. მისი სკოლა ერთ-ერთი წარმატებულია მთელ რაიონში. სკოლაში აქტიურად მუშაობს ინტელექტ-კლუბი, რომელიც ყოველ შემოდგომასა და გაზაფხულზე სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფში გამარჯვებულ გუნდს ავლენს. ამის შედეგად მუნიციპალიტეტში ჩატარებულ ინტელექტუალურ კონკურსზე სკოლამ ზედიზედ ხუთჯერ მოიპოვა გამარჯვება. ეროვნულ სასწავლო ოლიმპიადაზე კი გამარჯვებული სკოლების სამეულში მოხვდა. თუმცა ეს არ არის წარმატებების სრული ჩამონათვალი...

ნანა ქვარაია
ნანა ქვარაია

- ქალბატონო ნანა, თქვენი სკოლის მოსწავლეები ხშირად აღწევენ წარმატებებს სხვადასხვა რეგიონულ კონკურსებზე, ამიტომ ლოგიკურია საუბარი დავიწყო კითხვით – როგორია თქვენი წარმატების ფორმულა?

- მასწავლებლობა ძალიან ახალგაზრდამ დავიწყე და იქიდან მოყოლებული დღემდე გამორჩეულად ბედნიერი დღეები ჩემი მოსწავლეების წარმატებებს უკავშირდება. კონკურსები, ოლიმპიადები, ვიქტორინები სკოლის კულტურას უნდა წარმოადგენდეს. თუ აქ ხშირად არ ტარდება სხვადასხვა საინტერესო ღონისძიება, მაშინ ასეთ შედეგს ვერ მიაღწევ. ძალიან დიდი წარმატება გვქონდა კონკურსზე „წიგნების თარო“, ასევე იუსტიციის სამინისტროს ეროვნული არქივის მიერ გამოცხადებულ კონკურსზე „საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა“, საქართველოს მასშტაბით პირველი ადგილი დავიკავეთ. ეროვნული ბიბლიოთეკის მიერ გამოცხადებულ კონკურსზე – მეორე ადგილი, ესეების კონკურსზე რამდენჯერმე საპრიზო ადგილზე გავედით. მოკლედ, ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს. მჯერა, თუ გულით მოეკიდები საქმეს, თუ ყველაფერს გააკეთებ მიზნის მისაღწევად და გვერდში ძლიერი გუნდი გყავს, წარმატება არ დააყოვნებს.

ნანა ქვარაია
ნანა ქვარაია

- როგორ მოსწავლე იყავით და რომელმა მასწავლებელმა იქონია თქვენზე გავლენა?

- ძალიან ბეჯითი მოსწავლე ვიყავი, არ მახსოვს სკოლაში მოუმზადებელი წავსულიყავი, მეც ხშირად ვმონაწილეობდი სხვადასხვა კონკურსში. მახსოვს, როგორ მაღალ დონეზე გვიტარდებოდა სპორტის გაკვეთილები. მე ჰუმანიტარული საგნები უფრო მიზიდავდა და სიამოვნებით ვსწავლობდი, ძალიან ბევრ კლასგარეშე ლიტერატურას ვკითხულობდი. ბალიშის ქვეშ ვმალავდი წიგნებს და კითხვაში ღამეები მითენებია. მაშინ ყველაზე კარგი პროფესია ბიბლიოთეკარი მეგონა, რადგან ამდენი წიგნის გარემოცვაში ყოფნა ბედნიერებად მიმაჩნდა. ჩემზე უდიდესი ზეგავლენა მოახდინა ქართულის მასწავლებელმა ვაჟა ქვარაიამ (ის ბიძაჩემი იყო). არ მახსოვს, მას გაკვეთილზე ხმა აეწია, ყველანი მონუსხული ვუსმენდით. ემოციით დატვირთულებს გვეგონა, რომ თეატრალურ წარმოდგენას ვუყურებდით. გაკვეთილს კი არ გვიხსნიდა, შეიძლება ითქვას, პერსონაჟების განცდებში შევყავდით... რომ არა ვაჟა მასწავლებელი, დღეს მე ქართულის მასწავლებელი არ ვიქნებოდი. არადა, საკუთარი თავი სხვა ამპლუაში ვერც წარმომიდგენია. დღეს ჩემი ყოველი დილა მეექვსე კლასში გაკვეთილით იწყება და იქიდან ენერგიით სავსე და ბედნიერი გამოვდივარ.

ნანა ქვარაია
ნანა ქვარაია

- თქვენი, როგორც მასწავლებლის პირველი გაკვეთილი თუ გახსოვთ როგორი იყო?

- გაკვეთილზე პირველად რომ შევედი, 21 წლის ვიყავი. განაწილებით მოვხვდი ხობის რაიონის სოფელ პირველი ხორგის საშუალო სკოლაში, სადაც არაჩვეულებრივი პედაგოგიური კოლექტივი დამხვდა. პირველი გაკვეთილი მე-11 კლასში ჩავატარე. როცა საკლასო ოთახის კარი მივხურე და მოსწავლეების წინაშე დავრჩი, ჩემ გონებაში წინასწარ დალაგებული ე.წ. „გაკვეთილის გეგმა“ და მოფიქრებული „დავარცხნილი“ ფრაზები სადღაც გაქრა. ჰოდა, გავაბი მათთან საუბარი საკუთარ თავზე, ლიტერატურაზე, ჩემს მოლოდინებსა და მათ ინტერესებზე... ამ დღიდან მოყოლებული დღემდე სამი ათეული წელი გავიდა და არასდროს მქონია ე.წ. „კლასის მართვის“ პრობლემა, არასდროს გამჭირვებია მათი მოსმენა და გაგება, სწავლება, აღიარება და დაფასება. წლების შემდეგ უფრო მივხვდი, რომ ამას გულწრფელი დამოკიდებულებით მივაღწიე. მათ წინაშე არასდროს ვთამაშობ და არასდროს ვტყუი და, რაც მთავარია, მათ იციან, რომ ისინი ძალიან მიყვარს...

ნანა ქვარაია
ნანა ქვარაია

- რომელ სამ რჩევას მისცემდით ახალბედა კოლეგებს?

- მასწავლებლებს ძალიან მარტივ სამ რჩევას მივცემდი: პირველი – ერთნაირად გიყვარდეთ ყველა ბავშვი, სულ ერთია, კარგად სწავლობს თუ არ სწავლობს, ნიჭიერია თუ ზარმაცი, ახირებულია თუ ფხუკიანი, მშვიდია თუ ჰიპერაქტიური; მეორე – არ შეწყვიტოთ სწავლა და თვითგანვითარება, თორემ ეს თქვენი წარმატების დასასრული გახდება. აქვე გეტყვით, რომ დღეს მე უფროსი მასწავლებელი ვარ და მაისის თვეში წამყვანი ვხდები. მესამე რჩევა – გაკვეთილზე რომ შეხვალთ, ხშირად ჩახედეთ ბავშვებს თვალებში, არასდროს ეცადოთ მათი გამოჭერა. გახსოვდეთ, თუ მოსწავლეს დაამარცხებ, ამით გამარჯვებული ვერ გახდები! იყავით მათი მეგობრები, ისინი უღალატო და მართალი ადამიანები არიან...

ნანა ქვარაია
ნანა ქვარაია

- როგორ გესმით ლათინების ფრაზა Non scholae, sed vitae discimus - არა სკოლისთვის, არამედ ცხოვრებისთვის ვსწავლობთ?

- სკოლაში ხდება ადამიანის პიროვნული ფორმირება და როცა საშუალო საფეხურს ამთავრებს მოზარდი, ის ცხოვრების ყოველი გამოწვევისთვის მზად უნდა იყოს, ამიტომ სწორედ ამ თორმეტი წლის განმავლობაში მათ უნდა ჩამოვუყალიბოთ სწორი ღირებულებები, რომ ისინი იყვნენ სამართლიანები, კრიტიკულები, ტოლერანტულები, სამოქალაქო ცნობიერების მქონე, ეროვნული ღირებულებების მატარებელი პიროვნებები გახდნენ. სასწავლო პროცესი მეტად რთული რამეა. როგორია, საინფორმაციო ტექნოლოგიების ამ დონეზე განვითარებულ ეპოქაში გაკვეთილზე მყოფი სხვადასხვა ინტერესის, ხასიათის, ღირებულებების, სოციუმის წარმომადგენელი 20-25 მოსწავლის ყურადღება შენ მიერ ჩატარებული გაკვეთილისკენ წარმართო და მიზანს მიაღწიო? – ურთულესია.

ნანა ქვარაია
ნანა ქვარაია

- თავად როგორ აღწევთ მიზანს?

- გაკვეთილზე, რაც უნდა მაღალ მეცნიერულ დონეზე ჩაუტარო მათ ლექცია და ისინი მუდამ პასიური მსმენელის პოზიციაში დატოვო, ამით მიზანს ვერ მიაღწევ. ამიტომ გაკვეთილი უნდა იყოს ინტერაქტიური, საგაკვეთილო პროცესის ცენტრში მოსწავლე უნდა იყოს. წარმოიდგინეთ, რომ მე, ქართულის მასწავლებელმა ერთი საგანი კი არ უნდა ვასწავლო მათ, არამედ ამა თუ იმ ნაწარმოების მიმართ საკუთარი დამოკიდებულება გამოვუმუშავო. ვასწავლო კრიტიკული აზროვნება, არგუმენტირებული მსჯელობა, საკუთარი პოზიციის დაცვა, სწორი ღირებულებების ჩამოყალიბება. რაც მთავარია, ამ ცივ და გულგრილ სამყაროში ვასწავლო ის, რომ შეძლონ ბოლომდე დარჩნენ ადამიანებად...

ნანა ქვარაია
ნანა ქვარაია

- რა არ ეპატიება მასწავლებელს?

- მასწავლებელი ძალით ვერ გახდები და თუ ძალით მასწავლებელი ხარ, დაიტანჯები. მასწავლებელს არ ეპატიება, რომ საგანი კარგად არ იცოდეს, მასწავლებელს არ ეპატიება, რომ სწავლა და თვითგანვითარება შეწყვიტოს, არ ეპატიება, რომ ბავშვები არ უყვარდეს. თუ ნამდვილად მასწავლებელი ხარ, ბოლომდე იხარჯები, მაშინ შენი საქმე ბედნიერებას განიჭებს... როცა ქუჩაში შენი კურსდამთავრებულები შეგხვდებიან და მათ თვალებში საოცარ სიყვარულს ამოიკითხავთ, მერწმუნეთ, მათ მიმართ გაცემული შენი სიყვარული არასოდეს დაგეკარგებათ. შენი ყველაზე დიდი შემფასებლები მოსწავლეები არიან, მათ კი არაფერი ეშლებათ.

- ერთხელ სკოლაში...

- ერთხელ გაკვეთილზე მოსწავლე მიყვება სტრიქონიდან სტრიქონზე გადატანის წესებს და მეუბნება: „ერთმარცვლიანი სიტყვა, რაც არ უნდა დიდი იყოს, არ გადაიტანება, მაგალითად, „დაცაბუკურუჭა“. ვერაფრით მივხვდი, რას მეუბნებოდა და სამჯერ გავამეორებინე. თურმე მთელი დღე მოანდომა ამ ერთმარცვლიანი სიტყვებისგან შემდგარი „მონსტრის“ დამახსოვრებას. როგორი დასამახსოვრებელი სიტყვაა – ეხუმრებით?! ყველა კურიოზი ჩემ ჩქარ ბუნებასთან და უჩვეულოდ სწრაფ ტემპთანაა დაკავშირებული. მოსწავლეებმა ასეთი ანეკდოტიც კი მომიგონეს: ნანა მასწავლებელს ტაქსის მძღოლმა გაუჩერა, მაგრამ მანქანაში არ ჩაჯდა, მძღოლს კი მიზეზად უთხრა – მეჩქარებაო!..

- რომელ რჩევას გაატანდით ბავშვებს დიდ გზაზე?

- რჩევის სახით მათ ვეტყვი, რომ ადამიანს აქვს უსაზღვრო შესაძლებლობები, საოცრად უსაზღვრო, თუ ის მოინდომებს, ყველაფერი გამოუვა. თუ იფიქრებს, ვერასდროს შევძლებო, სინამდვილეშიც ვერაფერს მიაღწევს. ამიტომ ყოველი საქმის დაწყების წინ საკუთარ თავს უნდა შევძახოთ: “მე ეს შემიძლია!“

 

707
ლელა სარიშვილი

კლასგარეშე საკითხავი პედაგოგებისთვის: მადლობას ვუხდი უფალს, რომ მასწავლებელი მქვია...

1167
(განახლებულია 21:18 26.02.2021)
„მიხარია, როცა გაკვეთილზე ჩემი მოსწავლეების სითბოთი და სიყვარულით სავსე თვალები შემომციცინებს“ – ეს სუფსელი პედაგოგის ლელა სარიშვილის სიტყვებია...

თავდაპირველად პედაგოგობა გრიგოლეთში დაწყებითი კლასის მოსწავლეებისთვის მათემატიკის სწავლებით დაიწყო. შემდეგ იყო სასულიერო სემინარია და რელიგიის მასწავლებელი გახდა. იყო სუფსის კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელიც და მისი ინიციატივით არაერთ საქველმოქმედო ღონისძიებას ჩაეყარა საფუძველი.

საბოლოოდ ბავშვობის ოცნება აისრულა – ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი გახდა და ამჟამად საყვარელ საგანს წყალწმინდის სკოლის ბავშვებს ასწავლის.

ლელა სარიშვილი
ლელა სარიშვილი

- ქალბატონო ლელა, როგორი მოსწავლე იყავით თავად და პედაგოგის პროფესია ბავშვობის ოცნება იყო თუ დრომ მოიტანა?

- კარგი მოსწავლე ვიყავი. ძალიან მიყვარდა კლასგარეშე ლიტერატურის კითხვა და სკოლიდან დაბრუნებული ლიტერატურის კითხვას გაკვეთილების შესწავლამდე შევუდგებოდი ხოლმე. როცა საღამოს სამსახურიდან დაბრუნებული დედა ან მამა ცხრილის მიხედვით ყველა გაკვეთილს ჩაიბარებდა, მეორე დღის გაკვეთილების შესწავლას ვიწყებდი. მერე გადავშლიდი საკუთარ საკლასო ჟურნალს, ვითომ გაკვეთილს ვხსნიდი, „ვაყოლებდი“ მოსწავლეებს და ხან ერთი მასწავლებლის როლს ვთამაშობდი, ხან მეორისას და ცოდნასთან ერთად დიდ სიამოვნებასაც ვიღებდი.

ბავშვობიდან ვოცნებობდი გავმხდარიყავი პედაგოგი და ბედნიერი ვარ, რომ ეს ოცნება ავიხდინე.

თბილისის ტექნიკურ უნივერსიტეტში ინჟინერ-პედაგოგის დიპლომის მიღების შემდეგ ერთი წელი ვიმუშავე ჩემი რაიონის კოლეჯში, შემდეგ, 1992 წლიდან – გრიგოლეთის დაწყებით კლასში მათემატიკის მასწავლებლად.

მოსწავლეებთან ერთად
მოსწავლეებთან ერთად

- სასულიერო სემინარიაც დაამთავრეთ...

- 1995 წელს სწავლა განვაგრძე ბათუმის სასულიერო სემინარიაში. მაშინ სემინარიის რექტორი მეუფე დიმიტრი იყო. მისი ლოცვა-კურთხევით ხშირად ჩამოვდიოდი მშობლიურ სკოლაში და გაკვეთილების შემდეგ მოსწავლეებს ვუტარებდი რელიგიის გაკვეთილებს. შემდეგ რელიგია, როგორც საგანი შემოვიდა სკოლაში და მას 2020 წლამდე ვასწავლიდი. 2020 წლის იანვრიდან, განათლების სამინისტროს გადაწყვეტილებით, სკოლებში რელიგიის სწავლება შეწყდა. აღსანიშნავია, რომ წლების განმავლობაში მხოლოდ სუფსის საჯარო სკოლა ინარჩუნებდა რელიგიის ისტორიის საათებს.

მეგობართან ერთად
მეგობართან ერთად

- იყო 21-ე საუკუნის თაობის მასწავლებელი – არც ისე ადვილია, მაგრამ ალბათ გაცილებით რთულია მათ რელიგია ასწავლო და ღმერთის არსი განუმარტო...

- მეტად საპასუხიმგებლო იყო რელიგიის გაკვეთილის ჩატარება, რადგან გაკვეთილზე მართლმადიდებელი ქრისტიანი ბავშვების გარდა სხვა სარწმუნოების მოსწავლეებიც ისხდნენ. რაც შეეხება ღმერთის არსს, პირველ გაკვეთილზე ბავშვებს დაფაზე მზეს ვუხატავდი და ვეუბნებოდი, რომ ღმერთი – წმინდა სამებაა და ის ისევე განუყოფელია, როგორც მზე, მზის სხივი, სინათლე და სითბო, რომელიც მზის სხივს დედამიწაზე ჩამოაქვს. ის სიცოცხლეს ანიჭებს ყველაფერს. მზის დისკო – მამა ღმერთია, სხივი – ძე ღმერთი, სინათლე და სითბო – სულიწმინდა. ამის მერე ვუხსნიდი, რომ დედამიწაზე, მართლმადიდებელი ქრისტიანების გარდა, ცხოვრობენ სხვა სარწმუნოების მიმდევრები: მაჰმადიანები, იუდეველები, ინდუიზმის მიმდევრები... შემდეგ სიკეთესა და კაცთმოყვარეობაზე ვესაუბრებოდი. ვიცი, რომ ჩემს მოსწავლეებს ძალიან სწყდებათ გული, რომ რელიგიის გაკვეთილი აღარ უტარდებათ. ჩვენ ათი წლის მანძილზე ვიღებდით მონაწილეობას საპატრიარქოსთან არსებული ახალგაზრდული ცენტრის მიერ გამოცხადებულ ინტელექტუალურ კონკურსში „ჩვენ ვსწავლობთ ბიბლიას".

მეგობართან ერთად
მეგობართან ერთად

- ვიცი, რომ თქვენ აისრულეთ დიდი ხნის ოცნება და დღეს ქართულის მასწავლებელი ხართ...

- ეს იყო 2019 წლის ზაფხულში, როცა მასწავლებლის პროფესიული განვითარების სქემამ საშუალება მომცა, რომ გამოცდა ჩამებარებინა როგორც პროფესიულ უნარებში, ასევე ამეხდინა ბავშვობის ოცნებაც და ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი გავმხდარიყავი. როცა გამოცდები ჩავაბარე, იმ დროს წყალწმინდის საჯარო სკოლამ ქართულის მასწავლებლის ვაკანსია გამოაცხადა. მადლობა სკოლის დირექციას, ქალბატონ ნანი ჯიქიასა და რუსუდან ზოიძე-მეგრელიშვილს, რომ ქართულის მასწავლებლად ამიყვანეს და სამი კლასი ჩამაბარეს. ჩემი მშობლიური სუფსის საჯარო სკოლის შემდეგ, ცოტაც არ იყოს, წარმოუდგენლად მეჩვენებოდა სხვა სკოლის მასწავლებელი ვყოფილიყავი, მაგრამ, ღვთის შეწევნით, ახლა მეორე სოფელში დიდი სიყვარულით მივიჩქარი. მიხარია, როცა გაკვეთილზე ჩემი მოსწავლეების სითბოთი და სიყვარულით სავსე თვალები შემომციცინებს.

ლელა სარიშვილი კოლეგებთან ერთად
ლელა სარიშვილი კოლეგებთან ერთად

- წლების განმავლობაში თქვენ სუფსის კულტურის სახლის დირექტორიც იყავით, რით იყო ის დრო გამორჩეული? 

- კულტურის სახლის დირექტორი 2008-2019 წლებში ვიყავი და ეს ჩემი ცხოვრების მნიშვნელოვანი პერიოდია. დირექტორის თანამდებობა საკუთარი ნებით დავტოვე, რადგან არჩევანის წინაშე დავდექი და ბავშვობის ოცნებამ სძლია. იმ დროს ხშირად ვატარებდით საქველმოქმედო ღონისძიებებს კულტურის სახლის გვერდით არსებული ყოველთა წმინდას ტაძრის სარემონტო სამუშაოების ხელშესაწყობად, ასევე სოციალურად დაუცველი ოჯახების ბავშვებისა თუ ავადმყოფი ბავშვების დასახმარებლად. ერთ-ერთ ასეთ საქველმოქმედო ღონისძიებაში კულტურის სახლის თანამშრომლებისა და თანაკლასელების თანადგომით რაიონის სკოლებმა და საზოგადოების გარკვეულმა ნაწილმა მიიღეს მონაწილეობა. მახსოვს, 17 წლის გოგონას, ქეთი სურმანიძეს როგორ ვაგრძნობინეთ, რომ მარტო არ იყო და მშობლების გარდა მასზე ჩვენც ვზრუნავდით. სცენაზე თვალცრემლიანი ქეთი იდგა და მადლობას იხდიდა თანადგომის გამო, რომელმაც იმის იმედი დაუბრუნა, რომ ყველაფერი კარგად იქნებოდა.

ლელა სარიშვილი გაკვეთილზე
ლელა სარიშვილი გაკვეთილზე

- რაიმე განსხვავებული გზით ხომ არ ცდილობთ, რომ თქვენმა მოსწავლეებმა ლიტერატურა შეისწავლონ და შეიყვარონ?

- მოსწავლეებმა ესა თუ ის ნაწარმოები უკეთ რომ გაიგონ, საამისოდ მათი გმირების ხასიათს უნდა ჩაწვდნენ. ამიტომ რომელიმე ლიტერატურული ნაწარმოების განხილვის დროს კონკრეტულ პერსონაჟზე ვმსჯელობთ. მოსწავლეებს ვთავაზობ, გაიხსენონ საკუთარი ამბავი - მსგავსი რამ ჩვენც ხომ არ გადაგვხდენია? როგორ მოვიქცეოდით მსგავსს სიტუაციაში? დიდ ყურადღებას ვუთმობ კლასგარეშე ლიტერატურას, გამოცხადებული გვაქვს კონკურსი „ყველაზე კარგი მკითხველი". წაკითხული მოთხრობების შემდეგ ერთმანეთს შთაბეჭდილებებს ვუზიარებთ, ვწერთ თავისუფალ თხზულებებს, ესეებს და ერთმანეთს ვაცნობთ.

ლელა სარიშვილი მეგობართან ერთად
ლელა სარიშვილი მეგობართან ერთად

- გაკვეთილი თქვენთვისაც თავისებური სცენაა?

- ასეა. გაკვეთილიც ერთგვარი სცენაა, სადაც მოსწავლეთა სახით სხვადასხვა მაყურებელი გიცქერის და გისმენს და ეს სპექტაკლი მათთვის საინტერესოდ უნდა „ითამაშო“. ყველა ბავშვში უნდა მოძებნო ის კეთილი მარცვალი, რომელიც ყველაზე სუსტ მოსწავლესაც აგრძნობინებს, რომ მას მეტი შეუძლია. აუცილებელია, რომ კლასში სუფევდეს ჰარმონია, ურთიერთპატივისცემა და ბავშვებს ერთმანეთის ნიჭის დანახვა და აღიარება შეეძლოთ.

რთული, მეტად რთული და საპასუხისმგებლოა, რომ კარგი მასწავლებელი იყო. ღვთის შეწევნით, მუხლჩაუხრელი ვშრომობ, რომ ყველა გაკვეთილი განსხვავებულად საინტერესო, სახალისო და შემოქმედებითი იყოს. მუხლზე დაჩოქილი ვუხდი მადლობას უფალს იმისთვის, რომ მასწავლებელი მქვია...

 

1167
ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამოსი

მინანქარში გაცოცხლებული „ვეფხისტყაოსანი", ანუ რა ხდება, როცა ხელოვნება სულის ნაწილი ხდება

145
(განახლებულია 19:32 26.02.2021)
დიზაინერი ნათია არველაძე არაერთი უნიკალური, ძალზე შთამბეჭდავი კოლექციის ავტორია და თითოეული პროექტით ისტორიას აცოცხლებს.

მისი ერთ-ერთი განსაკუთრებული პროექტია „ვეფხისტყაოსნის“ თემაზე შესრულებული მინანქრის სამკაული, რომელსაც საზოგადოებაში რეზონანსული გამოხმაურება მოჰყვა. გარდა ამისა, ქალბატონი ნათია მუშაობს ტანსაცმლის დიზაინზე. მისი ყველა ნამუშევარი არის ექსკლუზიური და არასოდეს მეორდება.

ნათია არველაძე
ნათია არველაძე

- გაეცანით ჩვენს მკითხველს...

- ჩემი ინტერესი ხელოვნების მიმართ ადრეულ პერიოდში გამოვლინდა. ხატვა, აქსესუარები, ტანსაცმელი - ყოველთვის მიტაცებდა. ამიტომაც ჩავაბარე თბილისის სახელწიფო სამხატვრო აკადემიაში, შემდეგ კი უნივერსიტეტში, ხელოვნების ისტორიის ფაკულტეტზე. თავისი თვითმყოფადობით ქართული კულტურა ყოველთვის აღფრთოვანებას იწვევდა ჩემში. მსურდა თვითონ შემექმნა რაღაც, რითიც გამოვხატავდი ჩემს დამოკიდებულებას და სიყვარულს. ასე გაჩნდა ქართულ ბაზარზე ბრენდი „მართა“, რომელიც უკვე 12 წელია არსებობს.

ნათია არველაძე
ნათია არველაძე

- სამკაულების შექმნით როდის დაინტერესდით? როგორ შეისწავლეთ და რამდენად საინტერესო იყო ეს პროცესი თქვენთვის?

- სამკაული ყოველთვის მაინტერესებდა, თუმცა იმისთვის, რომ კოლექცია შექმნა, საკმაო ცოდნა, თანხები და რისკია საჭირო. 2016 წელს მონაწილეობა მივიღე თბილისის მოდის კვირეულში და ასე შეიქმნა პირველი და ჩემთვის უსაყვარლესი კოლექცია ტანსაცმლისა და სამკაულის, რომლის ინსპირაცია იყო ქართველ მეფეთა შესამოსელი და უძველესი ოქრომჭედლობა. სამკაული შევასრულეთ ურთულესი ტექნიკით, რომელიც თვითონ მოვიფიქრე. ამ ყველაფერს დიდი შრომა და ნებისყოფა სჭირდებოდა, რაშიც გვერდით მედგა ჩემი ატელიეს არაჩვეულებრივი პროფესიონალთა გუნდი. ეს იყო რაღაც დიდი და საინტერესო გზის დასაწყისი.

ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამოსი
photo: courtesy of Atelier MARTA
ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამოსი

- რა ტექნიკით ქმნით სამკაულს და რა ეტაპებს გადიხართ, სანამ ნივთი დასრულებულ სახეს მიიღებს?

- დროთა განმავლობაში გადავედი მინანქრის ტექნიკაზე, რომელსაც გამოხატვის მეტი შესაძლებლობები აქვს.

ჩემთვის მთავარია იდეა, რომელიც შთამაგონებს, აღმაფრთოვანებს, მიკარგავს მოსვენებას და ტვინში იწყება სრული ქაოსი და ამ ქაოსიდან ნელ-ნელა ჩნდება, იკვეთება ფორმები, რასაც შინაგანად ვგრძნობ. ესკიზებს ვქმნი მანამდე, სანამ არ გამოიძერწება სასურველი ფორმა. შემდეგ მოდის უკვე შესრულების ტექნიკური მხარე, რაც ასევე რთული და საინტერესოა.

ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამკაული
ვეფხისტყაოსნის თემაზე შექმნილი სამკაული

- თქვენთვის, როგორც ქალისთვის, რასთან ასოცირდება ლამაზი სამკაული?

- ლამაზი სამკაული ისაა, რომელსაც იხდენს ადამიანი, რომელიც ორგანულადაა შერწყმული ხასიათთან, ინდივიდუალურობასთან.

ზოგადად, სამკაული, ჩემი აზრით, ესაა თვითგამოხატვის საუკეთესო საშუალება. სამკაულით შეიძლება გახდე რომანტიკულიც, მეოცნებეც, ვინტაჟურიც და რევოლუციონერიც.

ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამკაული
ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამკაული

- ყველაზე რთული და საპასუხისმგებლო ნამუშევარი გაიხსენეთ...

- ერთ-ერთ რთულ ნამუშევრად ჩემს შემოქმედებაში მივიჩნევ კოლექციას „ვეფხისტყაოსანი", რომელზეც ვიმუშავე საკმაოდ მოკლე დროში და შევქმენი სცენები ნაწარმოებიდან. ეს იყო ძალიან საპასუხისმგებლო, რადგან ფაქტიურად პირველად ხდებოდა „ვეფხისტყაოსნის" დასურათება სამკაულში. საკმაოდ დიდი მოწონება ხვდა წილად და, ვფიქრობ, ადრე თუ გვიან ისევ მივუბრუნდები ამ თემას.

ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამოსი
ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამოსი

- სამკაულის გარდა ქმნით ტანსაცმლის დიზაინს. რით არის თქვენი სამოსი გამორჩეული და იგრძნობა თუ არა ნამუშევრებში თქვენი ხელწერა?

- თავიდან, როდესაც ტანსაცმლის შექმნა დავიწყე, ესეც ქართულ კულტურასთან იყო დაკავშირებული. მსურდა ტაძრის კედლებზე გამოსახული მეფეთა და დიდებულთა შესამოსელი თანამედროვე სახით და დიზაინით გადმომეცა. ძალიან შთამბეჭდავი გამოვიდა. მაგრამ ასეთი ნამუშევრები სპეციფიკურ მიდგომას მოითხოვს, ვიწრო წრეზეა გათვლილი და შესრულებაც ძვირადღირებულია. ამიტომ, სამწუხაროდ, ხშირად ვერ ვქმნი.

ჩემს ატელიეში ამჟამად ფუნქციონირებს მუდმივი „შოურუმი“, სადაც ჩვენს მომხმარებელს ვთავაზობთ სხვადასხვა თანამედროვე სტილის სამოსს. შესრულებულია უმაღლესი ხარისხით, რაც დღეს საკმაოდ იშვიათია.

ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამკაული
ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამკაული

- რთული იყო ქართულ ბაზარზე სახელის მოხვეჭა და თავის დამკვიდრება? რა სირთულეების დაძლევა მოგიხდათ?

- ქართულ და ნებისმიერ ბაზარზე თავის დამკვიდრება – ესაა ურთულესი გზა. მთავარია მიზნისკენ სწრაფვა, დაუღალავი შრომა, უწყვეტი ძალისხმევა, მიზანსწრაფულობა. არაერთგზის მოგვიწევს გავიაროთ სირთულეების ქარცეცხლში და სწორედ მაშინ არ უნდა დანებდე. ესაა წარმატების გასაღები. დღეს, როცა წარსულს გადავხედავ, ვფიქრობ, რა ძალით ვუმკლავდებოდი ამ გამოწვევებს. მაგრამ მგონია, ესაა ყველაზე ძლიერი განცდა - სურვილი თვითგამოხატვისა. მერე რაღაცნაირად თავისთავად მოდის ინტერესიც და წარმატებაც.

ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამკაული
ნათია არველაძის დიზაინით შექმნილი სამკაული

- სამომავლოდ რა გეგმები გაქვთ?

- ამჟამად ვმუშაობ სამკაულის ახალ კოლექციაზე, წესით, საკმაოდ საინტერესო უნდა გამოვიდეს, რადგან შესრულების მხრივაც გარკვეული სიახლეები იქნება.

 

145
კორონავირუსის ეპიდემია

COVID-19-ის ერთი წლის ქრონიკა და ინფიცირებული ეკონომიკის ანამნეზი...

0
(განახლებულია 10:04 01.03.2021)
რატომ და როგორ იზრდებოდა საქართველოში კოვიდინფიცირებულთა რაოდენობა... ერთი წლის ქრონიკა ციფრებში... დაუშვა თუ არა მთავრობამ შეცდომა, როცა შეზღუდვების შემსუბუქებისა და ეტაპობრივად მოხსნის გადაწყვეტილება მიიღო და ბოლოს, რა დაღი დაასვა COVID-19-მა ქვეყნის ეკონომიკას?

სამსონ ხონელი

ერთი წელი გავიდა, რაც მთავრობის კანცელარიაში გამართულ ბრიფინგზე ოკუპირებული  ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრმა ეკატერინე ტიკარაძემ გვაუწყა, რომ საქართველოში COVID-19-ით ინფიცირების პირველი შემთხვევა ლაბორატორიულად დადასტურდა... ვფიქრობ, ურიგო არ იქნება, განვლილ პერიოდს კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი, ვნახოთ, როგორი იყო ვირუსის გავრცელების დინამიკა, რა კონკრეტული ნაბიჯები გადადგა სახელმწიფომ უხილავ მტერთან საბრძოლველად და რაც მთავარია, როგორ აისახა COVID-19-ის პანდემია ქვეყნის ეკონომიკაზე.

ამთავითვე უნდა ითქვას, მთავრობამ ეპიდემიოლოგების რეკომენდაციები გაითვალისწინა და COVID-19-თან საბრძოლველად მზადება ჯერ კიდევ 2019 წლის დეკემბერში დაიწყო და მომდევნო წლის იანვრის თვის ბოლოს ვირუსის გავრცელების პრევენციის სამოქმედო გეგმა დაამტკიცა, 29 იანვარს ჩინეთთან, ხოლო 23 თებერვალს ირანთან საჰაერო მიმოსვლა შეაჩერა.

მას შემდეგ, რაც COVID-19-მა საქართველომდეც მოაღწია, მარტის დასაწყისში სკოლებსა და უმაღლეს სასწავლებლებში სასწავლო პროცესი შეწყდა, დაიხურა საბავშვო ბაღებიც. მარტის პირველ კვირაში იტალიასთან ავიამიმოსვლა აიკრძალა, ხოლო მაღალი გავრცელების ზონის ქვეყნებიდან ჩამოსულ მოგზაურებს ორკვირიანი კრანტინი და თვითიზოლაცია დაუწესდა.

მარტის თვის მეორე დეკადაში ნებისმიერი უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის საზღვარი ჩაიკეტა. ამავე პერიოდში დაიხურა სამთო კურორტები, აიკრძალა სამარშუტო ტაქსების მოძრაობა, დაიხურა ყველა ტიპის ბაზრობები და სავაჭრო ცენტრები. 21 მარტს კი საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. აიკრძალა ათ ადამიანზე მეტის შეკრება და შესაძლო დარღვევევბზე საკმაოდ მაღალი ჯარიმა დაწესდა - ფიზიკური პირებისთვის 3000 ლარი, იურიდიული პირებისთვის 15 000 ლარი.

31 მარტს საყოველთაო კარანტინი გამოცხადდა. აიკრძალა საქალაქთაშორისო და ყველა სახის მუნიციპალური ტრანსპორტი. მგზავრობა ნებადართული დარჩა მხოლოდ კერძო ავტოობილებით, მათ შორის ტაქსით. საღამოს 21:00 საათიდან დილის 06:00 საათამდე კომენდანტის საათი გამოცხადდა, ხოლო დიდ ქალაქებში საკონტროლო-გამშვები პუნქტები მოეწყო. აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით სასაფლაოები ჩაიკეტა. ამავე პერიოდიდან დახურულ სივრცეში პირბადის ტარება სავალდებულო გახდა.

აპრილის თვის ბოლოს მკაცრი შეზღუდვების ეტაპობრივი მოხსნა დაიწყო, თუმცა საგანგებო მდგომარეობა მაისის თვის ბოლომდე გახანგრძლივდა. ამავე პერიოდში ხალხის რჩეულებმა „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“ კანონში ცვლილებები შეიტანეს. მთავრობას თითქმის იგივე უფლებები მიენიჭა, რაც საგანგებო მდგომარეობის დროს, იმ განხვავებით, რომ პრეზიდენტისა და პარლამენტის თანხმობა უკვე საჭირო აღარ იყო. კანონის მოქმედების ბოლო ვადა 15 ივლისით განისაზღვრა, თუმცა ის ჯერ მიმდინარე წლის 1 იანვრამდე, ბოლოს კი 1 ივლისამდე გახანგრძლივდა.

ზაფხულის თვეებში, სავარაუდოდ ტურისტული სეზონის გადასარჩენად, შეზღუდვების დიდი ნაწილი უკვე მოხსნილი იყო... 2020 წლის 31 აგვისტოს მდგომარეობით ინფიცირების სულ 1487 და გარდაცვალების 19 შემთხვევა დაფიქსირდა... ეს მოსახლეობის რაოდენობის გათვალისწინებით, მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი იყო... ეპიდემიოლოგთა დიდი უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ საშემოდგომოდ ინფიცირების რაოდენობის მატება სწორედ საზაფხულოდ კოვიდრეგულაციების შემსუბუქების შედეგია...

სექტემბრის ბოლოს COVID-19-ით ინფიცირებულთა საერთო რაოდენობამ 6192-ს მიაღწია... ზუსტად ერთი თვის შემდეგ ეს მაჩვენებელი ორმოცი ათასს მიუახლოვდა... ინფიცირების შემთხვევათა რაოდენობამ პიკს ნოემბერ-დეკემბერში მიაღწია. თუ გიორგობისთვის ბოლოს ქვეყანას 136.000-მდე კოვიდინფიცირებული ჰყავდა, გასული წლის ბოლოს მათი რაოდენობა 227.000-მდე გაიზარდა.

მთავრობა იძულებული გახდა, ოქტომბრიდან შეზღუდვები ისევ გაემკაცრებინა... პირბადე გარე სიცრცეშიც სავალდებულო გახდა. ნოემბრის პირველი დეკადის ბოლოს გადაადგილება 21:00 საათიდან 05:00 საათამდემდე აიკრძალა. კომენდატის საათის გამოცხადებიდან მალევე, 28 ნოემბრიდან ქვეყანა კიდევ ერთხელ ჩაიკეტა ანუ ლოქდაუნი მეორედ გამოცხადდა... აქვე, მოგახსენებთ, რომ 2020 წლის 21 მარტიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით კოვიდრეგულეციების დარღვევის გამო თითქმის 37 მილიონი ლარის ჯარიმა გამოიწერა...

დარწმუნებული ვარ, მკითხველს კარგად მოეხსენება, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ახლადდამტკიცებულმა ირაკლი ღარიბაშვილმა სულ სამიოდე დღის წინათ საზოგადოებას კოვიდრეგულაციების ეტაპობრივად მოხსნის გეგმა გააცნო... გარკვევით ითქვა ისიც, რომ თუ მოსახლეობა პირბადის ტარებისა და დისტანციის დაცვის წესს გაითვალისწინებს, ქვეყანა თანდათან ცხოვრების ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდება. როგორ აისახება შეზღუვების მორიგი მოხსნა ეპიდემიოლოგიურ ვითარებაზე, ამას დრო გვიჩვენებს, მანამდე კი საზოგადოებაში არ წყდება დისკუსია − როდიდან და რა სახის რეგულაციები უნდა დაწესებულიყო, როგორია კოვიდშეზღუდვების ეფექტი ეპიდსიტუაციაზე და მისი ნეგატიური ზემოქმედების ხარისხი ეკონომიკაზე.

არახალია, ეკონომიკური მდგომარეობა მძიმეა... თანმიმდევრულად მივყვეთ და რამდენიმე პარამეტრი მიმოვიხილით...

მთლიანი შიდა პროდუქტი − გასულ წელს ქვეყანაში ეკონომიკური ვარდნის მაჩვენებეელი 1994 წლიდან მოყოლებული ყველაზე უარესი, 6.1 პროცენტი იყო, რაც მსოფლიოში მთლიანი შიდა პროდუქტის შემცირების მაჩვენებელს 2.1 პროცენტით აღემატება. არასახარბიელოა მიმდინარე წლის პროგნოზიც. მართალია, ბიუჯეტი 4.3 პროცენტიან ეკონომიკურ ზრდაზე დაიგეგმა, ხოლო ეროვნული ბანკის შეფასებით, მიმდინარე წელს მთლიანი შიდა პროდუქტი 4 პროცენტით უნდა გაიზარდოს, მაგრამ ფაქტია, რომ ახალი წლის პირველი თვე ეკონომიკის 11.5 პროცენტიანი შემცირებით დასრულდა. 

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები − სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს გასული წლის საბოლოო შედეგები ჯერ არ გამოუქვეყნებია და ჩვენც ისღა დაგვრჩენია პირველი სამი კვარტალის მონაცემებით ვიხელმძღვანელოთ. ამ პერიოდში საქართველოში 719 მილიონი ამერიკული დოლარის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია განხორციელდა, რაც 2019 წლის ანალ0გიურ პერიოდთან შედარებით 24 პროცენტით ნაკლებია და ბოლო ათი წლის ყველაზე ცუდი მაჩვენებელია.

საგარეო ვაჭრობა − გასულ წელს საგარეო სავაჭრო ბრუნვა შემცირდა, კერძოდ, ექსპორტი 11.1 პროცენტით, ხოლო იმპორტი − 16.6 პროცენტით  შემცირდა. ანალიტიკოსთა შეფასებებით, იმპორტის შედარებით უფრო დიდი მოცულობით შემცირება, მისი ადგილობრივი ნაწარმით ჩანაცვლებამ კი არა, ნავთობზე ფასების ვარდნამ და მსყიდველობითუნარიანობის კლებამ განაპირობა.

ფულადი გზავნილები − გასული წლის განმავლობაში საქართველოში საზღვარგარეთიდან რეკორდული ოდენობის − 1.886 მილიარდი დოლარის ფულადი გზავნილი განახორციელდა, რაც 2019 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.8 პროცენტით მეტია, ხოლო მიმდინარე წლის იანვარში ეს მაჩვენებელი გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 19 პროცენტით გაიზარდა. ანალიტიკოსთა შეფასებით, COVID-19-ის პანდემიისა და ეკონომიკური კრიზისის ფონზე, როდესაც საგარეო ვაჭრობაც შემცირდა, ინვესტიციების მოცულობაც, ტურიზმიც და პრაქტუკულად ყველა სხვა ეკონომიკური აქტიობა, უცხოეთიდან საქართველოში ფულადი გზავნილების ზრდაში გარკვეული როლი მისმა ბოლომდე გაოფიციალურებამაც შეასრულა. სატრანსპორტო მიმოსვლის აკრძალვის გამო, ემიგრანტებმა თანხის ახლობლისთვის ხელზე გატანების საშუალება დაკარგეს. ფულადი გზავნილები კონკრეტულ ადრესატამდე საბანკო სისტემის გავლით მიდიოდა და შესაბამისად, მარტივად აღრიცხვადიც იყო...

ტურიზმი − არავის გაუკვირდება, სფეროდან შემოსავალი ფაქტობრივად განულდა. სექტორი 2000-იანი წლების მაჩვენებლებს დაუბრუნდა.   

უმუშევრობა − გასული წლის მეოთხე კვარტალში უმუშევრობა 3.8 პროცენტით გაიზარდა და 20.4 პროცენტი შეადგინა, რაც 2018 წლის პირველი კვარტალის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. დასაქმებულთა საერთო რაოდენობა 1.197 მილიონს დაუბრუნდა რაც შვიდი წლის წინანდელი მაჩვენებელია.  

ეროვნული ვალუტა − თავისი არსებობის მეოთხედსაუკუნოვანი ისტორიის განმავლობაში ლარის კურსი დოლართან მიმართებაში პირველად გასცდა სამიან ნიშნულს. გასულ წელს ლარი საშუალოდ 16 პროცენტით გაუფასურდა.

და ბოლოს, სიღარიბისა და უკიდურესი სიღარიბის ზუსტი სტასტისტიკა უცნობია, მაგრამ ცნობილია, რომ გასულ წელს სოციალური დახმარების მიმღებ პირთა რაოდენობა თითქმის 100.000-ით გაიზარდა და ნახევარ მილიონს გადააჭარბა.

ასეთია COVID-19-ის ერთი წლის არასრული სტატისტიკა... ვნახოთ, რა იქნება კიდევ ერთი წლის შემდეგ... შეძლებს თუ არა საქართველო დროულად დაიწყოს ვაქცინაციის პროცესი, გაუსწორდეს პანდემიას, დაამარცხოს უხილავი მტერი და დაუბრუნდეს ცხოვრების ჩვეულ რიტმს... მანამდე კი, სხვა რა დაგვრჩენია, გავიკეთოთ პირბადე, დავიცვათ დისტანცია და ხშირად დავიბანოთ ხელები...

 

0