ნატოს წევრი ქვეყნების ხომალდები

„ყველაფერი ამისკენ მიდიოდა“: ნატოში შავი ზღვის საკითხი განსაზღვრეს

42
(განახლებულია 19:52 12.07.2021)
საზღვაო საზღვრების დარღვევა, ანტირუსული მიმართულების წვრთნები და მოკავშირეების იარაღით მხარდაჭერა — ბრიტანულ ხომალდ Defender-თან დაკავშირებული ინციდენტის შემდეგ, ბოდიშის ნაცვლად, ახალი მუქარები ისმის.

ნიკოლაი პროტოპოპოვი

ნატოში მკაფიოდ მიანიშნეს: ალიანსი შავი ზღვიდან არ გავა. უფრო მეტიც, კიდევ უფრო გააძლიერებს ყოფნას და განაგრძობს პროვოკაციებს რუსეთის ტერიტორიულ წყლებში. 

დაპირება ტრიბუნებიდან 

სამხრეთ კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში ნატოს გენერალური მდივნის სპეცწარმომადგენელ ჯეიმს აპატურაის თქმით, ალიანსი შავი ზღვის რეგიონში მოკავშირეებისა და პარტნიორების მხარდასაჭერად რჩება.  

„ნატოს აქვს მკაფიო პოზიცია, როდესაც საქმე ეხება თავისუფალ ნაოსნობას და იმას, რომ ყირიმი — ეს უკრაინაა და არა რუსეთი. [Defender-ის] ინციდენტის დროს ნატოს მოკავშირეებმა ამ პრინციპების დაცვაში სიმტკიცე გამოავლინეს“, — განაცხადა აპატურაიმ.

თავის მხრივ, ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დომინიკ რააბმა აღნიშნა, რომ ინგლისური სამხედრო ხომალდები „კვლავაც განაგრძობს შესვლას უკრაინის ტერიტორიულ წყლებში“. მარშრუტს, რომელსაც დამრღვევი ნაღმმზიდი გადიოდა, მან უმოკლესი საერთაშორისო გზა უწოდა ოდესიდან ბათუმისკენ.

„ჩვენ სრული უფლება გვაქვს, დაუბრკოლებლად გავიაროთ უკრაინის ტერიტორიული წყლები საერთაშორისო ნორმების შესაბამისად. ჩვენ კვლავაც ასე განვაგრძობთ“, — ხაზი გაუსვა მინისტრმა.

აშკარაა, რომ რუსეთი ნატოს წევრი ქვეყნების სამხედრო-საზღვაო ძალების მხრიდან სხვა პროვოკაციებსაც უნდა ელოდოს. თუმცა რააბის სიტყვებს მალევე მოჰყვა კრემლის რეაქცია. პრეზიდენტის პრეს-მდივანმა დმიტრი პესკოვმა აღნიშნა, რომ მოსკოვი ყველა აუცილებელ ზომას მიიღებს ზღვაში სახელმწიფო საზღვრის შეუთანხმებლად გადაკვეთის შემთხვევაში. და დაამატა, რომ მსგავსი ინციდენტებისთვის თავის არიდების ყველაზე ეფექტური მეთოდი — უბრალოდ ისაა, რომ არაფერი დაირღვეს.

სხვათა შორის, „დეფენდერის“ ინციდენტის შემდეგ მისი „გმირობის“ გამეორება ჰოლანდიელებმაც სცადეს. რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, ნეიტრალურ წყლებში მყოფმა ფრეგატმა Evertsen-მა კურსი შეცვალა და ქერჩის ყურისკენ დაიძრა. საზღვრის დარღვევის აღსაკვეთად რუსეთის სამხედრო-კოსმოსური ძალების თვითმფრინავებმა გამაფრთხილებელი ფრენები განახორციელეს ხომალდის მახლობლად.

ჰოლანდიელებმა დაიჩივლეს, რომ გამანადგურებლები რამდენიმე საათის განმავლობაში „ახდენდნენ შეტევის იმიტაციას“ და „სახიფათოდ დაბლა და ახლოს დაფრინავდნენ“. გარდა ამისა, ისინი ირწმუნებოდნენ, რომ თვითმფრინავებზე „ჰაერი-მიწის“ კლასის ბომბები და რაკეტები დაინახეს.

სამხედრო მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტ სერგეი სუდაკოვს მიაჩნია, რომ ბრიტანეთისა და ნატოს სხვა წევრი ქვეყნებისთვის ახლა მნიშვნელოვანია, რომ რუსეთთან კონფლიქტი შეინარჩუნონ. ამიტომაც განაგრძობენ პროვოკაციებს შავ ზღვაში და რუსეთის ტერიტორიულ წყლებში გავლა რეგულარული გახდება. ამასთან დამრღვევები უკვე იქნებიან არა ცალკეული ხომალდები, არამედ რამდენიმე ვიმპელისგან შემდგარი ქარავნები.

„განსაკუთრებით აქტიურები ისინი სახელმწიფოს „მოწყვლადობის პერიოდში“ იქნებიან — ეს, როგორც წესი, ქვეყანაში მნიშვნელოვან მოვლენებამდე დაახლოებით 90 დღეა. ჩვენს შემთხვევაში — სახელმწიფო სათათბიროს სექტემბრის არჩევნებამდე. ახლა სრულმასშტაბიანი მენტალური და საინფორმაციო ჰიბრიდული ომი მიმდინარეობს“, — განმარტა სუდაკოვმა.

ერთგული მეგობრები

უნდა ითქვას, რომ ბოლო წლებში ნატომ შესამჩნევად გააძლიერა შავი ზღვის რეგიონში ყოფნა. ალიანსის ხომალდები შესაშური რეგულარობით ატარებენ იქ სხვადასხვა ფორმატის წვრთნებს, თანაც, ლეგენდის თანახმად, მოწინააღმდეგე, როგორც წესი, რუსეთია ხოლმე. ნატოს უახლოეს მოკავშირეებად იქცნენ საქართველო და უკრაინა, რომლებსაც  ფაქტობრივად არ გააჩნიათ საკუთარი სრულფასოვანი სამხედრო ფლოტი.

როგორც ცნობილია, საქართველოს სამხედრო-საზღვაო ძალებმა არსებობა 2008 წლის კონფლიქტის შემდეგ შეწყვიტა. თვითმხილველების თქმით, რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს სპეცდანაყოფებმა ფოთის პორტში მდგომი ყველა ის კატარღა და ხომალდი გაანადგურეს, რომლებსაც სამხედრო მარკირება ჰქონდათ. კიდევ რამდენიმე ვიმპელი აფხაზეთის სანაპიროებთან ბრძოლებში განადგურდა.

დღეს ნატო და აშშ ცდილობენ აღადგინონ ქართული ფლოტი. მაგალითად, თურქეთმა თბილისს ჩქაროსნული საპატრულო კატარღა გადასცა, ამერიკელები კი ორი კატარღის აღდგენასა და მოდერნიზებაში დაეხმარნენ ქართველებს და კიდევ სანაპირო დაცვის რამდენიმე ხომალდიც აჩუქეს.

გარდა ამისა, ვაშინგტონმა რამდენიმე მილიონი დოლარი გამოყო სხვა ქართული მცურავი საშუალებების რემონტისთვის. ნატოელი მეზღვაურები კი საქართველოს პორტების ხშირი სტუმრები არიან უშიშროებისა და პარტნიორობის განმტკიცების აქციების ფარგლებში. პერიოდულად ტარდება ერთობლივი წვრთნებიც. კერძოდ, მაისში საგუშაგო ხომალდმა „ჰამილტონმა“ და საქართველოს სანაპირო დაცვის კატარღებმა ზღვაში რამდენიმე სასწავლო-საბრძოლო ამოცანა შეასრულეს.

უკრაინის ფლოტი ასევე სავალალო მდგომარეობაშია. უამისოდაც მცირერიცხოვანი სამხედრო-საზღვაო ძალები 2014 წელს თითქმის ბრძოლისუნარიანი ხომალდების გარეშე დარჩა — პოტენციალის დაახლოებით 80% დაკარგეს.

დღეისათვის უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში დაახლოებით 30 ხომალდი ირიცხება, მაგრამ მხოლოდ ერთეულებია ვარგისი. ვიმპელთა უმეტესობას არ უმუშავებს ძრავები, რადიოლოკაციური სადგურები და შეიარაღების სისტემები.

თუმცა ნატო უკრაინის სამხედრო-საზღვაო ძალებს უფრო ეხმარება, ვიდრე საქართველოსი. ამერიკელები მოკავშირეებს ფლოტის Mark VI-ისა და Island-ის კლასის 16 საპატრულო კატარღით გაძლიერებას დაპირდნენ.

ინგლისელებმა უკრაინის სამხედრო-საზღვაო ძალების სამხედროების წვრთნის მთელი პროგრამა შეიმუშავეს: მათ ასწავლიან ნავიგაციას, ოპერატიულ დაგეგმვას, საზღვაო დაზვერვას, საცეცხლე მომზადებასა და ხომალდების შენარჩუნებისთვის ბრძოლას.

ცოტა ხნის წინ კიევმა და ლონდონმა ხელი მოაწერეს მემორანდუმს სამხედრო სფეროში თანამშრომლობის გაძლიერების შესახებ, რომლის ფარგლებშიც ბრიტანელები ერთბაშად ორი ბაზის აგებას აპირებენ შავი და აზოვის ზღვის სანაპიროებზე. მოსალოდნელია, რომ იქ ნატოელები მონტრეს კონვენციის გვერდის ავლით განათავსებენ საბრძოლო ხომალდებს. გარდა ამისა, უკრაინელებს ახალი ვიმპელების აგებაშიც დაეხმარებიან და უკვე არსებულების მოდერნიზაციაშიც.

ადეკვატური პასუხი

ასეა თუ ისე, ჯერჯერობით რეგიონში მთავარი ძალა რუსეთის შავი ზღვის ფლოტია. ბოლო წლებში დაჯგუფება კარდინალურად გარდაისახა და ახლა ერთ-ერთ ყველაზე თანამედროვედ და ბრძოლისუნარიანად მიიჩნევა რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში.

ეს დაახლოებით 260 ხომალდი, კატარღა, წყალქვეშა ნავი და უზრუნველყოფის ხომალდია. საბრძოლო წყალზედა ვიმპელების რაოდენობა დაახლოებით 70 ერთეულია, მათ შორისაა ფლაგმანი სარაკეტო კრეისერი „მოსკოვი“, რომლის დანიშნულებაც ავიამზიდთა ჯგუფების განადგურებაა. ის პრაქტიკულად ნებისმიერ საზღვაო სამიზნეს უმკლავდება. ხომალდი ექსპლუატაციაში 1980-იან წლებში შევიდა, თუმცა ცოტა ხნის წინ ღრმა მოდერნიზაცია ჩაუტარდა, რაც მას კიდევ ათობით წლის განმავლობაში შეუნარჩუნებს ეფექტურობას.

შავი ზღვის ფლოტმა პირველმა აითვისა პროექტ 636.3 „ვარშავიანკის“ უახლესი და მსოფლიოში ყველაზე ჩუმი დიზელის სუბმარინები. ექვსი წყალქვეშა ნავი რეგულარულად აკვირდება ნატოს საზღვაო ძალების მოქმედებებს შავ ზღვაში და, ამას გარდა, ხმელთაშუა ზღვაშიც ეწევიან სამსახურს.

ფლოტის ყოფილი სარდლის, ადმირალ ვლადიმირ კომოედოვის თქმით, ჯერ კიდევ 20 წლის წინ ყველაფერი სხვაგვარად იყო: შავი ზღვის დაჯგუფება საბრძოლო სიმძლავრით, მაგალითად, თურქეთის ფლოტს ხუთჯერ ჩამორჩებოდა, ხოლო თუ რეგიონში ნატოს დაჯგუფება შედიოდა ხმელთაშუა ზღვიდან, მათი უპირატესობა ლამის ოცმაგი იყო.

„როდესაც მე დამნიშნეს, ფლოტში ერთ-ნახევარი წყალქვეშა ნავი იყო — ერთი „ვარშავიანკა“ და ერთიც პროექტ 641-ის ხომალდი, რომელიც რემონტზე იდგა. ახლა ნავებიც საკმარისია და ამასთან აბსოლუტურად სხვაგვარად არიან შეიარაღებული, შეუძლიათ გადაჭრან არა მარტო ტაქტიკური, არამედ ოპერატიულ-სტრატეგიული ამოცანებიც“, — აღნიშნა ადმირალმა.

2016 წელს შავი ზღვის ფლოტელებმა პროექტ 11356-ის თანამედროვე მრავალმიზნობრივი ფრეგატები მიიღეს, რომლებიც ფრთოსანი რაკეტა „კალიბრებითაა“ შეიარაღებული. გარდა ამისა, გადაეცათ საპატრულო და მცირე სარაკეტო ხომალდები. მოკლედ, შავი ზღვის ფლოტს მოეძევება პასუხი ალიანსის პროვოკაციებზე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

42
ავღანეთის სპეცრაზმი

თალიბები უტევენ: 100 ათასი ლტოლვილი - ეს მხოლოდ დასაწყისია

64
(განახლებულია 16:22 27.07.2021)
ავღანეთის ისლამური სახელმწიფო მკვეთრ სამხედრო-პოლიტიკურ პიკირებას განაგრძობს. კონფლიქტის მხარეების  მრავალმხრივი ინტერესები ქვეყანასა და ხალხს ხლეჩს.

აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალები ავღანურ ქალაქებს ბომბავს, თალიბები უტევენ — ერთნიცა და მეორენიც „გზადაგზა“ მშვიდობიან მოსახლეობას ანადგურებენ. იზრდება ავღანელი ლტოლვილების ნაკადი ცენტრალური აზიისკენ, და ტაჯიკეთი მზადაა, მიიღოს 100 ათასი კაცი. ავღანეთის საზღვრების მახლობლად მასშტაბური სამხედრო მანევრებისთვის თავმოყრილია უზბეკეთის, ტაჯიკეთის, ყირგიზეთისა და რუსეთის ჯარები.

ავღანეთის არმიის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა ორშაბათს დარტყმა მიაყენეს თალიბების პოზიციებს ქალაქ ტალუკანის შემოგარენში, რომელიც ტაჯიკეთის საზღვრიდან 46 კილოეტრში მდებარეობს. განადგურებულია ოცზე მეტი ბოევიკი. მშვიდობიან მოსახლეობაში მსხვე რპლზე ინფორმაცია არ ვრცელდება, მაგრამ „თანმდევი დანაკარგები“ გარდაუვალია.

გაეროს მისია (UNAMA) აღნიშნავს, რომ 2021 წლის პირველ ნახევარში ავღანეთის სამოქალაქო მოსახლეობაში მსხვერპლის რაოდენობა 5183 კაცს აღწევდა (1659 მოკლული და 3254 — დაჭშრილი). ეს 47%-ით მეტია, ვიდრე 2020 წლის იანვარ-ივნისში იყო. ამასთან დაჭრილთა და დაღუპულთა 46% ქალები და ბავშვები იყვნენ, ხოლო 25% —  სამთავრობო ძალების წევრები.

აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა ავღანეთის არმიის მხარდასაჭერად ავიაშეტევების რაოდენობა გაზარდა. ამერიკელი გენერალი კენეტ მეკანზი პირობას დებს, რომ უახლოეს კვირებში დაბომბვას განაგრძობს, და ავღანეთის მთავრობას „მზიმე გამოცდას“ უწინასწარმეტყველებს. მანამდე პენტაგონში აცხადებდნენ, რომ 21 და 22 ივლისს ამერიკელებმა ავღანეთზე ოთხზე მეტი ავიაშეტევა მიიტანეს.

თავის მხრივ თალიბებმა დაგმეს აშშ-ის ავიაიერიშები და აღნიშნეს, რომ დაბომბვების შედეგად ყანდაგარსა და გილმენდში არა მარტო ბოევიკები, არამედ მშვიდობიანი მცხოვრებლებიც დაიღუპნენ. „თალიბანს“ განზრახული აქვს, „მტკიცედ დაიცვას თავის ტერიტორია“ და, ომის გაგრძელების შემთხვევაში, შემტევი ოპერაციები განავითაროს.

ომის დასრულებას არაფერი მოასწავებს. აქტიური საბრძოლო მოქმედებები აღინიშნება ნანგარჰარის, პაქტიკის, ლოგარის, ღანზის, ყანდაგარაის, გერათის, ბალხის, სამანგანისა და ბევრ სხვა პროვინციაში.  მთავრობამ კომენდანტის საათი გამოაცხადა 34-დან 31 პროვინციაში, რათა ღამღამობით ბოევიკების გადაადგილებას ხელი შეუშალოს.

ამასთან პაკისტანელი სამხედროები თავისუფლად გადაადგილდებიან ავღანეთის საზღვრისპირა რაიონებში, რომლებიც თალიბების კონტროლქვეშაა გადასული, ანუ „თალიბანთან“ თანამშრომლობენ. პროვინცია ნანგარჰარის გუბერნატორმა დღეს    განაცხადა, რომ მოკლულ ბოევიკთა შორის 39 პაკისტანელის ცხედარიცაა.

შეტევა ცენტრალურ აზიაზე

თალიბები კონტროლის ზონას იფართოებენ. ატერორებენ ადგილობრივ მოსახლეობას, კვლავ მონებად მიიჩნევენ ქალებსა და ბავშვებს. მშვიდობიანი მოსახლეობა უკიდურესად შეშფოთებულია ახალი სასტიკი წესებით, ძალადობრივი ქორწინებებითა და არასრულწლოვანი „ჯიჰადისტების“ გადაბირებით.

ბოევიკები ეძებენ და ანადგურებენ ამერიკელებთან მოთანამშრომლე „მოღალატეებს“. მანამდე პროვინცია ჰოსტში თალიბებმა სასამართლოსა და გამოძიების გარეშე თავიუ მოჰკვეთეს 32 წლის თარჯიმან სუჰაილ პარდისს. შემთხვევითი არ არის, რომ აშშ-ში საიმიგრაციო ვიზაზე 20 ათასმა ავღანელმა თარჯიმანმა შეიტანა. გაზეთი The Wall Street Journal-ი 22 ივლისს წერდა, რომ ვაშინგტონი 35 ათასი ავღანელი თარჯიმნისა და მათო ოჯახების წევრების  განთავსებას აპირებდა კატარისა და კუვეიტის სამხედრო ბაზებზე. აშკარაა, რომ ყველა კოლაბორაციონისტი ვერ მოასწრებს ვიზებითა და აშშ-ის „არაბული სტუმართმოყვარეობით“ სარგებლობას.

მანამდე ავღანეთის პრეზიდენტმა აშფარ განი განაცხადა, რომ თალიბებს მჭიდრო კავშირი აქვთ „ალ-ქაიდასთან“, პაკისტანურ დაჯგუფება „ჯაიშ-ე-მუჰამადსა“ და „ლაშქარ-თაიბასთან“, და აპირებენ, რომ ქვეყანა ტერორისტების თავშესაფრად გადააქციონ. რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო იზიარებს ამ პოზიციას. მართლაც, ავღანეთში სამი ათეული სხვადასხვა ტერორისტული დაჯგუფება მოქმედებს, „ისლამური სახელმწიფოს“ ათი ათასამდე ბოევიკის ჩათვლით. „ალ ქაიდა“  15 პროვინციაში იმყოფება. ეს „ფეთქებადი ნაერთი“ მსვიდობიან მოსახლეობას ხანგრძლივი სამხედრო ტურბულენტობით ემუქრება იმის მიუხედავად, ვინ იჯდება ქაბულში ხელისუფლებაში — ამჟამად მოქმედი თუ ჰიპოთეტური თალიბანური. საერთაშორისო ტერორიუზმი ავღანეთში ასე უბრალოდ არ გაქრება.

ავღანელი ლტოლვილების მზარდი ნაკადის პოტენციალი უზარმაზარია. შეგახსენებთ, 1996 – 2001 წლებში „საამიროს“ არსებობის პერიოდში, მარტო პანჯეშირის პროვინციას, რომელსაც თალიბები ვერ აკონტროლებდნენ, 500 ათასი ლტოლვილი აფარებდა თავს. ეს ხალხი პრაქტიკულად შიმშილობდა, არ ჰყოფნიდათ საჭმელი და წყალი, მაგრამ თალიბების ხელისუფლება კიდევ უფრო უარესი იყო.

ტაჯიკეთის საგანგებო ვითარებათა კომიტეტის ხელმძღვანელის მოადგილე ემომალი იბროჰიმზოდამ პარასკევს განაცხადა, რომ რესპუბლიკა მზადაა მიიღოს და განათავსოს თავის პოლიგონებზე ასი ათასზე მეტი ავღანელი ლტოლვილი. ციფრი სრულიად რეალისტურია, მაგრამ არა საბოლოო. 2021 წლის ბოლომდე ის შესაძლოა ათჯერ დიდიც აღმჩნდეს და ცენტრალური აზიის ყველა ქვეყანას დაარტყას კიდეც. ამ პრობლემის გადაჭრის ვარიანტები წინასწარ და ერთობლივად უნდა დამუშავდეს.

კბილი კბილის წილ

თლიბებმა პირობა დადეს, რომ მოსაზღვრე ქვეყნების საზღვრებს არ დაარღვევენ, მაგრამ საბრძოლო მოქმედებები ავღანეთის ჩრდილოეთში თავისი კანონებით ვითარდება და მაინც გადადის ცენტრალური აზიის ტერიტორიაზე. ამიტომ რი

უსეთი და მისი მოკავშირეები მთელ რიგ სამხედრო ზომებს მიმართავენ წინააღმდეგობის გასაწევად. „თალიბანის“ რაზმებს, ისევე როგორც სხვა ტერორისტულ დაჯგუფებებს, ყველაზე უკეთ მძიმე არტილერიის ენა ესმით.

ცენტრალური აზიის ქვეყნებისა და რუსეთის სამხედრო წვრთნები ავღანეთის საზღვრების მახლობლად — ეს პრევენციული ზომაა და რეგიონული სტაბილურობის შენარჩუნებას ემსახურება. რუსეტის შეიარაღებული ძალების სპეციალური შენაერთები აგვისტოსა და სექტემბერში ცხრა ერთობლივ მანევრს ჩაატარებენ უზბეკეთის, ტაჯიკეთისა და ყირგიზეთის ძალებთან ერთად. ეს მასშტაბებით რუსეთის არმიის რამდენიმე დივიზიონისა და ბრიგადის გადასროლას  უტოლდება უკრაინის საზღვართან მიმდინარე წლის აპრილში. ანუ საუბარია ათობით ათას სამხედრო მოსამსახურესა და ასობით ეღტეულ სამხედრო ტექნიკაზე.

რუსეთისა და ტაჯიკეთის თავდაცვის მინისტრებმა, სერგეი შოიგუმ და შერალი მირზომ 24 ივლისს ტაჯიკეთ-ავღანეთის საზღვარზე შექმნილ ვითარებაზე იმსჯელეს და საფრთხეების ნეიტრალიზაციის ერთობლივი ზომებიც განიხილეს. 23 ივლისს ტაშკენტი დამოუკიდებლად ჩაატარებს სწავლებას სამხრეთის მიმართულებით, რომელშიც 230 ათას სამხედროს ჩართავს.

რუსეთ-უზბეკეთის ჯარები 30 ივლისიდან 10 აგვისტომდე პერიოდში ერთობლივად დაამუშავებენ სამხედრო ამოცანებს ავღანეთის საზღვართან. რუსეთს ციმბირის სპეცდანიშნულების ბრიგადა და და სამშვიდობო შენაერთების სამხედროები და ასევე მოიერიშე Су-25СМ-ები წარმოადგენენ, რომლებიც ყირგიზეთში რუსეთის სამხედრო ბაზაზე არიან განლაგებული.

რუსეთის, უზბეკეთისა და ტაჯიკეთის ჯარები 5-10 აგვისტოს თითქმის სინქრონულად დაამუშავებენ კონტრეტერორისტული ოპერაციების ელემენტებს ტაჯიკეთის ერთ-ერთ სამხედრო პოლიგონზე. რუსეთს 201-ე სამხედრო ბაზის ჯარისკაცები (მხოლოდ პროფესიონალი მეკონტრაქტეები) წარმოადგენენ, რომლებსაც ახალი ჯავშანტექნიკა გააძლიერებს.

ანალოგიურად ჩატარდება საჯარისო ოპერაცია „თალიბანის“, „ალ-ქაიდას“, „ისლამური სახელმწიფოსა“ და სხვა ტერორისტული დაჯგუფებების რაზმების შეჭრის შემთხვევაში ცენტრალური აზიის ქვეყნების ტერიტორიებზე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

64
თბილისი - ლეღვთახევი

ეკონომიკა ციფრებში... შუალედური ფინიში და „ლოკდაუნის“ საფრთხე

1065
(განახლებულია 17:07 23.07.2021)
მიმდინარე წლის 6 თვის შედეგებით ეკონომიკური პარამეტრები პოზიტიურია: საბანკო სექტორი რეკორდულ მოგებაზე გავიდა, რეკორდულია საგარეო ვაჭრობის მაჩვენებლებიც, მზარდია ტურისტული ნაკადი და ფულადი გზავნილები, ეროვნული ბანკი კი ინფლაციის მაჩვენებლის განახლებას ვარაუდობს...

სამსონ ხონელი

წინამდებარე სტატიით მკითხველის ყურადღებას ქვეყნის ეკონომიკისა და საფინანსო ბაზრის რამდენიმე რეკორდულ მაჩვენებელზე გავამახვილებ. საბანკო სექტორით დავიწყებ.

მიმდინარე წლის პირველ 6 თვეში კომერციული ბანკების მოგებამ 1,060 მილიარდი ლარი შეადგინა, რაც აბსოლუტური რეკორდია. არ გაუჭირდებოდათ! − ბრძანებს მკითხველი ირონიული ტონით და, სავარაუდოდ, მიმანიშნებს, რომ საბანკო სექტორის შემოსავლები და მოგებაც უკვე მრავალი წელია მზარდია. მეტიც, საბანკო სფერო დიდი ხანია ჩვენში ყველაზე სარფიან ბიზნესად ითვლება. რეპლიკას გავიზიარებ, თუმცა დავძენ, რომ ფაქტია, საბანკო სექტორი მილიარდიან ნიშნულს ყველაზე ახლოს 2019 წელს მიუახლოვდა, როდესაც ერთი წლის განმავლობაში კომერციული ბანკების მოგებამ 953 მილიონ ლარს მიაღწია.

შეგახსენებთ, რომ საბანკო სექტორის მოგება გასულ წელს თითქმის ათჯერ – 99 მილიონ ლარამდე შემცირდა. 2020 წლის პირველი კვარტალი კომერციულმა ბანკებმა 747 მილიონი ლარის ზარალით დაასრულეს. ექსპერტთა შეფასებით, ეს ზარალი შედეგი იყო არა იმდენად COVID-19-ის პანდემიით გამოწვეული ეკონომიკური ვარდნის, რამდენადაც კონსერვატიული მიდგომისა და რეზერვების მოცულობის ზრდის. თავის მხრივ, რეზერვების ზრდის მთავარი მიზეზი ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის საკრედიტო ვალდებულებებზე სამი თვის ვადით საშეღავათო პერიოდის მიცემა გახდა, რამაც გასული წლის მხოლოდ მარტში საბანკო სექტორი 943 მილიონი ლარის ზარალზე გაიყვანა.

მიმდინარე წელს კომერციულმა ბანკებმა ყველაზე დიდი მოცულობის, 295 მილიონი ლარის მოგება ივნისში მიიღეს, ხოლო ყველაზე მცირე – 113 მილიონი ლარის – იანვარში. საბანკო სექტორის მოგების 80 პროცენტი „საქართველოს ბანკსა“ და „თიბისი ბანკზე“ მოდის. ექსპერტთა შეფასებით, კომერციული ბანკების რეკორდული მოგება რამდენიმე ფაქტორმა განაპირობა. კერძოდ, COVID-19-ის პანდემიის გამო ეკონომიკურ საქმიანობაზე დაწესებული მკაცრი რეგულაციების ჯერ შემსუბუქებამ და შემდეგ გაუქმებამ ხელი შეუწყო ეკონომიკურ ზრდას, გაუმჯობესდა ძირითადი მაკროეკონომიკური პარამეტრები, მაისის შუა რიცხვებიდან მოყოლებული ეროვნული ვალუტა დაახლოებით 40 თეთრით გამყარდა. ქვეყანამ თანდათან დაწყო COVID-19-ის პანდემიით გამოწვეული ღრმა ეკონომიკური რეცესიიდან გამოსვლა და, რაც მთავარია, პესიმისტური განწყობა ოპტიმისტურმა მოლოდინებმა ჩაანაცვლა. ბუნებრივია, ეს ყველაფერი საბანკო სექტორის 6-თვიან შედეგებზეც დადებითად აისახა.

კიდევ ერთი რეკორდი ქვეყნის საგარეო ვაჭრობას უკავშირდება. კერძოდ, მიმდინარე წლის პირველ 6 თვეში საქართველოში საქონლით საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ სარეკორდო 6,2 მილიარდი ამერიკული დოლარი შეადგინა, რაც გასული წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელზე 20,7 პროცენტით მეტია. ამ ინფორმაციას სტატისტიკის ეროვნული სამსახური აქვეყნებს. როგორც ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, ქვეყნის საგარეო-სავაჭრო ბრუნვაში კვლავაც მზარდია ექსპორტის მოცულობა. აპრილიდან მოყოლებული, ექსპორტის ზრდის დინამიკა შთამბეჭდავია. მიმდინარე წლის ივნისში ექსპორტის მოცულობამ 349.3 მილიონი ამერიკული დოლარი შეადგინა და წინა წელთან შედარებით 30,1 პროცენტით გაიზარდა. ეს მაჩვენებელი 12,5 პროცენტით აღემატება COVID-19-ის პანდემიამდე, 2019 წლის ივნისში დაფიქსირებულ მონაცემებსაც.

მიმდინარე წლის იანვარ-ივნისში ექსპორტი ჯამურად 25,5 პროცენტით გაიზარდა და 1.887,4 მილიონ დოლარს გაუტოლდა. 2021 წლის პირველ ნახევარში პოზიტიურია წმინდა ექსპორტის დინამიკაც. მნიშვნელოვანია, რომ ექსპორტის ზრდის დინამიკამ საკმაოდ გადაფარა იმპორტის ზრდის მაჩვენებელი – 18,9 პროცენტი. შედეგად – იანვარ-ივნისში სავაჭრო დეფიციტი საგარეო-სავაჭრო ბრუნვის 39,2 პროცენტით განისაზღვრა და გასულ წელთან შედარებით 2 პროცენტით გაუმჯობესდა.

ანალიტიკოსთა შეფასებებით, ექსპორტის სტრუქტურაში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მახასიათებელია ადგილობრივი ექსპორტის დინამიკა. იგულისხმება ექსპორტი რეექსპორტის გარეშე. 2021 წლის პირველ 6 თვეში ადგილობრივი ექსპორტი 27,6 პროცენტით გაიზარდა და 1.377,6 მილიონ დოლარს, მთლიანი ექსპორტის 73,1 პროცენტს გაუტოლდა. მხოლოდ ივნისში ადგილობრივი ექსპორტი, გასული წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით, 33,7 პროცენტით გაიზარდა და 256,7 მილიონი დოლარი შეადგინა. ადგილობრივი ექსპორტის მოცულობა 40,4 პროცენტით აღემატება 2019 წლის ივნისის, ანუ COVID-19-ის პანდემიამდე პერიოდის მონაცემსაც კი.

„ექსპორტის, განსაკუთრებით კი ადგილობრივი ექსპორტის ზრდა და საგარეო-სავაჭრო დეფიციტის შემცირება მიუთითებს გასული წლის ეკონომიკის რეცესიული შოკიდან სწრაფი გამოსვლის დადებით ტენდენციაზე, რაც, პირველ რიგში, ეკონომიკის ზრდაზე და სავალუტო კურსზე აისახება პოზიტიურად. მნიშვნელოვანია, რომ ტურიზმის სექტორის აღდგენასთან ერთად საგრძნობლად არის გაზრდილი სავალუტო ნაკადებიც, რაც, სამუშაო ადგილების შენარჩუნებასთან ერთად, პოზიტიურ მოლოდინებს და სავალუტო კურსის სტაბილიზაციას უზრუნველყოფს“, – აცხადებს ანალიტიკოსი გიორგი ცუცქირიძე

დროა ოროდე სიტყვით სხვა მაჩვენებლებიც მიმოვიხილოთ. მართალია, რეკორდი არა, მაგრამ ზრდა და პოზიტიური ტენდენცია არის. ეროვნული ბანკის მონაცემებით, მიმდინარე წლის ივნისში საქართველოში შემოსული ფულადი გზავნილების მოცულობამ 201,9 მილიონი ამერიკული დოლარი შეადგინა, რაც გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელზე 19,3 პროცენტით მეტია. გაიზარდა საქართველოდან საზღვარგარეთ ფულადი გზავნილების მოცულობაც – 2021 წლის ივნისში საქართველოდან საზღვარგარეთ 26,5 მილიონი დოლარი გადაიგზავნა.

ახლა ზაფხულის ტურისტული სეზონია და, ბუნებრივია, მკითხველი დაინტერესდება, როგორი დინამიკაა ტურიზმის სფეროში. ეროვნული ბანკის მონაცემებით, მიმდინარე წლის ივნისში საქართველომ ტურიზმიდან ჯამში 122,5 მილიონი დოლარის შემოსავალი მიიღო, რაც გასული წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელზე 111,3 მილიონი დოლარით მეტია. გარდა ამისა, 2021 წლის ივნისში მიღებული შემოსავლები აჭარბებს წინა თვის მონაცემებსაც. კერძოდ, მიმდინარე წლის მაისში ქვეყანამ ტურიზმიდან მხოლოდ 73,8 მილიონი დოლარის შემოსავალი მიიღო. აქვე შეგახსენებთ, რომ მიმდინარე წლის ივნისში საქართველოს 133.500 ტურისტი ეწვია, ეს მაჩვენებელი გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 104.600 ტურისტით მეტია.

ეკონომიკური პარამეტრების გაუმჯობესებას გამოეხმაურა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი. კერძოდ, ამ გავლენიანი საერთაშორისო ორგანიზაციის შეფასებით, ყოველთვიური მაჩვენებლები მიმდინარე წლის მეორე კვარტალში სწრაფ ეკონომიკურ ზრდაზე მიუთითებს, რის შედეგადაც წლიური ზრდა 7,7 პროცენტს მიაღწევს. ეს კი მნიშვნელოვნად მომატებული ზრდის ტემპია, რაც მტკიცე ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რომ 2021 წლის ბოლოს ეკონომიკა 2019 წლის დონეს გადააჭარბებს. ელექტრონული ფულადი გადმორიცხვების და ექსპორტის სწრაფი ზრდა, ასევე ტურიზმის მოსალოდნელზე მაღალი ზრდა ხელს უწყობს ეკონომიკის ზრდას და მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტის შემცირებას. რაც შეეხება ინფლაციას, მაღალი მაჩვენებელი წლის ბოლომდე შენარჩუნდება, მომდევნო წლის განმავლობაში კი, დროებითი ფაქტორების მილევის ფონზე, სწრაფად შემცირდება. 

ამასობაში ეროვნულმა ბანკმა შესაძლოა ინფლაციის პროგნოზს გადახედოს. როგორც კობა გვენეტაძის უწყებაში აცხადებენ, ეროვნული ბანკი განახლებულ პროგნოზს 4 აგვისტოს მონეტარული პოლიტიკის სხდომაზე გამოაქვეყნებს. იმავე დღეს იმსჯელებს რეფინანსირების განაკვეთის გადახედვის საკითხზეც. შეგახსენებთ, რომ ივნისის თვეში წლიურმა ინფლაციამ 9,9 პროცენტს მიაღწია. ეროვნულმა ბანკმა მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი 23 ივნისს უცვლელად, 9,5 პროცენტზე დატოვა. ამ ეტაპზე კობა გვენეტაძის უწყება წლიურ ინფლაციას 8-9 პროცენტის ფარგლებში ელის, ხოლო მის მკვეთრ შემცირებას მომავალი წლის მარტიდან ვარაუდობს.

ეროვნული ბანკი ფასების ზრდის შეჩერებას გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკით ცდილობს, თუმცა თუ მოვლენები პოზიტიური სცენარით განვითარდა, ნავარაუდევია, რომ ეროვნული ბანკი ეტაპობრივად რეფინანსირების განაკვეთის შემცირებას დაიწყებს.

ვნახოთ, დაველოდოთ, როგორ განვითარდება მოვლენები, რაც მთავარია, საინტერესოა მთავრობისა თუ ეროვნული ბანკის სამოქმედო გეგმასა და გაწერილ სცენარში რა ცვლილებებს შეიტანს ბოლო პერიოდში მკვეთრად გაუარესებული ეპიდემოლოგიური ვითარება. ხომ არ დადგება ქვეყანა მორიგი „ლოკდაუნის“ გარდაუვალი აუცილებლობის წინაშე...

  

1065
ბათუმი

დღის ასტროპროგნოზი ზოდიაქოს ნიშნებისთვის: 31 ივლისი

0
(განახლებულია 10:31 30.07.2021)
გთავაზობთ ყოველდღიურ ასტროლოგიურ პროგნოზს ზოდიაქოს თითოეული ნიშნისთვის. გაიგეთ ჩვენი ჰოროსკოპიდან, რას გვიმზადებენ ვარსკვლავები და რას გვირჩევენ ასტროლოგები

დღეს 2021 წლის 31 ივლისია, შაბათი. კლებადი მთვარე კუროს ნიშანშია. ამ დღეს პლანეტა სატურნი მფარველობს.

ენერგია ჩქეფს, შრომისუნარიანობა სათანადო სიმაღლეზეა და ეს ჩანაფიქრის განხორციელებისთვის კარგ შესაძლებლობებს იძლევა. გამოიყენეთ ეს დრო წარმატების მისაღწევად, მაგრამ გაითვალისწინეთ, რომ დღე უფრო უკვე დაწყებული საქმეების დასამთავრებლად გამოდგება, ვიდრე ახლის დასაწყებად. დიდია ქონებასთან და ფინანსებთან დაკავშირებული დავების ალბათობა.

დღის ასტროპროგნოზი ზოდიაქოს ნიშნებისთვის: 30 ივლისი>>

ვერძი: დღეს შესანიშნავი შანსი გეძლევათ, რომ თუ გამდიდრდეთ არა, ფინანსური მდგომარეობა გამოასწოროთ მაინც. მთელი დღის განმავლობაში სხვადასხვა ფულთან დაკავშირებული სიურპრიზი გელოდებათ: პრემია გაწეული შრომისთვის, ადრე გაცემული ვალის დაბრუნება, საჩუქარი ახლობელი ადამიანისგან ან, ბოლოს და ბოლოს, „ოქროს მთების“ დაპირება პერსპექტივაში. თუ უფრო შემოსავლიანი თანამდებობის მოძებნას აპირებდით, ამისთვის ეს დღე ძალიან კარგ შესაძლებლობებს იძლევა.

კურო: ხართ ამაღლებულ, პოზიტიურ განწყობაზე და ამის წყალობით თქვენი საქმეები თავისით წაიწევს წინ. ერთნაირად, „თამაშ–თამაშით გაუმკლავდებით როგორც მონოტონურ სამუშაოს, ისე პროექტებს, რომლებიც ანალიზსა და შემოქმედებით დამოკიდებულებას მოითხოვს. შინაგანი ჰარმონიით აღსავსეებს დღეს ჩვეულებრივზე მეტის გაკეთება შეგიძლიათ და დაღლაც არ დაგეტყობათ.

ტყუპი: დღეს შრომისთვის მოულოდნელ ჯილდოს მიიღებთ. ეს შეიძლება იყოს ხელმძღვანელობის მადლობა, კარიერული ზრდა ან საჩუქარი საყვარელი ადამიანისგან. ასევე შესაძლებელია სხვა სასიამოვნო სიურპრიზები, მოვლენები, როგორიცაა ვალის დაბრუნება, დაუგეგმავი მოგება, მივლინება რომელიმე კურორტზე და სხვა. მოკლედ, დღეს ფორტუნა აუცილებლად გაგიღიმებთ და არაა გამორიცხული, რომ სწორედ ეს დღე გახდეს თქვენს ცხოვრებაში იღბლიანი პერიოდის დასაწყისი.

კირჩხიბი: მარტივი დღე არ გელოდებათ. მოვლენები შეიძლება სულაც არ განვითარდეს ისე, როგორ ელოდებით. რაღაც მომენტში შესაძლოა ინიციატივა გაუშვათ ხელიდან და ვითარება ვეღარ გააკონტროლოთ. როგორც ასტროლოგები ამბობენ, ეს ცუდი მომზადების ან ინფორმაციების ნაკლებობის ბრალი შეიძლება იყოს. აქედან გამომდინარე, თუ არ გინდათ, რომ ყველაფერი ხელიდან გაგისხლტეთ, ისეთ საქმეებს შეეჭიდეთ, რომლებშიც ასი პროცენტით ხართ დარწმუნებული.

ლომი: აჯობებს იმ პროექტზე იმუშაოთ, რომელიც უკვე მომზადებული გაქვთ და შესაძლოა, სულ მცირე რაღაც აკლია, რომ ამოქმედდეს. ამას გარდა, დღეს შეიძლება რაღაც კარგი ინფორმაცია მიიღოთ, რაც ხელს შეუწყობს ამ პროექტის უახლოეს დღეებში ამუშავებას. ეს შეიძლება იყოს თანხის მიღება, ინფორმაცია, აუცილებელი კონტაქტები ან ახლობლების თანხმობა. უნდა გამოიყენოთ ეს შანსი, რათა პროექტი, ბოლოს და ბოლოს, ამოქმედდეს.

ქალწული: ვარსკვლავები გაფრთხილებენ – შეიძლება შეეჯახოთ რაღაც ჭორებს, რომლებიც უარყოფითად აისახება თქვენს კარიერაზე, სტატუსზე ან ცხოვრების დონეზე. ამასთან, შეიძლება გახდეთ ამ ჭორების არა მხოლოდ მსხვერპლი, არამედ დაზარალდეთ იმის გამო, რომ ეს ხმები თავად გაავრცელეთ. ასე რომ, უსიამოვნებების თავიდან ასაცილებლად აჯობებს, თუ თქვენს მოსაზრებებს გარშემომყოფების შესახებ თქვენთვისვე შეინახავთ. ხოლო იმას, რასაც ირგვლივ ლაპარაკობენ, ყურადღებით უნდა მოუსმინოთ – ასე მიაგნებთ ჭორების გავრცელების წყაროს და მისგან თავის დაღწევის შანსი გაგიჩნდებათ.

სასწორი: დღეს შეიძლება იეჭვიანოთ სხვების წარმატებებზე და იმედი გაგიცრუვდეთ საკუთარი თავის გამო. ეს შეიძლება გამოიწვიოს რომელიმე კოლეგის წახალისებამ ან იმის გაცნობიერებამ, რომ თქვენი საქმეები ჩიხში შევიდა. თუ გარშემომყოფები უფრო წარმატებულებად გეჩვენებათ, ასტროლოგები გირჩევენ, ნაკლებად იყუროთ აქეთ–იქით და საკუთარ საქმეებს მიხედოთ. გაიხსენეთ, როდესაც თქვენ იყავით ყველაზე წარმატებული და ეცადეთ, განეწყოთ ახალი მწვერვალების დასაპყრობად.

მორიელი: დღეს თქვენი მთავარი მამოძრავებელი ძალა ჯანსაღი კონკურენცია გახდება. ეს გრძნობა შეიძლება გაგიჩნდეთ კოლეგების, მეგობრების ან ახლობლების წარმატებების მიმართ. მთავარი ისაა, რომ სწორედ ეს გაიძულებთ, იმოქმედოთ უფრო ენერგიულად. შესაძლოა, აზარტული განწყობის კარნახით გადადგათ ისეთი ნაბიჯი, რომელსაც სხვა დროს სიფრთხილის გამო ვერ გაბედავდით. და რამდენად გაამართლებს ეს რისკი, ამას უფრო მოგვიანებით, სხვა დღეს შეიტყობთ.

მშვილდოსანი: კონფლიქტისთვის ხართ განწყობილი, ყოველ შემთხვევაში, ასე მოეჩვენებათ გარშემომყოფებს. ერთი მხრივ, არ დაუშვებთ სხვების ჩარევას და მტკიცედ იდგებით თქვენს მოსაზრებაზე და მეორე მხრივ, ყველას გაკრიტიკებისა და დაუკითხავი რჩევების მიცემის სურვილი გამოძრავებთ. თქვენ თავად დარწმუნებული ხართ, რომ საქმის ინტერესებიდან გამომდინარე მოქმედებთ. შესაძლოა, რაღაც საკითხებში მართლაც მართალი ხართ, მაგრამ არა სიმშვიდისა და ნერვების შენარჩუნების საკითხებში.

თხის რქა: დღეს თქვენი წარმატების გარანტი თქვენი უნარია, იგრძნოთ, საიდან უბერავს ქარი. სიტუაცია მოითხოვს, რომ გზადაგზა გაერკვიოთ ვითარებაში, მოერგოთ მას და წარმოადგინოთ თქვენი იდეები იმგვარად, რომ ისინი ირგვლივ მყოფებს აუცილებლად მოეწონოთ. შეგიძლიათ, რომ ყველა შესაძლო ვარიანტიდან შეუცდომლად აირჩიოთ ის, რომელიც ყველაზე მომგებიანია თქვენთვის, თუნდაც ამისთვის მოქმედებების ჩვეული სტილის შეცვლა დაგჭირდეთ.

მერწყული: დღეს ნებისმიერი წამოწყებისთვის შესანიშნავი დღეა. რასაც არ უნდა მოჰკიდოთ ხელი, პრაქტიკულად ყველა საქმე დროთა განმავლობაში მოგებასა და წარმატებას გპირდებათ. ასე რომ, თამამად დააწყვეთ გეგმები, წამოაყენეთ ახალი პროექტი, დაისახეთ ახალი მიზნები. ერთადერთი, რამაც დღეს შეიძლება ხელი შეგიშალოთ, ეს შურით გაჟღენთილი კრიტიკაა. თუ ამ კრიტიკას მოუსმენთ და აჰყვებით, შესაძლოა, საკუთარ თავში ეჭვი შეგეპაროთ, რაც თქვენს საქმეებზე ცუდად აისახება.

თევზები: მოუსვენრობა შეგიპყრობთ და ერთ ადგილზე გაჩერება გაგიჭირდებათ. თქვენი ენერგია გამოსავალს ეძებს, ეჭიდება ნებისმიერ შანსს, რომ ცხოვრება გაამრავალფეროვნოს. შესაძლოა, ინიციატივა გამოიჩინოთ და რომელიმე მივლინებას დათანხმდეთ რამე საბაბით, ან კამათში ჩაებათ იმისთვის, რომ რაღაც განსხვავებული მოხდეს და ყველაფერი ჩვეულ რეჟიმში არ მიდიოდეს. და თუ საქმეებს ადრე მორჩებით, შემდეგ შეგიძლიათ მთელი შემართებით გაერთოთ.

0