გაზგამანა წილებელი სადგური ლვოვის ოლქში

მოსაზრება: აშშ, რუსეთი და ევროპა უკრაინის წინააღმდეგ გაერთიანდნენ

38
(განახლებულია 22:26 09.06.2021)
ჯო ბაიდენმა მაინც მოიღო მოწყალება და ტელეფონით ესაუბრა თავის უკრაინელ კოლეგას. ბოლო დღეებში ვლადიმირ ზელენსკი რა საჯარო დამცირებაზე აღარ მიდიოდა, ოღონდ პირადი კონტაქტი დაემყარებინა თეთრი სახლის მასპინძელთან, სანამ ის ვლადიმირ პუტინს შეხვდება.

სერგეი სავჩუკი

თუმცა, ამერიკული მხარის კომენტარების მიხედვით, საქმე უკრაინის სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის ფორმალური მხადაჭერის იქით არ წასულა. კიევისთვის ყველაზე მნიშვნელოვან და მტკივნეულ თემაში ძვრა არ მომხდარა.

ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის მშენებლობა ფინიშს უახლოვდება, უკრაინას მხარს ვერ აუქცევდა, რომელიც პროექტის დაწყების მომენტიდან ყველანაირად ცდილობდა დაემუხრუჭებინა იგი. კიევი გაუთავებლად მოუწოდებდა და კვლავაც მოუწოდებს კოლექტიურ დასავლეთს სულ უფრო მკაცრი სანქციების დაწესებისკენ და აცხადებს, რომ გაზსადენი უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემის არსებობას უაზროდ აქცევს და ქვეყანას რამდენიმე მილიარდ დოლარს წაართმევს ყოველწლიურად ევროპაში გაზის ტრანსპორტირებისგან.

მოდით, გავერკვეთ, რა არის ამაში სიმართლე და რა − პოლიტიკური მანიპულაციები. დავიწყოთ იქიდან, რომ უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემა 2014 წლის სახელმწიფო გადატრიალების მომენტიდან და ყველა შემდგომი მოვლენიდან გეგმაზომიერად კარგავდა მნიშვნელობასა და ფასს. ამასთან ახალი ხელისუფლება შეგნებულად წავიდა ბიუჯეტში გარანტირებული სავალუტო გადასხმების ერთ-ერთი ბოლო წყაროს მკვლელობაზე. 2019 წლის დეკემბრის ბოლოს „გაზპრომსა“ და „ნაფტოგაზს“ შორის გაფორმებული შეთანხმების მიხედვით, რუსეთს გასულ წელს 65 მლრდ კუბომეტრი გაზი უნდა გადაექაჩა, ხოლო 2021-2024 წლებში − 40-40 მილიარდი ყოველწლიურად. უკრაინა მაშინ ხმაურიანად ზეიმობდა გამარჯვებას, რომ მან კონტრაქტში სავალდებულო პირობა ჩადო „გადაიხადე და გადაქაჩე“. ეს იმას ნიშნავს, რომ „გაზპრომი“ ვალდებულებას იღებს, გადაიხადოს სრული ტრანზიტის საფასური იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ფიზიკურად ნაკლები გაზი გაივლის.

ასეც გამოვიდა.

2020 წელს უკრაინის ტერიტორიის გავლით სულ 55,8 მლრდ კუბომეტრმა გაზმა გაიარა. ეს აბსოლუტური ანტირეკორდია ბოლო 30 წლის განმავლობაში. შედარებისთვის: 2009 წელს უკაინის გავლით ევროკავშირში 120 მლრდ კუბომეტრი გაზი გავიდა. ანუ უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემა, რომლის საპროექტო სიმძლავრე 140 მილიარდს შეადგენს, დღეს საგაზსადენო და კომპრესორული სიმძლავრეების ორ მესამედს ვერ ამუშავებს. მაგრამ ასეთი სირთულისა და სიგრძის ტექნიკური ობიექტის უბრალოდ დაპაუზება არ შეიძლება. ის გამუდმებულ მომსახურებას, გეგმურ რემონტსა და ფულად გადასხმებს მოითხოვს.

და აქ მეორე ნაწილზე გადავდივართ.

2014 წელს „ნაფტოგაზის“ ხელმძღვანელმა ანდრეი კობოლევმა უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემის ღირებულება 25-35 მილიარდ დოლარად შეაფასა. კიევი მაშინ მთელი ძალებით უხმობდა ევროპის პროფილურ კომპანიებს, შესულიყვნენ წილში და აქციების პაკეტები გამოესყიდათ. დაინტერესებულ მხარეებად დასახელდნენ: პოლონური PGNiG, შვეიცარიული AOT Energy, იტალიური Snam S.p.A. და სლოვაკური Eustream a.s. მაგრამ კიევის ხელისუფლება ის არ იქნებოდა, თუ აქაც არ შეეცდებოდა სხვების მოტყუებას. ევროპელი მოთამაშეები, პრინციპში, მზად იყვნენ, შეეძინათ უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემა და სამუდამოდ მოეხსნათ რუსული გაზის ტრანზიტის საიმედოობის საკითხი, მაგრამ კიევმა აქციების საკონტროლო პაკეტის გაყიდვაზე უარი თქვა და შეთავაზება 49 პროცენტით შემოსაზღვრა. შედეგად – ტენდერები ჩავარდა მყიდველების სრული არარსებობის გამო.

დრო გადიოდა და ეს უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემის წინააღმდეგ მუშაობდა. 2018 წელს იგივე კობოლევმა ეროვნული გაზსატრანსპორტო სისტემა უკვე 14 მილიარდ დოლარად შეაფასა, ხოლო 2019 წელს, როდესაც ტრანზიტის გახანგრძლივების საკითხი მკვეთრად დადგა, „უკრტრანსგაზის“ ღირებულებამ − ოპერატორისა, რომელიც დედა-კომპანიის გახლეჩვის შედეგად წარმოიქმნა და რომელიც მხოლოდ ტრანზიტზე აგებდა პასუხს − სულ 1,45 მლრდ შეადგინა. ეს რიცხვი ციდან არ ჩამოვარდნილა. კიევმა აუდიტისა და შეფასების ჩასატარებლად ბრიტანული კონსალტინგური კომპანია Ernst & Young მიიწვია.

არ უნდა ვიფიქროთ, რომ კიევს არ ესმის არსებული მდგომარეობა და მომავალი პერსპექტივები. ვლადიმირ პუტინის განცხადებამდე ერთი დღით ადრე, რომ გაზსადენის პირველი ტოტის მშენებლობა დასრულდა, უკრაინის პრეზიდენტმა ინტერვიუ მისცა Axios-ის ჟურნალისტს, რომელიც საინფორმაციო გიგანტ HBO-ს სტრუქტურაში შედის. იმ ინტერვიუში ზელენსკიმ დაიჩივლა, რომ შეერთებულმა შტატებმა უარი თქვა მოსკოვზე სანქციებით ზეწოლაზე, ფული არ ჩადო უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემაში და ჯამში ეს უკრაინის უსაფრთხოებასა და ინტერესებს ემუქრება.

უფრო მეტიც, პან ზელენსკიმ, აცნობიერებდა რა იმ ორმოს სიღრმეს, რომელშიც მან და მისმა წინამორბედმა ჩააგდეს უკრაინა, პრაქტიკულად მოითხოვა ნატოსგან უკრაინის თავის რიგებში დაუყოვნებელი მიღება. როგორი ლამაზი ფორმულირებებიც არ უნდა მოიფიქროს ზელენსკის გამოსვლისთვის მისმა დიპლომატიურმა კორპუსმა, ეს მაინც სრული  ფიასკოს აღიარებაა რუსეთთან პრინციპულ დაპირისპირებაში. ქუჩის ენით რომ ვთქვათ, დასავლელმა პარტნიორებმა უკრაინა გადააგდეს.

ვლადიმირ ზელენსკი არაფერს ამბობს მიმდინარე ვითარების წინაპირობებზე და, რაც მთავარია, იმაზე, თუ რა იქნება შემდგომ. უკრაინელი გარანტის დუმილი გასაგებია: მას მეორე ვადით არჩევა სურს და სულაც არ აწყობს თავისი უძლურებისა და ეროვნული ინტერესების ღალატის აღიარება.

მოსკოვისა და კიევის ურთიერთობები კრიტიკულად ბოლო მაიდნის შემდეგ გაფუჭდა, რომელიც შეერთებული შტატების მიერ იყო ინსპირირებული და დაფინანსებული. შემდგომ ქაოსში, ამერიკული მედიის შეფასებით, სათავეში მყოფმა დემოკრატებმა უკრაინის გავლით 6 მილიარდი ევრო გაათეთრეს. იმავე დროს იქ გამოჩნდა მომავალი პრეზიდენტის, დემოკრატი ჯო ბაიდენის ვაჟი ჰანტერ ბაიდენიც, რომელსაც გაზმომპოვებელი კომპანია Burisma ანდეს. ბაიდენი-უმცროსთან ერთად უკრაინაში ჩავიდა ყველა შესაძლებელი მრჩევლების დესანტი, რომლებიც უკრაინის ხელისუფლების ყველა დონეზე აღწევენ. განსაკუთრებულ ყურადღებას ამერიკელი სპეციალისტები ენერგეტიკის სექტორსა და ევროპაში გაზის ტრანზიტს უთმობენ.  

ახლა აშშ-ში ახალი დემოკრატი პრეზიდენტია და შვიდი წლის წინ უკრაინისთვის დაწერილი სცენარი პირდაპირ ჩვენ თვალწინ იწყებს რეალიზებას. საკმარისია მხოლოდ კარგი მახსოვრობისა და ფაქტების შეჯერების უნარი.

ამერიკელებს კვლავაც აინტერესებთ უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემა იმ უბრალო მიზეზით, რომ როცა „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“ სრული სიმძლავრით ამუშავდება, უკრაინული ტრანზიტი არ დაკარგავს თავის მნიშვნელობასა და აქტუალობას.

ნიდერლანდის ოფიციალური კომუნიკეს თანახმად, მომავალი წლის ზაფხულში სრულად შეწყდება გრონინგენის აუზში ბუნებრივი გაზის მოპოვება, ანუ ევროპას ხელის ერთი აქნევით მოაკლდება 25 მლრდ გაზი. ამგვარი უზარმაზარი მოცულობის ფიზიკურად ჩანაცვლება მხოლოდ ერთი პირობით შეიძლება — რუსეთიდან გაზის მიწოდებების შენარჩუნება და გაზრდა, უკრაინის ტრანზიტის ჩათვლით. ვაშინგტონისგან წაქეზებულმა კიევმა მაინც არ დაუშვა თავის მილთან ევროპელი ოპერატორები და ასევე დამაჯერებლად დაამტკიცა მოლაპარაკებების სრული უუნარობა ყველაფერში, რაც რუსეთს ეხება.

ახლა ზაფხულია და ევროპის ჰაბებში ბუნებრივი გაზის ფასი სტაბილურად რჩება 300 დოლარის ფარგლებში ათას კუბომეტრზე. ეს რეკორდი არ არის, თუმცა არც ცოტაა. იმის წინასწარმეტყველებას, რა ეღირება ცისფერი აირი 15 ოქტომბრისთვის, როდესაც ევროპაში გათბობის სეზონი იწყება, ვერავინ შეძლებს, თუმცა სპეციალისტები არ ეჭვობენ, რომ ის საკმაოდ მაღალი იქნება.

კიევში მომხდარი სახელმწიფო გადატრიალების, უკრაინის პრეზიდენტის ინაუგურაციაზე ენერგეტიკის მინისტრის, ამერიკელი მრჩევლების, ევროპელი მოთამაშეების უკრაინულ ტრანზიტთან არდაშვების, უკრაინის გაზსატრანსპორტო სისტემის ეტაპობრივი გაუფასურების, ჯო ბაიდენის მიერ ახალ სანქციებზე უარის თქმის შემდეგ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის მშენებლობა გრძელდება, თუმცა მანამდე ის ლამის დამარხეს.

16 ივნისს ჟენევაში რუსეთისა და ამერიკის პრეზიდენტების შეხვედრა გაიმართება. ეჭვი არ არის, რომ მასზე აუცილებლად შეეხებიან უკრაინისა და ევროპაში გაზის მიწოდების თემას. თავს უფლებას მივცემ ვივარაუდო, რომ ბაიდენის სასანქციო მერყეობა − ეს დიალოგზე მიპატიჟებაა.

თუ აშშ ტრანზიტის სქემიდან უკრაინას ამოიღებს და უშუალოდ გააკონტროლებს მიწოდებებს, მაშინ ვაშინგტონი არა მარტო შეძლებს პირდაპირი გავლენა მოახდინოს ევროკავშირის პოლიტიკაზე, არამედ კარგ ფულსაც იშოვის.

ეს, რაღა თქმა უნდა, მხოლოდ ვარაუდია, მაგრამ ეს სქემა ყველასათვის ხელსაყრელია: რუსეთისთვისაც, რომელსაც ყველა დაბრკოლებას უხსნიან ევროპის ბაზარზე აგრესიული გასვლისთვის; ევროკავშირისთვის, რომელსაც გრონინგენის დახურვის ფონზე კრიტიკულად ესაჭიროება თავისი ფაბრიკებისა და საქვაბეების საწვავით მომარაგება; შეერთებული შტატებისთვის, რომელსაც დიპლომატიური ეკვილიბრისტიკის წყალობით არცთუ ცუდი ფინანსური და გეოპოლიტიკური დივიდენდების მიღება შეუძლია.

ამ სტრატეგიის რეალიზაციის შემთხვევაში ერთადერთი წაგებული უკრაინა იქნება. თუმცა ეს მისი შეგნებული არჩევანია.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

38
ლარის კუპიურა

მოლოდინების ფასი... ანუ  რამ დაამუხრუჭა ლარი?

24
(განახლებულია 17:08 19.06.2021)
მეორე თვეა ეროვნული ვალუტა მყარდება... რამდენ ხანს გასტანს ლარის აღმასვლის პროცესი და წონასწორობის რა ახალ ნიშნულს დაიკავებს ეროვნული ვალუტა?

სამსონ ხონელი

− ევრიკა!.. ეს დასკვნა ხანგრძლივი დაკვირვების შედეგია? −  ჩამეძიება მკითხველი ირონიული ტონით, თუმცა რეპლიკას არ შევიმჩნევ და განვაგრძობ თხრობას. წინამდებარე სტატიის პირველი სტრიქონების ჭეშმარიტებას კაცობრიობა დიდი ხანია აღიარებს, დავსძენ, რომ აღმართ-დაღმართის მონაცვლეობას ეროვნული ვალუტის  ბოლო პერიოდის თავგადასავალიც ადასტურებს... 

უკვე ერთ თვეზე მეტია, რაც ჩვენ ქვეყნის ეკონომიკისთვის ფრიად იშვიათი მოვლენის, ლარის გამყარების მომსწრენი ვართ. არადა, 2015 წლიდან მოყოლებული ეროვნული ვალუტა პოზიციებს თანდათან თმობდა. ლარმა ე.წ. ფსიქოლოგიური ბარიერი ორჯერ გადალახა. პირველად − როდესაც 1 ამერიკული დოლარის ღირებულება ჯერ 2.00 ლარს, ხოლო უკვე მეორედ, როდესაც − 3.00 ლარს გაუტოლდა. მხოლოდ გასულ წელს ეროვნული ვალუტა ამერიკულ დოლართან მიმართებაში საშუალოდ 15 პროცენტით გაუფასურდა. სავალუტო ბაზარზე პოზიტიურ ცვლილებებს არავინ ელოდა, მეტიც, COVID-19-ის პანდემიით გამოწვეული ღრმა ეკონომიკური რეცესიის პირობებში, ანალიტიკოსები ლარის შემდგომ გაუფასურებას პროგნოზირებდნენ... მოვლენები კი ყველასთვის მოულოდნელი სცენარით განვითარდა. ერთი თვის განმავლობაში ეროვნული ვალუტა თითქმის 30 პუნქტით გამყარდა. რატომ მყარდება ეროვნული ვალუტა? ეს კითხვა ამ ბოლო დროს სულ უფრო ხშირად ისმის.

კაცმა რომ თქვას, საფინანსო-ეკონომიკურ სისტემაში დიდად არაფერი შეცვლილა, საბიუჯეტო დეფიციტი, ფინანსური პრობლემებიც არ ამოწურულა, მაგრამ ეროვნული ვალუტა მაინც მყარდება. ვალუტის კურსს ბაზარზე მოთხოვნა-მიწოდების ბალანსი განსაზღვრავს. ექსპერტ-ანალიტიკოსთა განმარტებით, საქართველოში უცხოური ვალუტის შემოდინების რამდენიმე გზა არსებობს. ეს არის: ექსპორტი, უცხოური ინვესტიციები, საერთაშორისო გზავნილები, ტურიზმი და საერთაშორისო საფინანსო კომპანიების მიერ გამოყოფილი გრანტები და კრედიტები. ანალიტიკოსთა შეფასებით, COVID-19-ის პანდემიით გამოწვეული ღრმა ეკონომიკური კრიზისის შედეგად, გასული წლის მარტიდან მოყოლებული მიმდინარე წლის თებერვლის ჩათვლით, ქვეყნის მაკროეკონომიკური პარამეტრები გაუარესდა, რამაც ლარის კურსზე უარყოფთად იმოქმედა. მიმდინარე წლის მარტში, პანდემიის პირობებში პირველად ეკონომიკური ზრდა დაფიქსირდა. აპრილის თვე რეკორდული აღმოჩნდა. მთლიანი შიდა პროდუქტი თითქმის 45 პროცენტით გაიზარდა. ქვეყანა ცდილობს, გამოვიდეს პესიმისტური გარემოდან. შეინიშნება დადებითი ტენდენციები, რაც ციფრებშიც აისახა. 

          

მიმდინარე წლის აპრილში, წინა თვესთან შედარებით, ექსპორტი 16%–ით გაიზარდა, იმპორტი კი 3%–ით შემცირდა. ქვეყანაში შემოსული ფულადი გზავნილების მოცულობამ 194.1 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც მარტის თვის მაჩვენებელზე 3.02%–ით მეტია. ერთი სიტყვით, ეკონომიკური პარამეტრები გაუმჯობესდა. ამასთან ერთად, ფსიქოლოგიური ფაქტორიც უნდა გავითვალისწინოთ.  გაუარესებული მოლოდინების ვითარებაში, ლარი უფასურდება, ხოლო თუ მოლოდინები ოპტიმისტურია − მყარდება  მაისის შუა რიცხვებიდან COVD-19-ის პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვების შემსუბუქებამ კი სავალუტო ბაზარზე დადებითად იმოქმედა... ამას მალევე სახმელეთო საზღვრების გახსნაც მოჰყვა. როგორც არასამთავრობო ორგანიზაციის „საზოგადოება და ბანკების“ გამგეობის თავმჯდომარე გიორგი კეპულაძე აღნიშნავს, ამ ყველაფრის ეკონომიკურ ეფექტს ეროვნული ვალუტაც და ჩვენც ოდნავ მოგვიანებით ვიგრძნობთ. მისი თქმით, ვაქცინაციის ტემპიც თუ დაჩქარდება, ეკონომიკის აღდგენის პროცესი უფრო სწრაფად წავა.

„სახმელეთო საზღვრების გახსნის შედეგად, ტურიზმის სექტორში მდგომარეობა ნელ-ნელა უმჯობესდება და სხვადასხვა პროგნოზით მიმდინარე წლის განმავლობაში ტურიზმიდან ქვეყანაში 1-1.5 მილიარდი დოლარი შეიძლება შემოვიდეს, რაც დამატებით დადებითად აისახება, როგორც ეკონომიკაზე, ასევე ეროვნული ვალუტის კურსზეც...“, − აცხადებს გიორგი კეპულაძე და დასძენს, რომ ეროვნული ვალუტის გამყარებას, როგორც წესი, ლარში დანაზოგების ზრდაც მოჰყვება. ნდობა იმატებს ეროვნული ვალუტის მიმართ და ეს მომხმარებლის ქცევაზეც აისახება. 

კეპულაძე გვირჩევს, რომ თანხა იმ ვალუტაში დავზოგოთ, რაშიც შემოსავალი გვაქვს. თან ლარში ანაბრებზე საპროცენტო სარგებელი გაცილებით მაღალია, ვიდრე უცხოურ ვალუტაში, რაც ანეიტრალებს იმ რისკებს, რომელიც გაუფასურებას შეიძლება მოჰყვეს. მისი თქმით, ლარისადმი ნდობის ზრდას ხელს რამდენიმე ფაქტორი უწყობს. ეს არის დაბალი და სტაბილური ინფლაცია, ასევე სტაბილური გაცვლითი კურსი და რაც შეიძლება ნაკლები ეკონომიკური რყევა... ეროვნული ვალუტის კურსის პროგნოზირებისგან გიორგი კეპულაძე თავს იკავებს. აღნიშნავს, რომ თუ ქვეყანაში ეკონომიკური მდგომარეობა გამოსწორდება, ეს ლარზეც დადებითად აისახება. მისივე შეფასებით, ლარი ჩვენი ეკონომიკის თერმომეტრია, რომელიც მის რეალურ მდგომარეობას გვიჩვენებს...

სამართლიანობა მოითხოვს და უნდა ითქვას, ეროვნული ვალუტის კურსზე მოლოდინების შესაძლო გავლენას ყველა როდი აღიერებს, მეტიც, ზოგი ამ საკითხს ირონიულად აფასებს...

„იმ თანხის ნაწილი, რომელიც ქვეყანაში ბიუროკრატიასა და ეროვნულ ბანკზე იხარჯება, ილონ მასკს რომ მივცეთ და მოლოდინებზე ვასაუბროთ, ის გაცილებით მეტ მოლოდინს შექმნის და გაამყარებს ლარს, ვიდრე ის, რაზეც ჩვენი ძვირფასი კობა გვენეტაძე საუბრობს...“, −  ამ სიტყვების ავტორი დისტრიბუტორთა ბიზნესასოციაციის პრეზიდენტი ივა ჭყონიაა. მთავრობის, ეროვნული ბანკისა და აკადემიური წრეების წარმომადგენელთა შეფასებას, ლარის კურსის ბოლოდროინდელ ცვლილებაზე მოლოდინების გავლენს თაობაზე, ივა ჭყონია არ იზიარებს და ჩვენს ყურადღებას ლარის კურსის არასტაბილურობაზე ამახვილებს. მისი თქმით, არცთუ იშვიათად, ერთი სავაჭრო დღის განმავლობაში გაცვლითი კურსი ჯერ მკვეთრად მყარდება და შემდეგ ისევ უფასურდება. შესაბამისად, ძნელია ეროვნული ვალუტის კურსის ცვლილების პროგნოზირება. შედეგად, ლარის მიმართ ბიზნესის და მოსახლეობის ნდობა ძალიან დაბალია. 

„რა მოლოდინებზეა საუბარი?! ლოგიკურად რომ მივყვეთ მოლოდინი არის, რომ ეკონომიკა გაცოცხლდა და მეტი ტურისტი შემოვა. ასეთი მოლოდინის შემთხვევაში, ძალიან მარტივია, რომ მარაგებს შექმნიან კომპანიები. როდესაც ელოდები, რომ მეტი ტურისტი შემოვა, მეტი სტუმარი გეყოლება, შესაბამის მარაგს ქმნი, ანუ როდესაც მარაგს ქმნი, მეტი პროდუქტის იმპორტი გიწევს, მოთხოვნა არის მაღალი უცხოურ ვალუტაზე, რომელიც ჯერ კიდევ არ შემოსულა ქვეყანაში, ეს უნდა იწვევდეს ლარის გაუფასურებას. ჩვენთან მოხდა პირიქით...“, − აცხადებს ივა ჭყონია.

დროა, ეროვნული ბანკის მოსაზრებასაც გავეცნოთ. კობა გვენეტაძის უწყებაში აცხადებენ, რომ ბოლო ერთ თვეში ლარის კურსის გამყარება, ეკონომიკის გახსნასთან ერთად, მოლოდინის გაუმჯობესებამ გამოიწვია.

„მოგეხსენებათ, გასული წლის მეორე ნახევრიდან მოყოლებული, COVID-19-ის პანდემიამ ეკონომიკურ აქტორებს ნეგატიური მოლოდინები გაუჩინა, რამაც ეროვნული ვალუტის კურსის მკვეთრი გაუფასურება გამოიწვია, ხოლო ბოლო თვის განმავლობაში ეკონომიკა გაიხსნა, ქვეყანაში პოზიტიური მოლოდინები გაჩნდა და ლარის გამყარება ამან გამოიწვია...“, − განაცხადა ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტმა პაპუნა ლეჟავამ. ლარის კურსის ფორმირების პროცესში ეროვნული ბანკის როლზე საუბრისას აღნიშნა, რომ ეროვნულ ბანკს საკმარისი რეზერვები აქვს საიმისოდ, რომ გასული წლის მსგავსად, ინტერვენციები მიმდინარე წელსაც აქტიურად განახორციელოს.

„გასული წლის განმავლობაში, ეროვნულმა ბანკმა 916 მლნ დოლარის ინტერვენცია განახორციელა. სავალუტო ინტერვენციები წელსაც გრძელდება, რადგან ეკონომიკის სრულად აღდგენის პროცესი არ არის დასრულებული. ამ წლის დასაწყისში უკვე 254 მილიონი დოლარის ინტერვენცია გვაქვს განხორციელებული. ამ  პროცესს წლის განმავლობაში გავაგრძელებთ. თუმცა მოსალოდნელია, რომ მიმდინარე წელი უკეთესი იქნება, ვიდრე შარშანდელი. თუმცა, თუ სიტუაცია შეიცვალა და მეტი ინტერვენციის აუცილებლობა დადგა, შარშანდელის, ან თუნდაც მეტი მოცულობის ინტერვენციის რესურსი ეროვნულ ბანკს გააჩნა, მაგრამ იმედია, ამის საჭიროება არ დაგვიდგება...“, – განაცხადა პაპუნა ლეჟავამ.

 სტატიის დასასრულს, გაკადნიერდები და გირჩევთ, შეიქმენით პოზიტური მოლოდნები და თქვენს გარშემო ყველაფერი კარგად იქნება... თუმცა, თქვენიც მესმის, პოზიტიური მოლოდინების შექმნას ხომ საფუძველი სჭირდება?!      

24
ევროკავშირისა და რუსეთის დროშები

სიტყვით ზეწოლა, საქმით თანამშრომლობა: ევროკავშირის „ახალი“ სტრატეგია რუსეთის მიმართ

30
(განახლებულია 22:04 18.06.2021)
როგორც ანდაზა ღაღადებს, ყველაფერი ახალი კარგად დავიწყებული ძველია. ეს წესი არ ერგება იმას, რაც რუსეთის მიმართ ევროკავშირის ახალ სტრატეგიადაა წარმოდგენილი.

როსტისლავ იშჩენკო

საგარეო ურთიერთობებისა და უშიშროების საკითხებში ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა ჟოზეპ ბორელმა გამოაქვეყნა მოხსენება, რომელსაც 24-25 ივნისს განიხილავენ ბრიუსელში ევროკავშირის სამიტზე. დოკუმენტში ბორელმა სამი პრონციპი ჩამოთვალა, რომლებზეც აიგება ევროკავშირის „ახალი“ სტრატეგია რუსეთის მიმართ.

სიტყვა „ახალი“ შემთხვევით არ ჩამისვამს ბრჭყალებში. ამ შემთხვევაში მის „სიახლეზე“ საუბარი მხოლოდ მძინარე მზეთუნახავს თუ შეუძლია, რომელსაც ბოლო ნახევარი საუკუნე ეძინა და მოულოდნელად მხოლოდ გუშინღა გაიღვიძა.

წინააღმდეგობის გაწევა, შეზღუდვა, ურთიერთქმედება — ზუსტად იგივეა, რასაც ევროკავშირი ბოლო 25 წლის განმავლობაში აკეთებდა რუსეთის მიმართ. ამასთან ამ ტერმინების არც აზრობრივი დატვირთვა არ შეცვლილა. ბორელის ინტერპრეტაციაში „წინააღმდეგობის გაწევა“ რუსეთის საშინაო საქმეებში ჩარევას ნიშნავს ადამიანის უფლებების, დემოკრატიის პრინციპებისა და საერთაშორისო სამართლის დაცვის საბაბით.

„შეზღუდვა“ განისაზღვრება როგორც ევროკავშირის საინფორმაციო სივრცის დაცვა რუსეთის მცდელობებისგან, გაახმოვანოს საკუთარი შეხედულებები თანამედროვეობის აქტუალურ პრობლემებზე.

„ურთიერთქმედება“ კი მოსკოვთან ძალისხმევების კოორდინაციას ნიშნავს იმ სფეროებში, რომლებშიც ევროკავშირს რუსეთის მხარდაჭერის გარეშე წარმატების მიღწევა არ შეუძლია.

საბჭოური ლეკალოებით?

თუ ამაში მაინც არის რამე ახალი, ეს მხოლოდ პრინციპებისთვის დარქმეული სახელწოდებებია, რომლებსაც რუსეთის მიმართულებით ევროკავშირის სტრატეგია ეყრდნობა. არსი კი ევროკავშირისა და აწ უკვე არარასებული სსრკ-ის თანამშრომლობის პერიოდიდან არ შეცვლილა.

და, მაინც, ევროკავშირმა ხომ რაღაცისთვის გამოაცხადა ახალი–ძველი სტრატეგია. უფრო მეტიც, ბორელის განცხადება აშშ–ევროკავშირის სამიტის დასრულებისთანავე გახმოვანდა (15 ივნისს), რუსეთ–ამერიკის ლიდერების ჟენევაში შეხვედრის წინ (16 ივნისს).

ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ ევროდიპლომატი მოსკოვისთვის სიგნალის გაგზავნას შეეცადა, რომ ბაიდენთან მოლაპარაკებების შემდეგ მოსკოვისა და დასავლეთის ურთიერთობებში არაფერი შეიცვლება? არა, არ ნიშნავს. იმიტომ რომ ყველაფერი ჯერ კიდევ მოლაპარაკებებამდე შეიცვალა. ბაიდენის სახით ხომ სწორედ კოლექტიური დასავლეთი იყო იძულებული, ეთხოვა რუსეთისთვის თანაბარუფლებიანი მოლაპარაკებები ფორსმაჟორული გარემოებების გავლენითა და იმის აღიარებით, რომ ზეწოლის ხანგრძლივმა პოლიტიკამ და მოსკოვთან ურთიერთობებში ფსონების ზრდამ თავი ამოწურა. დასავლეთს აღარ აქვს არგუმენტები, განაგრძოს მოქმედებები ძველ პარადიგმაში.

ყურადღება ხელებზე!

მაშ, რატომ ხატავს ბორელი ძველ პოლიტიკას ახალი სიტყვებით?

იმიტომ, რომ დიდი ხანია დადგა დრო, მივეჩვიოთ, რომ დასავლეთი ამბობს ერთს, ფიქრობს მეორეს და აკეთებს მესამეს. ამასთან, ერთსა და იმავე ტერმინში უამრავ სხვადასხვა აზრს დებს. შიდა, დასავლეთევროპული მოხმარებისთვის აზრი ერთია, რუსეთისთვის – მეორე, ევროკავშირის აღმოსავლეთ საზღვრებზე არსებული რუხი ლიმიტროფული ზონისთვის – მესამე.

ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია არა დეკლარირებული პრინციპები, რომლებიც, ევროკავშირის მეტად მოძრავი საერთაშორისო პოლიტიკისგან განსხვავებით, უცვლელი რჩება ათობით წლის განმავლობაში, არამედ კონკრეტული მოქმედებები მათი რეალიზაციისა და პრიორიტეტულობის კუთხით.

მარტივი მაგალითი: ნავალნის ნახევრადმივიწყებულ ისტორიაში გერმანიამ ფორმალურად ძალიან მკაცრი პოზიცია დაიკავა. გერმანელებმა უმაღლეს დონეზე უპირობოდ ირწმუნეს მოწამვლის ვერსია, რუსეთს ოფიციალურად უცხადებდნენ პროტესტს და გამოთქვამდნენ შეშფოთებას. მაგრამ როდესაც მათმა ევროკავშირელმა მოკავშირეებმა სცადეს მიენიშნებინათ, რომ ამ შემთხვევაში ძლიერი სვლა — სანქციების დაწესება იქნებოდა „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-სთვის, გერმანელმა პოლიტიკოსებმა თქვეს, ეს სხვა რამეაო, და შეეცადნენ ოპერატიულად დაებრუნებინათ ოპოზიციონერი ბლოგერი უკან, რუსეთში.

შედეგი: ნავალნი ზის, „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“ პრაქტიკულად აშენებულია, ინციდენტი ლამის ყველას დაავიწყდა.

გერმანიის მოქმედება სრულად შეესაბამებოდა ევროკავშირის მხოლოდ გუშინ დეკლარირებულ სტრატეგიას. ნავალნის ჯანმრთელობით შეწუხებულმა ბერლინმა ჯერ „წინააღმდეგობა გაუწია“ რუსეთს, შემდეგ „შეზღუდა“ — თქვა რა უარი, განეხილა მისი ავადმყოფობის სხვა ვერსიები, ამასთან წარმატებით განაგრძობს „ურთიერთქმედებას“ მოსკოვთან გერმანიისთვის მნიშვნელოვან ეკონომიკურ პროექტებში.

ვფიქრობ, თუ ვითარება მკვეთრად და დრამატულად არ შეიცვლება, რუსეთისა და ევროკავშირის ურთიერთობების შემდგომი განვითარება ისეთივე იქნება, როგორიც ზემოთ აღწერილი გერმანული შემთხვევა იყო.

დასავლეთ ევროპა შეშფოთებას გამოთქვამს და მკაცრ განცხადებებს გაავრცელებს რუსეთის საშინაო პოლიტიკისა და ოპოზიციის უფლებების გამო, ამასთან პრაქტიკულად არ ექნება ვითარებაზე რეალური გავლენის მოხდენის შესაძლებლობა. თავის საინფორმაციო სივრცეს ევროკავშირი ისევე დაიცავს მზარდი რუსეთის შესახებ მისთვის არახელსაყრელი შედარებებისგან, მაგრამ რაც შეეხება ეკონომიკურ თანამშრომლობას, ევროპა შეეცდება თავი აარიდოს კონფრონტაციასა და პოლიტიზაციას, ახალი სანქციების პაკეტების შემოღებას, და შეეცდება თანდათან უკვე დაწესებული სანქციების ნიველირება მოახდინოს.

აღიკვეთოს „ლიმიტროფების ამბოხი“

რატომ წარმოაჩენენ ევროკავშირის ლიდერები პოლიტიკური ეკვილიბრისტიკის ამ საოცრებებს? იძულებული არიან.

რუსეთთან 25 წლის განმავლობაში მზარდი დაპირისპირების პერიოდში დასავლეთმა ლიმიტროფული რეჟიმების მთელი ხროვა გამოზარდა, რომელთა არსებობის მთელი აზრი ანტირუსული პროვოკაციების ორგანიზებაა. მათი ნაწილი ევროკავშირში შევიდა, სხვებს ნაკლებად გაუმართლა, თუმცა ყველა მათგანს არსებობა მხოლოდ გარედან რესურსების გადასხმებით შეუძლია, სუვერენული არსებობისთვის საკუთარი ბაზა არ ჰყოფნით.

დასავლეთისა და რუსეთის ურთიერთობებში დაძაბულობის დაწევა უაზროდ აქცევს ლიმიტროფების კვებას. მათ უკვე გამოსცადეს საკუთარ თავზე დასავლეთის ყურადღების ნაკლებობა, მათთან (ბალტიისპერეთში, პოლონეთსა და უკრაინაში) უკვე მოხდა პირველი ისტერიკული კრუნჩხვები ამ საკითხთან დაკავშირებით.

დასავლეთის პრობლემა ისაა, რომ რუსეთთან დაპირისპირების ეპოქაში მან ლიმიტროფებს უფლება მისცა, დაეკავებინათ ძალიან სერიოზული პოზიციები იმ სტრუქტურებში, რომლებიც დასავლურ პოლიტიკას აყალიბებენ (მათ შორის, ნატოსა და ევროკავშირში). არსებული მდგომარეობის სწრაფად შეცვლა არ შეიძლება, ამას დრო სჭირდება — რამდენიმე წელი, რომლის განმავლობაშიც აღმოსავლეთევროპული ქვეყნების გავლენა დასავლეთის პოლიტიკაზე განულდება, ხოლო თავად გამარგინალდებიან.  

დასავლეთისთვის უკიდურესად მნიშვნელოვანია, რომ ამ დროის განმავლობაში „ლიმიტროფების ამბოხება“ არ დაუშვას, რომლებიც სასოწარკვეთით შეეცდებიან რუსეთთან კონფლიქტის პროვოცირებას, საკუთარ ტერიტორიაზე საბრძოლო მოქმედებების რისკითაც კი.

ამიტომ აცხადებს ევროკავშირი თავისი პოლიტიკის ფაქტობრივი უცვლელობის შესახებ (რათა ლიმიტროფებმა არ იღელვონ). თუმცა შესანიშნავად ესმის, რომ მას ვერავინ შეუშლის ხელს, ითამაშოს გაცხადებული „სტრატეგიული პრინციპების“ აზრობრივი დატვირთვით ისე, როგორც თავად მოისურვებს.   

თანაც ეს რუსეთის მიმართ მოულოდნელი გაცივების შემთხვევაშიც დაზღვევაა. დღეს ხომ არავინ იცის, დასავლეთის შიგნით რომელი დაჯგუფება გაიმარჯვებს და რა პოლიტიკური პრინციპები იქნება რეალურად დომინანტური რუსეთის მიმართულებით.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

30
თემები:
რუსეთი დღეს
ნიკოლოზ წულუკიძე ამსტერდამში

ნიკოლოზ წულუკიძე: „შემიძლია ადამიანების მიმართ ძალიან დიდი სითბო გავცე“

0
(განახლებულია 17:07 19.06.2021)
ნიკოლოზ წულუკიძე საკუთარ თავზე საუბრობს, იხსენებს ბავშვობას და განმარტავს თუ რა მნიშვნელობა აქვს მისთვის პოპულარობას.

 

წულუკიძე
„ბებიაჩემი რომ რეკავს ხოლმე, სულ ვაფარებ ყურმილს ხელს, რომ არავინ გაიგოს. ის ჩემთან საუბარს სულ სიმღერით და მოფერებით იწყებს: „ბებოს სიხარულებოო“!.. ვფიქრობ, ყველა ადამიანს, ვინც პოპულარობისთვის იღწვის, იმის განცდა აქვს ხოლმე, რომ განსაკუთრებულია“, -ამბობს ნიკოლოზ წულუკიძე.

თეატრმცოდნე და ტელეწამყვანი ნიკოლოზ წულუკიძის თქმით, მას ადამიანებისადმი სიყვარულისა და სითბოს გაცემა ბავშვობიდან ასწავლეს და სურვილს გამოთქვამს, რომ ყველა ადამიანმა უშურველად გასცეს სიკეთე და სიყვარული.

0