კაპიტოლიუმის შტურმი

მოსაზრება: გახდება თუ არა გახლეჩილი აშშ გარესამყაროსთვის უფრო საშიში?

18
(განახლებულია 20:35 12.01.2021)
შიდაპოლიტიკური კრიზისი, რომელიც უფრო და უფრო ღრმავდება აშშ-ში, მას კიდევ უფრო სახიფათოდ აქცევს გარე სამყაროსთვის.

პიოტრ აკოპოვი

გლობალისტურად განწყობილი ისტებლიშმენტი, რომელმაც ნაციონალისტ ტრამპს რევანში აუღო, შეეცდება ამერიკელების ყურადღება შიდა პრობლემებიდან გარეზე გადართოს და საერთოდაც, დაჭრილის მხეცი არაპროგნოზირებადი გახდება.

ასეთი პროგნოზები ბოლო დროს სულ უფრო ხშირად ისმის რუსეთში. ყველა ეს მოსაზრება იქიდან გამომდინარეობს, რომ შეერთებული შტატები უბრალოდ ზესახელმწიფო კი არ არის, არამედ მსოფლიო ჰეგემონია, რომელსაც ჯერ კონკურენტები არ ჰყავს, და ნებისმიერი პრობლემები აშშ-ში მთელ მსოფლიოს ძვირი დაუჯდება. ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთს აწყობს კრიზისი აშშ-ში, სასიხარულო ამაში არაფერია - საჭიროა ახალი გამოწვევებისთის მომზადება, იმისთვისაც კი, რომ ყველა ფრონტზე გადმოვლენ შეტევაზე.

ეს პოზიცია რაღაცით წააგავს იმ პანიკურ განწყობებს, რომელთა გაბერვაც დაიწყო ატლანტიკური ელიტების ნაწილმა ჯერ ტრამპის გამარჯვების შემდეგ, მერე კი კაპიტოლიუმის სტურმის შემდეგ: საშინელებაა, ამერიკა ჯერ გლობალური ლიდერის ტვირთსა და მსოფლიოში დემკრატიის მცველობაზე ამბობს უარს, მერე კი თავდაც ქაოსში ეფლობა! ვინღა დაიცავს მშვიდობას მსოფლიოში და ვინღა წაწევს კაცობრიობას გლობალიზაციის გზაზე წინ? ვინ შეაჩერებს ჩინეთს, რუსეთსა და სხვა ქვეყნებს, რომლებიც ძალას იკრებენ და რომლებიც დემოკრატიულ მონაპოვრებსა და დასავლეთის მიერ აგებულ მსოფლიო წესრიგს ემუქრებიან?

საკამათო არ არის, აშშ მართლაც მსოფლიოს უძლიერესი ზესახელმწიფოა, რომელსაც პრეტენზია აქვს ჰეგემონიზმზე, მაგრამ ეს ზესახელმწიფო ავადაა - თანაც შიგნიდან ის ჯერ კიდევ ამჟამინდელ მოვლენებამდე ჩაირღვა. და ის სწორედ იმან დაღუპა, რამაც გააძლიერა: აშშ-ის ეროვნული სახელმწიფოს ინტერესებსა და გლობალიზაციის ატლანტიკურ პროექტის შორის არსებულმა ნაპრალმა. ანუ, შტატები, რომელმაც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გლობალური მსოფლმოწყობის მშენებლის, ახალი ტიპის ზეეროვნული მსოფლიო იმპერიის როლი იტვირთა, შიგნიდან დაირღვა. არა ისე, როგორც ეს სსრკ-ს დაემართა, მაგრამ ისეთივე სერიოზული შედეგებით. აშშ ჩვენ თვალწინ ირღვევა, მაგრამ თანამედროვეებს ყოველთვის უჭირთ მიმდინარე ცვლილებების სისწრაფის შეფასება.

წარმოდგენები იმის შესახებ, რომ ამერიკა ყოველთვის იყო, თუ არა მსოფლიო ლიდერი, მესიანური და ძალიან გავლენიანი სახელმწიფო მაინც, ისტორიის გამოცდას ვერ უძლებს. ეს ძალიან ახალგაზრდა სახელმწიფოა - ხუთი წლის შემდეგ მას 250 წელი შეუსრულდება. და თავისი მოკლე ისტორიის ზუსტად ნახევრის განმავლობაში ის საკუთარი პრობლემებით იყო დაკავებული. და მხოლოდ მე-19 საუკუნის ბოლოს გადაწყვიტა, წაერთმია იმ მომენტისთის ყველაზე კოლონიალური ევროპული სახელმწიფოსთვის - ესპანეთისთვის, მისი კარიბული და აზიური სამფლობელოები (კუბა და ფილიპინები). XX საუკუნის დაწყებასთან ერთად შტატები მსოფლიო სივრცეზე გავიდა და ორ ევროპულ და მსოფლიო ომში მონაწილეობის წყალობით, გლობალურ ბატონობას შეეჭიდნენ.

ბოლო ნახევარი საუკუნის განმავლობაში მიმდინარეობდა აშშ-ის თანდათანობითი გარდასახვა ეროვნული სახელმწიფოდან ატლანტიკური ზეეროვნული ელიტის გლობალური ბატონობის პროექტის განსახორციელებელ ბაზად. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი რამ ხელს აძლევდა გლობალიზატორებს (მათ შორის, სსრკ-ს დაშლა), მათმა პროექტმა არ იმუშავა. ამასთან ახალი ბაბილონის მშენებლობის გზაზე შტატებმა შთამბეჭდავ წარმატებებს მიაღწიეს მსოფლიო არენაზე — სამხედრო ძლიერებაში, ფინანსურ, იდეოლოგიურ და საკადრო გავლენებში, თანაც ისტორიული საზომებით საკმაოდ მოკლე დროში (საუკუნეზე ნაკლები). მაგრამ ახლა ისინი ზუსტად ასევე - ოღონდ ბევრად სწრაფად - კარგავენ ყველაფერს. ახლა ამის წარმოდგენა ბევრისთვის ძნელია: რუსი ან ჩინელი უნდა იყო, რომ გაიგო, რამდენად სწრაფად შეიძლება შეიცვალოს ყველაფერი.

საუკუნენახევრის წინ ვინმესთვის რომ ეწინასწარმეტყველათ, 2021 წელს ერთიან ევროპას გერმანელი ქალი უხელმძღვანელებს, ხოლო კიევი რუსეთის შემადგენლობაში არ იქნებაო, დასკვნა იქნებოდა ერთმნიშვნელოვანი: სულ ახლად შექმნილი მეორე რეიხი (ეს 1871 წლის 18 იანვარს მოხდა) იმდენად წარმატებული გამოდგა, რომ მან არა მარტო გააერთიანა მთელი ევროპა, არამედ რუსეთიც სასტიკად დაამარცხა და ჩამოაჭრა მას არა მარტო პოლონეთი, არამედ მალოროსიაცო (რუსეთის მთელი რიგი მიწების ძველი დასახელება, უპირატესად თანამედროვე უკრაინის ტერიტორიაზე. - რედ.), ხოლო თუ ასეთ ვინმეს თანამედროვე მსოფლიოს რუკასაც აჩვენებდნენ, მას თავშიც არ მოუვიდოდა ეწოდებინა აშშ-სთვის მსოფლიო ჰეგემონი - მათი ტერიტორია ხომ თითქმის არც გაზრდილა გასული საუკუნენახევრის განმავლობაში. გასაგებია, საბოლოოდ ვინ იქნება მსოფლიოს მმართველი. გერმანელები! და ის ძალიან გაკვირვებული დარჩებოდა, თუკი შეიტყობდნენ, რომ გერმანიამ, მიუხედავად იმისა, რომ ევროპის მმართველია, ორი მსოფლიო ომი წააგო და გეოპოლიტიკურად და სამხედრო თვალსაზრისით აშშ-ზეა დამოკიდებული.

ხოლო ჩინეთი ტერიტორიულად არ შეცვლილა, მაგრამ შიგნით დაყოფილი და ნახევრადვასალური ქვეყნიდან მსოფლიოს უძლიერეს ეკონომიკად იქცა. ანუ, დაიბრუნა ის მდგომარეობა, რომელშიც ათასობითი წლის განმავლობაში იყო. მაგრამ გლობალიზებადი მსოფლიოს პირობებში ჩინეთი ვეღარ იქნება საკუთარ თავშიჩაკეტილი და თვითკმარი - ის მსოფლიო სივრცეზე გავიდა და მისი შეჩერება შეუძლებელია.

შტატებს თეორიულად შეეძლო გადარჩენა ამჟამინდელი კრიზისის შემდეგაც კი. საჭირო იყო მხოლოდ ეღიარებინა, რომ ცალმხრივად მართვადი გლობალიზაცია შეუძლებელი, უარი უნდა ეთქვა ჰეგემონის როლზე და გადასულიყო მსოფლიო ზესახელმწიფოების კონცერტზე, იმავდროულად კი საკუთარი ინფრასტრუქტურისა ეკონომიკის აღდგენით დაკავებულიყო - ანუ ეზრუნა ეროვნული სახელმწიფოს განმტკიცებაზე. სწორედ აქეთ მიდიოდა ტრამპი - ხშირად ინტიუციურად, მაგრამ სწორად. მაგრამ გლობალისტურად განწყობილ ამერიკულ ელიტებს არ აინტერესებთ აშშ როგორც სახელმწიფო.

ამიტომ, თუ ნაციონალისტებს ძალა არ ეყოფათ რევანშისთვის, აშშ განწირულია როგორც სახელმწიფო. ჩინეთის, რუსეთისა თუ სხვა სახელმწიფოებისგან განსხვავებით, შტატებს არ გააჩნია არა მარტო ფესვები, არამედ მათი შემდუღაბებელი სახელმწიფოს წარმომქნელი ხალხიც არ ჰყავს - მის იმიტაციას კი ახლა ანადგურებენ. ღერძის გარეშე კი ვერანაირი მტკიცე სახელმწიფო ვერ შედგება, რომ აღარაფერი ვთქვათ მსოფლიო ჰეგემონზე.

ჰეგემონი კი, ისევე როგორც მსოფლიო ბატონობაზე პრეტენზიის მხარდამჭერი ძალები, აღარ არიან. და ვაშინგტონში ხელისუფლებაში დაბრუნებულმა გლობალისტებმა ეს კარგად იციან. მათ ჯერ კიდევ ობამას დროს დაიწყეს გლობალიზაციაზე პასუხისმგებლობის განაწილება - გაიყვეს რა მოკავშირეებთან და პარტნიორებთან „ლიდერობა“. ახლა ბაიდენის ადმინისტრაცია ძალინ აკურატული იქნება საგარეო არენაზე - არანაირი გამწვავება, არანაირი კონფლიქტები, არა მარტო იმიტომ რომ ეს მხოლოდ გააუარესებს აშშ-ის მსგომარეობას, არამედ იმიტომაც რომ ახალ ხელისუფლებას ნამდვილად მოუწევს, უფრო მეტი ყურადღება და ძალა მოახმაროს გამწვავებულ შიდა პრობლემებს. ამასთან საჭირო იქნება იმის ჩვენებაც, რომ ახალი ხელისუფლება პრინციპულად განსხვავდება „უგუნური ტრამპისგან“, თუმცა ამ „უგუნურს“ არცერთი ახალი ომი არ გაუჩაღებია და ვალდებულებაც კი აიღო, რომ გაზაფხულის ბოლოსთვის ავღანეთიდან სრულად გაეყვანა ჯარები.

ამასთან ბაიდენის ადმინისტრაცია სიტყვით ოპტიმიზმისა და მესიანურობის დემონსტრირებას მოახდენს - ჩაატარებს „დემოკრატიის სამიტს“, განამტკიცებს „ატლანტიკურ სოლიდარობას“, შეკრებს ერთიან ფრონტს ჩინეთის წინააღმდეგ, განაგრძობს ზეწოლას რუსეთზე. მაგრამ ყველა ამ ზომების შედეგიანობა იქნება ძალიან დაბალი, ხოლო აშშ-ის მიმართ დამოკიდებულება მსოფლიოში - სულ უფრო მშვიდი. მსოფლიო საბოლოოს დარწმუნდა იმაში, რომ „ამერიკული საუკუნე“ იწურება, თანაც არა მარტო მსოფლიო არენაზე, არამედ თავად შტატებშიც.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

18
Су-25

მოსაზრება: ევროკავშირის სანქციები ბელარუსში და სამხედრო თვითმფრინავების რემონტი

47
(განახლებულია 19:09 15.01.2021)
პირდაპირი მატერიალური სარგებელი ნატოს ზოგიერთ მოკავშირეს აიძულებს, უგულებელყოს ევროპული ფასეულობები.

ბულგარეთის სამხედრო–საჰაერო ძალები თებერვალში ბელარუსში მოდერნიზებულ ბოლო, მერვე მოიერიშე Су-25-ს მიიღებს. მიიღებს და მომსახურების საფასურს გადაუხდის ქვეყანას, რომელიც ევროკავშირის სამი ახალი სანქციის „წნეხის ქვეშაა“. ეს პარადოქსი ჭარბ ყურადღებას იმსახურებს.

ბულგარეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების პირველი მოიერიშე Су-25-ის კაპიტალური რემონტი და მოდერნიზაცია ბელარუსის ბარანოვიჩის 558-ე ავიასარემონტო ქარხანაში 2020 წლის სექტემბერში დასრულდა – ქვეყანაში მასობრივი საპროტესტო აქციების ფონზე. თეორიულად, ის ერთადერთი უნდა ყოფილიყო. თუ ევროპელი პარტნიორები ბოლომდე პრინციპულები არიან თავიანთ სასანქციო პოლიტიკაში, მაშინ ნატოს ქვეყნებმა არ უნდა გადაიხადონ ბელარუსული საწარმოების მომსახურების საფასური.

მაგალითი შეიძლება იყოს ბალტიისპირეთის ზოგი ქვეყანა, რომლებიც „მეზობლის ჯიბრით“ თბომავლების სათადარიგო ნაწილების გარეშე დარჩნენ. მაგრამ ბულგარეთის მასმედიამ განაცხადა, რომ თებერვალში ქვეყნის სამხედრო-საჰაერო ძალები ბოლო ორ Су-25-ს მიიღებს ბარანოვიჩის ქარხნიდან. უფრო მეტიც, სოფიაში განზრახული აქვთ, ბელორუსიაში კიდევ ექვსი Су-25 გაარემონტონ. საიდან ესოდენი არაპრინციპულობა?

ბულგარეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების სარდლობის გათვლებით, ბელარუსში კაპიტალური რემონტის შემდეგ „საბჭოთა“ მოიერიშეები 2028 წლამდე იქნება ექსპლუატაციაში, ანუ მომდევნო რემონტამდე ან ახალი „ნატოური“ გამანადგურებლის - F-16V Block70-ის შეძენამდე. მაგრამ ამ უკანასკნელის შემთხვევაში ყველაფერი კარგად ვერ არის.

მანამდე ბულგარეთის პრეზიდენტმა რუმენ რადევმა აკრძალა 1,256 მლრდ დოლარის ღირებულების კონტრაქტის განხორციელება რვა ერთეული F-16 Block 70/72-ის შესყიდვაზე – თითქოს შეთანხმებაში მკაფიოდ არ იყო გაწერილი სასერვისო გარანტიები.

ვფიქრობ, გამოცდილი სამხედრო მფრინავი და ქვეყნის სამხედრო-საჰაერო ძალების ყოფილი მთავარსარდალი უბრალოდ დაეჭვდა, ღირდა თუ არა 157 მლნ დოლარის გადახდა მეოთხე თაობის ერთ თვითმფრინავში მაშინ, როცა მეხუთე თაობის F-35 ზოგ მოკავშირეს ლამის ორჯერ იაფად მიჰყიდეს? თითქმის იმავდროულად შეერთებულმა შტატებმა ტაივანს (ნატოს არაწევრი ქვეყანა) მნიშვნელოვნად იაფად – 121 მლნ დოლარად დაუთმო ახალი გამანადგურებელი F-16 Block 70. ბულგარეთი მდიდარი ქვეყანა არ არის. აშკარაა, არსებულ მძიმე საფინანსო-ეკონომიკურ ვითარებაში ბულგარეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების მოიერიშე Су-25-ებს კიდევ ბევრი წლის განმავლობაში მოუწევთ სამსახური. რაშიც ბელარუსი ახლა ძალიან ეხმარება ნატოს ბალკანელ პარტნიორს.

სასაცილო ფული – სერიოზული შედეგი

ბულგარეთის მთავრობამ ჯერ კიდევ 2018 წლის ნოემბერში მოიწონა რვა Су-25-ის მოდერნიზაცია 43 მლნ ევროდ, მაგრამ ბელარუსულ ავიაქარხანაში კიდევ დიდხანს ვერ დაიწყეს რემონტი ევროკავშირის „ძველი“ სანქციების გამო. თუმცა კაპრემონტი მაინც მოხერხდა. სანქციებისთვის გვერდის ასავლელად ბულგარეთის პარლამენტმა შესწორებები შეიტანა ეროვნულ კანონმდებლობაში. ფული უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ევროპული სოლიდარობის პრინციპები.

ბარანოვიჩის ავიასარემონტო ქარხანამ ბულგარეთიდან პირველი Су-25 2019 წლის 28 აგვისტოს მიიღო. ყველა სამუშაო ოპერატიულად და მაღალხარისხოვნად შესრულდა. სამი განახლებული მანქანა „ბეზმერის“ ავიაბაზაზე 2020 წლის ოქტომბერში, სამი კი დეკემბერში დაბრუნდა. 14 თვითმფრინავისგან შემდგარი პარტიის რემონტი 73,665 მლნ ევროს შეადგენს, ანუ ბევრად ნაკლებს, ვიდრე ერთი F-16 Block 70-ის ღირებულებაა. თანაც დახარჯული თანხა შთამბეჭდავ შედეგს უზრუნველყოფს.

ბულგარეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის მეთაური, ადმირალი ემილ ეფტიმოვი და სამხედრო-საჰაერო ძალების მთავარსარდალი, გენერალ-მაიორი დიმიტარ პეტროვი 2020 წლის ბოლოს პირადად გაეცნენ მოდერნიზებული Су-25-ების შესაძლებლობებს „ბეზმერის“ ავიაბაზაზე. და აღფრთოვანდნენ. ბელარუსულ საწარმოში სრულად განახლდა გამანადგურებლის სანავიგაციო სისტემა, გაფართოვდა სარაკეტო შეიარაღების გამოყენების შესაძლებლობები, გაიზარდა სახმელეთო სამიზნეების განადგურების სიზუსტე და მანძილი, კავშირის სისტემა. მოდერნიზებული Су-25-ის ბრძოლისუნარიანობა და ეფექტურობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ავიაბაზის მეთაურ მილენ დიმიტროვს ბრიფინგზე შემთხვევით არ უთქვამს: „რემონტის შემდეგ Су-25 სულ სხვა გახდა – თანამედროვე და ახალ თვითმფრინავად იქცა“.

მაღალი რეპუტაცია და უმადურობა

ბულგარული მოიერიშეების მოდერნიზაციისთვის ბელარუსის 558-ე ავიასარემონტო ქარხანა შემთხვევით არ შერჩეულა – ის ფართოდაა ცნობილი მომსახურების ხარისხით. და ბელორუსმა სპეციალისტებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს მაღალი რეპუტაცია.

ბელარუსის მიერ ყველა ვალდებულებისა და საერთაშორისო კანონმდებლობის კორექტულად შესრულების ფონზე ევროკავშირის ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრები შეთანხმდნენ, სანქციები დაეწესებინათ „ლუკაშენკოს რეჟიმის დამფინანსებელი“ კომპანიებისთვის. შეზღუდვები შეეხო ბელარუსის რამდენიმე თავდაცვით საწარმოსაც: МЗКТ-ს, 140-ე სარემონტო ქარხანას, ელექტრომექანიკურ ქარხანა „აგატს“, „ბელტექექსპორტს“.

ქვეყნის უდიდესი საწარმოები სახელმწიფოს საკუთრებაა, ამიტომ სანქციების ყველა პაკეტი სწორედ ბელარუსის წინააღმდეგაა მიმართული – როგორც ჰიბრიდული იარაღი ბრძოლის ველზე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

47
დსთ-ს წევრი ქვეყნების დროშები

მოსაზრება: 2021 წელი პოსტსაბჭოურ სივრცეზე

36
(განახლებულია 20:55 14.01.2021)
მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის ანალიტიკოსებს ტრადიცია აქვთ - ყოველი წლის იანვარში კოლეგებთან ერთად ვაქვეყნებთ „საერთაშორისო საფრთხეების“ პროგნოზს, რომელშიც ვცდილობთ საერთაშორისო ურთიერთობებში საკვანძო ტენდენციების აღწერას.

ალექსეი ტოკარევი

ჩვენ არ ვმუშაობთ „ვანგებად“, რომლებიც ზუსტ საბირჟო კოტირებებზე საუბრობენ და დიაგნოზებს ფოტოების მიხედვით სვამენ. ეს კოლექტიური შრომა მიმართულია საერთაშორისო სისტემის მომავლის აღწერისკენ.

ამჟამინდელი პროგნოზი, რასაკვირველია, მიზნად ისახავს პოსტკოვიდური მსოფლიოს ანალიზს. თუმცა პრეფიქსი „პოსტ“ ჯერ ნაადრევია. მოხსენების - „საერთაშორისო საფრთხეები - 2021“ ქვესათაურია „გეოპოლიტიკა პანდემიის შემდეგ“. თუმცა არავითარი „შემდეგ“ ჯერ არ არსებობს. ჩვენ ვცხოვრობთ „მეორე ტალღის“ პერიოდში, დიდ ბრიტანეთში COVID-19-ის ახალი ვერსია გაჩნდა, დაავადებულთა ყოველდღიური მაჩვენებელი ვერა და ვერ წამოვიდა ნულისკენ. ამის მიუხედავად, ჩვენ ვიყურებით პლანეტის უახლოეს მომავალში და ვმსჯელობთ რაციონალურად, რომ პანდემია ბოლოსდაბოლოს დასრულდება. პროგნოზის ახლანდელი ვერსიით პოსტსაბჭოურ სივრცეს, საწყენიც კია, იმდენად მცირე ადგილი აქვს დათმობილი.

2021 წლის ლაიტმოტივია: სახელმწიფო მეტი დოზითაა საჭირო. წინა წლებში გლობალიზაცია ნაციონალური სუვერენიტეტების გაუქმებისკენ ისწრაფოდა. მაგრამ, ჯერ ერთი, პანდემიასთან ბრძოლის ძირითადი ტვირთი სწორედ სახელმწიფო ინსტიტუტებს დააწვა და არა კერძო კორპორაციებს; მეორეც, 2020 წელი არ იყო მშვიდობის წელი. რუსეთი სხვადასხვა სახით (შუამავალი, მშვიდობისმყოფელი, უშუალო მონაწილე) ჩათრეულია საერთაშორისო და შიდა კონფლიქტებში სირიაში, მთიან ყარაბაღში, დონბასში, დნესტრისპირეთში, ბელარუსში. ამ კონფლიქტების ინტენსივობა განსხვავებულია. უცვლელი მხოლოდ ერთია: ქვეყანა, რომელიც ფართო საერთაშორისო მოღვაწეობას ეწევა, ვერ ჩაიკეტება ნაციონალურ საზღვრებში მაშინაც კი, როდესაც მსოფლიო საზღვრებს კეტავს.

კავკასია და თურქეთი

2021 წელს აქვს კარგი შანსი, გახდეს გარღვევის წელიწადი ყველაზე მძიმე პოსტსაბჭოურ კონფლიქტში. რუსი დიპლომატების ძალისხმევა მთიან ყარაბაღში, რასაკვირველია, სომხეთში ნაკლებადაა დაფასებული, ვიდრე აზერბაიჯანში. 1994 წელს თუ შევადარებთ, მათ თითქოს ადგილები გაცვალეს. ახლა სომხური საზოგადოება თავს წაგებულად გრძნობს. ეს ნიშნავს, რომ კონფლიქტი არ არის მოგვარებული. და მიუხედავად ყველა პოლიტიკური განცხადებისა, მისი ესკალაცია შესაძლებელია. ერთი მხრივ, რუსი მშვიდობისმყოფელები მრავალი წლის განმავლობაში ერთმანეთთან მებრძოლ მხარეებს შორის - მშვიდობის საიმედო გარანტიაა. მეორე მხრივ, მათი მანდატი შეზღუდულია ხუთწლიანი ვადით, რომელიც შეიძლება გაგრძელდეს.

ამასთან, რეგიონში მოქმედებს აქტიური შიდა მოთამაშე. თურქეთის სათავეში ძლიერი და ამბიციური ლიდერია, რომელიც ცდილობს თურქული სამყაროს ჩამოყალიბებას, რომელსაც შეუძლია ლავირება როგორც შიდა (2016 წლის „სამხედრო ამბოხი“), ისე საგარეო კრიზისებში. ნატოს წევრობა, რომელსაც თურქეთი ინარჩუნებს ევროპასთან და აშშ-თან ღია თუ არასაჯარო დაპირისპირების მიუხედავად, და მუსლიმების მსოფლიო ლიდერობისკენ სწრაფვა - თურქეთს აბსოლუტურად რეალურ ძალად აქცევს, რომელსაც კავკასიაში ყველა მოთამაშე გაუწევს ანგარიშს.

ამბიციური ლიდერი წყვეტს, ძალით გადაჭრას მრავალწლიანი ტერიტორიული და ეთნიკური კონფლიქტი რუსი მშვიდობისმყოფელების იგნორირების გზითა და გარეშე ძალის მხარდაჭერის იმედით - “ქეისი“ არცთუ შორეული პოსტსაბჭოური სივრციდან. გავიხსენოთ 2008 წელი. თითქოს ამგვარი სცენარის საპირწონედ აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა 12 იანვარს მოსკოვში რუს კოლეგასთან შეხვედრისას ისაუბრა ინფრასტრუქტურულ და ეკონომიკურ გარღვევებზე. სარკინიგზო კავშირის აღდგენა აზერბაიჯანისა და სომხეთის სამხრეთ საზღვარზე, ნახიჩევანში, იქიდან კი თურქეთში მიმავალი ხაზი, ერევნის მიერთება ტრასასთან და სომხეთის კავშირი ირანთან და რუსეთთან - ყველასთვის ეკონომიკური წარმატებაა. რასაკვირველია, სომხეთ-აზერბაიჯანის პოლიტიკური ურთიერთობა არ დათბება, მაგრამ ეკონომიკა, ინფრასტრუქტურის მშენებლობისა და სატრანსპორტო პრობლემების ურთიერთგადაჭრის აუცილებლობამ შეიძლება გვერდზე გადადოს ერევნის რევანშის სურვილი და ბაქოს შემტევი წარმატებების გაღვივება.

და თუ ილჰამ ალიევი საშინაო პოლიტიკაში დამსახურებული გამარჯვებით ტკბება, მის სომეხ ვიზავის დიდი პრობლემები აქვს. შიდაპოლიტიკური კრიზისი სომხეთში გაგრძელდება იმის გათვალისწინებით, რომ ნიკოლ ფაშინიანის რეიტინგი წაგებული ომის შემდეგ ეცემა, მაგრამ რაიმე საერთო ეროვნული ძალა, რომელიც შეძლებდა მისგან ხელისუფლების გადაბარებას, ქვეყანაში ჯერ არ ჩანს. 17 ოპოზიციური პარტია უარს აცხადებს ვადამდელ არჩევნებზე, ვიდრე ფაშინიანი პრემიერად რჩება. მათ, ვინც 2018 წელს სიხარულით მონაწილეობდა ახალი ხელისუფლების მხარდამჭერ ასიათასიან მიტინგებში, ახლა სძულთ იგი, ადანაშაულებენ მას ფრონტზე მარცხში და მთიანი ყარაბაღის ნაწილის დაკარგვაში.

ვიდრე აზერბაიჯანი დაბრუნებული რაიონების აღდგენის პროგრამაზე იმუშავებს, სომხეთის საშინაო პოლიტიკა 2021 წელს მარცხის თემას ვერ გასცდება და პასუხისმგებელი პირების ძებნას მოანდომებს. სომხეთი თავისი პოლიტიკური კლასის მიმართ უბრალოდ წყენას ან იმედგაცრუებას კი არა, ტკივილსა და ბრაზს გრძნობს. ქვეყანა, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში გრძნობდა თავს გამარჯვებულად რეგიონულ კონფლიქტში, დამარცხდა და ახლა განწირულია გრძელვადიანი რეფლექსიისა და ახალი სტატუსის მასობრივი გაცნობიერებისთვის.   

სხვა ქვეყნები  

საქართველოსა და მოლდავეთს 2021 წელს გააერთიანებს საგარეო გავლენის გაძლიერება. 2020 წლის საჩვენებელი მოვლენა - თბილისში აშშ-ის ელჩის რეზიდენციაში ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის შეთანხმების ხელმოწერა იყო. ის დრო, როდესაც რუსი მინისტრები თავაზიანი მიწვეული არბიტრების სახით წარმატებით აგვარებდნენ ქართული საშინაო პოლიტიკურ დავებს, წარსულს ჩაბარდა. ახლა საშინაო პოლიტიკური კრიზისები სხვა სახელმწიფოს ტერიტორიაზე დე-იურე წყდება. ამ ფონზე ბიძინა ივანიშვილის განცხადება პოლიტიკიდან წასვლის შესახებ პოლიტიკურ სისტემას სტაბილურობას არ მატებს.

საჯარო პოლიტიკაში ქართული პოლიტიკური კლასი, რა თქმა უნდა, გააგრძელებს ყველა საკუთარი შეცდომის „ჩრდილოელ მეზობელზე“ გადაბრალებას. გამომააშკარავებელი პუბლიკაციები იმის შესახებ, როგორ „მართავს კრემლი ქართველ პოლიტიკოსებს“, გაგრძელდება. საზოგადოებას კვლავაც მოახვევენ თავს მრავალწლიან სტერეოტიპს: დასავლელი პოლიტიკოსების პირდაპირი მონაწილეობა საშინაო საქმეებში - სასიკეთოა; რუსეთის მცდელობა კი, მხარი დაუჭიროს ცალკეულ ერთმანდატიანებს - საშინელი ბოროტება.

მოლდავეთში პირველი პირის შეცვლა გააძლიერებს ანტირუსულ, პროდასავლურ, პრორუმინულ რიტორიკას. ახალი პრეზიდენტის შედარება შეიძლება ნიკოლ ფაშინიანთან. ბექგრაუნდი - დასავლური, ფასეულობები - იგივე. მოსკოვი და მისი ზნე უფრო ცუდად აღიქმება, ვიდრე ბიუროკრატია და „ნეტვორკინგი“ ბრიუსელსა და ვაშინგტონში. ისევე როგორც ფაშინიანი, სანდუც გაიმეორებს მოსალოდნელ პასაჟებს მრავალვექტორიანობასა და ძალის ყველა ცენტრთან ურთიერთობის განვითარების აუცილებლობაზე. განსხვავება ობიექტურ გეოგრაფიულ გარემოცვაშია. ფაშინიანი სომხეთს ვერაფერს მიუერთებს. სანდუ კი იმათი წარმომადგენელია, ვინც მოლდავეთის სახელმწიფოს, ისტორიას და ენას აღიქვამს, როგორც დამოუკიდებელს და სურს გაერთიანებულ რუმინეთში ცხოვრება.

ოფიციალური მოსკოვი მოლდავეთის ახალ ხელისუფლებას ყველა არხით გაუმეორებს მარტივ თეზისს: დნესტრისპირეთის პრობლემის სამხედრო გზით მოგვარება არ არსებობს. მოლდავეთის შენარჩუნება რუსული სამყაროს სივრცეში კი, ანუ ბუქარესტის ნაცვლად, სუვერენული დედაქალაქით კიშინიოვში, და რუსულენოვანი უმრავლესობის უფლებების დაცვა - რუსეთის მუდმივი ნაციონალური ინტერესია. მოლდავეთის მეშვეობით დნესტრისპირეთის ევროკავშირთან ვაჭრობას ან თავად მოლდავეთის ურთიერთობის გაფართოებას ევროპასთან მოსკოვი დაბრკოლებას არ შეუქმნის. ქვეყნის მიმართ არსებობს მკაფიო წითელი ხაზები: რიტორიკა რუსეთის სამშვიდობო კონტინგენტის გაყვანის აუცილებლობაზე მოსაწონი არ არის, მაგრამ დაშვებულია, თუმცა „5+2“ ფორმატის ფარგლებში არსებული შეთანხმებების საპირისპიროდ მასთან დაპირისპირების ნებისმიერი რეალური მცდელობა მშვიდობას არ მოიტანს. ამ შემთხვევაშიც უნდა მოვიშველიოთ მიხეილ სააკაშვილის „ქეისი“, რომელმაც ამერიკელ ნეოკონსერვატორებს დაუჯერა და საკუთარი ქვეყანა დაკარგა.   

მოძმე სლავები

და ბოლოს - მოძმე სლავები, რომლებსაც ბოლო წლებში ძმობა ყოველთვის არ სიხარულს არ ჰგვრის. ბელარუსში რუსეთი ხელისუფლების მშვიდობიანი ტრანზიტით იყო დაინტერესებული. ერთი მხრივ, მოსკოვს ესმის პოლონეთისა და ლიტვის სპეცსამსახურების მონაწილეობის ხარისხი ლუკაშენკოს მორიგი არჩევის შემდეგ პროტესტის ესკალაციაში. მეორე მხრივ, რთულია, ვერ შეამჩნიო, როგორ ექცეოდნენ ძალოვანები მშვიდობიან მომიტინგეებს. რუსეთის, როგორც მოკავშირე სახელმწიფოს, რეალური საკადრო დახმარება, რაც „ომონის“ მებრძოლთა რამდენიმე ავტობუსის გაგზავნით გამოიხატა (რომელთა დახმარება, სხვათა შორის, არ გახდა საჭირო), არ უნდა განიხილებოდეს, როგორც ინდულგენცია ოკრესტინაში იზოლატორის მუშაობის ორგანიზებისას. რუსეთი არ არის დაინტერესებული, საკუთარი ქვეყნის წინააღმდეგ განაწყოს ახალგაზრდა ბელარუსების თაობა. ტრანზიტის სათუთი მზადება ახალი კონსტიტუციის მიღების შედეგად და, მაგალითად, ვადამდელი საპარლამენტო და საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარება, როდესაც ქვეყნის ბედი წყდება არა ქუჩაში, არამედ საარჩევნო უბნებზე კონკურენტული და ღია პროცედურების დაცვით - ის სცენარია, რომლითაც მოსკოვიც დაინტერესებულია.

უკრაინისთვის 2021 წელი გარღვევა იქნება. რა თქმა უნდა, ნაციონალისტები და „ქორები“ შთაგონებული არიან თურქეთის მხარდაჭერის წყალობით აზერბაიჯანის გამარჯვებით. უპილოტოებისა და არტილერიის გამოყენებით მოწინააღმდეგის განადგურებამ, რომელიც თავდამსხმელს ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვითა და ცოცხალი ძალით იგერიებდა, სახმელეთო ჯარის წინ წაწევამ მთა-გორიან ადგილებში წარმატება მოიტანა. აშშ-დან და თურქეთიდან კიევში შეიარაღების შეტანა ქმნის „აღმოსავლეთზე ზეწოლის“ აუცილებლობის ილუზიას. მაგრამ დონბასი დნესტრისპირეთს არ ჰგავს, როგორც მინიმუმ, ძლიერი სახელმწიფო-პატრონის არსებობით.

სამხედრო გზით პრობლემა არ მოგვარდება. მიუხედავად 450 მლრდ. გრივნას ოდენობის საგარეო ვალისა, სამრეწველო წარმოების ვარდნისა, მთავრობის გადადგომის საფრთხისა, ბიუჯეტით დაფინანსებული სექტორების წინაშე ვალდებულებების შესაძლო შეუსრულებლობისა, უკრაინა კვლავაც გაზრდის სამხედრო ხარჯს (ამჟამად - მშპ-ს 6%). ნიკოლაევოში ბრიტანული და მარიუპოლში ამერიკული სამხედრო-საზღვაო ბაზის მშენებლობის შესახებ მედიაში გასროლილი ცნობებით უკრაინელი პოლიტიკოსები კვლავაც განუმარტავენ საზოგადოებას, რომ ყველა უბედურება „იმპერიული აგრესიის“ ბრალია. გარდა ამისა, გაძლიერდება უკრაინის დესუვერენიზაციის ტრენდი. უკრაინელი გამომძიებლების ნაწილს, რომლებიც კომპანია Burisma-სა და პრეზიდენტ ბაიდენის ვაჟის ურთიერთობებს იძიებენ, სანქციები უკვე დაუწესეს.

2021 წელი პოსტსაბჭოური სივრცისთვის მშვიდობის წელი არ იქნება. პანდემია არ დამთავრებულა, აშშ-ში ახალი ადმინისტრაციაა, გაცილებით უფრო იდეოლოგიზებული, ვიდრე წინა, კონფლიქტები მოგვარებული არ არის, ნაციონალური მთავრობები სუსტია, ეროვნული სუვერენიტეტები საფრთხის ქვეშაა. ოკეანის მიღმა პარტნიორების სურვილი, გამოიყენონ პოსტსაბჭოური სივრცე, როგორც ბუფერი ევროპასა და რუსეთს შორის, რომელიც ახალ-ახალ კონფლიქტებში უნდა ჩაითრიონ, არ სუსტდება. მაგრამ რუსეთის სამშვიდობო ძალისხმევა ყარაბაღში, დნესტრისპირეთსა და დონბასში იძლევა იმედს, რომ ამ ტერიტორიებზე მაინც სროლა ნაკლები იქნება.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

36

მსოფლიოს ათი საუკეთესო პატარა ქალაქი Small Cities Index-ის ვერსიით

0
  • პორტუ - ქალაქი პორტუგალიის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე  დიდი ხიდებით. აქ ეწევიან მეღვინეობას და ამზადებენ პორტვეინს
  • ბოლცანო - ქალაქი იტალიის ჩრდილოეთში, სამხრეთ ტიროლის პროვინციაში. ის განთავსებულია ალპების მისადგომებთან, ფერად ხეობაში მთის ვენახებს შრის
  • იტოსიმა - ქალაქი იაპონიაში, ფუკუოკას პრეფექტურაში
  • ლიუცერნი - პატარა შვეიცარიული ქალაქი იგივე დასახელების ტბასთან, რომლის გარშემოც დათოვლილი მთებია. ქალაქი ცნობილია შუა საუკუნეების დროინდელი არქიტექტურით
  • ბერგენი - სიდიდით მეორე ქალაქი ნორვეგიაში. ის განთავსებულია ქვეყნის დასავლეთში, ჩრდილოეთის ზღვასთან. ბერგენის შუა საუკუნეების სანაპირო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ერთ-ერთი ობიექტია
  • ოლბორგი - ქალაქი დანიაში. მისი მოსახლეობა 104 885 ადამიანს შეადგენს. მისი გეოგრაფიული მდგომარეობიდან გამომდინარე, შუა საუკუნეებში მნიშნელოვან საპორტო ქალაქად იქცა, მოგვიანებით კი - ინდუსტრიულ ცენტრად
  • ბაზელი - ქალაქი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთში, საფრანგეთისა და გერმანიის საზღვრებთან ახლოს
  • ვიქტორია - ქალაქი კანადის უკიდურეს დასავლეთში, პროვინცია ბრიტანული კომლუმბიას დედაქალაქი. განთავსებულია ვაკუვერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში
  • ლევენი - ბელგიის ქალაქი და ქვეყნის ერთ-ერთი საუნივერსიტეტო ცენტრი
  • ლოზანა - ფრანგულენოვანი შვეიცარიის ქალაქი ჟენევას ტბასთან. აქ მდებარეობს საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შტაბ-ბინა, ასევე ოლიმპიური მუზეუმი და პარკი. ქალაქი სახელგანთქმულია შუა საუკუნეების ქუჩებით და XII საუკუნის გოთური ტაძრით
გარდა დიდი ქალაქებისა, რომლებსაც ტურისტები სტუმრობენ მთელი მსოფლიოდან, არსებობს პატარა ქალაქებიც, რომლებიც საკმაოდ მნიშვნელოვანი და ლამაზებია. იხილეთ Sputnik-საქართველოს ფოტოლენტაში მსოფლიოს საუკეთესო პატარა ქალაქების სურათები

მაგალითად, ლუცერნი - შვეიცარიის პატარა ქალაქი იგივე დასახელების ტბის სანაპიროსთან, რომლის გარშემოც დათოვლილი მთებია. ქალაქი ცნობილია შუა საუკუნეების არქიტექტურის კარგად შენახული ძეგლებით. ლამაზი ალტშტატი (ძველი ქალაქი) ჩრდილოეთით XIV საუკუნის ციხესიმაგრე მუზეგის კედელს ესაზღვრება, რომლის სიგრძეც 870 მეტრია.

 

0
  • პორტუ - ქალაქი პორტუგალიის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე  დიდი ხიდებით. აქ ეწევიან მეღვინეობას და ამზადებენ პორტვეინს
    © photo: Sputnik / Vitaliy Belousov

    პორტუ - ქალაქი პორტუგალიის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე დიდი ხიდებით. აქ ეწევიან მეღვინეობას და ამზადებენ პორტვეინს

  • ბოლცანო - ქალაქი იტალიის ჩრდილოეთში, სამხრეთ ტიროლის პროვინციაში. ის განთავსებულია ალპების მისადგომებთან, ფერად ხეობაში მთის ვენახებს შრის
    © CC BY-SA 3.0 / Mauro Mazzio

    ბოლცანო - ქალაქი იტალიის ჩრდილოეთში, სამხრეთ ტიროლის პროვინციაში. ის განთავსებულია ალპების მისადგომებთან, ფერად ხეობაში მთის ვენახებს შრის

  • იტოსიმა - ქალაქი იაპონიაში, ფუკუოკას პრეფექტურაში

    იტოსიმა - ქალაქი იაპონიაში, ფუკუოკას პრეფექტურაში

  • ლიუცერნი - პატარა შვეიცარიული ქალაქი იგივე დასახელების ტბასთან, რომლის გარშემოც დათოვლილი მთებია. ქალაქი ცნობილია შუა საუკუნეების დროინდელი არქიტექტურით

    ლიუცერნი - პატარა შვეიცარიული ქალაქი იგივე დასახელების ტბასთან, რომლის გარშემოც დათოვლილი მთებია. ქალაქი ცნობილია შუა საუკუნეების დროინდელი არქიტექტურით

  • ბერგენი - სიდიდით მეორე ქალაქი ნორვეგიაში. ის განთავსებულია ქვეყნის დასავლეთში, ჩრდილოეთის ზღვასთან. ბერგენის შუა საუკუნეების სანაპირო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ერთ-ერთი ობიექტია
    © photo : Pixabay/Nextvoyage

    ბერგენი - სიდიდით მეორე ქალაქი ნორვეგიაში. ის განთავსებულია ქვეყნის დასავლეთში, ჩრდილოეთის ზღვასთან. ბერგენის შუა საუკუნეების სანაპირო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ერთ-ერთი ობიექტია

  • ოლბორგი - ქალაქი დანიაში. მისი მოსახლეობა 104 885 ადამიანს შეადგენს. მისი გეოგრაფიული მდგომარეობიდან გამომდინარე, შუა საუკუნეებში მნიშნელოვან საპორტო ქალაქად იქცა, მოგვიანებით კი - ინდუსტრიულ ცენტრად
    © Depositphotos / A1804

    ოლბორგი - ქალაქი დანიაში. მისი მოსახლეობა 104 885 ადამიანს შეადგენს. მისი გეოგრაფიული მდგომარეობიდან გამომდინარე, შუა საუკუნეებში მნიშნელოვან საპორტო ქალაქად იქცა, მოგვიანებით კი - ინდუსტრიულ ცენტრად

  • ბაზელი - ქალაქი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთში, საფრანგეთისა და გერმანიის საზღვრებთან ახლოს
    © photo: Sputnik / Alexey Vitvitsky

    ბაზელი - ქალაქი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთში, საფრანგეთისა და გერმანიის საზღვრებთან ახლოს

  • ვიქტორია - ქალაქი კანადის უკიდურეს დასავლეთში, პროვინცია ბრიტანული კომლუმბიას დედაქალაქი. განთავსებულია ვაკუვერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში

    ვიქტორია - ქალაქი კანადის უკიდურეს დასავლეთში, პროვინცია ბრიტანული კომლუმბიას დედაქალაქი. განთავსებულია ვაკუვერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში

  • ლევენი - ბელგიის ქალაქი და ქვეყნის ერთ-ერთი საუნივერსიტეტო ცენტრი

    ლევენი - ბელგიის ქალაქი და ქვეყნის ერთ-ერთი საუნივერსიტეტო ცენტრი

  • ლოზანა - ფრანგულენოვანი შვეიცარიის ქალაქი ჟენევას ტბასთან. აქ მდებარეობს საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შტაბ-ბინა, ასევე ოლიმპიური მუზეუმი და პარკი. ქალაქი სახელგანთქმულია შუა საუკუნეების ქუჩებით და XII საუკუნის გოთური ტაძრით
    © Fotolia / Mihai-Bogdan Lazar

    ლოზანა - ფრანგულენოვანი შვეიცარიის ქალაქი ჟენევას ტბასთან. აქ მდებარეობს საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შტაბ-ბინა, ასევე ოლიმპიური მუზეუმი და პარკი. ქალაქი სახელგანთქმულია შუა საუკუნეების ქუჩებით და XII საუკუნის გოთური ტაძრით