ოპოზიციის მიტინგი ერევანში

მოსაზრება: სომხეთის სამხედრო შეცდომები ყარაბაღში

106
(განახლებულია 22:31 16.11.2020)
მთიან ყარაბაღში სომხეთის არმიის მარცხის სიმწარე ვერ გადაიტანს ყურადღებას იმ აშკარა შეცდომებისგან, რომლებიც არაღიარებული რესპუბლიკის დაცვის ორგანიზაციაში დაიშვა

სომხურმა მხარემ 45 დღე–ღამეში (27 სექტემბრიდან) პრაქტიკულად მთელ „უსაფრთხოების ზონაზე“ (ყოფილი აზერბაიჯანის სსრ–ს შვიდი რაიონი ყარაბაღის ავტონომიის გარეთ) და მთიანი ყარაბაღის ნაწილზე დაკარგა კონტროლი (1991 წლის საზღვრებში). ამასთან აზერბაიჯანულ არმიას შეეძლო მეტი წარმატებისთვის მიეღწია. ქალაქ–სიმაგრე  შუშის დაკარგვა ლაჩინის კორიდორის ბლოკადას, სომხური არმიის ალყაში მოქცევასა და გარდაუვალ განადგურებას ნიშნავდა ყარაბაღში. ომი რუსეთის საერთაშორისო ავტორიტეტმა და სამშვიდობო ოპერაციამ გააჩერა.

სომხეთის პრემიერ–მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა დღეს განაცხადა: „ჩვენ შეგვეძლო თავიდან აგვერიდებინა ომი, თუ აზერბაიჯანისთვის შვიდი რაიონისა და შუშის გადაცემას დავთანხმდებოდით. მაგრამ ამაზე დათანხმება არ გვინდოდა. სომხეთის მთავრობამ, სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა, არცახის თავდაცვის არმიამ მიიღეს გამოწვევა და ბოლომდე იბრძოლეს“. ეს სიტყვები, უპირველესად, საკუთარი ძალების გადაჭარბებულად შეფასებასა და მოწინააღმდეგის შესაძლებლობები ბოლომდე შეუფასებლობაზე მეტყველებს — რაც სახელმწიფოს მეთაურს არ ეპატიება.

რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინის მონაცემებით, კონფლიქტის ზონაში მსხვერპლის რაოდენობა, მათ შორის, მშვიდობიან მოსახლეობაში, ოთხი ათას ადამიანს აჭარბებს, ხოლო ლტოლვილების რაოდენობა ათობით ათასით განისაზღვრება. ძალიან მაღალი ფასი ხომ არ არის სომხეთის სამხედრო–პოლიტიკური ხელმძღვანელობის სტრატეგიული შეცდომისთვის?

ნიკოლ ფაშინიანმა თავი მთავარ პასუხისმგებლად ცნო მთიან ყარაბაღში საბრძოლო მოქმედებების შედეგებზე. და მაინც, დღეს უფრო მნიშვნელოვანია გავიგოთ: რა უნდა გაკეთდეს ამის მერე? ისეთი შთაბეჭდილება იქმნება, რომ ერევსნ ჯერჯერობით არ აქვს კრიზისული დარეგულირების, ეროვნული არმიის ბრძოლისუნარიანობის აღგენის გეგმა.

დამღუპველი გაურკვევლობა

სომხური მხარის დამარცხება იმდენად არმიის „დამსახურება“ არ არის, რამდენადაც სამხედრო–პოლიტიკური ხელმძღვანელობისა. მცდარი სტრატეგია და ტაქტიკა ვერასდროს მოიტანს წარმატებას და ბრძოლის ველზე მოწინააღმდეგის ტყვიასა და ჭურვებზე სახიფათოა. სომხეთის თავდაცვის მინისტრის, დავიდ ტონოიანის აზრით, სომხეთის არმია ყარაბაღში „მაქსიმალურად“ მოქმედებდა. რატომ ვერ მოხერხდა მოწინააღმდეგის შეჩერება წინასწარ (28 წლის განმავლობაში) მომზადებულ თავდაცვით პოზიციებზე? სისტემური მარცხის ახსნა ბრძოლის ველზე თურქი მრჩევლებისა და დრონების, ასევე „რამდენიმე ათასი“ სირიელი დაქირავებულია არსებობით, სუსტად გამოიყურება.

„საყოველთაო მობილიზაციაზე“ რომ არაფერი ვთქვათ, სომხეთის არმია 45 ათასი მოქმედი სამხედროთი საკმაოდ მნიშვნელოვანი ძალაა იმისთვის, რომ ორი ათას არაბ დაქირავებულს ამინდი შეექმნა ყარაბაღში.

ყარაბაღის არმიაში არ აღმოჩნდა მანამდე დეკლარირებული 30 ათასი „ხიშტი“, 300 ტანკი, რამდენიმე ასეული ქვეითთა ჯავშანმანქანა და ჯავაშანტრანსპორტიორი.  საყოველთაო მობილიზაციის გამოცხადებიდან 40 დღის შემდეგ, საზავო შეთანხმების გაფორმების მომენტისთვის, ყარაბაღში 20 ათასინი სომხური არმია აღმოჩნდა (ფაშინიანის თქმით). და შეიქმნა შთაბეჭდილება, რომ თავდაცვის გეგმა სომხურ მხარეს არ ჰქონდა, ისინი სიტუაციის მიხედვით მოქმედებდნენ. პირველ დღეებში დაზვერვას ინფორმაცია არ ჰქონდა მოწინააღმდეგის გეგმებზე, სომხური ჯარები შეხების ხაზზე პასიურად იცავდნენ ტავს. აზერბაიჯანის არმია ცოცხალ ძალაში შესამჩნევი უპირატესობა არ ჰქონია, ოპერაციებში დაახლოებით 30 ათასი კაცი მონაწილეობდა, ამასთან ყველა მიმართულებით ინარჩუნებდნენ აქტიურობას.

მოწინააღმდეგის მძლავრი შემტევი ჯგუფი სამხრეთით არ შეინიშნებოდა, ოპერატიულ–სამანევრო ჯგუფები და სარეიდო რაზმები არ გამოიყენებოდა, მაგრამ აზერბაიჯანულმა ჯარებმა მაინც შეძლეს გარღვევაზე გასვლა, რომლის „ჩაკეტვაც“ იმის გამო ვერ მოხერხდა, რომ ყარაბაღში ბრძოლის მართვისა და მობილური რეზერვების ეფექტური სისტემები არ არსებობდა. მოწინააღმდეგენ დაიპყრო ფიზული და გადრუტი, გადაკეტა სატრანსპორტო მაგისტრალები, რომლებითაც ყარაბაღში იარაღი, საბრძოლო მასალები და რეზერვები შედიოდა.

მთიან ადგილებში ჯარების გადაადგილებისთვის ხელის შესაშლელად ბუნებრივი დაბრკოლებები საკმარისადაა, რომლებიც მოწინააღმდეგისთვის შეიძლება გადაულახავი გახდეს დივერსიულ–სადაზვერვო ჯგუფების ჩასაფრებების მოწყობით, დანაღმვებითა თუ ჩახერგვებით. ყარაბაღის გზები ტავისუფალი აღმოჩნდა აზერბაიჯანული ქვედანაყოფებისთვის, რაც იქცა კიდეც ქალაქ შუშის დაცემის ერთ–ერთ მიზეზად, და მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა შემდგომ მოვლენებზე.

ლეგენდა „ბაირახტარზე“

ახლა ბევრი იწერება აზერბაიჯანის წარმატებაზე უპილოტო ომში და სომხეთის არმიის მოწყვლადობაზე. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს: მთიანი ყარაბაღის საომარ მოქმედებებში არ ღირს გადაჭარბებით შეფასდეს თურქული წარმოების საშუალო სიმაღლის ოპერატიულ–ტაქტიკური უპილოტო საფრენის აპარატის, Bayraktar–ის საბრძოლო სიმძლავრე. ეს იდეალური აპარატი არ არის. მას კარგად ამჩნევენ თანამედროვე სარაკეტო–საზენიტო კომპლექსების რადარები. აზერბაიჯანი აქტიურად იყენებდა დრონებს და წარმატებულადაც, იმიტომ რომ სომხურ მხარეს არ ჰქონდა ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცის განვითარებული სისტემა. თუმცა მანამდე სომხეთი თითქოს ემზადებოდა „დრონების ომისთვის“, რომელიც მილიარდებიან ბიუჯეტს არ მოითხოვს.

„ბაირახტარს“ ბორტზე 150 კგ საბრძოლო მასალების ტარება შეუძლია, ანუ ორი ავიაბომბ MAM-L–ისა და ორი რაკეტა MAM-C–ისა. აპარატმა კარგი შედეგები აჩვენა კონტრტერორისტულ ოპერაციებში „ევფრატის ფარი“ (2017 წელს „ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ) და „ზეთისხილის რტო“ (2018 წელს ქურთული ფორმირებების წინააღმდეგ). და მაინც სირიასა და ლიბიაში „ბარახტარს“ იოლად უმკლავდება საბჭოტა და რუსული წარმოების საზენიტო–სარაკეტო კომპლექსები.

ასეა თუ ისე, საომარ ოპერაციებში სადაზვერვო–მოიერიშე დრონების გამოყენება აზერბაიჯანს წარმატების გარანტიას ვერ აძლევდა. სწორად ორგანიზებულ, ღრმად ეშელონირებულ თავდაცვას აქვს უნარი, „შელეწოს“ მოწინააღმდეგის ჯარებისა და ტექნიკის რიცხობრივი უპირატესობა. მთიან ყარაბაღში ეს ვერ დავინახეთ, ხოლო ინდივიდუალური მამაცობა ვერ შეცვლის ჯარების მაღალ ორგანიზებულობას თავდაცვის მთელ სიღრმეზე. ამიტომ პრემიერ ფაშინიანის ახალი იდეა, სომხეთის „ახალი ტიპის“ არმიაში დიდი რაოდენობით ქალის ჩართვა უცნაურად გამოიყურება. სწორი დასკვნები არ გაკეთებუ;ა.

განსწავლული და თანამედროვე შეიარაღებით უზრუნველყოფილი მაღალი საომარი ორგანიზებულობა და საბრძოლო ეფექტურობა ქვეყნის სამხედრო–პოლიტიკური ხელმძღვანელობის თავებში იწყება. და როცა სომხურ საზოგადოებაში ამბობენ, რომ სომხეთმა ყარაბაღს საკმარისი სამხედრო დახმარება არ აღმოუჩინა, ადამიანები მართლები არიან.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

106
თვითმფრინავი ცაში

მოსაზრება: დაუბრუნდება თუ არა ბაიდენი რუსეთთან „ღია ცის“ ხელშეკრულებას

22
(განახლებულია 20:52 24.11.2020)
შეერთებული შტატების მიერ „ღია ცის“ ხელშეკრულებიდან გასვლის თაობაზე განცხადების გაკეთებიდან ექვსთვიანი ვადა ამოიწურა.

სოფია მელნიჩუკი

ვაშინგტონი აღარ მონაწილეობს ხელშეკრულებაში, რომელსაც რუსეთი „უხეშად არღვევდა წლების განმავლობაში“. ტრამპის ადმინისტრაციას მიაჩნია, რომ ქვეყანა იმ მოძველებული შეთანხმებებიდან გაჰყავს, რომლებიც „მოწინააღმდეგეს უპირატესობას ანიჭებს ეროვნული უსაფრთხოების ფასად“. ახლა მოსკოვი აპირებს მიაღწიოს შეთანხმებაში დარჩენილი გარანტიების შესრულებას. არსებობს თუ არა იმის შანსი, რომ ბაიდენის გუნდმა ისევ გახსნას ამერიკული ცა?

არ არსებობს შეთანხმება ნდობის გარეშე

თეთრის სახლის მოსკოვისადმი ერთ-ერთი მთავარი პრეტენზია — საინსპექციო ფრენების შეზღუდვაა აფხაზეთის, ცხინვალის რეგიონის, ჩეჩნეთისა და კალინინგრადის თავზე. ამაზე პასუხად ამერიკელებმა ცა ალასკისა და წყნარი ოკეანის კუნძულების თავზე დახურეს.

ხელშეკრულების თანახმად, 2002 წლიდან 35 წევრ ქვეყანას სადაზვერვო ფრენების ჩატარება შეუძლია ერთმანეთის ტერიტორიებზე. მიღებული მონაცემები ხელმისაწვდომია ყველასთვის. ამასთან, თვითმფრინავები არ არის შეიარაღებული, ვიდეოაპარატურა წინასწარ მოწმდება, ხოლო ბორტზე გასაინსპექტირებელი ქვეყნის წარმომადგენელი იმყოფება.

2019 წელს „ღია ცის“ ხელშეკრულების ფარგლებში 1500-ზე მეტი ასეთი გაფრენა განხორციელდა. მაგრამ ქვეყნებს შორის კონტროლი და ნდობის განმტკიცება ერთადერთი მიზანი არ არის. აქ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური სიგნალებიც არის ხოლმე. მაგალითად, დონბასში კონფლიქტის დაწყების შემდეგ აშშ უკრაინის აღმოსავლეთ ნაწილის თავზე ფრენებს კიევის მხარდაჭერის ნიშნად ახორციელებდა.

ბინძური თამაშები

„კრემლში ეს ხელშეკრულება ძალიან მნიშვნელოვან ფაქტორად მიაჩნიათ ურთიერთნდობისა და შეიარაღების კონტროლის მხრივ. აშშ-ის გასვლა შეთანხმებიდან მას სიცოცხლისუუნაროს ხდის“, — აღნიშნა რუსეთის პრეზიდენტის პრეს-მდივანმა დმიტრი პესკოვმა.

მაგრამ მოსკოვი მაინც განაგრძობს დოკუმენტის ნორმების დაცვას — რამდენიმე პირობის საფუძველზე, განაცხადეს რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში.

პირველი: ევროპული ქვეყნები იძლევიან გარანტიას, რომ არ გადასცემენ თავიანთი ფრენების მონაცემებს აშშ-ს; მეორე: რუსული თვითმფრინავები შეძლებენ ინსპექტირება გაუწიონ ამერიკულ ობიექტებს ევროპაში. ჯერჯერობით არანაირი გარანტია მიღებული არ არის, რაც მოსკოვს კატეგორიულად არ აწყობს.

„საიდუმლო არ არის, რომ აშშ მოკავშირეებისგან მოითხოვს, ხელი მოაწერონ დოკუმენტებს, რომელთა თანახმადაც, ვაშინგტონის [„ღია ცის“ ხელშეკრულებიდან] გასვლის შემდეგ ისინი ამერიკულ მხარეს გადასცემენ მონაცემებს, რომლებსაც რუსეთის თავზე სადამკვირვებლო ფრენების შედეგად მიიღებენ, — ამბობდა კონსტანტინ გავრილოვი, რუსული დელეგაციის ხელმძღვანელი ვენაში. — ეს მარტო ხელშეკრულების დარღვევა კი არა, ბინძური თამაშებია ხელშეკრულების სფეროში, რომელიც ვაშინგტონის სტრატეგიის მსხვერპლად იქცა“.

„ეს სიგიჟეა“

აშშ-ის გასვლა „ღია ცის“ ხელშეკრულებიდან, პირველ რიგში, ვაშინგტონის ევროპელ მოკავშირეებს ურტყამს. მათთვის მნიშვნელოვანია ამერიკული თვითმფრინავების მიერ მოგროვებულ მონაცემებზე წვდომა. რამდენიმე ევროპული ქვეყნის წარმომადგენელმა სინანული გამოთქვა ვაშინგტონის გადაწყვეტილების გამო. „ჩვენ გვესმის, რომ იყო სირთულეები რუსეთის მხრიდან ნორმების დაუცველობის კუთხით, მაგრამ ეს, ჩვენი აზრით, არ არის შეთანხმებიდან გასვლის საბაბი“, — აღნიშნა გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაკო მაასმა.

საფრანგეთის საგარეო უწყებაში მიუთითეს, რომ შეერთებულმა შტატებმა არ წარმოადგინა მოსკოვის მიერ შეთანხმების დარღვევის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. ერთობლივ განცხადებაში ესპანეთმა, ბელგიამ, ფინეთმა, იტალიამ, ლუქსემბურგმა, ნიდერლანდებმა, ჩეხეთმა და შვედეთმა ხაზი გაუსვეს, რომ „ღია ცის“ ხელშეკრულება კვლავაც რჩება „ფუნქციონირებადად და სასარგებლოდ“.

თავად შტატებში ამ საკითხზე ერთსულოვნება არ არის. მაგალითად, სენატის საერთაშორისო საკითხთა კომიტეტის წევრი რობერტ მენენდესი თეთრი სახლის ნაბიჯებს ასე აფასებს:

„პრეზიდენტმა ტრამპმა თავხედურად უარყო კანონი და ცალმხრივად გადადგა პოლიტიკურად მოტივირებული ნაბიჯი მას შემდეგაც კი, რაც საპრეზიდენტო არჩევნებში დამარცხდა“.

„ეს სიგიჟეა“, — ასეთი კომენტარი გააკეთა აშშ-ის სამხედრო–საჰაერო ძალების გენერალმა და ეროვნული უშიშროების სააგენტოს ყოფილმა დირექტორმა, CIA-ს დირექტორმა მაიკლ ჰაიდენმა. ხოლო რეიგანის ადმინისტრაციის სახელმწიფო მდივანმა ჯორჯ შულცმა, ჯორჯ ბუშის თავდაცვის მინისტრმა უილიამ პერიმ და ბარაკ ობამას არაოფიციალურმა მრჩეველმა სემუელ ნანმა წერილი გაგზავნეს თეთრ სახლში მოწოდებით, შენარჩუნდეს „ღია ცის“ ხელშეკრულება.

ხელშეკრულების დასასრული

დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობის ოთხი წლის განმავლობაში მთელი მსოფლიო დარწმუნდა, რომ ის შეიარაღებაზე კონტროლით დაინტერესებული არ არის. 2018 წელს ამერიკის ლიდერმა განაცხადა, რომ ირანის ბირთვული გარიგებიდან გადის იმ მიზეზით, რომ თეირანი შეთანხმების პირობებს არ იცავს.

ერთი წლის შემდეგ იგივე ბედი ეწია საშუალო და მცირე სიშორის რაკეტების შესახებ შეთანხმებას, რომელსაც რონალდ რეიგანმა და მიხაილ გორბაჩოვმა მოაწერეს ხელი.

2020 წელს ადმინისტრაციაში არსებულმა წყაროებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ თეთრ სახლში ბირთვული გამოცდების შესახებ მსჯელობდნენ — პირველად 1992 წლის შემდეგ. ეს იქნებოდა იმ მორატორიუმის დარღვევა, რომელიც აშშ-ზე, რუსეთზე, ჩინეთზე, ბრიტანეთსა და საფრანგეთზე ვრცელდება.

გაურკვეველია სტრატეგიული შემტევი შეიარაღების შესახებ ხელშეკრულების (СНВ-3) ბედიც, რომელსაც 2010 წელს მოეწერა ხელი. მოლაპარაკებების მეორე რაუნდი სექტემბერში დასრულდა, შეერთებულმა შტატებმა რუსეთს მთელი რიგი დამატებითი პირობები შესთავაზა, რომელთა შორის არის შეუსრულებელი — შეთანხმებაში ჩინეთის ჩართვა. СНВ-3-ს ვადა თებერვალში ეწურება და РИА Новости-ს მიერ გამოკითხულ ექსპერტებს დიდი ეჭვი აქვთ, რომ მისი გახანგრძლივება მოხერხდება.

ასეა თუ ისე, „ღია ცის“ ხელშეკრულება, დიდი ალბათობით, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის ბოლო მსხვერპლი გახდება. ჯო ბაიდენისთვის ოფიციალური გამარჯვების მილოცვა ჯერ ადრეა, მაგრამ იმის ალბათობა, რომ ოვალურ კაბინეტს სწორედ ის დაიკავებს, დღითი დღე იზრდება.

ახლებურად შესვლა

ზოგ ექსპერტს მიაჩნია, რომ ბაიდენი უნდა დაფიქრდეს „ღია ცის“ ხელშეკრულებაში დაბრუნებაზე, მაგრამ ეს ალბათ არ მოხდება, მიაჩნია დმიტრი სუსლოვს — კომპლექსური ევროპული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის დირექტორის მოადგილეს.

„აშშ-ში რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში ჩამოყალიბდა მკაფიო პოზიცია: თუ ისინი შეიიარაღებაზე კონტროლის შეთანხმებიდან გადიან, უკან აღარ ბრუნდებიან. უფრო მეტიც, რუსეთისადმი პრეტენზიებს „ღია ცის“ ხელშეკრულებაზე შტატები ჯერ კიდევ ობამას ადმინისტრაციის დროს აცხადებდა. არსებობს კონსენსუსი თეთრ სახლს, პენტაგონსა და სადაზვერვო სამსახურებს შორის იმის შესახებ, რომ მოსკოვი სრულად არ იცავს და არღვევს დოკუმენტის ნორმებს“, — განაცხადა მან.

ამასთან, ექსპერტის თქმით, ხელშეკრულებაში დაბრუნება კონგრესის ზედა პალატის რატიფიკაციას მოითხოვს. იმის გათვალისწინებით კი, რომ პალატა შეიძლება კვლავ რესპუბლიკელების კონტროლქვეშ აღმოჩნდეს, ეს ახალ პრობლემებს შექმნის. ხოლო თუ ბაიდენი მაინც გადაწყვეტს წინამორბედის გადაწყვეტილების გაუქმებას, ამას დრო დასჭირდება.

„ამასთან, ახლა ტრამპი კიდევ დამატებით წინაღობებს ქმნის“, — აცხადებს ექსპერტი ოლეგ შკიროვი.

თეთრი სახლის გადაწყვეტილება ქვეყნის სამხედრო–საჰაერო ძალებს აიძულებს, თავიდან მოიშოროს თვითმფრინავები, რომლებიც სადამკვირვებლო ფრენებისთვის გამოიყენება.

„კონგრესი, რესპუბლიკელების მოქმედებების გამო, დიდი ხნის განმავლობაში არ გამოყოფდა სახსრებს მათი მოდერნიზაციისთვის. და ეს ბრძოლა „ღია ცის“ ხელშეკრულების ჩამოშლისკენ იყო მიმართული. სადამკვირვებლო თვითმფრინავების გარეშე ხელშეკრულებაში დაბრუნება კი უფრო რთული იქნება“, — მიაჩნია ექსპერტს.

გარდა ამისა, შაკიროვის აზრით, გასათვალისწინებელია ისიც, თუ ვინ დაიკავებს სავარძლებს ბაიდენის ადმინისტრაციაში. მაგალითად, მაიკლ კარპენტერი — საგარეო პოლიტიკის ყოფილი მრჩეველი ასევე ეწინააღმდეგებოდა აშშ-ის მონაწილეობას „ღია ცის“ ხელშეკრულებაში, ვინაიდან რუსეთი თითქოს ინფორმაციას აგროვებს ამერიკული ინფრასტრუქტურის შესახებ — ავი ზრახვებით.  

თუ უფრო მასშტაბურად ვიტყვით, ბაიდენის მთავარი იდეა — ევროპასთან ნდობის აღდგენაა, ხაზს უსვამს შაკიროვი. და იმის გათვალისწინებით, რომ ევროპისთვის ხელშეკრულება მნიშვნელოვანია, შეიძლება აშშ მაინც დაუბრუნდეს ხელშეკრულებას მოკავშირეთა ხათრით — თუნდაც არა მაშინვე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

22
თემები:
რუსეთი დღეს
რუსი სამშვიდობოების ბლოკპოსტები ლაჩინის რაიონში

მოსაზრება: რატომაა დასავლეთი უკმაყოფილო მთიან ყარაბაღში დარეგულირებით

20
(განახლებულია 19:40 24.11.2020)
საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა იმ ჰუმანიტარული მისიის დეტალები გაამჟღავნა, რომელიც მის  ქვეყანაში მთიანი ყარაბაღის მოსახლეობის დასახმარებლადაა ორგანიზებული.

ირინა ალქსნისი

საუბარია რეგიონში ქირურგებისა და სამედიცინო–ქირურგიული აღჭურვილობის გაგზავნაზე. აშშ, თავის მხრივ, წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტისა და სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის 5 მლნ დოლარის გამოყოფით შემოიფარგლა. პარიზისა და ვაშინგტონის მხრიდან ყარაბაღის დარეგულირების საკითხზე აშკარა ენთუზიაზმის არარსებობა — რიტორიკაშიც და ქმედებებშიც — სერგეი ლავროვის სიმართლეს ადასტურებს, რომელმაც მათი „შელახული თავმოყვარეობა“ ახსენა.

იგივე თქვა აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმაც, რომელმაც ირონიულად შენიშნა, რომ შეერთებულმა შტატებმა და საფრანგეთმა დაგვიანებით, მაგრამ მაინც გამოთქვეს პოზიტიური დამოკიდებულება მიღწეულ შეთანხმებაზე.  

ანკარას კი, ტრადიციულად, სიტყვების შესარჩევად ცერემონიები არ დაუწყია. თურქეთის პრეზიდენტის პრეს-მდივანმა განაცხადა, რომ დასავლეთს, ნატოსა და ევროკავშირის სახით, 30 წლის განმავლობაში არ გამოუვლენია უნარი, წამოეყენებინა „კონკრეტული და რეალური წინადადებები“ ყარაბაღში დაპირისპირებასთან დაკავშირებით — და ეს მაშინ, როცა რუსეთმა და თურქეთმა „ურთიერთგაგებას მიაღწიეს“.

იმის შესახებ, რომ მთიან ყარაბაღზე მოლაპარაკებები დასავლეთისთვის მტკივნეული მარცხი გამოდგა — განსაკუთრებით აშშ-ისა და საფრანგეთისთვის, რომლებიც რუსეთთან ერთად არიან ეუთოს მინსკის ჯგუფის თანათავმჯდომარეები — მაშინვე დაიწყეს წერა.

თუ The National Interest-ის ჟურნალისტებს დავუჯერებთ, დასავლეთმა ამჯერად ყველაფერი გამოტოვა. მისთვის მოულოდნელობა იყო საომარი მოქმედებების განახლებაცა და შეთანხმებაზე ხელმოწერაც, რომლის თანახმადაც რეგიონში რუსი სამშვიდობოები შევიდნენ. გამოცემამ მომხდარზე პასუხისმგებლობა ამერიკულ დაზვერვას დააკისრა, რომელმაც, მის ხელთ არსებული მონაცემებით, პუტინისა და ერდოღანის მოლაპარაკებების შესახებაც კი ვერ მოიპოვა ინფორმაცია. ამის შედეგად კი აშშ-ის პოზიციები რეგიონში შესამჩნევად შესუსტდა.

მაგრამ რეალურად ვითარება კიდევ უფრო უარესია, ვინაიდან პოზიცია „დაზვერვამ ვერ იმუშავა“ შესაძლებელს ხდის დაიფაროს აშშ-ის კიდევ უფრო მასშტაბური ხასიათის ჩავარდნა მთელ ამ ისტორიაში.

ყარაბაღის დარეგულირება, მიუხედავად კონფლიქტის შედარებით ლოკალური ხასიათისა, ცვლილებების პრინციპულად ახალ ეტაპს მოასწავებს, რომელთაც გლობალური პოლიტიკური სისტემა განიცდის. ეს პირველადაა, როცა შეერთებული შტატები და ევროპა არასაჭირო და არასასურველი პარტნიორები გამოდგნენ ყველა მონაწილე მხარისთვის.

ბოლო სამი ათწლეულის განმავლობაში დასავლური ჰეგემონიის უმნიშვნელოვანესი მარკერი იყო მისი ყველგან ყოფნა და მასზე საყოველთაო მოთხოვნა. ნებისმიერ ვითარებაში, ნებისმიერ კონფლიქტში — სხვადასხვა ქვეყნების შიდაპოლიტიკურ ნაწილშიც კი — ყოველთვის მოიძებნებოდა ძალები, რომლებიც დასავლეთით აპელირებდნენ, მიმართავდნენ მას დახმარებისთვის, მხარდაჭერის იმედი ჰქონდათ და ხშირად იღებდნენ კიდეც მას ამა თუ იმ სახით.

ამგვარი მიდგომის მეტყველ ნიმუშად შეიძლება გავიხსენოთ ყირიმში 2014 წლის გაზაფხულზე მომხდარი ეპიზოდი, როდესაც უკრაინელმა სამხედროებმა რუსული სამხედრო ობიექტის „იერიში“ სცადეს ლოზუნგით „ამერიკა ჩვენთანაა“. ეს, რა თქმა უნდა, სასაცილოდ კი გამოიყურება, მაგრამ იმავდროულად ზუსტად ასახავს პლანეტის ადამიანების მნიშვნელოვანი ნაწილის აზროვნებას, მათ შორის, მაღალჩინოსნებისა — ბელორუსიიდან ვენესუელამდე და სირიიდან ჰონკონგამდე.

უფრო მეტიც, დასავლეთი მიზანმიმართულად უჭერს მხარს ამგვარ ვითარებას, რომელიც, ბუნებრივია, დაინტერესებულია იყოს ბოლო ინსტანციის სიმართლე და თუ საკონტროლო პაკეტის არა, მინიმუმ, ვეტოს უფლების მფლობელი მაინც მსოფლიოს ყოველ პრობლემასა თუ კონფლიქტში. სწორედ ეს არის კიდეც მისი გეოპოლიტიკური დომინირების ერთ-ერთი მთავარი შემადგენელი.

ყარაბაღის ამჟამინდელი დარეგულირება უნიკალური გამოდგა იმით, რომ დასავლეთი მისგან იმთავითვე მოკვეთილი აღმოჩნდა ყველა მონაწილე მხარის მიერ. ეს მით უმეტეს შთამბეჭდავია, რომ მოლაპარაკებათა პროცესი აშკარად არ იყო მარტივი, რაც მონაწილე დედაქალაქების ოფიციალურ, დროდადრო საკმაოდ მკვეთრ განცხადებებში აისახებოდა.

მაგრამ, ნაცვლად იმისა, რომ, არსებული მსოფლიო ტრადიციით, მონაწილეობაში შტატებიცა და ევროპაც ჩაერთოთ, ყველა ერთხმად იზიარებდა მოსაზრებას „ყველაფერში თავად გავერკვევით“.

და მართლაც გაერკვნენ, ჩააყენეს რა დასავლეთი და დანარჩენი მსოფლიო უკვე პოსტფაქტუმ მიღწეული და უკვე ამოქმედებული შეთანხმების ფაქტის წინაშე.

ამით მძლავრი დარტყმა მიაყენეს აშშ-ის მსოფლიო სისტემაზე გავლენის კიდევ ერთ ქვაკუთხესა და პრეტენზიას. ხოლო როგორც პრაქტიკა გვაჩვენებს, პირველ მცდელობას, მით უმეტეს, ესოდენ წარმატებულს, აუცილებლად მოჰყვება სხვა წარმატებებიც.

არაფერია გასაკვირი იმაში, რომ ამერიკელებს ურჩევნიათ მომხდარი საკუთარი დაზვერვის შემთხვევით ჩავარდნას მიაწერონ. ეს მარტივიცაა და უფრო კომფორტულიც, ვიდრე იმის საჯაროდ აღიარება, რომ რეალურად მთიან ყარაბაღში დარეგულირება მორიგ ტექტონიკურ რყევას ნიშნავს მსოფლიო პოლიტიკურ სისტემაში, რომელიც აშშ-სა და დასავლეთს თანდათანობით ართმევს ექსკლუზიურ სტატუსს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

20
თემები:
რუსეთი დღეს
ფორთოხალი

ციტრუსები მაშინ გავნებთ, თუ... - დიეტოლოგი გირჩევთ

0
(განახლებულია 15:05 25.11.2020)
ირკვევა, რომ წლის ცივ სეზონზე C ვიტამინის მარაგის შევსება საკვები პროდუქტებიდან უფრო ეფექტურია

თბილისი, 25 ნოემბერი — Sputnik. წლის ცივ სეზონზე ციტრუსები ხელს უწყობს C ვიტამინითა და ენერგიით მომარაგებას, მაგრამ ამან ზედმეტად არ უნდა გაგიტაცოთ, გვაფრთხილებს დიეტოლოგი ნატალია ნეფედოვა და რადიო Sputnik-თან ინტერვიუში მიზეზებს განმარტავს.

ექიმის თქმით, დილით ფორთოხალი ან ჭიქა ახლად გამოწურული წვენი გამოგაფხიზლებთ და გაგამხნევებთ, თუმცა უნდა გახსოვდეთ, რომ უმჯობესია წვენი წყლით განზავდეს.

„მე ჩემს პაციენტებს ვურჩევ, დილით რომელიმე ციტრუსი მიირთვან. საქმე ისაა, რომ ადამიანის ორგანიზმი ღამით ტენიანობას კარგავს და მასთან ერთად — ელექტროლიტებსაც. ციტრუსებით კი ვივსებთ მის მარაგს და ამის გამო ვგრძნობთ თავს უფრო მხნედ. ეს შეიძლება იყოს წყალი ლიმნის ან ფორთოხლის წვენით. შეგიძლიათ მიირთვათ ფრეშიც, მაგრამ ის წყლით უნდა გააზავოთ. ასე ნაკლებ კალორიას, მეტ სითხეს და კარგი რაოდენობის ელექტროლიტებსაც მიიღებთ“, —განმარტა ნატალია ნეფედოვამ.

მისი თქმით, წლის ცივ სეზონზე, როცა რესპირატორულ-ვირუსული დაავადებები მძლავრობს, საჭირო არ არის C ვიტამინის აფთიაქებში შეძენა, რადგან მისი საკმარისი რაოდენობით მიღება საკვები პროდუქტებიდანაცაა შესაძლებელი. თანაც, ეს კიდევ უფრო ეფექტურია.

„მიკროელემენტები საკვებიდან უფრო კარგად შეიწოვება, ვიდრე დანამატებიდან. C ვიტამინს არა მარტო ფორთოხლიდან, მანდარინიდან თუ გრეიფრუტიდან მიიღებთ, არამედ მას შეიცავს მწვანილიც, ბულგარული წიწაკაცა და პომიდორიც“, — ამბობს ექიმი–დეიტოლოგი.

თუმცა სპეციალისტი გვაფრთხილებს, რომ ციტრუსისა და C ვიტამინის შემცველი სხვა საკვები პროდუქტების მიღებისას რაოდენობას უნდა დავაკვირდეთ, რაღა ზედმეტი არ მოგვივიდეს. საქმე ისაა, რომ დიდი რაოდენობით C ვიტამინს უკვე აქვს არა ანტიოქსიდანტის, არამედ საპირისპირო ეფექტი — მოქმედებს როგორც დამჟანგველი. და ეს მაშინ, როცა ერთი ფორთოხალი 60-80 მილიგრამ C ვიტამინს შეიცავს, დღიური ნორმა კი სულ 75-90 მილიგრამია.

0
თემები:
სასარგებლო რჩევები