ჰილარი კლინტონი

მოსაზრება: მსოფლიო მშვიდობის კლინტონის გეგმა, ანუ კარგი ამბავი რუსეთისთვის

41
(განახლებულია 18:47 16.11.2020)
აშშ-ის „რუხმა კარდინალმა“ და არშემდგარმა პრეზიდენტმა ჰილარი კლინტონმა ავტორიტეტულ ამერიკულ ჟურნალ Foreign Policy-ში პროგრამა გამოაქვეყნა.

ივან დანილოვი

ეს ტექსტი შეიძლება და საჭიროცაა ჩაითვალოს აშშ-ის რეალურ სტრატეგიად ამერიკის მსოფლიო ჰეგემონიის აღდგენის საქმეში.

შეგიძლიათ მომავალი ზომბი–პრეზიდენტის ბაიდენის „სატახტო სიტყვა“ აღარც მოისმინოთ და აღარც წაიკითხოთ: ქალბატონმა კლინტონმა ყველაფერი მაქსიმალურად მკაფიო და არაორაზროვანი ტერმინებით ჩამოაყალიბა. ხოლო თუ ამერიკული პოლიტიკის სარანგო ტაბელში „კლინტონების კლანის“ ადგილს გავითვალისწინებთ, შეიძლება ვთქვათ, რომ სწორედ ამ სტრატეგიას აქვს რეალიზაციის ძალიან, ძალიან დიდი შანსი.

ყველაზე პარადოქსული არშემდგარი „მადამ პრეზიდენტის“ (როგორც ის თავად უწოდებდა საკუთარ თავს) ტექსტში ისაა, რომ ეს პროგრამა არის დიდი, სრული და მტკიცე აღიარება იმისა, რომ დონალდ ტრამპი მართალი იყო. ტრამპს, სიცოცხლე გისოსებს მიღმაც რომ დაასრულოს, შეუძლია აქტივში ჩაიწეროს წარმოუდგენელი მიღწევა: მან გარდატეხა აშშ-ის ისტორიული კურსი და ისინიც კი, ვინც მის შემდეგ მოვლენ ხელისუფლებაში სასაფლაოებიდან მიღებული ხმების წყალობით, უკვე იძულებული იქნებიან, თავიანთი საგარეო და საშინაო პოლიტიკაც კი იმ რეპერულ წერტილებზე ორიენტირებით ააგონ, რომლებიც ექსცენტრულმა ნიუიორკელმა მილიარდერმა ამერიკულ პოლიტიკურ დისკურსში ჩააჭედა.

მიუხედავად აშშ-ის 45-ე პრეზიდენტის რიტუალური (და საკმაოდ ემოციურიც) კრიტიკისა, ქალბატონმა კლინტონმა ყურადღება გაამახვილა იმ პრობლემებზე, რომლებსაც მანამდე დემოკრატები უბრალოდ იგნორირებას კი არ უწევდნენ, არამედ საერთოდაც უარყოფდნენ:

„ორივე პარტიის [საპრეზიდენტო] ადმინისტრაციები უკვე დიდი ხანია ბოლომდე ვერ აფასებენ ეროვნულ უშიშროებაზე ეკონომიკური პოლიტიკის შედეგებს, რომელიც ასუსტებს სტრატეგიულად მნიშვნელოვან დარგებს და სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან საწარმო რგოლებს უცხოეთში გზავნის. გასაგები მიზეზების გამო საგარეო პოლიტიკური საზოგადოება (ანუ სახელმწიფო დეპარტამენტი, პრეზიდენტის მრჩევლები საგარეო პოლიტიკის საკითხებში, გონებრივი ცენტრების ექსპერტები, — ავტ.) ყურადღებას იმაზე ამახვილებს, თუ როგორ განამტკიცებს ახალი სავაჭრო ხელშეკრულებები ამერიკის კავშირებს განვითარებად ქვეყნებთან და როგორ გაზრდის აშშ-ის გავლენას ამ ქვეყნებში. დემოკრატებს უნდა დაემუხრუჭებინათ ახალი სავაჭრო შეთახმებები, როცა რესპუბლიკელები მშრომელების მხარდაჭერის, სამუშაო ადგილების შექმნისა და ძალიან დაზარალებულ საზოგადოებებში ინვესტირების ძალისხმევებს ეწინააღმდეგებოდნენ საკუთარ სახლში“, — წერს კლინტონი.

რომ არა რესპუბლიკელების მისამართით ჩხვლეტა, რომლებიც მართლაც საკმაოდ უპასუხისმგებლოდ ეკიდებოდნენ ეკონომიკური გლობალიზაციის შედეგებს, შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ ეს პასაჟი დონალდ ტრამპის რომელიმე სპიჩრაიტერს ეკუთვნის, რომელმაც მთელი თავისი პოლიტიკური კარიერა დემოკრატებისა და რესპუბლიკელების ბრალდებებზე ააგო — მათზე, ვინც მთელი ამერიკული სამუშაო ადგილები და საწარმოო სიმძლავრეები ჩინეთში გაიტანეს, რამაც შედეგად ის მოიტანა, რომ პეკინს ვაშინგტონისთვის კონკურენციის გაწევა შეუძლია წამყვანი მსოფლიო „დერჟავის“ სტატუსისთვის ბრძოლაში.

გლობალიზაცია ამერიკულად მოკვდა, ვინაიდან ის ტრამპმა მოკლა და ახლა დემოკრატიული პარტიის წამყვანი პოლიტიკოსიც კი ტრამპისეულ კლიშეს თავის საპროგრამო ტექსტში იყენებს, ასახელებს რა ჩინეთს აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის მუქარად — არა მარტო სამხედრო, არამედ (უპირველესად) ეკონომიკური კუთხით.

უნდა აღინიშნოს, რომ ჰილარი კლინტონის პროგრამაში ჩინეთთან ბრძოლას უფრო დიდი ყურადღება ეთმობა, ვიდრე რუსეთთან ბრძოლას. ყოველ შემთხვევაში, სამიზნედ დასახვის დონეზე, არანაირი საუბარი არ არის „ყველა ძალის რუსეთზე კონცენტრაციის“ შესახებ. ყველაფერი აგებულია ცივი ომის კლიშეების უარყოფასა და უპირველესად ჩინეთის მოხრჩობის სწორი მეთოდის მოძებნაზე, რასაც რუსეთი სართად შეიძლება დააყოლონ.

თუმცა, როცა დემოკრატიულ პოლიტიკურ დისკურსში გარკვეულ ტრამპისეულ ცვლილებებზე ვსაუბრობთ, არ შეიძლება არ აღინიშნოს რკინისებური თანმიმდევრობა მხოლოდ კონფრონტაციაზე ორიენტაციის შენარჩუნების კუთხით — კლინტონის ტექსტით თუ ვიმსჯელებთ, ჩინეთთან და რუსეთთან მშვიდობიანი თანაარსებობის იდეა, რომ აღარაფერი ვთქვათ რაღაც სუბსტანციურ თანამშრომლობაზე ან განმუხტვაზე, მას თავში არც მოსდის.

დიპლომატიაც კი სახელმწიფო დეპარტამენტის ექს-შეფს უპირველესად ძალადობრივი ზეწოლისთვის უფრო მოხერხებულ ინსტრუმენტად ეჩვენება. მაგალითად, აკრიტიკებს რა ტრამპის ადმინისტრაციას მოკავშირეებთან მუშაობის უუნარობის გამო, მას სწორი დიპლომატიის მაგალითი მოჰყავს:

„დიპლომატიის აღდგენა განამტკიცებდა შეერთებული შტატების სამხედრო მდგომარეობას. აშშ-ის კავშირები — ეს არის აქტივი, რომელსაც ვერც ჩინეთი და ვერც რუსეთი ვერ შეედრებიან და ეს ვაშინგტონს საშუალებას აძლევს, განავრცოს თავისი ძალა მთელ მსოფლიოზე. მაგალითად, როცა მე სახელმწიფო მდივანი ვიყავი, ჩვენ ჩრდილოეთ ავსტრალიაში — სამხრეთ ჩინეთის ზღვის სადავო საზღვაო გზებთან ახლოს — 2500 ამერიკელი საზღვაო ქვეითის განთავსებაზე შეთანხმება გავაფორმეთ“.

გამოდის, რომ მსოფლიო იმ ხარკის გადაფორმატების მოწმე გახდება, რომლის აღებასაც ცდილობს აშშ თავისი ვასალებისგან. და თუ დონალდ ტრამპი (როგორც ნამდვილი ბიზნესმენი) ფულადი სახის გადახდებს ამჯობინებდა (რის გამოც კლინტონი მას ნატოს რეკეტულ ბიზნესად გადაქცევაში სდებს ბრალს), დემოკრატიული ისტებლიშმენტის უფრო რაფინირებული მიდგომა იმაში გამოიხატება, რომ ვასალები ხარკს ფულითაც გადაიხდიან და, ასე ვთქვათ, ნატურითაც — იმ ქმედებების სახით, რომლებიც აშშ-ს დაეხმარება, მიიღოს სამხედრო უპირატესობები ჩინეთსა და რუსეთზე.

თუმცა არის კარგი ახალი ამბებიც: ყოველ შემთხვევაში, ბაიდენის ადმინისტრაციის „რუხი კარდინალი“, დეკლარაციულ დონეზე მაინც, ჩინეთთან თუ რუსეთთან „შემთხვევითი“ ბირთვული ომის წინააღმდეგ გამოდის, რაც შეუძლებელია სასიხარულო არ იყოს იმის გათვალისწინებით, რომ ბაიდენის ადმინისტრაციაში გარკვეული რაოდენობის სრულიად შეშლილი „ქორი“ შედის.  

შეიარაღების ახალი კონვენციური სისტემების შექმნის აუცილებლობაზე საუბრისას კლინტონი ხაზს უსვამს, რომ „ამ შესაძლებლობებს თან უნდა ახლდეს მექანიზმები, რომლებიც ჩინეთთან და რუსეთთან კონსულტაციების შესაძლებლობას იძლევა. ამით შემცირდება იმის ალბათობა, რომ ჩვეულებრივი შორი შეტევა შეცდომით ბირთვულ დარტყმად არ იქნას აღქმული, რასაც კატასტროფული ესკალაციის გამოწვევა შეუძლია“.

რა თქმა უნდა, კარგია, რომ ვაშინგტონი ალბათ ძალისხმევას არ დაიშურებს ასეთი მექანიზმის ასამუშავებლად, მაგრამ ამერიკული ისტებლიშმენტის ფიქსაცია თავისი გეოპოლიტიკური ინტერესების წინ წაწევაზე სარაკეტო დარტყმების (თუნდაც არაბირთვული) დახმარებით დადებით ემოციებს ვერ აღძრავს.

ამერიკული „სიღრმისეული სახელმწიფოს“ სრულფასოვანი დაბრუნება ამერიკული პოლიტიკის, სამხედრო და დიპლომატიური მანქანის მართვის ბერკეტებთან ვერ იქცევა ზოგად მსოფლიო აპოკალიფსად, მაგრამ მშვიდობა პლანეტაზე ნამდვილად არ იქნება: აშშ შეეცდება თავის ტერიტორიაზე დააბრუნოს რომელიღაც საწარმოო სიმძლავრეები, ხოლო გეოპოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს აქტიურად დათრგუნავენ სამხედრო და დიპლომატიური მეთოდებით. და თუ ბაიდენის ადმინისტრაციის უნარები, დააბრუნოს აშშ-ის ეკონომიკა სამრეწველო წარმოების ორიენტაციაზე, სერიოზულ ეჭვებს იწვევს, იმაში, რომ ამერიკული სამხედრო მანქანა სიამოვნებით დაუბრუნდება სისხლიან ავანტიურებს მთელ მსოფლიოში, არანაირი ეჭვი არ არსებობს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

41
ჯო ბაიდენი

მოსაზრება: ბაიდენი დააზუსტებს, არის თუ არა მზად რუსეთი თვითმკვლელობისთვის

53
(განახლებულია 20:59 11.06.2021)
მოსალოდნელია თუ არა აშშ-სა და ჩინეთს შორის მეორე ცივი ომი, ჩაერთვება თუ არა მასში ევროპა და რა პოზიციას დაიკავებს რუსეთი – ამის შესახებ წერს რუსი აღმოსავლეთმცოდნე, ჟურნალისტი და პოლიტიკური მიმომხილველი დმიტრი კოსირევი.

დმიტრი კოსირევი

საინფორმაციო სააგენტო РИА Новости საკუთარ გვერდზე აქვეყნებს აღნიშნულ წერილს. 

„ასე სახელმწიფოები ომის წინ იქცევიან“, თითქოს სასხვათაშორისოდ შენიშნა საგარეო დაზვერვის პოლკოვნიკმა და დღეს მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტის მშვიდობიანმა პროფესორმა ანდრეი ბეზრუკოვმა ერთ-ერთი ტელედისკუსიისას.

საუბარია ამერიკის ადმინისტრაციის მართლაც სერიოზულ აქციაზე, რომელმაც ჯერ კიდევ თებერვალში დაუკვეთა კვლევა კრიტიკულად მნიშვნელოვანი საქონლით მომარაგების ჯაჭვის მიმართ ქვეყნის მოწყვლადობის შესახებ. კვლევა ახლაღა დასრულდა, პრეზიდენტ ჯო ბაიდენის ევროპული ტურნეს წინ, რომლის ფარგლებშიც ის რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმის პუტინსაც შეხვდება.

იმის შესახებ, რომ ჟენევაში ეს შეხვედრა მხოლოდ ნაწილია მსოფლიო არენაზე აშშ-ის დიდი ხნის წინ მომწიფებული და სერიოზულად შეცვლილი კურსისა, ოდნავ ქვემოთ ვისაუბრებთ. რაც შეეხება ამერიკის მოწყვლადობას, ის, კვლევის შედეგების თანახმად, მინიმუმ სამ სფეროში გამოვლინდა − წამლების, ნახევარგამტარებისა და იშვითი ელემენტების მიწოდებებში. ყველა შემთხვევაში საუბარია ჩინეთზე, ანუ მიწოდებებში აშშ-ის სახიფათო დამოკიდებულებაზე იმ „დერჟავაზე“, რომელიც მსოფლიო არენაზე საერთო წონით ამერიკის ტოლფარდია.

ასევე ამ დღეებში მოხდა აქცია ნომერი ორი − შემუშავდა კანონი ინოვაციებისა და კონკურენციის შესახებ. მან უკვე გაიარა აშშ-ის სენატი და მალე ამოქმედდება. და აქ საუბარი უპირველესად იგივე „დერჟავასთან“ კონკურენციაზეა. ჩინეთის წინაშე ამერიკული ეკონომიკის კონკურენტუნარიანობის გასაზრდელად 250 მლრდ დოლარი გამოიყოფა. იგულისხმება სუბსიდიები ინოვაციური პროექტების დაჩქარებაში და ამერიკის მოწინავე დარგების სხვა მხარდაჭერა.

ამ ვითარებაში ერთი სასაცილო თავისებურებაა. აშშ წლების განმავლობაში განმარტავდა, რაოდენ დაუშვებელია მოწინავე და სხვა დარგების სახელმწიფო მხარდაჭერა ჩინეთისგან. პეკინის პროგრამა „დამზადებულია ჩინეთში 2025“ არასწორი კონკურენციისა და ბოროტების ნიმუშად ცხადდებოდა. ანუ ყვიროდნენ, რომ პეკინი წესების დარღვევით, უპატიოსნოდ თამაშობდა. პატიოსანი თამაში ისაა, როცა მხოლოდ დამოუკიდებელი მონაწილეები უწევენ ერთმანეთს კონკურენციას და გამარჯვებას ბაზარი განსაზღვრავს. მაგრამ ახლა, როდესაც აღმოჩნდა, რომ ჩინეთის თამაშს მოგება მოსდევს, თანაც გლობალური მასშტაბისა, შეერთებულმა შტატებმა აბსოლუტურად მშვიდად გადაწყვიტა იგივეს გაკეთება.

ახლა მომხდარის მასშტაბების თაობაზე. ექსპერტები ამბობენ, რომ დემოკრატების ადმინისტრაციამ ამერიკის რეინდუსტრიალიზაციის იდეა რესპუბლიკელებისგან მიიღო მემკვიდრეობით, და რომ საუბარია ათწლეულებზე გათვლილ პროგრამებზე. და კიდევ იმასაც ამბობენ, რომ აშშ-სთვის საკითხი ასე დგას: გამარჯვება ან სიკვდილი ამ ბრძოლაში.

სიკვდილი ალბათ ნამეტანია. მაგრამ, აი, ლონდონური The Guardian-ის მიმომხილველის შეფასება: ათწლეულის ბოლოს ჩინეთი აშშ-ს ეკონომიკის მოცულობით გადაუსწრებს, მაგრამ უბრალოდ კი არა, არამედ დანაწონით − მსოფლიო ტექნოლოგიური ლიდერობის მოპოვებით (რაც პენტაგონს ძილს უფრთხობს). აშშ-სთვის ლიდერობის დაკარგვის თვით იდეაც კი საშინელია.

ყველა ამ მჭიდროდ დაკავშირებულ სიუჟეტში საკვანძო სიტყვა „ტექნოლოგიებია“. წელიწადში ნაწარმოები პროდუქციის საერთო მოცულობა, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია, მაგრამ უფრო პროპაგანდისტული კუთხით. აი ორი ზესახელმწიფოს შედარებით თანაბარი სტატუსი კი ტექნოლოგიური უპირატესობის ნაწილში − ეს კოშმარია, ჩინეთის გასვლა მსოფლიო ტექნოლოგიური ლიდერის როლზე − კოშმართა კოშმარი.

სწორედ ასეთი განწყობებით მზადდებოდა ჯო ბაიდენის ამჟამინდელი მოგზაურობა ევროპაში. ლონდონური გაზეთის იგივე მასალა საკმაოდ მკაფიოდ აღწერს ამ დიპლომატიური გასეირნების მთელ კონცეფციას. ბაიდენი დასავლელ ლიდერებს კორნუოლში შეხვდება G7-ის სამიტის ფარგლებში. მერე იქნება საუბარი ნატოსა და ევროსტრუქტურებთან. და ეს საუბარი უპირველესად ჩინეთს შეეხება. ბაიდენი აპირებს მიიწვიოს მეტად სკეპტიკურად განწყობილი ევროპელები მეორე ცივ ომში, ამჯერად ჩინეთთან.

რატომ არიან ისინი სკეპტიკურად განწყობილი? მხოლოდ ერთი დეტალი იმისა, თუ როგორ უნდა გამოიყურებოდეს ასეთი ომი: ზემოთ ნახსენები კვლევის შედეგებისა და ასევე ნახსენები კონკურენციის კანონის მიხედვით, აშშ-ში „დამრტყმელი დაჯგუფება“ იქმნება, რომელსაც სათავეში სავაჭრო წარმომადგენელი ან მინისტრის რანგის სხვა კაცი ჩაუდგება. ეს შემტევი ძალა განსაზღვრავს – ჩინური საქონლიდან რომელი შეიქმნა ამერიკელებისგან მოპარული ტექნოლოგიების საფუძველზე. და საქმე მარტო ის არ არის, რომ ასეთი პროდუქციის შეტანა აშშ-ში აკრძალული იქნება. მათი „მოპარული“ სტატუსის შესახებ ევროპელ და სხვა მოკავშირეებსაც აცნობებენ. ამის შემდეგ მათ შესთავაზებენ – ენდონ ამერიკას სიტყვაზე და ასევე არ შეიძინონ ეს ზედმეტად კონკურენტუნარიანი პროდუქცია.

დაუჯერებენ თუ არა მოკავშირეები და თანაც სრული შემადგენლობით? თუ ისევ The Guardian-ს მივმართავთ, იქ ანონიმი დიპლომატის ციტატაა მოყვანილი: ევროპელებს, შესაძლოა, არ მოსწონთ ის, რასაც ჩინეთი აკეთებს, მაგრამ ამერიკელებს არ მოსწონთ ის, რაც არის ჩინეთი. კერძოდ, ამერიკის ტოლი ძალა მსოფლიოში − იმისგან დამოუკიდებლად, აკეთებს თუ არა ის რაიმეს საერთოდ.

ამ ლოგიკით ჟენევის სამიტი ბაიდენის ვეროპული მოგზაურობის პერიფერიაზეა. მოსკოვთან ორმხრივი ურთიერთობები მისთვის მეორადია. ამერიკის ლიდერი პირველ რიგში რუსეთის პოზიციებს მოსინჯავს აშშ-სა და ჩინეთს შორის მოსალოდნელ ცივ ომში. რაღა თქმა უნდა, არავინ ელოდება, რომ მოსკოვი უეცრად პეკინთან კონფრონტაციაზე მოაწერს ხელს. თუმცა იმის ცოდნა, როგორ შეიძლება მოიქცეს მოსკოვი ჯერჯერობით ჰიპოთეტურ რამდენიმე ვითარებაში, ეს ამერიკისთვის სასარგებლოა. შესაძლოა რუსეთმა უცბად გეოპოლიტიკური თვითმკვლელობა მოისურვოს და რაღაც ნეიტრალური პოზიცია დაიკავოს მოსალოდნელ კონფრონტაციაში.

თუმცა, კიდევ უფრო მარტივად: არის ორი ზესახელმწიფო, ერთი − წაგებული მეორისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად ემზადება. ორივე ეკონომიკური გიგანტი და ტექნოლოგიური ლიდერია, ამიტომ პოტენციურად ხელსაყრელი პარტნიორებიც. მაგრამ ერთმა „დერჟავამ“ ბოლო წლებში რუსეთის მიმართ წარმოუდგენლად ბევრი სიბინძურე ჩაიდინა (და თქვა), მეორე „დერჟავას“ კი, როგორც მინიმუმ, არაფერი მსგავსი არ გაუკეთებია და არც უთქვამს. თანაც რუსეთთან თანამშრომლობას ავითარებს იქ, სადაც ეს გამოსდის. და რა პოზიცია შეიძლება წარმოვიდგინოთ აქ მოსკოვისთვის?

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

53
Учебный центр Грузия-НАТО на территории военной базы в Крцаниси

მოსაზრება: აშშ-ს კავკასიაში კონკურენტები არ სჭირდება

9
(განახლებულია 20:10 11.06.2021)
სერგეი მარკედონოვი – ჟურნალ „საერთაშორისო ანალიტიკის“ მთავარი რედაქტორი Sputnik-ს საკუთარ მოსაზრებას აცნობს.

სერგეი მარკედონოვი

რისთვის ეწვია ამჯერად, 2021 წლის ივნისში თბილისს მორიგი ვაშინგტონელი მაღალჩინოსანი?

საქართველო და აშშ: სიახლე და მემკვიდრეობითობა

„ჯო ბაიდენისა და კამალა ჰარისის ადმინისტრაციის პირობებში საქართველო აშშ-ის საკვანძო სტრატეგიულ პარტნიორად რჩება სამხრეთ კავკასიაში და მნიშვნელოვან პარტნიორად შავ ზღვაზე“, − განაცხადა ევროპისა და ევრაზიის საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელმა ფილიპ რიკერმა თბილისში ვიზიტისას.

მისი გამოსვლის ზოგი სტილისტიკური თავისებურება დამკვირვებლებს არ გამოპარვიათ. რიკერმა, ამერიკა-საქართველოს სტრატეგიული ურთიერთობების შესახებ საუბრისას, განსაკუთრებით აღნიშნა ამჟამინდელი ადმინისტრაციის როლი.

მართლაც, ბაიდენის გუნდი ყველანაირად ცდილობს ხაზი გაუსვას დონალდ ტრამპის საგარეო პოლიტიკურ კურსთან სხვაობას. აშშ-ის 46-ე პრეზიდენტი თავისი ქვეყნის მსოფლიო ლიდერის პოზიციებზე დაბრუნებაზე, ევროატლანტიკური სოლიდარობის აქტუალიზაციასა და დემოკრატიული ფასეულობების მხარდაჭერაზე საუბრობს. და თბილისში მყოფმა ფილიპ რიკერმაც დააფიქსირა: „ჩემი ვიზიტის გზავნილი − საქართველოს, როგორც განვითარებული და საიმედო დემოკრატიის მქონე ქვეყნის წარმატების უზრუნველყოფაა“.

თუმცა აშშ-ის 45-ე და 46-ე პრეზიდენტების რიტორიკისა და პრაქტიკის უფრო ახლოს გაცნობის შემთხვევაში − იქნება ეს გლობალური პოლიტიკისა თუ რეგიონული უსაფრთხოების საკითხები (იგივე კავკასია) − დაინახავთ, რომ მსგავსება უფრო მეტია, ვიდრე განსხვავება.

დიახ, ტრამპის გუნდი უფრო მეტ ყურადღებას უთმობდა ძალის ფაქტორსა და პრაგმატიზმს, თეთრი სახლის ამჟამინდელი ბინადარი კი ფასეულობებზე ფოკუსირდება. მაგრამ პირველ და მეორე შემთხვევაშიც საუბარია აშშ-ის დომინირების შენარჩუნებაზე. რომელიმე ქვეყანაზე ხისტი ზეწოლითა თუ ადამიანის უფლებებისა და დემოკრატიის მაღალ სტანდარტებთან შეუსაბამობის ბრალდებებით ვაშინგტონი, რესპუბლიკელების დროსაც და დემოკრატებისაც, ცდილობს არ დაუშვას კონკურენტების გამოჩენა ჩინეთისა თუ რუსეთის სახით. ევრაზიული მიმართულება იყო და რჩება აშშ-ის ერთ-ერთ საკვანძო პრიორიტეტად, ვისაც უნდა ეკავოს იქ სახელისუფლებო სიმაღლეები.

თავად ფილიპ რიკერის კარიერა ამის შესანიშნავი დასტურია. ბაიდენ-ჰარისის ადმინისტრაციის ინტერესების ამჟამინდელი პრომოუტერი წარმატებით მუშაობდა ყოფილი სახელმწიფო მდივნის მაიკლ პომპეოს გუნდში. მან ეს პოსტი 2019 წლის მარტში დაიკავა და საქართველოს მიმართულებით გამოცდილების დაგროვებაც მოასწრო. 2019 წლის სექტემბერში რიკერი, პომპეოს დავალებით, თბილისში ჩავიდა და ვიზიტის დროს აღნიშნა: „ქართველებს არ ჰყავთ ამერიკასა და ამერიკელ ხალხზე უკეთესი მეგობარი“. გასული წლის ნოემბერში, პომპეოს თბილისში ვიზიტის დროს, რიკერმა დელიკატური მისია შეასრულა − ქართული ოპოზიციის წარმომადგენლებს შეხვდა. მისმა იმჟამინდელმა შეფმა, რომელსაც მალე პოსტი უნდა დაეტოვებინა, ამჯობინა ყურადღება ოფიციალურ ხელისუფლებასთან დიალოგზე გაემახვილებინა. და, აი, ახლა, ივნისში, ის უკვე ახლანდელი სახელმწიფო მდივნის ენტონი ბლინკენის მოადგილის ხარისხში ქადაგებს სხვადასხვა პოლიტიკურ ძალთა დიალოგის იდეას, როგორც საქართველოს შიდა სტაბილურობის ფუნდამენტისა.

ასე რომ, ტრამპის დროსაც და ბაიდენის დროსაც საქართველო იყო და არის აშშ-ის მთავარი სტრატეგიული პრიორიტეტი კავკასიაში. ორმხრივი მოკავშირეობის ძირითადი საკითხები იგება სამხედრო სფეროს, თბილისის ნატოში გაწევრიანების, ასევე დემოკრატიის მხარდაჭერის გარშემო, რომელიც შიდაქართული ევროატლანტიკური კონსენსუსის განმტკიცებად აღიქმება.

თბილისის გეოპოლიტიკური მარტოობა?

ცნობილმა ქართველმა პოლიტოლოგმა გია ნოდიამ ძალიან ზუსტად განსაზღვრა კავკასიაში ახალი სტატუს-კვო ყარაბაღის მეორე ომის შემდეგ: „რუსეთისა და თურქეთის როლი დასავლეთის ხარჯზე გაიზარდა. მიუხედავად იმისა, რომ თურქეთი ნატოს წევრია, რეგიონში ის სრულიად დამოუკიდებელი მოთამაშეა და არანაირად არ ათანხმებს თავის ნაბიჯებს მოკავშირეებთან“. და ეს მდგომარეობა ძალიან აღელვებს აშშ-საც და საქართველოსაც, დამატებით იმპულსებს აძლევს მათ კოოპერაციისთვის. ვაშინგტონს აშინებს სამი ევრაზიული გიგანტის – ირანის, რუსეთისა და თურქეთის ალიანსის ფორმირება, დაე, თუნდაც ის სიტუაციური იყოს. ამ სამიდან არც ერთი არ არის დაინტერესებული აშშ-ისა და მისი მოკავშირეების პოპულარიზაციით ევრაზიაში, სამივე მათგანისთვის მნიშვნელოვანია სუვერენიტეტი და ეროვნული ინტერესები, არც ერთ მათგანს არ სურს „ფასეულობების პოპულარიზაცია“, რომლითაც ვაშინგტონის პრიორიტეტებია კომუფლირებული. თუმცა ეს ყველაფერი თურქეთს ნატოს არ აძულებს, და შტატებთან სელექციური კოოპერაციისთვის მისი მზადყოფნა რამდენჯერმე აღემატება მოსკოვისა და თეირანის ანალოგიურ სწრაფვას. მაგრამ „ევრაზიული სამეულის“ დაახლოების საშიშროება (თეორიაშიც კი) ამერიკულ ისტებლიშმენტს აღელვებს.

თუმცა ვაშინგტონს თურქეთი და რუსეთი სხვადასხვაგვარად აშფოთებს: პირველ შემთხვევაში საუბარია ანკარისა და თბილისის მზარდ ეკონომიკურ ინტეგრაციაზე, რომელშიც ქართველი პარტნიორები უმცროსებისა და დამოკიდებულების როლში არიან. რუსეთი კი შიშებს იწვევს – როგორც „სახელმწიფო-რევიზიონისტი“. აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის პრობლემებს აშშ სსრკ-ის დაშლის პროცესში თვითგამორკვევის პრობლემად კი არა, ძალის დახმარებით კავკასიის ტერიტორიულ რეკონფიგურაციად აღიქვამს. და ამ ძალისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად აშშ ჯერჯერობით მზად არ არის. სამეცნიერო ლიტერატურაში ეს განისაზღვრება როგორც მოკავშირეობის დილემა. არსებობს ორმხრივი კოოპერაციის გაფართოების ინტერესი, მაგრამ დიდია მოკავშირის მესამე ქვეყნებთან დავებსა და კონფლიქტებში ჩართვის რისკები.

ყარაბაღის მეორე ომმა აზერბაიჯანის თურქეთთან ბმა გააძლიერა, სომხეთისა კი რუსეთთან. ამასთან მოსკოვიცა და ბაქოც დაინტერესებული არიან, შეინარჩუნონ პოზიტიური დინამიკა ორმხრივ ურთიერთობებში. ამ კონტექსტში მარტო საქართველო რჩება დასავლეთთან დაახლოების თანმიმდევრულ მცველად. სომხეთისთვის ნატოსკენ მიმავალი გზა დაკეტილია თურქეთის ალიანსის წევრობის ფონზე, ხოლო აზერბაიჯანისთვის ბლოკთან კოოპერაციის ამჟამინდელი დონე არასაკმარისია. გამოდის, რომ საქართველოს გარდა ჩრდილოატლანტიკური ინტეგრაცია კავკასიაში სერიოზულად არავის აინტერესებს.  

ნატოში შიდა სტაბილურობის გავლით?

ფილიპ რიკერს ევრაზიასა და ევროპაში პრონატოური განწყობების წარმატებული ლობისტის რეპუტაცია აქვს. მას ბალკანებზე მუშაობის მრავალწლიანი გამოცდილება აქვს. რიკერი შესანიშნავად იცნობს მაკედონიას, სადაც ის 1990-იანების დასაწყისში მსახურობდა რიგით დიპლომატად, 2008-2011 წლებში კი − უკვე ელჩად. მის სახელს უკავშირდება ათენსა და სკოპიეს შორის დავების დარეგულირებაში შეტანილი წვლილი და ქვეყნის ნატოში გაწევრიანება ოფიციალური სახელწოდებით ჩრდილოეთ მაკედონია.

ამ კონტექსტში მარტივი გასაგებია ის ენთუზიაზმი, რომლითაც დახვდნენ მაღალი რანგის ვიზიტორს თბილისში. თუ 2020 წლამდე ნატოს მოლოდინები მხოლოდ „რუსეთის შეკავების“ საკითხს უკავშირდებოდა, დღეს საქართველოს ყარაბაღის საკითხებში „რუსეთ-თურქეთის კონდომინიუმი“ აშფოთებს და ასევე დასავლეთის დასუსტება კავკასიაში. რიკერის ვიზიტს ქართული ელიტის შიშები უნდა გაექარწყლებინა. მაგრამ რა სიგნალები გაგზავნა მაღალჩინოსანმა ამერიკელმა ვიზიტორმა?

წარმოითქვა სიტყვათა მთელი ჩვეული ნაკრები. რუსეთი საქართველოს მიმართ ქმედებებისთვის გააკრიტიკეს. ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოების უფლებას ვაშინგტონის წარმომადგენელმა სრულად დაუჭირა მხარი, ისევე, როგორც მოსკოვის დაგმობას, რომელიც ამისთვის ხელის შეშლას ცდილობს.

მაგრამ არც საქართველოს ნატოში შესვლასთან დაკავშირებით გაჟღერებულა არანაირი ცხადი მესიჯი და არც ამ ქვეყნისა და უკრაინისთვის მაპ-ის მინიჭების თაობაზე (რაც სულაც არ ნიშნავს ალიანსში ავტომატურად გაწევრიანებას). იმავე მაკედონიამ მაპი 1999 წელს მიიღო, მაგრამ ნატოს წევრი მხოლოდ 2020 წლის მარტში გახდა.

ბოსნია და ჰერცეგოვინა მაპს 2010 წლის აპრილიდან ფლობს, მაგრამ ალიანსს ჯერ არ გადაუწყვეტია მისი წევრობა. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს გამუდმებით უწოდებენ ნატოს „ასპირანტს“, „საკანდიდატოს დაცვა“ ვადაში იწელება. რაშია მიზნისადმი ესოდენ ნელი სვლის მიზეზი, რომლის მიღწევასაც აშშ სიკეთედ განიხილავს?

შტატებს აღელვებს არა მარტო აფხაზეთისა და „სამხრეთ ოსეთის“ სტატუსი და მოსკოვის უკიდურესი გაღიზიანებულობა ალიანსის შესაძლო გაფართოებასთან დაკავშირებით. აშშ-ის მთავარი კავკასიური მოკავშირე უკვე რამდენიმე წელია ვერ ართმევს თავს შიდაპოლიტიკურ კრიზისს, რომელსაც ამერიკელი და ევროპელი დიპლომატები აქრობენ, მაგრამ სრულად ვერა. საქართველოს პოლიტიკური კლასი კელი დეგნანის, იგივე ფილიპ რიკერისა თუ შარლ მიშელის მისიების გარეშე საქმეს თავს ვერ ართმევს. და როგორც შედეგი – ჩნდება შიშები, რომ ნებისმიერი ახალი კრიზისი ევრო- და ნატოსკეპტიციზმს გაზრდის. აქედანაც არის რისკების შეჯირებისადმი სწრაფვა.

აშშ-ს სურს განამტკიცოს საქართველოს სახელმწიფოებრიობა, რათა მერე ნატოში შეიყვანოს იგი. თანმიმდევრობა ასეთია. და სწორედ ეს სიგნალი იყო საკმაოდ მკაფიოდ ფორმულირებული რიკერის მიერ. გაიგონებენ კი ამას, ან როგორ ინტერპრეტაციას გაუკეთებენ? ამ კითხვაზე პასუხი აშკარა არ არის.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

9
სასწრაფო დახმარება

COVID-19 საქართველოში 13 ივნისის მონაცემები

0
ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 339.392  ადამიანი (ბოლო 24 საათში – 1074), გარდაიცვალა – 5.048  (ბოლო 24 საათში – 14), კარანტინის რეჟიმშია 41, სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 3.155 პაციენტი, ხოლო კოვიდ–სასტუმროებში 610 ადამიანი იმყოფება.

თბილისი, 13 ივნისი – Sputnik. საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 522-ით გაიზარდა და ინფიცირებულთა საერთო რიცხვმა 353.965-ს მიაღწია. ინფორმაცია საქართველოს მთავრობის სპეციალურ ვებ-გვერდზე stopcov.ge განახლდა.

ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 339.392  ადამიანი (ბოლო 24 საათში – 1074), გარდაიცვალა – 5.048  (ბოლო 24 საათში – 14), კარანტინის რეჟიმშია 41, სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 3.155 პაციენტი, ხოლო კოვიდ–სასტუმროებში 610 ადამიანი იმყოფება.

ბოლო 24 საათში ჩატარებულია 21.922 კვლევა ტესტით, მათ შორის ანტიგენის სწრაფი ტესტით - 11.016, PCR ტესტით - 10.906.

დადებითობის მაჩვენებელი: დღიური – 2,38%, ბოლო 14 დღის - 2,61%, ბოლო 7 დღის - 2,29%.

სულ აცრილია 206.742 პირი, ერთ დღეში აცრილია 4.425 ადამიანი.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 2020 წლის 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0