სამშვიდობოების გაგზავნა ყარაბაღში

მოსაზრება: მშვიდობა მთიანი ყარაბაღისთვის ვინ რისთვის იბრძოდა

60
(განახლებულია 20:07 11.11.2020)
მთიან ყარაბაღთან დაკავშირებული 9–10 ნოემბრის ღამის მოვლენები კიდევ დიდხანს იქნება პოლიტიკური და სამხედრო ანალიტიკოსების განსახილველი თემა.

ირინა ალქსნისი

თუ მოკლედ ვიტყვით, ერთ ღამეში ომი მშვიდობით შეიცვალა, ხოლო ფრონტის ხაზი რუსეთის სამხედრო კონტინგენტის დისლოკაციის ადგილად იქცა.

ჯერ იყო და გვიან ღამით მოვიდა ინფორმაცია, რომ სომხეთ–აზერბაიჯანის საზღვარზე რუსული სამხედრო ვერტმფრენი ჩამოაგდეს და ეკიპაჟის ორი წევრი დაიღუპა. დიდი ალბათობით, ეს იქცა კიდეც ტრიგერად (გამშვებ მექანიზმად) ვითარების მომენტალურად შესაცვლელად. ბაქომ ელვის სისწრაფით აიღო პასუხისმგებლობა მომხდარზე და აღიარა, რომ ტრაგიკულ შეცდომას ჰქონდა ადგილი, ილჰამ ალიევმა კი ვლადიმირ პუტინს დაურეკა და ბოდიში მოიხადა.

მერე იყო და რუსეთის პრეზიდენტი გამოვიდა სპეციალური მიმართვით და განაცხადა, რომ მთიან ყარაბაღში ცეცხლის სრული შეწყვეტისა და რეგიონში რუსული სამშვიდობო კონტინგენტის განთავსების შესახებ უმაღლესი დონის სამმხრივ შეთანხმებას მოეწერა ხელი. უკვე ადრიანი დილით უალიანოვსკ–ვოსტოჩნის აეროდრომიდან Ил-76-ები აფრინდნენ ბორტზე რუსი სამშვიდობოებით.

შეთანხმების დეტალები ისეთი აღმოჩნდა, რომ ერევანში მყისიერად იფეთქა არეულობამ. პროტესტის მონაწილეებმა მთავრობისა და პარლამენტის შენობები მოაოხრეს და სასტიკად სცემეს ეროვნული კრების სპიკერი. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს, რომელმაც ხელი მოაწერა დოკუმენტს, ოპოზიცია ერის ღალატში სდებს ბრალს.

ერევნელი ოპოზიციონერების მრისხანებისა და მათი ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ მოთხოვნის გაგება შეიძლება, ვინაიდან დოკუმენტი არსებითად სომხური მხარის მარცხსა და არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილის დაკარგვას აფიქსირებს.

მაგრამ სომხეთს სხვა გზა უბრალოდ არ ჰქონდა — უფრო სწორად, ჰქონდა უფრო უარესი გზა: სამხედრო კატასტროფა. როგორც არაღიარებული ყარაბაღის პრეზიდენტმა არაიკ არუთუნიანმა განაცხადა: საომარი მოქმედებები რომ ძველებური ტემპებით გაგრძელებულიყო, მთელ არცახს (ასე უწოდებენ სომხები ყარაბაღს - რედ.) ორიოდ დღეში დავკარგავდით. ამ გამონათქვამით მან კიდევ ერთხელ აღიარა, რომ სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ქალაქი შუშა სომეხმა სამხედროებმა ჯერ კიდევ 7 ნოემბერს დაკარგეს — როგორც ამას ილჰამ ალიევი აცხადებდა.

თუმცა ჩნდება კანონზომიერი შეკითხვა: რატომ შეაჩერა ბაქომ ომი რესპუბლიკისთვის ყველაზე მტკივნეული საკითხის საბოლოოდ გადაჭრამდე ერთ ნაბიჯში და რატომ წავიდა შეთანხმებაზე?

აზრებაიჯანის პრეზიდენტი ეროვნულ გმირად იქცა თავისი ქვეყნისთვის, მაგრამ იქაც მრავლად ისმის უკმაყოფილოთა ხმები (თუმცა არა ისე ხმამაღლა, როგორც ერევანში), რომლებიც ასევე საუბრობენ ეროვნული ინტერესების გაყიდვაზე.

ეჭვგარეშეა – ილჰამ ალიევი, როგორც გამოცდილი სახელმწიფო მოღვაწე, მიზეზებისა და მოტივების ერთობლიობით ხელმძღვანელობდა. მაგალითად, რამდენიმე კვირის წინ ის ყარაბაღში მცხოვრები სომხების უსაფრთოხებისა და უფლებების დაცვის გარანტიას იძლეოდა. მაგრამ, სურვილის მიუხედავად, მას, სავარაუდოდ, არ გამოუვიდოდა პირობის შესრულება — ამ ორი ხალხის ისტორიის სისხლიანი ფურცლებია ამის დასტური. დიდი ალბათობით, აზერბაიჯანის ლიდერი არ ისურვებდა სომხების კიდევ ერთ ჟლეტვაზე ეტვირთა პასუხისმგებლობა.

თავის მხრივ, მოსკოვმაც ალბათ მოძებნა არგუმენტები, რომლებიც ბაქომ გაიგო.

თუმცა არსებობს კიდევ ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი — თურქული, რომელმაც აშკარად მოახდინა გავლენა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის გადაწყვეტილებაზე.

თურქეთის მხარდაჭერამ უზარმაზარი როლი ითამაშა აზერბაიჯანის ახლანდელ სამხედრო წარმატებებში. ეგაა მხოლოდ, რომ ყველაფრისთვის უნდა გადაიხადო, ერდოღანის ამბიციები კი ტრადიციულად ლაგდება ფორმულაში „თითი მიეცი და მკლავს მოგაჭამს“. ალიევი, რომელიც ყოველთვის ისწრაფვოდა რეგიონში ძირითადი ძალების (ანუ რუსეთის, თურქეთისა და ირანის) ცენტრის დაბალანსებისკენ და ამით თავისი ქვეყნის სუვერენიტეტის შენარჩუნებისკენ, აშკარად არ არის დაინტერესებული აზერბაიჯანის ანკარის მარიონეტად ქცევით. რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ ყარაბაღში ახლო აღმოსავლეთიდან „ჯებჰათ ან–ნუსრასა“ და სხვა რადიკალური დაჯგუფებების ბოევიკები იყო გადასროლილი, რომლებიც კოლოსალურ საფრთხეს წარმოადგენენ თავად აზერბაიჯანისთვისაც. საკუთრივ სწორედ ამიტომაც ებრძვიან მუსლიმური ქვეყნები თავისთან ისლამისტურ ექსტრემიზმს კიდევ უფრო სასტიკად, ვიდრე სხვა სახელმწიფოები — ისინი პირდაპირი დარტყმის ქვეშ არიან.

საომარი მოქმედებების შეწყვეტა და შეთანხმების დადება საშუალებას იძლევა, ერთბაშად შეწყდეს აზერბაიჯანისთვის ეს და ზოგი სხვა არახელსაყრელი და სახიფათო პროცესებიც. ილჰამ ალიევმა ფორმალური ჟესტი გააკეთა ანკარის მიმართულებით, განაცხადა რა თურქი მშვიდობისმყოფელების თაობაზე ყარაბაღში. თუმცა ხელმოწერილ დოკუმენტში თურქეთი საერთოდაც არ არის ნახსენები.

ამ კონტექსტში ჩამოგდებული რუსული ვერტმფრენის ისტორია ახალ ელფერს იძენს. ეჭვი არ არის, რომ აზერბაიჯანში არიან ძალები, რომლებიც დაიტერესებული არიან შეთანხმების ჩაშლით. არ შეიძლება გამოირიცხოს, რომ ადგილი ჰქონდა ორგანიზებულ პროვოკაციას იმ იმედით, რომ რუსეთის ხელისუფლება წამოეგებოდა მას და უკანასკნელ მომენტში უარს იტყოდა მიღწეულ შეთანხმებაზე — და ომი ყარაბაღში გაგრძელდებოდა.

მაგრამ მოსკოვი და ბაქო ისე მოიქცნენ, როგორც უნდა მოქცეულიყვნენ: აზერბაიჯანმა საკუთარ თავზე აიღო პასუხისმგებლობა მომხდარზე, რუსეთმა კი მოთმინება შეინარჩუნა.

სამწუხაროდ, სომხეთზე იმავეს თქმა არ შეიძლება.

2018 წელს ქუჩებში გამოსული ხალხის მასამ სახელმწიფო ხელისუფლების სათავეში ნიკოლ ფაშინიანი მოიყვანა. დღეს იგივე ხალხი იმავე ქუჩებში მზად იყო დაეფლითა იგი, ვინაიდან მოულოდნელად აღმოაჩინეს, რომ პროგრესულმა ლიდერმა, რომელსაც ქვეყანა ევროპისკენ მიჰყავდა, ისინი სადღაც სხვაგან შეიყვანა, ხოლო მისი მუშაობა სამხედრო აღმშენებლობის კუთხით სომხეთის მძიმე მარცხით დასრულდა.

სხვათა შორის, ის ფაქტი, რომ ახალგაზრდა, ჯანღონით სავსე მამაკაცებმა სამთავრობო შენობების აოხრება ამჯობინეს მეომარი არმიის რიგებში ყოფნას, ყოველგვარი ირონიის გარეშე ასევე შედის აქტუალური დასავლური ტენდენციების ფარგლებში. თუმცა, თუ სომხეთი მზად არ არის გაკვეთილი გამოიტანოს ბოლო რამდენიმე წლის მოვლენებიდან, ის თავად იქცევა გაკვეთილად ბევრი სხვა ქვეყნისთვის.

რეგიონში ვითარებისთვის კი მთლიანობაში ერთი სახასიათო ფაქტია მნიშვნელოვანი: რუსული კონტინგენტი, რომელიც სომხურ და აზერბაიჯანულ ძალებს შორის ჩადგა, შესაძლოა რაოდენობით სიმბოლური გამოჩნდეს, მაგრამ „დერჟავის“ ძალა და აღიარებული ავტორიტეტი სწორედ იმით იზომება, თუ რამდენად ცოტა ჯარისკაცს აყენებს მტრულ ძალებს შორის.

 

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

60
თემები:
ესკალაცია ყარაბაღში 2020 (136)
აშშ-სა და ევროკავშირის დროშები

მოსაზრება: ბაიდენი აშშ-ს ევროპის მარიონეტად გადააქცევს

29
(განახლებულია 19:13 25.11.2020)
ევროკავშირმა, ევროსაბჭოს მეთაურ შარლ მიშელის სახით, ჯო ბაიდენს „მტკიცე ტრანსატლანტიკური ალიანსის“ აღდგენა შესთავაზა.

ირინა ალქსნის

თუ ბაიდენი თეთრ სახლში შევა, მაშინ ამ სურვილს სრული საფუძველი აქვს, რომ ახდეს. მეტად სიმბოლურია აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის პოსტზე ენტონი ბლინკენის კანდიდატურა, რომელიც „ვაშინგტონური ჭაობის“ რაფინირებული პროდუქტია და „გლობალური ალიანსების მცველსაც“ წარმოადგენს.

ის, რომ დასავლეთ ევროპა ბედნიერი იქნება აშშ-ის პრეზიდენტის როლში ჯო ბაიდენის ხილვით, მაშინ გახდა გასაგები, როგორც კი მისმა ლიდერებმა ერთმანეთის გადასწრებით დაიწყეს არჩევნებში გამარჯვების მილოცვების დაგზავნა ბაიდენისთვის, ხოლო გერმანია გამოტყდა კიდეც, რომ „ტრამპთან კიდევ ოთხი წელი მუშაობის“ განწყობა არ აქვს.

ამაზე უფრო გაუგებარი ისაა, რატომ ანიჭებს ევროპა უპირატესობას შტატების სათავეში გლობალისტების ხილვას — იმ გლობალისტებისა, რომლებიც შეპყრობილი არიან ერთპოლარული სამყაროს სტატუს-კვოს შენარჩუნებით, რომელშიც უპირობო ლიდერი ვაშინგტონი იქნება.

ძველ სამყაროში განუხრელად მზარდი პროცესი, რომელიც ოკეანისგაღმელი სუზერენისგან სუვერენიზაციასა და ნახევრად ვასალური დამოკიდებულებისგან გათავისუფლებას მოიაზრებს, ხომ თითქოს ეწინააღმდეგება ამ მისწრაფებებს?

შეიძლებოდა გვევარაუდა, რომ ევროპაში პროამერიკული ძალები მძლავრობენ, რომლებიც მზად არიან შტატებს მსხვერპლად შესწირონ საკუთარი ქვეყნები, მაგრამ ფაქტები საწინააღმდეგოზე მეტყველებს. მაგალითად, გერმანიის მთავრობამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია ექსტერიტორიული სანქციების მიმართ, რომლებიც აშშ-ში „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის მიმართ მუშავდება.

ამგვარად, ევროპა განაგრძობს თავისი ინტერესების დაცვისა და საკუთარი გეოპოლიტიკური როლის გაძლიერების ხაზს, მაგრამ ამასთან მხურვალედ უჭერს მხარს ვაშინგტონში ხელისუფლებაში იმ ძალების დაბრუნებას, რომლებისთვისაც მსგავსი რამ, თეორიულად, კატეგორიულად მიუღებელი უნდა იყოს. ამ უცნაურ უთანხმოებაზე პასუხი ოთხი წლის წინანდელ მოვლენებში უნდა ვეძებოთ.

თეთრ სახლში შესულმა დონალდ ტრამპმა უარი თქვა აშშ-ის მონაწილეობით უამრავ უკვე ხელმოწერილ საერთაშორისო შეთანხმებაზე. ასეთი ბედი ეწია ცნობილ ტრანსატლანტიკურ სავაჭრო და საინვესტიციო პარტნიორობას, რომელსაც იმ დროისთვის უკვე ჰქონდა ავის მომასწავებელი რეპუტაცია. ალარმისტები გვაფრთხილებდნენ, რომ მისი მეშვეობით ამერიკა უბრალოდ გამოწოვდა რესურსებს ევროპას თავის სასარგებლოდ.

მაგრამ ტრამპმა, რომელიც პრეზიდენტობის პერიოდში ყველა შესაძლებლობას იყენებდა თავისი ქვეყნისთვის ეკონომიკური სარგებლის მისაღებად, უყოყმანოდ თქვა უარი „დედალზე“, რომელსაც თითქოს მრავალი წლის განმავლობაში უნდა დაედო ოქროს კვერცხები ამერიკისთვის. თანაც არაერთხელ განაცხადა, რომ ყველა ეს შეთანხმება რეალურად ღრმად არახელსაყრელი იყო შეერთებული შტატებისთვის. საფიქრალია, რომ ბიზნესში დიდი გამოცდილების მქონე ამერიკის შმაგ პატრიოტს შეიძლება ვერწმუნოთ.

მთავარი შეცდომა — არის ვარაუდი იმისა, რომ გლობალისტებს (მათ შორის, ამერიკელებს) ეროვნულად ორიენტირებული ინტერესები აქვთ. მათთვის შეერთებული შტატები უკიდურესად მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს როგორც მთავარი ემისიური ცენტრი და პლანეტის ყველაზე ძლიერი არმია. მაგრამ უზარმაზარი ქვეყანა, თითქმის 330 მილიონიანი მოსახლეობით, უფრო ის ტვირთია, რომლის ჩამოწერაც ბევრად მარტივია, ვიდრე მისი პრობლემების გადაჭრაში ფულის ჩადება.

სამაგიეროდ გლობალისტების, როგორც მსოფლიო მოქალაქეების ჭეშმარიტი ინტერესები და სენტიმენტალური გრძნობები შეიძლება სულ სხვა ადგილებს უკავშირდებოდეს. იმავე ენტონი ბლინკენმა ბავშვობის უმეტესი წლები პარიზში გაატარა და მისი პიროვნების ჩამოყალიბებაზე ძლიერი ზეგავლენა ევროპელმა მამინაცვალმა მოახდინა. ასე რომ, ეჭვები, იხელმძღვანელებს თუ არა ის სახელმწიფო მდივნის პოსტზე მხოლოდ აშშ-ის ეროვნული ინტერესებით, სრულიად კანონზომიერია.

ამგვარ პეიზაჟში ევროპის პოზიცია აზრს იძენს. მან ბოლო ათწლეულებში ისწავლა, რომ თავისას ამერიკის ფესვებს მოწყვეტილებთან ურთიერთქმედებით შეიძლება მიაღწიოს — ამასთან, „თავისუფალი სამყაროს ლიდერთან“ და ერთადერთ ზესახელმწიფოსთან ფორმალური რევერანსების შესრულებაც არ უნდა დაივიწყოს.

ჯერ მარტო ირანის ბირთვული გარიგება რად ღირს, რომელსაც ხშირად ობამას პრეზიდენტობის ერთ-ერთ ტრიუმფადაც იხსენიებენ, მაგრამ რომლითაც ევროპა უფრო იყო დაინტერესებული, ვიდრე თავად აშშ. უფრო მეტიც: ევროკავშირს ძველებურად ბევრ რამეში სჭირდება შეერთებული შტატები. კერძოდ, ევროპის ძალისხმევა, შექმნას თავისი არმია — არა ის იმიტაცია, რომელიც ახლა არსებობს, არამედ რეალური სამხედრო ძალა — არასერიოზულად გამოიყურება. ამერიკელებს ამ აზრით ალტერნატივა არ ჰყავთ და არც ეყოლებათ ხილულ მომავალში. მაგრამ ტრამპს მტკიცედ ჰქონდა განზრახული, ეიძულებინა ბებერი ევროპა, ყველაზე მაღალი ნიხრით გადაეხადა სამხედრო „ქოლგის“ საფასური. აი, „ვაშინგტონურ ჭაობთან“ კი ბრიუსელსა თუ ბერლინს მოლაპარაკების შანსი აქვთ.

ევროკავშირს რუსეთის საპირწონედ გეოპოლიტიკური, ეკონომიკური თუ იგივე სამხედრო დამბალანსებელი ესაჭიროება ძველებურად. თორემ მოსკოვს უკვე ფრიად ხელსაყრელი პირობები ექმნება დასავლეთის მიმართულებით, რაც ნამდვილად არ ახარებს დასავლეთ ევროპულ დედაქალაქებს.

შედეგად ყალიბდება პარადოქსული ვითარება: იმ დროს, როცა ევროპა ბევრის თვალში აშშ-თვის სახარჯ მასალად გამოიყურება, რეალურად ამერიკელების შეცოდებაა საჭირო, ვინაიდან თანდათან იზრდება შანსი იმისა, რომ შტატები ევროპული მზაკვრობისა და საკუთარი ელიტების ღალატის მსხვერპლად იქცეს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

29
თვითმფრინავი ცაში

მოსაზრება: დაუბრუნდება თუ არა ბაიდენი რუსეთთან „ღია ცის“ ხელშეკრულებას

29
(განახლებულია 20:52 24.11.2020)
შეერთებული შტატების მიერ „ღია ცის“ ხელშეკრულებიდან გასვლის თაობაზე განცხადების გაკეთებიდან ექვსთვიანი ვადა ამოიწურა.

სოფია მელნიჩუკი

ვაშინგტონი აღარ მონაწილეობს ხელშეკრულებაში, რომელსაც რუსეთი „უხეშად არღვევდა წლების განმავლობაში“. ტრამპის ადმინისტრაციას მიაჩნია, რომ ქვეყანა იმ მოძველებული შეთანხმებებიდან გაჰყავს, რომლებიც „მოწინააღმდეგეს უპირატესობას ანიჭებს ეროვნული უსაფრთხოების ფასად“. ახლა მოსკოვი აპირებს მიაღწიოს შეთანხმებაში დარჩენილი გარანტიების შესრულებას. არსებობს თუ არა იმის შანსი, რომ ბაიდენის გუნდმა ისევ გახსნას ამერიკული ცა?

არ არსებობს შეთანხმება ნდობის გარეშე

თეთრის სახლის მოსკოვისადმი ერთ-ერთი მთავარი პრეტენზია — საინსპექციო ფრენების შეზღუდვაა აფხაზეთის, ცხინვალის რეგიონის, ჩეჩნეთისა და კალინინგრადის თავზე. ამაზე პასუხად ამერიკელებმა ცა ალასკისა და წყნარი ოკეანის კუნძულების თავზე დახურეს.

ხელშეკრულების თანახმად, 2002 წლიდან 35 წევრ ქვეყანას სადაზვერვო ფრენების ჩატარება შეუძლია ერთმანეთის ტერიტორიებზე. მიღებული მონაცემები ხელმისაწვდომია ყველასთვის. ამასთან, თვითმფრინავები არ არის შეიარაღებული, ვიდეოაპარატურა წინასწარ მოწმდება, ხოლო ბორტზე გასაინსპექტირებელი ქვეყნის წარმომადგენელი იმყოფება.

2019 წელს „ღია ცის“ ხელშეკრულების ფარგლებში 1500-ზე მეტი ასეთი გაფრენა განხორციელდა. მაგრამ ქვეყნებს შორის კონტროლი და ნდობის განმტკიცება ერთადერთი მიზანი არ არის. აქ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური სიგნალებიც არის ხოლმე. მაგალითად, დონბასში კონფლიქტის დაწყების შემდეგ აშშ უკრაინის აღმოსავლეთ ნაწილის თავზე ფრენებს კიევის მხარდაჭერის ნიშნად ახორციელებდა.

ბინძური თამაშები

„კრემლში ეს ხელშეკრულება ძალიან მნიშვნელოვან ფაქტორად მიაჩნიათ ურთიერთნდობისა და შეიარაღების კონტროლის მხრივ. აშშ-ის გასვლა შეთანხმებიდან მას სიცოცხლისუუნაროს ხდის“, — აღნიშნა რუსეთის პრეზიდენტის პრეს-მდივანმა დმიტრი პესკოვმა.

მაგრამ მოსკოვი მაინც განაგრძობს დოკუმენტის ნორმების დაცვას — რამდენიმე პირობის საფუძველზე, განაცხადეს რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში.

პირველი: ევროპული ქვეყნები იძლევიან გარანტიას, რომ არ გადასცემენ თავიანთი ფრენების მონაცემებს აშშ-ს; მეორე: რუსული თვითმფრინავები შეძლებენ ინსპექტირება გაუწიონ ამერიკულ ობიექტებს ევროპაში. ჯერჯერობით არანაირი გარანტია მიღებული არ არის, რაც მოსკოვს კატეგორიულად არ აწყობს.

„საიდუმლო არ არის, რომ აშშ მოკავშირეებისგან მოითხოვს, ხელი მოაწერონ დოკუმენტებს, რომელთა თანახმადაც, ვაშინგტონის [„ღია ცის“ ხელშეკრულებიდან] გასვლის შემდეგ ისინი ამერიკულ მხარეს გადასცემენ მონაცემებს, რომლებსაც რუსეთის თავზე სადამკვირვებლო ფრენების შედეგად მიიღებენ, — ამბობდა კონსტანტინ გავრილოვი, რუსული დელეგაციის ხელმძღვანელი ვენაში. — ეს მარტო ხელშეკრულების დარღვევა კი არა, ბინძური თამაშებია ხელშეკრულების სფეროში, რომელიც ვაშინგტონის სტრატეგიის მსხვერპლად იქცა“.

„ეს სიგიჟეა“

აშშ-ის გასვლა „ღია ცის“ ხელშეკრულებიდან, პირველ რიგში, ვაშინგტონის ევროპელ მოკავშირეებს ურტყამს. მათთვის მნიშვნელოვანია ამერიკული თვითმფრინავების მიერ მოგროვებულ მონაცემებზე წვდომა. რამდენიმე ევროპული ქვეყნის წარმომადგენელმა სინანული გამოთქვა ვაშინგტონის გადაწყვეტილების გამო. „ჩვენ გვესმის, რომ იყო სირთულეები რუსეთის მხრიდან ნორმების დაუცველობის კუთხით, მაგრამ ეს, ჩვენი აზრით, არ არის შეთანხმებიდან გასვლის საბაბი“, — აღნიშნა გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაკო მაასმა.

საფრანგეთის საგარეო უწყებაში მიუთითეს, რომ შეერთებულმა შტატებმა არ წარმოადგინა მოსკოვის მიერ შეთანხმების დარღვევის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. ერთობლივ განცხადებაში ესპანეთმა, ბელგიამ, ფინეთმა, იტალიამ, ლუქსემბურგმა, ნიდერლანდებმა, ჩეხეთმა და შვედეთმა ხაზი გაუსვეს, რომ „ღია ცის“ ხელშეკრულება კვლავაც რჩება „ფუნქციონირებადად და სასარგებლოდ“.

თავად შტატებში ამ საკითხზე ერთსულოვნება არ არის. მაგალითად, სენატის საერთაშორისო საკითხთა კომიტეტის წევრი რობერტ მენენდესი თეთრი სახლის ნაბიჯებს ასე აფასებს:

„პრეზიდენტმა ტრამპმა თავხედურად უარყო კანონი და ცალმხრივად გადადგა პოლიტიკურად მოტივირებული ნაბიჯი მას შემდეგაც კი, რაც საპრეზიდენტო არჩევნებში დამარცხდა“.

„ეს სიგიჟეა“, — ასეთი კომენტარი გააკეთა აშშ-ის სამხედრო–საჰაერო ძალების გენერალმა და ეროვნული უშიშროების სააგენტოს ყოფილმა დირექტორმა, CIA-ს დირექტორმა მაიკლ ჰაიდენმა. ხოლო რეიგანის ადმინისტრაციის სახელმწიფო მდივანმა ჯორჯ შულცმა, ჯორჯ ბუშის თავდაცვის მინისტრმა უილიამ პერიმ და ბარაკ ობამას არაოფიციალურმა მრჩეველმა სემუელ ნანმა წერილი გაგზავნეს თეთრ სახლში მოწოდებით, შენარჩუნდეს „ღია ცის“ ხელშეკრულება.

ხელშეკრულების დასასრული

დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობის ოთხი წლის განმავლობაში მთელი მსოფლიო დარწმუნდა, რომ ის შეიარაღებაზე კონტროლით დაინტერესებული არ არის. 2018 წელს ამერიკის ლიდერმა განაცხადა, რომ ირანის ბირთვული გარიგებიდან გადის იმ მიზეზით, რომ თეირანი შეთანხმების პირობებს არ იცავს.

ერთი წლის შემდეგ იგივე ბედი ეწია საშუალო და მცირე სიშორის რაკეტების შესახებ შეთანხმებას, რომელსაც რონალდ რეიგანმა და მიხაილ გორბაჩოვმა მოაწერეს ხელი.

2020 წელს ადმინისტრაციაში არსებულმა წყაროებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ თეთრ სახლში ბირთვული გამოცდების შესახებ მსჯელობდნენ — პირველად 1992 წლის შემდეგ. ეს იქნებოდა იმ მორატორიუმის დარღვევა, რომელიც აშშ-ზე, რუსეთზე, ჩინეთზე, ბრიტანეთსა და საფრანგეთზე ვრცელდება.

გაურკვეველია სტრატეგიული შემტევი შეიარაღების შესახებ ხელშეკრულების (СНВ-3) ბედიც, რომელსაც 2010 წელს მოეწერა ხელი. მოლაპარაკებების მეორე რაუნდი სექტემბერში დასრულდა, შეერთებულმა შტატებმა რუსეთს მთელი რიგი დამატებითი პირობები შესთავაზა, რომელთა შორის არის შეუსრულებელი — შეთანხმებაში ჩინეთის ჩართვა. СНВ-3-ს ვადა თებერვალში ეწურება და РИА Новости-ს მიერ გამოკითხულ ექსპერტებს დიდი ეჭვი აქვთ, რომ მისი გახანგრძლივება მოხერხდება.

ასეა თუ ისე, „ღია ცის“ ხელშეკრულება, დიდი ალბათობით, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის ბოლო მსხვერპლი გახდება. ჯო ბაიდენისთვის ოფიციალური გამარჯვების მილოცვა ჯერ ადრეა, მაგრამ იმის ალბათობა, რომ ოვალურ კაბინეტს სწორედ ის დაიკავებს, დღითი დღე იზრდება.

ახლებურად შესვლა

ზოგ ექსპერტს მიაჩნია, რომ ბაიდენი უნდა დაფიქრდეს „ღია ცის“ ხელშეკრულებაში დაბრუნებაზე, მაგრამ ეს ალბათ არ მოხდება, მიაჩნია დმიტრი სუსლოვს — კომპლექსური ევროპული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის დირექტორის მოადგილეს.

„აშშ-ში რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში ჩამოყალიბდა მკაფიო პოზიცია: თუ ისინი შეიიარაღებაზე კონტროლის შეთანხმებიდან გადიან, უკან აღარ ბრუნდებიან. უფრო მეტიც, რუსეთისადმი პრეტენზიებს „ღია ცის“ ხელშეკრულებაზე შტატები ჯერ კიდევ ობამას ადმინისტრაციის დროს აცხადებდა. არსებობს კონსენსუსი თეთრ სახლს, პენტაგონსა და სადაზვერვო სამსახურებს შორის იმის შესახებ, რომ მოსკოვი სრულად არ იცავს და არღვევს დოკუმენტის ნორმებს“, — განაცხადა მან.

ამასთან, ექსპერტის თქმით, ხელშეკრულებაში დაბრუნება კონგრესის ზედა პალატის რატიფიკაციას მოითხოვს. იმის გათვალისწინებით კი, რომ პალატა შეიძლება კვლავ რესპუბლიკელების კონტროლქვეშ აღმოჩნდეს, ეს ახალ პრობლემებს შექმნის. ხოლო თუ ბაიდენი მაინც გადაწყვეტს წინამორბედის გადაწყვეტილების გაუქმებას, ამას დრო დასჭირდება.

„ამასთან, ახლა ტრამპი კიდევ დამატებით წინაღობებს ქმნის“, — აცხადებს ექსპერტი ოლეგ შკიროვი.

თეთრი სახლის გადაწყვეტილება ქვეყნის სამხედრო–საჰაერო ძალებს აიძულებს, თავიდან მოიშოროს თვითმფრინავები, რომლებიც სადამკვირვებლო ფრენებისთვის გამოიყენება.

„კონგრესი, რესპუბლიკელების მოქმედებების გამო, დიდი ხნის განმავლობაში არ გამოყოფდა სახსრებს მათი მოდერნიზაციისთვის. და ეს ბრძოლა „ღია ცის“ ხელშეკრულების ჩამოშლისკენ იყო მიმართული. სადამკვირვებლო თვითმფრინავების გარეშე ხელშეკრულებაში დაბრუნება კი უფრო რთული იქნება“, — მიაჩნია ექსპერტს.

გარდა ამისა, შაკიროვის აზრით, გასათვალისწინებელია ისიც, თუ ვინ დაიკავებს სავარძლებს ბაიდენის ადმინისტრაციაში. მაგალითად, მაიკლ კარპენტერი — საგარეო პოლიტიკის ყოფილი მრჩეველი ასევე ეწინააღმდეგებოდა აშშ-ის მონაწილეობას „ღია ცის“ ხელშეკრულებაში, ვინაიდან რუსეთი თითქოს ინფორმაციას აგროვებს ამერიკული ინფრასტრუქტურის შესახებ — ავი ზრახვებით.  

თუ უფრო მასშტაბურად ვიტყვით, ბაიდენის მთავარი იდეა — ევროპასთან ნდობის აღდგენაა, ხაზს უსვამს შაკიროვი. და იმის გათვალისწინებით, რომ ევროპისთვის ხელშეკრულება მნიშვნელოვანია, შეიძლება აშშ მაინც დაუბრუნდეს ხელშეკრულებას მოკავშირეთა ხათრით — თუნდაც არა მაშინვე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

29
თემები:
რუსეთი დღეს
თენგიზ ცერცვაძე

თენგიზ ცერცვაძე სტაციონარიდან სახლში გაეწერა

0
(განახლებულია 16:41 28.11.2020)
კლინიკის გენერალურ დირექტორს კორონავირუსი 17 ნოემბერს დაუდასტურდა, 19 ნოემბერს კი გართულებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო მისი ჰოსპიტალიზაცია მოხდა.

თბილისი, 28 ნოემბერი - Sputnik. ინფექციური პათოლოგიისა და შიდსის ცენტრის გენერალური დირექტორი, თენგიზ ცერცვაძე სტაციონარიდან სახლში გაეწერა. ინფორმაციას ინფექციური პათოლოგიისა და შიდსის ცენტრი ავრცელებს.

კლინიკის ცნობით, თენგიზ ცერცვაძის მდგომარეობა სტაბილურია, ის თავს კარგად გრძნობს და მადლობას უხდის ყველას, ვინც მის მიმართ ყურადღება გამოხატა.

თენგიზ ცერცვაძეს კორონავირუსი მიმდინარე წლის 17 ნოემბერს დაუდასტურდა. საწყის ეტაპზე მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელი გახლდათ.

ორი დღის შემდეგ კი მას სიცხემ აუწია და ფილტვებზე პნევმონია დაუდგინდა. თენგიზ ცერცვაძის ჰოსპიტალიზაცია ასევე განაპირობა იმან, რომ ის მაღალი რისკის ჯგუფს განეკუთვნებოდა.

შეგახსენებთ, თბილისის ინფექციურმა საავადმყოფომ, რომელსაც მრავალი წელია თენგიზ ცერცვაძე ხელმძღვანელობს, კოვიდ–ინფიცირებული პაციენტების მიღება ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო.

საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 4 472-ით გაიზარდა და ინფიცირებულთა საერთო რიცხვმა 127 942-ს მიაღწია.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში