სამშვიდობოების გაგზავნა ყარაბაღში

მოსაზრება: მშვიდობა მთიანი ყარაბაღისთვის ვინ რისთვის იბრძოდა

81
(განახლებულია 20:07 11.11.2020)
მთიან ყარაბაღთან დაკავშირებული 9–10 ნოემბრის ღამის მოვლენები კიდევ დიდხანს იქნება პოლიტიკური და სამხედრო ანალიტიკოსების განსახილველი თემა.

ირინა ალქსნისი

თუ მოკლედ ვიტყვით, ერთ ღამეში ომი მშვიდობით შეიცვალა, ხოლო ფრონტის ხაზი რუსეთის სამხედრო კონტინგენტის დისლოკაციის ადგილად იქცა.

ჯერ იყო და გვიან ღამით მოვიდა ინფორმაცია, რომ სომხეთ–აზერბაიჯანის საზღვარზე რუსული სამხედრო ვერტმფრენი ჩამოაგდეს და ეკიპაჟის ორი წევრი დაიღუპა. დიდი ალბათობით, ეს იქცა კიდეც ტრიგერად (გამშვებ მექანიზმად) ვითარების მომენტალურად შესაცვლელად. ბაქომ ელვის სისწრაფით აიღო პასუხისმგებლობა მომხდარზე და აღიარა, რომ ტრაგიკულ შეცდომას ჰქონდა ადგილი, ილჰამ ალიევმა კი ვლადიმირ პუტინს დაურეკა და ბოდიში მოიხადა.

მერე იყო და რუსეთის პრეზიდენტი გამოვიდა სპეციალური მიმართვით და განაცხადა, რომ მთიან ყარაბაღში ცეცხლის სრული შეწყვეტისა და რეგიონში რუსული სამშვიდობო კონტინგენტის განთავსების შესახებ უმაღლესი დონის სამმხრივ შეთანხმებას მოეწერა ხელი. უკვე ადრიანი დილით უალიანოვსკ–ვოსტოჩნის აეროდრომიდან Ил-76-ები აფრინდნენ ბორტზე რუსი სამშვიდობოებით.

შეთანხმების დეტალები ისეთი აღმოჩნდა, რომ ერევანში მყისიერად იფეთქა არეულობამ. პროტესტის მონაწილეებმა მთავრობისა და პარლამენტის შენობები მოაოხრეს და სასტიკად სცემეს ეროვნული კრების სპიკერი. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს, რომელმაც ხელი მოაწერა დოკუმენტს, ოპოზიცია ერის ღალატში სდებს ბრალს.

ერევნელი ოპოზიციონერების მრისხანებისა და მათი ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ მოთხოვნის გაგება შეიძლება, ვინაიდან დოკუმენტი არსებითად სომხური მხარის მარცხსა და არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილის დაკარგვას აფიქსირებს.

მაგრამ სომხეთს სხვა გზა უბრალოდ არ ჰქონდა — უფრო სწორად, ჰქონდა უფრო უარესი გზა: სამხედრო კატასტროფა. როგორც არაღიარებული ყარაბაღის პრეზიდენტმა არაიკ არუთუნიანმა განაცხადა: საომარი მოქმედებები რომ ძველებური ტემპებით გაგრძელებულიყო, მთელ არცახს (ასე უწოდებენ სომხები ყარაბაღს - რედ.) ორიოდ დღეში დავკარგავდით. ამ გამონათქვამით მან კიდევ ერთხელ აღიარა, რომ სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ქალაქი შუშა სომეხმა სამხედროებმა ჯერ კიდევ 7 ნოემბერს დაკარგეს — როგორც ამას ილჰამ ალიევი აცხადებდა.

თუმცა ჩნდება კანონზომიერი შეკითხვა: რატომ შეაჩერა ბაქომ ომი რესპუბლიკისთვის ყველაზე მტკივნეული საკითხის საბოლოოდ გადაჭრამდე ერთ ნაბიჯში და რატომ წავიდა შეთანხმებაზე?

აზრებაიჯანის პრეზიდენტი ეროვნულ გმირად იქცა თავისი ქვეყნისთვის, მაგრამ იქაც მრავლად ისმის უკმაყოფილოთა ხმები (თუმცა არა ისე ხმამაღლა, როგორც ერევანში), რომლებიც ასევე საუბრობენ ეროვნული ინტერესების გაყიდვაზე.

ეჭვგარეშეა – ილჰამ ალიევი, როგორც გამოცდილი სახელმწიფო მოღვაწე, მიზეზებისა და მოტივების ერთობლიობით ხელმძღვანელობდა. მაგალითად, რამდენიმე კვირის წინ ის ყარაბაღში მცხოვრები სომხების უსაფრთოხებისა და უფლებების დაცვის გარანტიას იძლეოდა. მაგრამ, სურვილის მიუხედავად, მას, სავარაუდოდ, არ გამოუვიდოდა პირობის შესრულება — ამ ორი ხალხის ისტორიის სისხლიანი ფურცლებია ამის დასტური. დიდი ალბათობით, აზერბაიჯანის ლიდერი არ ისურვებდა სომხების კიდევ ერთ ჟლეტვაზე ეტვირთა პასუხისმგებლობა.

თავის მხრივ, მოსკოვმაც ალბათ მოძებნა არგუმენტები, რომლებიც ბაქომ გაიგო.

თუმცა არსებობს კიდევ ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი — თურქული, რომელმაც აშკარად მოახდინა გავლენა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის გადაწყვეტილებაზე.

თურქეთის მხარდაჭერამ უზარმაზარი როლი ითამაშა აზერბაიჯანის ახლანდელ სამხედრო წარმატებებში. ეგაა მხოლოდ, რომ ყველაფრისთვის უნდა გადაიხადო, ერდოღანის ამბიციები კი ტრადიციულად ლაგდება ფორმულაში „თითი მიეცი და მკლავს მოგაჭამს“. ალიევი, რომელიც ყოველთვის ისწრაფვოდა რეგიონში ძირითადი ძალების (ანუ რუსეთის, თურქეთისა და ირანის) ცენტრის დაბალანსებისკენ და ამით თავისი ქვეყნის სუვერენიტეტის შენარჩუნებისკენ, აშკარად არ არის დაინტერესებული აზერბაიჯანის ანკარის მარიონეტად ქცევით. რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ ყარაბაღში ახლო აღმოსავლეთიდან „ჯებჰათ ან–ნუსრასა“ და სხვა რადიკალური დაჯგუფებების ბოევიკები იყო გადასროლილი, რომლებიც კოლოსალურ საფრთხეს წარმოადგენენ თავად აზერბაიჯანისთვისაც. საკუთრივ სწორედ ამიტომაც ებრძვიან მუსლიმური ქვეყნები თავისთან ისლამისტურ ექსტრემიზმს კიდევ უფრო სასტიკად, ვიდრე სხვა სახელმწიფოები — ისინი პირდაპირი დარტყმის ქვეშ არიან.

საომარი მოქმედებების შეწყვეტა და შეთანხმების დადება საშუალებას იძლევა, ერთბაშად შეწყდეს აზერბაიჯანისთვის ეს და ზოგი სხვა არახელსაყრელი და სახიფათო პროცესებიც. ილჰამ ალიევმა ფორმალური ჟესტი გააკეთა ანკარის მიმართულებით, განაცხადა რა თურქი მშვიდობისმყოფელების თაობაზე ყარაბაღში. თუმცა ხელმოწერილ დოკუმენტში თურქეთი საერთოდაც არ არის ნახსენები.

ამ კონტექსტში ჩამოგდებული რუსული ვერტმფრენის ისტორია ახალ ელფერს იძენს. ეჭვი არ არის, რომ აზერბაიჯანში არიან ძალები, რომლებიც დაიტერესებული არიან შეთანხმების ჩაშლით. არ შეიძლება გამოირიცხოს, რომ ადგილი ჰქონდა ორგანიზებულ პროვოკაციას იმ იმედით, რომ რუსეთის ხელისუფლება წამოეგებოდა მას და უკანასკნელ მომენტში უარს იტყოდა მიღწეულ შეთანხმებაზე — და ომი ყარაბაღში გაგრძელდებოდა.

მაგრამ მოსკოვი და ბაქო ისე მოიქცნენ, როგორც უნდა მოქცეულიყვნენ: აზერბაიჯანმა საკუთარ თავზე აიღო პასუხისმგებლობა მომხდარზე, რუსეთმა კი მოთმინება შეინარჩუნა.

სამწუხაროდ, სომხეთზე იმავეს თქმა არ შეიძლება.

2018 წელს ქუჩებში გამოსული ხალხის მასამ სახელმწიფო ხელისუფლების სათავეში ნიკოლ ფაშინიანი მოიყვანა. დღეს იგივე ხალხი იმავე ქუჩებში მზად იყო დაეფლითა იგი, ვინაიდან მოულოდნელად აღმოაჩინეს, რომ პროგრესულმა ლიდერმა, რომელსაც ქვეყანა ევროპისკენ მიჰყავდა, ისინი სადღაც სხვაგან შეიყვანა, ხოლო მისი მუშაობა სამხედრო აღმშენებლობის კუთხით სომხეთის მძიმე მარცხით დასრულდა.

სხვათა შორის, ის ფაქტი, რომ ახალგაზრდა, ჯანღონით სავსე მამაკაცებმა სამთავრობო შენობების აოხრება ამჯობინეს მეომარი არმიის რიგებში ყოფნას, ყოველგვარი ირონიის გარეშე ასევე შედის აქტუალური დასავლური ტენდენციების ფარგლებში. თუმცა, თუ სომხეთი მზად არ არის გაკვეთილი გამოიტანოს ბოლო რამდენიმე წლის მოვლენებიდან, ის თავად იქცევა გაკვეთილად ბევრი სხვა ქვეყნისთვის.

რეგიონში ვითარებისთვის კი მთლიანობაში ერთი სახასიათო ფაქტია მნიშვნელოვანი: რუსული კონტინგენტი, რომელიც სომხურ და აზერბაიჯანულ ძალებს შორის ჩადგა, შესაძლოა რაოდენობით სიმბოლური გამოჩნდეს, მაგრამ „დერჟავის“ ძალა და აღიარებული ავტორიტეტი სწორედ იმით იზომება, თუ რამდენად ცოტა ჯარისკაცს აყენებს მტრულ ძალებს შორის.

 

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

81
თემები:
ესკალაცია ყარაბაღში 2020 (155)
ჩინეთის ტანკები და სამხედროები

ჩინური აქცენტი სამხედრო მანევრებზე: გაფორმდება თუ არა რუსეთ–ჩინეთის სამხედრო კავშირი

13
(განახლებულია 19:46 23.06.2021)
რუსეთისა და ჩინეთის ერთობლივი სამხედრო წვრთნების მრავალწლიანი პრაქტიკა სტრატეგიულ სიბრტყეში გადადის.

ჩინეთის ჩრდილოეთში მომავალი ოპერატიულ-სტრატეგიული მანევრები „დასავლეთი/ურთიერთქმედება-2021“ ინტეგრირებული იქნება რუსეთის ფედერაციასა და ბელარუსის რესპუბლიკაში სტრატეგიულ სამეთაურო-საშტაბო სწავლება „დასავლეთი-2021“-თან. ეს ისე გამოიყურება, როგორც რუსეთი–ჩინეთის სამხედრო-პოლიტიკური კავშირის ფორმირების გაგრძელდება.

ხაბაროვსკში 22 ივნისიდან მიმდინარეობს მოლაპარაკებები ერთობლივ ოპერატიულ-სტრატეგიულ სწავლება „დასავლეთი/ურთიერთქმედება-2021“-ის ორგანიზებაზე, რომელშიც რუსეთისა და ჩინეთის ჯარები მიიღებენ მონაწილეობას და რომელიც ჩინეთის ნინსია-ჰუეის ავტონომიაში გაიმართება. მხარეები მიმდინარე კვირის ბოლომდე შეათანხმებენ რუსეთის სამხედრო კონტინგენტის ჩასვლის პირობებს ჩინეთის ტერიტორიაზე, ასევე ძალების და საშუალებების შემადგენლობას, წვრთნების გეგმას, მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის წესებს. წინასწარი მონაცემებით, რუსეთის აღმოსავლეთი სამხედრო ოლქიდან მანევრებში მოტომსროლელი შენაერთის პირადი შემადგენლობა, ოპერატიულ-ტაქტიკური ავიაციის ქვედანაყოფები, არმიის ავიაციის თავისუფალი რაზმი მიიღებენ მონაწილეობას. შევნიშნავთ, რომ სხვადასხვა ქვეყნის ჯარების ერთობლივი მოქმედებების დასამუშავებლად დიდი რაოდენობა საჭირო არ არის, საკმარისია საკომანდო რგოლები.

მანევრები „დასავლეთი/ურთიერთქმედება-2021“ მიმდინარე წლის მეორე ნახევარში გაიმართება. ბელარუსისა და რუსეთის პოლიგონებიდან (დასავლეთის სამხედრო ოლქი) ჩინეთის ჩრდილოეთში მდებარე პოლიგონებამდე 5000 კილომეტრზე მეტია, ამით საბრძოლო ინტეგრაციის თემატიკა და ურთიერთქმედების პერსპექტივები კიდევ უფრო საინტერესო ხდება.

დასავლეთის კოშმარი − რუსეთისა და ჩინეთის მიერ სამხედრო თანამშრომლობაზე ხელშეკრულების გაფორმებაა, ვინაიდან ჰიპოთეტურ შეიარაღებულ კონფლიქტში რუსულ–ჩინური კოალიცია აშკარად აღმატებული იქნება პენტაგონსა და ნატოზე, ვაშინგტონსა და ბრიუსელს აუცილებლად დასჭირდებათ „უხერხული“ რეჟიმების შეკავების სტრატეგიისა და ტაქტიკის გადაწერა, „ნაოსნობის თავისუფლების“ უზრუნველყოფა შავ, აზოვისა და ჩინეთის ზღვებში.

ამასთან რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი არ გამორიცხავს რუსეთისა და ჩინეთის სამხედრო კავშირს. პეკინშიც მზად არიან, გავიდნენ სამხედრო სფეროში სტრატეგიული თანამშრომლობის ახალ დონეზე. შესაბამისი განცხადება ჩინეთის თავდაცვის სამინისტრომ მარტში გააკეთა. ფორმალიზებული დოკუმენტი ამინდს ვერ შეცვლის.

სავარაუდო სცენარი

ნინსია-ჰუეის ავტონომიის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 2000 მეტრზე, ჰელანიშანის 250 კმ სიგრძის მთის მასივზე ჩინეთის სახალხო განმათავისუფლებელი არმიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პოლიგონი მდებარეობს.

იქ სხვადასხვა სახეობის საჯარისო დაჯგუფებები მანევრების ყველაზე რთულ სცენარებს ამუშავებენ. „დასავლეთი/ურთიერთქმედება-2021“-ის ჩანაფიქრი ჯერჯერობით გაურკვეველია, თუმცა შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ის მნიშვნელოვნად ემთხვევა სწავლება „დასავლეთი-2021“-ის სცენარს, რა დროსაც მოსალოდნელია მართვის სისტემებისა და უზრუნველყოფის ყველა სახეობის შემოწმება, საჯარისო დაჯგუფებების ფარული განთავსება, ტაქტიკური ჯგუფების მიერ დაბლა მფრენი საჰაერო სამიზნეების განადგურების არასტანდარტული მეთოდების დამუშავება და ჩქაროსნულ ჯავშან-ობიექტებთან ბრძოლა. რუსეთ-ბელარუსის თავდაცვით სწავლებაში მასობრივად გამოიყენება საბრძოლო ავიაცია და ტანკები. მანევრების მსგავსი სცენარები საერთო საფრთხეებითაა განპირობებული.

რუსეთისა და ბელარუსის უშიშროებას ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის მოსაზღვრე ქვეყნებში (ბალტიისპირეთსა და პოლონეთში) ყოფნა და სამხედრო ინფრასტრუქტურა ემუქრება. ატლანტიკა თითქოს შორსაა გეოგრაფიულად ჩინეთის ზღვებიდან, მაგრამ ნატოს ამასწინანდელმა სამიტმა მაინც დაუთმო განსაკუთრებული ყურადღება „ჩინურ საფრთხეს“. როგორც ალიანსში მიაჩნიათ: „ჩინეთის გაცხადებული ამბიციები და აგრესიული ქმედებები სისტემური გამოწვევებია წესებზე დამყარებული საერთაშორისო წესრიგისთვის“. რა თქმა უნდა, ნატოსთვის მოსახერხებელი წესები ბლოკის იმ ქვეყნების მიერაა შემუშავებული, რომელთა მოსახლეობის ჯამური რაოდენობა კაცობრიობის მხოლოდ 10%-ს შეადგენს და მნიშვნელოვნად ჩამორჩება ჩინეთისას.

გარდა გაცხადებული ამბიციებისა, ჩინეთის დანაშაული „რუსეთთან სამხედრო ურთიერთობებშიცაა“ (14 ივნისის კომუნიკეს 55-ე პუნქტი). ნატოს წევრი ქვეყნები შეერთებული შტატებისთვის მხრის მიცემას აპირებენ ჩინეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩინეთისავე ზღვებში.

რუსეთ–ჩინეთის სამხედრო თანამშრომლობის გააქტიურება ამ ფონზე სრულიად კანონზომიერია და მოიცავს არა მარტო მანევრებსა და შეიარაღების შეძენას, არამედ ტექნოლოგიების გაცვლასაც. რუსეთმა 2014–2018 წლებში ჩინეთის არმიას მაღალტექნოლოგიური გამანადგურებლები − Су-27 და Су-35, საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსები С-300 და С-400, უახლესი გემსაწინააღმდეგო რაკეტები მიჰყიდა. რუსეთისგან იარაღის შეძენამ ჩინეთში საერთო მოცულობის თითქმის 70% შეადგინა. შედეგად – ჩინეთმა აშშ-ის შეიარაღებული ძალების უპირატესობის ნიველირება მოახდინა ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემების სფეროში ტაივანის ყურესა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში.

რუსულ–ჩინური ოპერაციები

უახლეს ისტორიაში რუსეთ–ჩინეთის ჯარების პირველი წვრთნები „მშვიდობიანი მისია - 2005“ შანდუნის ნახევარკუნძულზე პირობითი მოწინააღმდეგის ლიკვიდაციას ეძღვნებოდა. ყვითელ ზღვაში 2012 წლიდან ყოველწლიურად ტარდება სამხედრო-საზღვაო წვრთნები, რომლებიც ასევე მოიცავს მსოფლიო ოკეანის სხვადასხვა რაიონებს: სამხრეთ ჩინეთისა და იაპონიის ზღვებიდან ხმელთაშუა და ბალტიის ზღვებამდე.

რა თქმა უნდა, „საზღვაო ურთიერთქმედება“ არავის არ ემუქრება, მაგრამ მხარეთა ურთიერთქმედების მნიშვნელოვან პოტენციალს წარმოაჩენს ჰაერ- და გემსაწინააღმდეგო თავდაცვაში, სამძებრო-სამაშველო ოპერაციებსა და სხვა სფეროებში. თავდაცვითი მანევრების სარაკეტო თემატიკა ეჭვს არ ტოვებს, რომ „საზღვაო ურთიერთქმედების“ დეტალები აშშ-ისა და ნატოს სამხედრო-საზღვაო ძალებისადმია მიმართული. ეს დიდი ალბათობით აგრილებს „ცხელ თავებს“ ვაშინგტონსა და ბრიუსელში.

ხმელეთზე რუსეთ–ჩინეთის ოპერატიულმა სარდლობამ 2016 წელს რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის კომპიუტერული მოდელირება დაამუშავა. ჩინეთის სახალხო არმიის ხელმძღვანელობა რუსეთის შეიარაღებული ძალების სტრატეგიული სარდლობის საშტაბო სწავლებებში მონაწილეობდა 2018 და 2019 წლებში. მასშტაბურ რუსულ სწავლებებში „ცენტრი-2019“ ჩინეთის 3500 სამხედრო, 30 თვითმფრინავი, 900 ერთეული მძიმე ტექნიკა მონაწილეობდა.  

ორი ქვეყნის სტრატეგიულმა ბომბდამშენებმა 2019 წლის აგვისტოში პირველად მიიღეს მონაწილეობა ერთობლივ საჰაერო პატრულირებაში აღმოსავლეთ ჩინეთისა და იაპონიის ზღვების თავზე.

მსგავსი ღონისძიებები ადასტურებს, რომ რუსეთი და ჩინეთი აშშ-ის და ნატოს გავლენის სტრატეგიული გაწონასწორებისკენ ისწრაფვიან. მოსკოვისა და პეკინის „არაფორმალური“ თავდაცვითი თანამშრომლობა პრაქტიკულად სამხედრო კავშირის დონემდეა განვითარებული. ორი ქვეყანა თანაბრადაა დაინტერესებული სტაბილურობითა და გეოპოლიტიკური პროგნოზირებადობით. 2019 წლის 5 აგვისტოს რუსეთისა და ჩინეთის ერთობლივი განცხადებები ორი სახელმწიფოს სამხედრო-პოლიტიკურ კურსს განსაზღვრავს ათობით წლის განმავლობაში.

აშშ-ის ადმინისტრაცია ხვრელებს ეძებს რუსეთ–ჩინეთის ურთიერთობებში, ცდილობს ბზარი გააჩინოს მათ შორის − უპირველესად სამხედრო თანამშრომლობის სფეროში. ეს ფუჭი მცდელობებია. როგორც რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი შენიშნავს: „ჩვენ ჩინეთთან ბოლო წლებში... სტრატეგიული პარტნიორობა ჩამოგვიყალიბდა, რაც ჩვენი სახელმწიფოების ისტორიაში მანამდე არ ყოფილა... ჩვენ არ მიგვაჩნია, რომ ჩინეთი ჩვენთვის საფრთხეს წარმოადგენს. ეს მეგობარი ქვეყანაა. შეერთებული შტატებისგან განსხვავებით, ჩინეთი მტრად არ გვაცხადებს“.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

13
თემები:
რუსეთი დღეს
აფთიაქი

რატომ არის თურქეთში გარკვეული მედიკამენტები უფრო იაფი, ვიდრე საქართველოში?

64
(განახლებულია 15:36 23.06.2021)
საკმაოდ გავრცელებული მოსაზრებაა, რომ საქართველოში წამალი უფრო ძვირია, ვიდრე მეზობელ ქვეყნებში. როგორც ირკვევა, მეტწილად ეს მცდარი შეხედულება და ჭორია, რომლის დაჯერებაც ღარიბ ქვეყანაში იოლია.

თემურ იოსელიანი

ცხადია, როდესაც ადამიანის შემოსავალი მწირია და სასურველ პროდუქციას ვერ ყიდულობს, მისთვის ნებისმიერი ფასი შეიძლება „ძვირი“ და „მიუწვდომელიც“ კი იყოს. რაც შეეხება საქართველოს და განვითარებული ქვეყნების შედარებას მედიკამენტების ფასების კუთხით, როგორც ფასებში, ისე სამედიცინო სფეროს სისტემის მოწყობაში, საკმაოდ დიდი განსხვავებაა. 

როგორც სხვა იმპორტირებული პროდუქცია, მედიკამენტებიც დოლარის ფასზეა „მიბმული“ და რაც უფრო ძვირდება დოლარი, მით უფრო ძვირდება წამლებიც. შესაბამისად, მომხმარებელს კიდევ უფრო მეტად უჭირს პრეპარატების შეძენა. მაგრამ მართლაც ღირს წამლები საქართველოში „ზედმეტად ძვირი“, ვიდრე, მაგალითად, მეზობელ ქვეყნებშია?

ფარმაცევტული კომპანია „იმპექსის“ ხელმძღვანელი დავით კოხრეიძე ჟურნალ „ბიზნესი და მენეჯმენტთან“ ინტერვიუში აღნიშნავს, რომ როგორც ყველა სხვა პროდუქციის, მედიკამენტის ფასსაც, პირველ რიგში, მისი თვითღირებულება განსაზღვრავს. მისი თქმით, წამალი ზოგადად ვერ იქნება იაფი, რადგან მაღალტექნოლოგიური, მეცნიერული შრომით მიღებული პროდუქტია. თუმცა, როდესაც ქვეყანა ვითარდება და მოსახლეობას შემოსავალი უჩნდება, მაშინ წამალსაც ყიდულობენ და საკვებსაც.

„უცხოეთში მყიდველმა თითქმის არ იცის, წამალი რა ღირს. დაზღვევის სისტემაზეა მიბმული ყველაფერი. სადაზღვევო კომპანია ანაზღაურებს ხარჯების 99%-ს. მიდიხარ აფთიაქში, მიგაქვს რეცეპტი, წამალს ითხოვ და გაძლევენ. შენ თავის დროზე ფულს უხდი დაზღვევას და მანდ მთავრდება ყველაფერი“, – ამბობს კოხრეიძე.

იმ მოსაზრების დასტურად, რომ მეზობელ ქვეყნებში გარკვეული მედიკამენტები უფრო იაფია, ვიდრე საქართველოში, კონკრეტულ მაგალითად თურქეთი მოჰყავთ ხოლმე. „გირჩი – მეტი თავისუფლების“ ხელმძღვანელი ზურაბ ჯაფარიძე ამბობს, რომ თურქეთთან შედარებით საქართველოში წამლების სიძვირეს არასწორი რეგულირება იწვევს:

„მაღალი ფასების მიზეზი ის არის, რომ მსხვილი ბრენდული კომპანიების წამალი საქართველოში ძვირად შემოდის. იდენტური მედიკამენტის იაფად შემოტანა თურქეთიდანაც არის შესაძლებელი. შესაბამისი ნებართვისთვის მარეგულირებელი უწყება იმპორტიორს სთხოვს მწარმოებლის ხელმოწერილ დოკუმენტს, რომ ის ნამდვილად მისი წამალია. ბრენდულ კომპანიას, ბუნებრივია, მედიკამენტის იაფად გაყიდვა არ აწყობს. შესაბამისად, ის არ გასცემს ამ ნებართვას და იაფი წამლები აღარ შემოდის ქვეყანაში. გამოსავალი ის არის, რომ თურქეთიდან ან სხვა ქვეყნებიდან, სადაც წამლები იაფი ღირს, ნებისმიერს შეეძლოს მედიკამენტების შემოტანა“.

მეზობელ ქვეყნებში მედიკამენტების ზოგად სიიაფეს დავით კოხრეიძე გამორიცხავს, თუმცა ადასტურებს, რომ თურქეთში რიგ მედიკამენტებზე სახელმწიფო სუბსიდია მოქმედებს და, შესაბამისად, მომხმარებელს კონკრეტული წამალი გაცილებით დაბალ ფასად შეუძლია იყიდოს.

„რა არის თურქეთში ბევრად იაფი? ეს გახლავთ ძირითადად ძვირადღირებული პროდუქტები. მათ შორის ონკოლოგიური მედიკამენტები, რომლებზეც სახელმწიფო დოტაციაა. ონკოლოგიური მიმართულების წამალი თუ ღირს, დავუშვათ, 100 დოლარი, სახელმწიფო ამბობს – მე 90%-იან დოტაციას ვიძლევი, რადგან ეს არის ჩვენთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი თემა და ვაფინანსებ ამ მედიკამენტსო. თურქეთში რომ შეაქვს იმპორტიორს, 90%-ს სახელმწიფო უნაზღაურებს, რათა საცალო ქსელში, აფთიაქში, ეს წამალი ძვირი არ იყოს.

თურქეთში ასეთ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ტიპის წამლებზე, დაახლოებით 200-300 დასახელების მედიკამენტზე, სახელმწიფო დოტაცია მოქმედებს, მათ ეს გააკეთეს საკუთარი მოქალაქეებისთვის“, – ამბობს დავით კოხრეიძე.

ბუნებრივად ჩნდება კითხვა: შეუძლია თუ არა საქართველოს მოქალაქეს თურქეთიდან დოტაციური მედიკამენტის იაფად შეძენა? „იმპექსის“ ხელმძღვანელი პასუხობს:

„ოფიციალურად ვერ შემოიტანთ, წამლის თურქული მარკირება არ არის რეგისტრირებული საქართველოში. მაგრამ ჩვენ ვნახეთ გამოსავალი. არის ასეთი დაშვებული „ფორმა 100“. კონკრეტულად შენ თუ გჭირდება წამალი და ექიმი გამოგიწერს, შენთვის შემიძლია ის ერთი წამალი შემოვიტანო, მაგრამ არა სხვისთვის. შესაბამისად, ის გაცილებით იაფი დაჯდება, ვიდრე იგივე წამალი, რომელიც ოფიციალურად არის დარეგისტრირებული საქართველოში“.

ასე რომ, საქართველოს მოქალაქეებისგან თურქ გადასახადის გადამხდელებს მადლობა ეკუთვნით – დოტაციური წამალი საქართველოს მოქალაქესაც შეუძლია შეიძინოს.

რაც შეეხება საქართველოში მედიკამენტებზე უფრო მაღალ ფასს, ვიდრე მეზობელ ქვეყნებშია, ამას დავით კოხრეიძე გამორიცხავს:

„ჩვენთან ლიბერალური კანონმდებლობაა. პლუს დაშვებულია პარალელური იმპორტი ევროკავშირის ქვეყნებიდან. კონკრეტული პრეპარატის მწარმოებელ ქარხანას გერმანიაში სხვა ფასი აქვს, იტალიაში სხვა და პოლონეთში სხვა. ჩვენ კანონმდებლობა საშუალებას გვაძლევს, გერმანიიდან და იტალიიდან კი არა, მაგალითად, პოლონეთიდან შემოვიტანოთ იგივე წამალი, რომელიც ორჯერ იაფია, ვიდრე გერმანიაში. ამიტომ საქართველოში წამლის ფასები რომ შევადაროთ ევროპის, ან მეზობელ ქვეყნებში არსებულ ფასებს, ყველაზე იაფი ჩვენთანაა“.

რასაც გვერდს ვერ ავუვლით, საქართველოში მკურნალობა ნამდვილად არ არის იაფი და ხშირია შემთხვევა, როდესაც ექიმი მაინცდამაინც ყველაზე ძვირ წამალს გამოწერს ხოლმე, როცა სხვა იაფი ალტერნატივაც არსებობს. აქ უკვე ექიმების მორალზეა ბევრი რამ დამოკიდებული. რაც მეტ წამალს გააყიდინებს წამლის შემომტანს, მით მეტ საკომისიოს მიიღებს თავად ექიმიც. ამიტომ საკმაოდ ხშირია არათუ მაქსიმალურად ძვირი, არამედ, იმავდროულად ზედმეტი მედიკამენტების გამოწერაც.

ექსპერტების თქმით, აქ გამოსავალი შესაძლოა იყოს, თუ პაციენტს მიეცემა საშუალება, რომ ერთი და იგივე შემადგენლობის წამლებიდან იაფი ამოირჩიოს. მაგალითად, ევროპაში მიღებული პრაქტიკაა, როდესაც ექიმი ნიშნავს იმავე შემადგენლობის მედიკამენტს, ანუ ჯენერიკებს, და არა კონკრეტული დასახელების წამალს.

„ამ შემთხვევაში, აფთიაქში შესული, მინდა ინგლისური წარმოების „პანადოლს“ შევიძენ 3 ლარად, მინდა − ბელარუსული წარმოების „პარაცეტამოლს“ 30 თეთრად. ეს ჩემი გადასაწყვეტი იქნება. სიცხეს ერთიც დამიწევს და მეორეც. მაგრამ თუ მინდა, რომ მაინცდამაინც ინგლისური პრეპარატი ვიყიდო, როგორც, მაგალითად, მაინცდამაინც „აიფონი“ ვატარო და არა „ჰუავეი“, მაშინ ვიყიდი ძვირ მედიკამენტს“, – ამბობს კოხრეიძე.

ირკვევა, რომ არსებობს ჯენერიკების საწინააღმდეგო არგუმენტაცია. კერძოდ, ისმება კითხვა: არის თუ არა კონკრეტული ჯენერიკი ისეთივე ბიოეკვივალენტობის მქონე, როგორიც ბრენდია? საქმე ისაა, რომ დღეს ქვეყანას არა აქვს ლაბორატორია, რომელიც მედიკამენტების ხარისხს უზრუნველყოფს. თუმცა ჯანდაცვის მინისტრმა განაცხადა, რომ ასეთი ლაბორატორია ქვეყანაში წლის ბოლომდე შეიქმნება. ასე რომ, თუ ლაბორატორია ამუშავდება და თითოეული წამლის ხარისხი შემოწმდება, ნებისმიერი ჯენერიკი იქნება გარანტირებულად ხარისხიანი და ექიმიც შეძლებს პაციენტისთვის მის დანიშვნას. ასეთ შემთხვევაში კი მკურნალობის ფასმა, წესით, საგრძნობლად უნდა დაიკლოს.  

64
პოლიციის ლენტი

გარდაბანში არსებულ წყალსაცავში ორი მოზარდის ცხედარი იპოვეს

0
ხელოვნური წყალსაცავი გარდაბანში არსებულ „თბილსრესთან“ მდებარეობს. მაშველები მოზარდებს ორი საათის განმავლობაში ეძებდნენ.

თბილისი, 24 ივნისი − Sputnik. გარდაბანში, წყალსაცავში მაშველებმა ორი მოზარდის ცხედარი იპოვეს, იუწყება „პირველი არხი“.

ტელეკომპანიის ინფორმაციით, გარდაბნის რაიონის სოფელ ნაზარლოს მკვიდრი  მოზარდები წყალსაცავში საბანაოდ ჩავიდნენ. 15 წლის მოზარდი წყლიდან ამოსვლას ვეღარ ახერხებდა და მის დახმარებას 17 წლის მოზარდი შეეცადა, მაგრამ, სამწუხაროდ, ორივე დაიხრჩო.

სამძებრო სამუშაოებში ჩართული იყვნენ საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის თანამშრომლები და მყვინთავები. ამასთან, ადგილზე მობილიზებული იყო სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ბრიგადებიც.

0