რეჯეფ ერდოღანი

ერდოღანი ყველას წინააღმდეგ: თურქეთი გეოპოლიტიკურ ექსპერიმენტს ატარებს

41
(განახლებულია 20:58 07.10.2020)
მსოფლიოს პატრიოტი–რადიკალები ერდოღანში ხედავენ ნაოცნებარ ეროვნულ ლიდერს, რომელიც დასახული მიზნებისკენ სწორხაზოვნად მიიწევს და ყურადღებას არ აქცევს სირთულეებს.

ირინა ალქსნისი

კანადამ თურქეთში სამხედრო დანიშნულების პროდუქციის ექსპორტზე ნებართვა შეაჩერა — იმ ინფორმაციის გამო, რომ მთიან ყარაბაღში მიმდინარე საომარ მოქმედებებში კანადური დეტალებით აღჭურვილი თურქული დრონები მონაწილეობს.

თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გააკრიტიკა ოტავა ორმაგი სტანდარტებისა და თანამშრომლობასთან შეუსაბამობისთვის. ამასთან დაადანაშაულა კიდეც კანადა, რომ მას ასეთი პოზიცია თურქეთის მიმართ დიდი ხანია უკავია — ჯერ კიდევ სამხედრო ოპერაცია „მშვიდობის წყაროს“ დაწყების დღიდან, რომელიც თურქეთმა გასული წლის ოქტომბერში წამოიწყო სირიის ჩრდილო–აღმოსავლეთში.

ამ ინციდენტმა ანკარის საგარეო პოლიტიკური კონფლიქტებისა და უთანხმოებების კოლექცია შეავსო. მომხდარის სხვაგვარად შეფასება რთულია, ვინაიდან იქმნება შთაბეჭდილება, რომ თურქეთის პრეზიდენტმა ყველა საერთაშორისო პარტნიორთან ჩხუბის გადაწყვეტილება მიიღო საკითხთა ფართო სპექტრში.

რეჯეფ ერდოღანი თვალდახელშუა გარდაიქმნება არა მარტო თურქი, არამედ მთელი მსოფლიოს პატრიოტი–რადიკალებისთვის ხატად. მასში ხედავენ ნაოცნებარ ეროვნულ ლიდერს, რომელიც დასახული მიზნებისკენ მიიწევს სწორხაზოვნად, ყურადღებას არ აქცევს სირთულეებს და მაქსიმალურად ხისტ ოფიციალურ პოზიციას იკავებს ნებისმიერ საკითხში.

ეს, რა თქმა უნდა, უნიკალური შემთხვევაა თანამედროვე მსოფლიოში. მით უმეტეს, რომ საუბარია ისეთ შესამჩნევ რეგიონულ „დერჟავაზე“, როგორიცაა თურქეთი.

პრაქტიკულად ყველა სახელმწიფო ლიდერი რეგულარულად ხდება კრიტიკის სამიზნე ჭარბი სიფრთხილისა და უადგილო კომპრომისებზე წასვლის, მახვილი კუთხეების შერბილების, მოსაზრებების გამოთქმისგან თავის არიდებისა და დამარცხებისთვის მზადყოფნის გამო.

მსგავსი საყვედურები ისმის პუტინის, ტრამპისა და სი ცზინპინის მისამართითაც. ყველაზე სასაცილო ისაა, რომ ხშირად ანალოგიური ბრალდებები საწინააღმდეგო მხარეებისგან ისმის. იმავე ანგელა მერკელს ერთდროულად ოკეანის გაღმიდან მიღებული ბრძანებების შესრულებაშიც ამხელენ და კრემლის ინტერესების გატარებაშიც.

ამ ფენომენის მიზეზები აშკარაა: სახელმწიფოს მეთაური, რთულ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღებისას, იძულებულია გაითვალისწინოს უამრავი ფაქტორი და შეზღუდვა, რაც შემდეგ არაერთი ბრალდების, მათ შორის, ეროვნული ინტერესების გაყიდვის დაბრალების საფუძველიც ხდება.

ასეთ ფონზე თურქეთის პრეზიდენტი შთაბეჭდილებას ახდენს თავისი გეოპოლიტიკური თამაშების გაქანებით, რომლებსაც ერთდროულად აწარმოებს სხვა სახელმწიფოთა ინტერესების პრინციპული იგნორირებით, გამომწვევ–სკანდალური პოზიციითა და ნებისმიერ მომენტში სამხედრო მეთოდების გამოყენების არა მარტო მუქარით, არამედ ამისთვის მზადყოფნითაც. მაგალითად: სირია, ლიბია, საბერძნეთთან გამწვავებული ურთიერთობა, ნატოსთან გარჩევები С-400-ების გამო და აგერ ახლა მთიანი ყარაბაღი.

თუ სხვა სახელმწიფოები, რომლებიც სომხეთ–აზერბაიჯანის დარეგულირებაში არიან ჩართული, შეტაკებას ეწინააღმდეგებიან, თურქეთი უბრალოდ კი არ უჭერს მხარს ბაქოს, არამედ კონფლიქტის სამხედრო გზით გადაჭრასაც მოითხოვს, რაც ნონსენსია თანამედროვე პოლიტიკისთვის.

მოკლედ, თურქეთის ლიდერი უხეშად მიიწევს დასახული მიზნისკენ – აღადგინოს თავისი ქვეყნის ნეოოსმანური დიდება და ამ მხრივ გარკვეულ წარმატებებსაც მიაღწია. უნდა ვაღიაროთ, რომ ქცევის ასეთ ხაზს მართლაც აქვს გარკვეული მომხიბლაობა, განსაკუთრებით, საერთაშორისო არენისთვის ჩვეული ფარული თამაშების, კულისებსმიღმა შეთანხმებებისა და დიპლომატიური ფარისევლობის ფონზე.

თუმცა ესეცაა, თურქული საგარეო პოლიტიკის ეფექტურობაზე მსჯელობა ჯერჯერობით მეტად ნაადრევია. უფრო მეტიც, ყოველ ახალ კონფლიქტთან ერთად, რომელშიც ანკარა ერთვება, იზრდება შანსები, რომ ეს ყველაფერი მისთვის არც ისე კარგად დამთავრდეს. ბოლო წლებში არაერთი მაგალითი იყო იმისა, თუ როგორ შეიძლება გაუძლოს ქვეყანამ ძლიერ გარე ზეწოლას. მაგრამ ერთ ფაქტს ყველა შემთხვევაში აქვს ადგილი — ეს არის სხვა გეოპოლიტიკური ძალებისგან ამა თუ იმ სახის მხარდაჭერის მიღება. სხვათა შორის, ეს მნიშვნელოვანია არა მარტო შედარებით შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქვეყნებისთვის — იქნება ეს ვენესუელა, ჩრდილოეთ კორეა თუ ირანი. ეს მსოფლიოს წამყვან სახელმწიფოებსაც ეხება. რუსეთისთვისაც კი, რომელსაც ავტონომიურად არსებობისთვის კოლოსალური შიდა მარაგები აქვს, ჩინეთთან ურთიერთობების განვითარებამ დასავლეთთან ყველაზე მწვავე დაპირისპირების პერიოდში – 2014-2015 წლებში თავისი დადებითი როლი ითამაშა.   

თავად თურქეთსაც აქვს გასახსენებელი ახლო წარსულიდან ამ კონტექსტში. 2016 წლის სამხედრო გადატრიალების მცდელობის მიღმა გამოკვეთილად ისახებოდა აშშ, ხოლო ევროპა პრაქტიკულად დაუფარავად გუშემატკივრობდა ამბოხებულებს. თურქეთის ლიდერს ხელისუფება და, დიდი ალბათობით, სიცოცხლეც, მაშინ მოსკოვმა შეუნარჩუნა, დროულად მიაწოდა რა კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ინფორმაცია.

საქმე აქ ის არაა, რომ ერდოღანმა მალე დაივიწყა მისთვის გაწეული სიკეთე — დიდ პოლიტიკაში სენტიმენტები უადგილოა. მნიშვნელოვანი სხვა რამაა: თურქეთის პრეზიდენტი უგულებელყოფს ამ ისტორიის მთავარ გაკვეთილს, რომ ქვეყნის ყველა ბოლო საგარეო პოლიტიკური მიღწევა შესაძლებელი მხოლოდ სხვა „დერჟავებს“ შორის არსებული უთანხმოების გამო გახდა: რუსეთსა და აშშ-ს, აშშ-სა და ევროპას შორის და ასევე თავად ევროპის შიგნით. სწორედ ამის წყალობით მიიღო ანკარამ სირიაში, ლიბიაში და სხვა ქვეყნებში მანევრებზე სერიოზული თავისუფლება, ვინაიდან ყოველთვის მოიძებნებოდა ძალა, რომლისთვისაც ხელსაყრელი იყო მისი მორიგი ავანტურისთვის თუ არა მხარდაჭერა, წინააღმდეგობის არგაწევა მაინც.

ახლა კი ყველაფრიდან ჩანს, რომ რეჯეფ ერდოღანმა საკუთარი ძალების და წარმატებებისა იმდენად ირწმუნა, რომ მოკლე დროში სერიოზულად გაიფუჭა ურთიერთობები პლანეტის ყველა საკვანძო „დერჟავასთან“ — თავისი საომარი  სიჯიუტითა და სხვათა ინტერესების პრინციპული იგნორირებით.

ასეთ პირობებში, როგორც პრაქტიკა აჩვენებს, ფორტუნა სკმაოდ სწრაფად „იწურება“. თანაც კრახის მიზეზი ხშირად ხდება არა მტრების მიერ ჩაფიქრებული მზაკვრული გეგმები, არამედ დროულად გაწვდილი დახმარების ხელი.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის პოზიციას

41
მილგამყვანი „ფორტუნა“

მოსაზრება: „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“ გერმანიისა და აშშ-ის ურთიერთობების ბედს გადაწყვეტს

16
(განახლებულია 21:01 20.01.2021)
საინაუგურაციოდ ჯო ბაიდენმა უსიამოვნო საჩუქარი მიიღო აშშ-ის საკვანძო პარტნიორ გერმანიისგან. ეს პრობლემების საგულდაგულოდ შეფუთული და ბაფთით შეკრული კვინტესენციაა, რომელთანაც ახალ ადმინისტრაციას ექნება საქმე.

ირინა ალქსნისი

შეერთებულმა შტატებმა სანქციები დააწესა რუსული მილგამყვანი ხომალდის, „ფორტუნას“ წინააღმდეგ, რომელიც „ჩრდილოეთის ნაკადი-2-ის“ მშენებლობაში მონაწილეობს. ამასთან, როგორც გერმანული მედია წერს, ბერლინში ამერიკის საელჩომ გერმანიის ხელისუფლებას აცნობა, რომ ახალი შეზღუდვების დაწესება იგეგმება.

გერმანიის ხელისუფლებამ ამაზე პასუხად განაცხადა, რომ „ეს სინანულით მიიღეს მხედველობაში“, ანუ შეშფოთება ფორმალურადაც კი არ გამოითქვა.

მომხდარი სხვა სიმპტომატური ინციდენტის ორგანულ გაგრძელებად იქცა, რომელიც რამდენიმე დღით ადრე მოხდა.

აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის ყოფილმა მოადგილემ და ჯო ბაიდენის საგარეო პოლიტიკის მრჩეველმა არჩევნებში ნიკოლას ბერნსმა წამოაყენა იდეა, ერთდროულად გაიყინოს ამერიკის სანქციები გაზსადენის წინააღმდეგ და ასევე შეჩერდეს მისი მშენებლობა, რათა ახალ ადმინისტრაციას, მიეცეს შესაძლებლობა „კონფიდენციალურად და გონივრულად დაელაპარაკოს გერმანიის მთავრობასა და სხვა მონაწილე ქვეყნებს“.

აშკარაა, რომ ბერნსი საკუთარი ინიციატივით კი არ მოქმედებდა, არა,მედ ვაშინგტონის წინადადებას ახმოვანებდა.

მაგრამ გერმანელებმა უბრალოდ უგულებელყვეს ეს წინადადება. ბუნდესტაგის ენერგეტიკის საკითხთა კომიტეტის ხელმძღვანელმა კლაუს ერნსტმა „სრულიად უადგილო“ უწოდა შტატებთან გერმანიის ენერგეტიკულ პოლიტიკაზე მსჯელობა.

მან ხაზი გაუსვა, რომ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2-ის“ მშენებლობა ღრმად ევროპული საქმეა, აქვს ყველა აუცილებელი ნებართვა და ამიტომ სწრაფად უნდა დასრულდეს“.

ბოლო ათწლეულის ამერიკული საგარეო პოლიტიკა, რომელშიც ჩავარდნად იქცა დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობა და რომლის აღორძინებასაც გეგმავენ დემოკრატები, უფრო ხშირად ხასიათდება როგორც გლობალისტური. ის მოიცავს ორ საკვანძო და ერთნაირად მნიშვნელოვან ელემენტს — პროცედურულ-ინსტიტუციონალურსა და იდეოლოგიურს.
იდეოლოგიაზე პასუხს აგებს ყველაზე ლიბერალურ-მოწინავე იდეათა მოცულობითი კომპლექსი — დაწყებული ლგბტ პროგრესით, დასრულებული ეკოლოგიური მოსაზრებით ხორცის ჭამაზე უარის თქმით. ამასთან ადეპტების რადიკალიზმი სულ უფრო ხისტი ხდება.

ინსტიტუციონალური ნაწილი ასევე კარგად არის ცნობილი საზოგადოებისთვის და ზეეროვნულ ორანიზაციათა, დოკუმენტებისა და პროცედურების სისტემას წარმოადგენს. პოპულარულია მოსაზრება (და არცთუ უსაფუძვლო), რომ ამ სახით აშშ მრავალი წლის განმავლობაში განამტკიცებდა დომინირებას მსოფლიოსთვის მისთვის ხელსაყრელი წესების თავს მოსახვევად და გლობალური ლიდერობის სამუდამოდ დასაფიქსირებლად.

ის, რომ რაღაც ისე არ წავიდა, გასაგები ძალიან გვიან გახდა. სულ უფრო მეტმა ქვეყანამ ისწავლა თამაში და მოგება მათდამი უსამართლო სისტემაში. რუსეთი და მის მიერ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წესების თავის სასარგებლოდ გამოყენება უფრო თვალსაჩინო მაგალითია, ვიდრე გამონაკლისი. ამას ამტკიცებდა კიდეც ტრამპი მთელი ოთხი წლის განმავლობაში, უყოყმანოდ გამოჰყავდა რა შტატები მრავალრიცხოვანი საერთაშორისო შეთანხმებებიდან და ორგანიზაციებიდან: რეალურად ისინი არც ისე ხელსაყრელია ამერიკისთვის, როგორც მიჩვეულები არიან ფიქრს.

ძნელი არ არის მიხვედრა, რომ აშშ-ის მცირერიცხოვან პრივილეგირებულ პარტნიორებს, რომელთაგან ერთ-ერთი გერმანიაა, მით უმეტეს აქვთ განსაკუთრებული ბონუსები, და როგორც უკვე აშკარა გახდა, ამით კარგად სარგებლობა ეხერხებათ.
სწორედ ამიტომ იყო ბერლინისთვის ასე უხერხული ტრამპი, რომელიც სიმართლეს პირდაპირ ამბობდა, პირდაპირ ჩეხავდა და ანგრევდა გერმანიის მიერ აწყობილ სქემას საკუთარი სუვერენიტეტის თანდათანობით, უხმაუროდ აღდგენისა და ამერიკის თავის ინტერესებში გამოყენების შესახებ.

სწორედ ამიტომ გერმანიის ხელისუფლებამ პირდაპირ ეიფორიით აღიქვა ბაიდენი, როგორც აშშ-ის ახალი პრეზიდენტი: ეს გერმანიისთვის ბევრად კომფორტული ურთიერთობების ფორმატის დაბრუნებას მოასწავებს — რა დროსაც პროპაგანდისტული რიტორიკა და აუჩქარებელი კულუარულ-ლობისტური პოლიტიკური პროცესი სრულად ემთხვევა ერთმანეთს, და ამ ხმაურში წარმატებით შეიძლება გერმანიისთვის ხელსაყრელი დღის წესრიგის წამოწევა.

სწორედ ასე ხდება „ჩრდილოეთის ნაკადი-2-ის“ შემთხვევაში. ბოლო თვეებში არაერთი ნაბიჯი გადაიდგა ოკეანისგაღმური სანქციების ზეწოლისგან „ჩრდილოეთის ნაკადი-2-ის“ მაქსიმალურად დასაცავად. შეიცვალა ხომალდ „ფორტუნას“ მფლობელი. მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მიწის პარლამენტმა შექმნა ფონდი, რომელმაც ხელი უნდა შეუწყოს პროექტის ოპერაციულ საქმიანობას.

ყველაზე საინტერესო ისაა, რომ ამ სტრუქტურის დახმარებით გერმანიის ხელისუფლება ერთდროულად ორი კურდღლის მოკვლას ცდილობს: თავად მშენებლობის მხარდაჭერის გარდა, ისინი მის საინფორმაციო-იდეოლოგიურ მხარდაჭერას უზრუნველყოფენ, რამდენადაც ახალ ორგანიზაციას „მეკლენბურგ-წინა პომერანიის კლიმატისა და გარემოს დაცვის ფონდი ეწოდება“, ხოლო ოფიციალურ მიზნად „გერმანიის კლიმატური მიზნების მიღწევაა“ დასახელებული. ამგვარად ეკოლოგიური დღის წესრიგი „ჩაჭერილია“, ვინაიდან სწორედ „მწვანეებს“ იყენებენ ყველაზე აქტიურად „ჩრდილოეთის ნაკადი-2-ის“ ტორპედირებისთვის ქვეყნის შიგნით.

ჯო ბაიდენის გუნდი მეტად რთულ ვითარებაში აღმოჩნდა. მათ არ შეუძლიათ ხმამაღალი სკანდალი მოუწყონ სტრატეგიულ პარტნიორს და რადიკალური ზომები გაატარონ მის წინაარმდეგ, როგორც ამას ტრამპი გააკეთებდა. ეს უბრალოდ ეწინააღმდეგება დასავლური ერთიანობის აღდგენის იმ პროექტს, რომლითაც დემოკრატები ხელისუფლებაში მოვიდნენ. მით უმეტეს, რომ ბერლინი ვაშინგტონს ერთგულ ქვეშევრდომულ აღმაფრენასა და უღრმეს იდეოლოგიურ მოკავშირეობას უმტკიცებს, რაც კიდევ ერთხელ წარმოაჩინეს თავიანთი სინქრონული აღშფოთებით რუსეთში ალექსეი ნავალნის დაკავების გამო.

ჩვეული მეთოდები კი კულუარული „მეჟდუსაბოიჩიკებისა“ და ზეწოლის თანდათანობით გაძლიერების გზით, თვეების განმავლობაში გაწელვით იმუქრება: გერმანელები მეტად გაწაფულები არიან საერთაშორისო-ბიუროკრატიული გაწიე-გამოწიესა და ბიუროკრატიის მოწყობაში. იმ დროისათვის „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“ უბრალოდ ბოლომდე აშენდება და ამერიკელებს მუშტების ქნევა დაუგვიანდებათ.

ჯო ბაიდენის პრეზიდენტობის პირველივე დღეებიდან ახალი ადმინისტრაცია იძულებული აღმოჩნდება, არჩევანი გააკეთოს კატეგორიულად მიუღებელ ტრამპიზმსა და იდეოლოგიურად სწორ, მაგრამ კატეგორიულად არაეფექტურ ლიბერალურ გლობალიზმს შორის.

სხვათა შორის, გერმანიას თავისი სირთულეები აქვს. გუშინ „გაზპრომმა“ გააფრთხილა გაზსადენისთვის რისკებზე პოლიტიკური ზეწოლის გამო, რასაც შეიძლება პროექტის შეჩერება ან მისი გაუქმებაც კი მოჰყვეს. ეს გაფრთხილებაა უპირველესად ბერლინისთვის, რომელმაც, დამოუკიდებლობისა და გეოპოლიტიკური გაძლიერებისკენ სწრაფვაში, კარგ იდეად მიიჩნია ანტირუსული კარტის გათამაშება ნავალნის მოწამვლის სახით, და კიდევ ერთხელ დაივიწყა, რა მტკივნეული პასუხის გაცემა იცის რუსეთმა მსგავსისთვის.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

16
ამერიკელი სამხედრო Patriot-ის ფონზე

მოსაზრება: რისთვის სჭირდება პენტაგონს კომპაქტური ბირთვული რეაქტორები

12
(განახლებულია 18:56 19.01.2021)
ამერიკელებმა ატომური ენერგეტიკის სამხედრო მიმართულებით განვითარება გადაწყვიტეს. მოქმედმა პრეზიდენტმა ტრამპმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას შეიარაღებული ძალებისა და კოსმოსური კვლევებისთვის მცირე სიმძლავრის ბირთვული რეაქტორების შექმნის შესახებ.

ანდრეი კოცი

პირველად 50 წლის განმავლობაში აშშ ატომურ ენერგიას სამხედრო–საზღვაო ძალებს მიღმაც გამოიყენებს. რაში სჭირდება ვაშინგტონს ახალი კომპაქტური რეაქტორები?

სარეზერვო წყარო

აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში ატომური რეაქტორებით წყალქვეშა ნავები და ავიამზიდებია აღჭურვილი. ამის წყალობით ამერიკული ფლოტის ყველაზე დიდ ვიმპელებს ზღვაში განუსაზღვრელი ვადით შეუძლიათ ყოფნა.

სამხედრო–საზღვაო ძალებში ბირთვულ ენერგიას სხვა ქვეყნებიც იყენებენ. მაგალითად, ფრანგებს ჰყავთ ატომური ავიამზიდი „შარლს დე გოლი“, რუსეთს — მძიმე სარაკეტო კრეისერი „პეტრე დიდი“. მაგრამ ამერიკაში ატომმავლები ბევრად მეტია. და ამერიკელები არ აპირებენ მიღწეულზე გაჩერებას.

„პრეზიდენტ ტრამპის ბრძანებით, თავდაცვის სამინისტრო შეიმუშავებს და განახორციელებს ქვეყანაში სამხედრო ობიექტებზე ენერგეტიკული მოქნილობისა და ეფექტურობის დემონსტრაციის გეგმას მცირე სიმძლავრის ატომური რეაქტორების თვალსაზრისით. ასევე ჩაატარებს მცირე სიმძლავრის მობილური რეაქტორის გამოცდას. ენერგიის მსგავსი წყაროები შეუცვლელია როგორც თავდაცვის სფეროში, ისე შორეული კოსმოსის კვლევის საკითხებში, სადაც მზის ენერგიის გამოყენება შეუძლებელია“, — იუწყება თეთრი სახლის პრეს-სამსახური.

კონკრეტულად რისთვის სჭირდებათ კომპაქტური ბირთვული რეაქტორები, ქვეყნის ხელისუფლება არ აკონკრეტებს. პორტალ defensenews.com-ის ექსპერტებს მიაჩნიათ, რომ საუბარია არმიის ბაზებზე ენერგიის კვების სარეზერვო წყაროებზე. თუ სამხედრო ობიექტზე ელექტრობა გაითიშება, რეაქტორი ენერგიით უზრუნველყოფს კრიტიკულად მნიშვნელოვან აღჭურვილობას.

ბრძანებულების ტექსტის თანახმად, პირველი პროტოტიპის გამოცდა ნახევარი წლის განმავლობაში უნდა მოხერხდეს — სპეციალისტთა ვარაუდით, ნევადის პოლიგონზე, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე დიდია აშშ-ში.

კოსმოსის დაპყრობა

არაკომერციული ორგანიზაცია Secure World Foundation-ის კოსმოსური უსაფრთხოების ექსპერტის ბრაიან უიდენის თქმით, ბირთვული ენერგიის გარეშე შორეული ფრენების განხორციელება შეუძლებელია, მათ შორის, პილოტირებული ფრენებისა მთვარის, მარსისა თუ სხვა პლანეტების მიმართულებით. პერსპექტივაში რეაქტორები საჭირო გახდება პირველი არამიწიერი კოლონიებისთვისაც. ზოგ სპეციალისტს მიაჩნია, რომ ახალი ტექნოლოგიები შეიძლება ამოქმედდეს იარაღის ორბიტულ პლატფორმებზეც. პრინციპში, ეს სცენარი სრულად შეესაბამება აშშ-ის კოსმოსური ჯარების საკმაოდ აგრესიულ დოქტრინას, რომელიც კოსმოსს ბრძოლის პოტენციურ ველად განიხილავს.  

„ჩემი ვარაუდით, ამერიკელებს ეს, პირველ რიგში, კოსმოსური მიზნებისთვის სჭირდებათ, — მიაჩნია სამხედრო ექსპერტ ვიქტორ მურახოვსკის. — ჩვენში სიტყვათშეთანხმება „ატომური რეაქტორი“ სხვადასხვა რამეს მოიაზრებს. პირველი — ეს არის მოწყობილობა, რომელიც ურანის დაყოფის ჯაჭვური რეაქციის საფუძველზე მუშაობს. რუსეთში მსგავსი დანადგარები უკვე შექმნილია „ბურევესტნიკისა“ და „პოსეიდონისთვის“. მეორე — ეს ენერგიის იზოტოპური ბირთვული წყაროებია, რომლებიც გამოიყენება თანამგზავრებზე, რადიოტივტივებსა და მეტეოსადგურებზე. ისინი მეტად არაეფექტურია, თუმცა არ ახლავს ძლიერი ბგერითი ფონი“.

ექსპერტის თქმით, 1950-60-იან წლებში როგორც აშშ, ისე სსრკ ცდილობდნენ კომპაქტური ბირთვული რეაქტორის შექმნას თვითმფრინავებისთვის, მაგრამ ამ პროექტებზე საბოლოოდ უარი ითქვა — ყველაზე დიდ თვითმფრინავსაც კი არ შეეძლო ეკიპაჟის ბიოლოგიური დაცვის სისტემის ზიდვა. ამიტომაც რეაქტორების გამოყენება მხოლოდ დიდი საზღვაო ხომალდებით შემოიფარგლა.

მურახოვსკის თქმით, აქამდე ვერც ერთმა ქვეყანამ ვერ შეძლო, შეექმნა კომპაქტური რეაქტორი დაყოფის რეაქციაზე, რომლის გამოყენებაც პილოტირებად თვითმფრინავებში, მცირე წყალწყვის გემებსა და სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებებში იქნებოდა შესაძლებელი. იმავდროულად ექსპერტს ეჭვი ეპარება, რომ ამერიკელებს რუსული „ბურევესტნიკისა“ და „პოსეიდონის“ გამეორება სურდეთ.

„ეს სისტემები საკმაოდ სპეციფიკურია. ისინი ბირთვული ომის შემთხვევაში ნებისმიერ პირობებში გარანტირებული საპასუხო დარტყმის მიყენებისა და დასავლური რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემების ნიველირების მიზნით შეიქმნა. ამერიკელებს უამისოდაც საკმარისად აქვთ მათი მიზნებისთვის შესაფერისი იარაღი“, — ამბობს ექსპერტი.

რადიაციის პრობლემა

ბირთვული ძალისმიერი დანადგარი თავის დროზე საკონტინენტთაშორისო სტრატეგიული ბომბდამშენების Convair B-36-სთვის შეიქმნა, რომლებიც აშშ-ის შეიარაღებაში 1949–1959 წლებში იყო. მფრინავი ლაბორატორია NB-36H-ის ცხვირის ნაწილში 12-ტონიანი დამცავი კაფსულა დააყენეს, ხოლო ერთი მეგავატის სიმძლავრის, 1,2 მ დიამეტრისა და 16 ტონა წონის რეაქტორი — საბომბე ნაკვეთურში. რეაქტორი ფრენის დროს უნდა ამუშავებულიყო და ატმოსფერული ჰაერით გაგრილებულიყო. ექსპერიმენტულმა თვითმფრინავმა 47 გაფრენა შეასრულა, მაგრამ ბირთვულ ძრავს მხოლოდ მცირე დროით რთავდნენ.

თუმცა იდეა საკმაოდ მიმზიდველად გამოიყურებოდა. ასეთი საფრენი აპარატი შეიძლებოდა სტრატეგიულ ბომბდამშენად ან მზვერავად ყოფილიყო გამოყენებული, რომელსაც ჰაერში რამდენიმე დღე-ღამის განმავლობაში გაჩერების უნარი ექნებოდა საწვავის მარაგის შევსების გარეშე. მაგრამ იყო ძალიან ბევრი პრობლემა.

პირველ რიგში კი ის, რომ ნებისმიერი ატომმფრენი არსით „ბინძური ბომბია“, რომელიც შეიძლება საკუთარ ტერიტორიაზევე ჩამოვარდეს; მეორე — ექსპერიმენტული ბორტი ჰაერში რადიოაქტიური ნივთიერებების „შლეიფს“ ტოვებდა; მესამე — ეკიპაჟი ძლიერ დასხივებას იღებდა. საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტების განვითარებამ საბოლოოდ მოუსპო ატომმფრენებს ყველა პერსპექტივა.

აშშ-ში ბირთვული რეაქტორის სახმელეთო ტექნიკაზე დაყენებაც სცადეს. 25-ტონიანი ტანკი Chrysler TV-8 არასდროს წარმოებულა მასობრივად — ის მხოლოდ სრული მასშტაბის მაკეტის სახით არსებობდა, რომელიც საშტატო სისტემების მხოლოდ ნაწილით იყო აღჭურვილი. მანქანა მოძრაობაში ორთქლის ძრავას უნდა მოეყვანა, რომლისთვისაც ორთქლს მცირე ზომის ატომური რეაქტორი გამოიმუშავებდა. მაგრამ ამერიკელმა სამხედროებმა კორპორაცია Chrysler-ის მეიარაღეთა ინოვაციური განწყობა ვერ დააფასეს. ტანკი ზედმეტად რთულად შეფასდა, ხოლო მისი საბრძოლო შესაძლებლობები არასაკმარისად ცნეს იმისთვის, რომ ტრადიციულ მანქანებზე უარი ეთქვათ. და 1956 წლის 23 აპრილს პროექტი TV-8 დაიხურა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

12
ზამთრის გზები

ქობულეთის შემოვლით გზაზე ავტოტრანსპორტის მოძრაობა აღდგა

0
აჭარის მთებში, დასახლებულ პუნქტებსა და სანაპიროზე დიდთოვლობაა. უამინდობის გამო გაძნელებულია სატრანსპორტო მოძრაობა

თბილისი, 20 იანვარი — Sputnik. ქობულეთის შემოვლითი გზა სრულად გაწმენდილია და ავტოტრანსპორტის მოძრაობა თავისუფალია, იუწყება საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი.

ქობულეთის მახლობლად ტრასაზე თოვლის გამო რამდენიმე ავარია მოხდა, რამაც გზის გაწმენდითი სამუშაოები შეაფერხა.

„ორი ტრაილერის მოცურებამ მოძრაობის შეფერხება და საცობი გამოიწვია, რამაც 2-3 საათის განმავლობაში შეუძლებელი გახადა ადგილზე მობილიზებული ტექნიკის მიერ თოვლის საფარისგან გზის გაწმენდითი სამუშაოების წარმოება“, - ნათქვამია განცხადებაში.

ამ დროისთვის ქობულეთის შემოვლით გზაზე  მოძრაობა თავისუფალია. 

აღნიშნულ მონაკვეთზე მოძრაობა განხორციელდება საპატრულო პოლიციის უშუალო ზედამხედველობით და კოორდინაციით.

0