„ჩრდილოეთის ნაკადი 2-ის“ მშენებლობა

მოსაზრება: რუსეთი ვერაფრით დაეხმარება გერმანიას

54
(განახლებულია 21:04 14.09.2020)
როცა თავად არ შეგიძლია გადაწყვეტილების მიღება, პასუხისმგებლობას სხვას აკისრებ. ბერლინში აცხადებენ, რომ ალექსეი ნავალნის მოწამვლაზე გერმანიის რეაქცია, რომლის ნაწილიც შეიძლება იყოს „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის გაჩერება, ბევრადაა დამოკიდებული რუსეთზე.

პიოტრ აკოპოვი

„ჩვენ დღის წესრიგში ყველა ვარიანტს დავაყენებთ და შესაფერის დროს მივიღებთ გადაწყვეტილებას. რუსეთს, გამოძიებაში ჩართვით, შეუძლია წვლილი შეიტანოს იმაში, რომ ამგვარი გადაწყვეტილება მიღებული არ იყოს“, — განაცხადა გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაიკო მაასმა. ანუ რუსულ–გერმანული ურთიერთობების მომავალი კრემლზეა დამოკიდებული?

მაგრამ რეალურად ეს გერმანიის ხელმძღვანელობა დგას ისტორიული არჩევანის წინაშე — მის უახლოეს ნაბიჯებს განმსაზღვრელი, მართლაც ისტორიული შედეგები ექნება მომავლისთვის. არა რუსეთ–გერმანიის ურთერთობების მომავლისთვის, არამედ თავად გერმანიისა და ე.ი. მთელი ევროპისთვის.

ეს იმიტომ, რომ ნავალნისთან დაკავშირებული მთელი ისტორია ახლა უკვე არის გამოცდა არა რუსეთისთვის, არამედ გერმანიისა და მისი ევროპული პროექტისთვის. ნავალნის უცნაური მოწამვლის ისტორია (თუ ეს მართლაც ასეა) ჯერჯერობით ისევ ძალიან მღვრიეა, მაგრამ მისი სრულიად კონკრეტული გეოპოლიტიკური მიზნებისთვის გამოყენების მცდელობა აშკარაა. გერმანიას აიძულებენ, შეაჩეროს „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“, თუმცა კარგად იციან, რომ თითქმის დასრულებულ პროექტზე უარის თქმა ძალიან სერიოზულ შედეგებს მოიტანს. არა გერმანული ეკონომიკისთვის (მშენებლობაზე დახარჯული 10 მლრდ ევრო კაპიკებია გერმანიისთვის), არამედ გერმანიის რეპუტაციისთვის.

რუსები საბოლოოდ დაკარგავენ რწმენას, რომ გერმანია დამოუკიდებლობისკენ ისწრაფვის, ხოლო ანგლოსაქსები დარწუნდებიან, რომ, გასული საუკუნის მსგავსად, გერმანელებით მანიპულირება შესაძლებელია — უგუნური ნაბიჯებისა და მათი ინტერესების საწინააღმდეგო გადაწყვეტილებებისკენ ბიძგებით. ევროპელების უდიდესი ნაწილი (მათ შორის იტალიელები და ავსტრიელები, რომლებიც პირდაპირ არიან ჩართული რუსთთან გაზის პროექტებში) დარწმუნდება იმაში, რომ ბერლინი მზადა არაა, ანგარიში გაუწიოს საერთო ევროპულ ინტერესებს. და, რაც ყველაზე მთავარია, თავად გერმანელები დაინახავენ, რომ სუვერენიტეტი მაინც ვერ დაიბრუნეს. ასე რომ, გერმანული პასუხის ფასი ნავალნის მოწამვლაზე ძალიან დიდია, პირველ რიგში, თავად გერმანიისთვის.

„ჩრდილოეთის ნაკადი-2“ — ეს უბრალოდ მარკერია, სიმბოლო. მაასის მტკიცების მიუხედავად, რუსეთს არაფრით შეუძლია დაეხმაროს ბერლინს: არანაირი ჩართვა ნავალნის მოწამვლის გამოძიებაში არ მოხსნის გერმანიის ხელისუფლებას იმ ვალდებულებას, რომ საკუთარი გადაწყვეტილება მიიღოს. გადაწყვეტილება, რომელიც უფრო მნიშვნელოვანი იქნება, ვიდრე სანქციების ომის დაწყება რუსეთთან ყირიმის შემდეგ.

ბოლო წლებში ბერლინი წინააღმდეგობას უწევდა ანგლოსაქსებისა და მათი აღმოსავლეთ ევროპელი სატელიტების მცდელობას, გაეჩერებინათ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“ იმ მიზეზით, რომ მისი ამოქმედება უკრაინას ტრანზიტიდან მიღებულ ფულს დააკარგინებდა. ხოლო როდესაც მოსკოვთან მოილაპარაკეს, რომ უკრაინის გავლით ტრანზიტის ნაწილი შენარჩუნდებოდა, იმაზე ალაპარაკდნენ, რომ ტირანისგან გაზის ყიდვა ამორალურია, რომელიც აწამებს საკუთარ ხალხს და იყენებს ქიმიურ იარაღს ევროპაში („სკრიპალების საქმე“). მერე იმაზე დაიწყო ლაპარაკი, რომ გერმანია საკუთარ უსაფრთხოებაში ამერიკელებს ფულს აკლებს, რომლებიც მას რუსებისგან იცავენ, სამაგიეროდ ყიდულობენ რუსულ გაზს.

ბერლინში ყველაფერ ამას ისმენდნენ და გაზსადენის მშენებლობას განაგრძობდნენ. დიდმა ბრიტანეთმა ევროკავშირი დატოვა, ამერიკასთან ურთიერთობებში სულ უფრო მეტი პრობლემა გაჩნდა — ამ ვითარებაში გერმანიის ხელმძღვანელობა უბრალოდ იძულებული გახდა, დაეცვა საკუთარი ნაციონალური ინტერესები და უფლება, ეხელმძღვანელა ერთიანი ევროპისთვის. თანაც ყველა გერმანელმა პოლიტიკოსმა შესანიშნავად იცის, რომ გერმანელების უმეტესობა გერმანიის უმთავრეს პრობლემად აშშ-ს მიიჩნევს და არა რუსეთს. ასე რომ, შეიძლებოდა ზეწოლას არ დამორჩილებოდნენ.

ნავალნის მოწამვლის ისტორიის „ჩრდილოეთის ნაკადთან“ დაკავშირების მცდელობა თავიდან მორიგ პროვოკაციას ჰგავდა, რომელსაც ბერლინი აირიდებდა. მაგრამ გასული სამი კვირის განმავლობაში გერმანულ პრესასა და პოლიტიკურ წრეებში საგანგებო ხმაურია ატეხილი — ისეთი შეგრძნებაა, რომ ატლანტისტებმა მთელი ძალების მობილიზება მოახდინეს.

მაგალითად, საგარეო საქმეთა ყოფილი მინისტრი იოშკა ფიშერი მსჯელობს, „რა მორალური ფასი შეიძლება იყოს გადახდილი დიქტატურებთან ბიზნესისთვის“, ანუ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის შეჩერებისთვის.

„ფედერალურმა მთავრობამ დაუშვა დიდი სტრატეგიული შეცდომა, გადაწყვიტა რა, დახმარებოდა რუსეთს ამ გერმანულ–რუსული გაზსადენის მშენებლობაში, მიუხედავად ევროკავშირის შიგნით აქტიური წინააღმდეგობისა. ახლა კი ჩვენ ვხედავთ, რა დღეში ჩავცვივდით ამის გამო: პოლიტიკური და ეკონომიკური ზარალი უზარმაზარია“.

ფიშერი სვამს კითხვას:

„რამდენად გონივრულია რუსეთისთანა არასაიმედო პარტნიორთან თანამშრომლობის მუდმივი გაფართოება გრძელვადიანი პერსპექტივის თვალსაზრისით? მიმაჩნია, რომ ეს უკიდურესად არაგონივრულია. ჩვენ ხომ უკვე ვიცით, ვისთან გვაქვს საქმე“.

და ვისთან? იწყება ჩამოთვლა „ნავალნის ანალოგიური მოწამვლებისა და თავდასხმებისა“ — სკრიპალების მოწამვლა, გერმანიაში თავშეფარებული ჩეჩნის მკვლელობა და, რაღა თქმა უნდა, „ოპოზიციონერების მკვლელობა მოსკოვში“.

„ყველა ამ დანაშაულის გათვალისწინებით, აუცილებელია დაფიქრება, რამდენად შეგვიძლია ვენდოთ პარტნიორს, რომლისთვისაც პოლიტიკური მკვლელობები, აშკარაა, რომ არის არა დასანანი გამონაკლისი შემთხვევები, არამედ კანონზომიერება. მიმაჩნია, რომ „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ის ბრჭყალებს გარეთ გატანა დაუშვებელია“.

ხოლო გერჰარდ შრედერს პირდაპირ სთხოვენ განსაზღვროს, ვის მხარესაა. ბუნდესტაგში ფრაქციის თავმჯდომარემ იოჰან  ვადეფულმა მოუწოდა ყოფილ კანცლერს, „დაუყოვნებლივ თქვას უარი ყველა თანამდებობასა და პოსტზე რუსეთში“ (კომპანია „ნორდ სტრიმსა“ და „როსნეფტში“).

შრედერს „მწვანეთა“ ფრაქციის ლიდერისგანაც მოხვდა: ექს-კანცლერმა ახლავე უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება, მხარს უჭერს თუ არა დემოკრატიასა და ადამიანის უფლებებსო, თქვა გერინგ–ეკარდტმა.

ანუ შრედერს „ამორალკისთვის“ გმობენ: როგორ შეგიძლია იმუშაო ამ მკვლელებთანო? „მკვლელობის“ ამბავზე აღარც მსჯელობენ, მიუხედავად იმისა, რომ გერმანელ პოლიტიკოსთა შორის არიან ისეთებიც, ვინც კრემლის ხელაღებით დადანაშაულებას ეწინააღმდეგება და იმავდროულად იმათ ფარისევლობასაც ამხელს, ვინც მაღალ მორალზე მსჯელობს. „მემარცხენეების“ ყოფილმა ლიდერმა სარა ვაგენკნეხტმა განაცხადა, რომ მათ, ვინც ნავალნის საქმის გამო „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“-ზე უარის თქმას მოითხოვენ, ნედლეულის სხვა მიმწოდებლებიც ანალოგიური კრიტერიუმებით უნდა შეაფასონ და თანმიმდევრულობა მოითხოვონ მათთვის.

გერმანიის ხელისუფლება შეგნებულად აჭიანურებს პასუხს რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მოთხოვნაზე, აიძულებს რა სერგეი ლავროვს, განცხადება გააკეთოს არა მარტო „ბერლინისთვის გაგზავნილი ოფიციალური მოთხოვნებისადმი აბსოლუტურად შეუფერებელ დამოკიდებულებაზე“, არამედ „აბსოლუტურად მიუღებელ ტონზეც“, რომლითაც ბერლინი მსოფლიო საზოგადოებას ამცნობს „რუსეთის კავშირის“ თაობაზე.

რუსეთის საგარეო უწყების პასუხი კი კიდევ უფრო ხისტია. ელჩ გეზე ფონ გაირს, გარდა მტკიცე პროტესტის გაცხადებისა გერმანიის მთავრობის მოქმედებების გამო, გაფრთხილებაც მისცეს: თუ ბერლინი „ბუნდესვერის ექიმების“ სამედიცინო დასკვნებს არ წარმოადგენს, მოსკოვი ამას შეაფასებს როგორც გერმანიის ხელისუფლების უარს ჭეშმარიტების დადგენასა და ობიექტურ გამოძიებაზე.

მსგავსი მკაცრი გაფრთხილებები — ეს არის ყველაფერი, რითიც რუსეთს შეუძლია დაეხმაროს გერმანიის ხელმძღვანელობას. ამასთან ნავალნის გამო „რუსეთის დასჯის“ ზომების მიღებისას ბერლინში უნდა დაფიქრდნენ არა მარტო რუსეთ–გერმანიის ურთიერთობებზე, არამედ თავად გერმანიის მომავალზეც, მის დამოუკიდებლობასა და მთელი ევროპის პასუხისმგებლობაზე. შეცდომის ფასი უზარმაზარი იქნება — არა რუსეთისთვის, არამედ თავად მისთვის.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

54
გაეროს შტაბბინა

მოსაზრება: აშშ მზადაა, დაშალოს გაერო

14
(განახლებულია 15:57 23.09.2020)
გაეროს გენერალური ასამბლეის 75-ე სესიაზე დღეს ყველაზე მეტი ინტერესი კანონზომიერად გამოიწვია პლანეტის სამი ყველაზე გავლენიანი ადამიანის მოხსენებებმა

ირინა ალქსნინი

დისტანციური ვიდეოფორმატი, რომლის მეშვეობითაც იღებენ მსოფლიო ლიდერები მონაწილეობას გაეროს გენასამბლეის საიუბულეო, 75–ე სესიაში, უნებურად უფრო მეტ ინფორმაციასა და საფიქრალს იძლევა, ვიდრე მათი ტრადიციული გამოსვლები ორგანიზაციის ნიუ–იორკის შტაბბინაში. ანტურაჟიც კი, რომელშიც იმყოფებიან სახელმწიფოთა ლიდერები, მეტად სიმბოლურია.

ყველაზე მეტი ინტერესი დღეს კანონზომიერად გამოიწვია პლანეტის სამი ყველაზე გავლენიანი ადამიანის მოხსენებებმა. დონალდ ტრამპის სიტყვა კიდევ ერთ წინასაარჩევნო ღონისძიებად იქცა, რომელშიც ხაზგასმული იყო არა მარტო მისი საგარეო პოლიტიკის მთავარი —  ანტიჩინური მიმართულება, არამედ ამერიკის ლიდერის გაეროსადმი ქედმაღლურ–დამამცირებელი დამოკიდებულებაც.  

ტრამპმა სიტყვა თეთრი სახლის ჩვეულ პრეს–ვითარებაში წარმოთქვა, სახელმწიფო დროშისა და შეერთებული შტატების პრეზიდენტის დროში ფონზე — ყოველგვარი იმაზე მინიშნების გარეშე, რომ მისი სიტყვის ადრესატი არათუ გაერო, არამედ თუნდაც საერთაშორისო აუდიტორია იყო.

ამერიკის ლიდერი მანამდე არარერთგზის აცხადებდა, რომ, ვინაიდან მისი ქვეყანა გაერთიაებული ერების ორგანიზაციის ფინანსირების ყველაზე მსხვილი წყაროა, ამიტომ ის ვაშინგტონის ქვეშევრდომია და ვალდებულია, შეასრულოს მისი განკარგულებები.

ეჭვგარეშეა, მისი წინამორბედებიც ანალოგიურად ფიქრობდნენ, მაგრამ ტრამპი პირველი აღმოჩნდა, ვინც თავს უფლება მისცა, ამგვარი პოზიცია ღიად დაეფიქისირებინდა და თანაც დასჯით დამუქრებოდა ურჩობის შემთხვევაში. ასე რომ, მის მიერ დღევანდელი გამოსვლის გამოყენება საარჩევნო კამპანიის ამოცანების გადასაჭრელად, სრულად ჯდება ამგვარი მიდგომის  ჩარჩოში.

რუსულმა მედიასაშუალებებმა შენიშნეს, რომ ამერიკის პრეზიდენტს არცერთხელ არ უხსენებია რუსეთი. სამაგიეროდ ჩინეთი დასახელდა თორმეტჯერ (სხვათა შორის, აშშ–მა მხოლოდ ათჯერ გაიჟღერა). სწორედ ეს გამომწვევი, პირდაპირ სკანდალური ანტიჩინური სული იყო ტრამპის სიტყვის არსი. მარტო პეკინის დასჯის მოწოდება რად ღირდა, კორონავირუსის გავრცელების გამო, ან სიტყვაში „ჩინური ვირუსის“ გამოყენება.  

ამერიკული მოხსენების ხაზგასმით კონფრონტაციული ხასიათი ეწინააღმდეგება გაეროს ტრადიციებსა და დაუწერელ კანონებს. მაგრამ პეკინი აშკარად ელოდებოდა მსგავს დემარშს. და საქმე მარტო ის არაა, რომ ამერიკის პრეზიდენტის გამოხდომებს ელვისებურად მოჰყვა ჩინეთის წარმომადგენლის პასუხი.

სი ძინ პინის სიტყვა მიმდინარე მომენტის ყველაზე მწვავე პრობლემებს ეძღვნებოდა (უპირველესად, რაღა თქმა უნდა, COVID-19–თან მსოფლიო ბრძოლას) და ჩვეულ აწონილ–დაწონილ ტონში იყო „გამოყვანილი“.

თუმცა ეს კია, ქვეყნის ლიდერი ჩინეთის დიდი კედლისა და ჩინური მკაცრი ბუნების მასშტაბური გამოსახულების ფონზე იჯდა. ძნელი იყო, არ გაგეგოთ კომპოზიციაში ჩადებული გამჭვირვალე სიმბოლური ქვეტექსტი: ზი ძინპინის ზურგს უკან დგას უზარმაზარი უძველესი ქვეყანა, რომელიც მზადაა, გაუძლოს ნებისმიერ გარე საფრთხეს.

ამერიკული და ჩინელი კოლეგების კონტრასტის ფონზე რუსეთის პრეზიდენტის სიტყვა ყველაზე ტრადიციული ჩანდა: დაწყებული პუტინის მიერ წამოწეული, თანამედროვეობის ფუნდამენტური პრობლემების ფართო სპექტრიდან, დასრულებული ხაზგასმული „გაეროული“ ანტურაჟით, რომლის ფონზეც ის საუბრობდა. დაცული იყო რუსეთის ლიდერის საერთაშორისო ღონისძიებებში მონაწილეობის ისეთი თავისებურებაც, როგორიცაა ტექსტის ფურცლიდან კითხვა და არა ტელესუფლიორის გამოყენება.

პუტინი საუბრობდა გაეროს როლის მნიშვნელობაზე პლანეტაზე სტრატეგიული სტაბილურიბის მხარდაჭერაში, ისტორიის დამახინჯების დაუშვებლობაზე, შეიარაღებაზე კონტროლის შენარჩუნების აუცილებლობასა და, რაღა თქმა უნდა, კოლექტიური საერთაშორისო ძალისხმევების მნიშვნელობაზე კორონავირუსის ეპიდემიასთან ბრძოლაში და მის სოციალურ–ეკონომიკურ შედეგებზე.

არსობრივადაც და ფორმითაც ეს იყო სახელმწიფოს მეთაურის სიტყვა, რომლის ქვეყანაც უბრალოდ თვალს ადევნებს მსოფლიოს მორიგ ქაოსის ეპოქაში ჩაძირვას და ამასთან, ყველაფერს აკეთებს, რაც მასზეა დამოკიდებული, რომ არ დაუშვას ყველაზე საშინელი შედეგი.

პუტინმა კიდევ ერთხელ გაიხსენა, რომ 75 წლის განმავლობაში არსებული საერთაშორისო თანამშრომლობის, დიალოგისა და ურთიერთგაგების სისტემას გასულ ჯერზე საშინელი ფასი გადაეხადა. და რუსეთი, რომელმაც მაშინ მასში დიდი წვლილი შეიტანა, ბოლომდე იქნება ნორმალურობისა და ჯანსაღი აზრის პატარა კუნძული, რომლის იმედიც პლანეტას ყოველთვის შეიძლება ჰქონდეს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

14
თეთრი სახლი

მოსაზრება: რატომ განუახლა შეერთებულმა შტატებმა ირანს სანქციები

30
(განახლებულია 19:32 22.09.2020)
შეერთებულმა შტატებმა ანტიირანული სანქციები სრული მოცულობით აღადგინა. სახელმწიფო დეპარტამენტმა ეს იმით ახსნა, რომ თეირანი არ ასრულებს „ბირთვული შეთანხმების“ პირობებს.

გალია იბრაგიმოვა

გაეროსა და ევროკავშირში ამერიკელთა არგუმენტები დამაჯერებლად არ ჩათვალეს და უარი თქვეს, შეერთებოდნენ ვაშინგტონს. რისკენ ისწრაფვის თეთრი სახლი და რა პოზიცია აქვს საერთაშორისო საზოგადოებას?

ცალმხრივი ზეწოლა

„გაეროს უშიშროების საბჭომ არ გაუხანგრძლივა ირანს იარაღის მიწოდებაზე ემბარგო. მაგრამ აშშ უმოქმედოდ არ რჩება და სანქციები დააბრუნა. თუმცა ამჯერად არა მარტო თეირანის, არამედ ემბარგოს ყველა დამრღვევის მიმართ“, — განაცხადა მაიკ პომპეომ და მოუწოდა ევროკავშირს, მხარი დაუჭიროს ვაშინგტონს.

მაგრამ რეაქცია საპირისპირო გამოდგა. გერმანიის, დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის საგარეო უწყებების ხელმძღვანელებმა („ევროსამეული“) ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, რომლითაც თეთრი სახლის ნაბიჯებს გმობდნენ.

„აშშ ირანულ პროგრამაზე მოქმედების ერთობლივი ყოვლისმომცველი გეგმიდან 2018 წლის 8 მაისს გავიდა და აღარ მიიჩნევა „გარიგების“ მონაწილედ. ამასთან დაკავშირებით ვაშინგტონის არანაირ გადაწყვეტილებას არ აქვს იურიდიული ძალა“, — აღნიშნეს „ევროსამეულის“ მინისტრებმა.

პარიზი, ბერლინი და ლონდონი, პირიქით, სანქციების შესუსტებას განაგრძობენ. მინისტრების თქმით, ირანისთვის შეზღუდვების მოხსნა გაეროს უშიშროების საბჭოს 2231-ე რეზოლუციითა გათვალისწინებული. ამ დოკუმენტმა ოფიციალურად დაამტკიცა 2015 წელს შეთანხმებული „ბირთვული გარიგება“.

„ჩვენ გამუდმებით ვუჭერდით მხარს მის შენარჩუნებას და განვაგრძობთ ამის კეთებას“, — ხაზი გაუსვეს ევროპელებმა.

ევროპული დაპირებები

დონალდ ტრამპი „გარიგებიდან“ ორი წლის წინ გავიდა და მიზეზად ის დაასახელა, რომ თეირანი ფარულად ავითარებს ბირთვულ პროგრამას. მას არანაირი მტკიცებულებები არ მოუყვანია, თუმცა სანქციების დაბრუნება კი მოითხოვა.

რუსეთმა, ჩინეთმა და ევროპელებმა ეს დაგმეს და ხაზი გაუსვეს, რომ დოკუმენტი აშშ-ის გარეშეც განაგრძობს მოქმედებას. გერმანიამ, საფრანგეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა სპეციალური კანონიც კი მიიღეს, რომელიც კომპანიებს ირანთან თანამშრომლობის უფლებას ანიჭებს. იმისათვის, რომ ბიზნესს აშშ-ის ზეწოლისა არ შეშინებოდა, განსაკუთრებული საფინანსო მექანიზმი INSTEX-იც კი შეიმუშავეს.

თუმცა, ეფექტი შეზღუდული აღმოჩნდა. კომპანიები მაინც ტოვებდნენ ირანის ბაზარს და ისლამური რესპუბლიკის ეკონომიკა მკვეთრად დაეცა. თეირანთან თანამშრომლობა ჩინელებმაც კი გაწყვიტეს, მიუხედავად იმისა, რომ პეკინმა დაგმო ამერიკული სანქციები.

ირანის ხელისუფლებამ მოლოდინის რეჟიმი აირჩია იმის იმედით, რომ ევროპელები მოახერხებდნენ ვაშინგტონის დარწმუნებას – არ დაეთრგუნა ბიზნესი. მაგრამ იმის კვალდაკვალ, თუ როგორ გადიოდნენ უცხოური კომპანიები ქვეყნიდან, ხოლო ვაშინგტონის შერბილების იმედი ქრებოდა, თეირანმა ბირთვულ პროგარამაზე შეზღუდვების მოხსნა დაიწყო.

ფორმალურად მოქმედების ერთობლივი ყოვლისმომცველი გეგმა (JCPOA) მუშაობს, მაგრამ „გარიგების“ მონაწილეთა ურთიერთბრალდებები მისდამი ნდობას ანგრევს. თეირანის უარს, დაიცვას დოკუმენტის პირობები, ვაშინგტონი „აიათოლების რეჟიმზე“ ახალი შეტევის ახალ არგუმენტად იყენებს.

„ემბარგოს გაუქმება არ უნდა დაიშვას“

ყველაზე მეტად ამერიკელები იმას უფრთხიან, რომ 18 ოქტომბერს თეირანს იარაღზე ემბარგო მოეხსნება. ამ შიშებს ირანის მეზობლები კიდევ მეტად ამწვავებენ.

მაგალითად, ისრაელი, საუდის არაბეთი, ბაჰრეინი და კუვეიტი მიუთითებენ, რომ აკრძალვების გაუქმების შემდეგ ისლამური რესპუბლიკა ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემებსა და თანამედროვე გამანადგურებლებს შეიძენს რუსეთისა და ჩინეთისგან. ეს გააძლიერებს ირანს და რეგიონში ვითარებას გაართულებს. იმისათვის, რომ ასეთი სცენარი არ დაუშვან, თეირანის მოწინააღმდეგეები აშშ-ის გავლით მოქმედებენ.

აგვისტოში ამერიკელებმა გაეროს უშიშროების საბჭოს წარუდგინეს რეზოლუცია იარაღის ემბარგოს გახანგრძლივების თაობაზე და ეს იმით გაამყარეს, რომ თეირანი „ჰესბოლას“ აიარაღებს ლიბანსა და სირიაში, ასევე შიიტ ბოევიკებსაც აწვდის იარაღს ერაყში, რომლებმაც არაერთხელ მოაწყვეს შეჯახება ადგილობრივ სამხედროებთან.

„ევროსამეული“ ამერიკელების შიშებს იზიარებს, მაგრამ მათ წინადადებას მხარი არ დაუჭირეს. რუსეთმა და ჩინეთმა კი მიანიშნეს, რომ ამ მიმართულებით აშშ-ის ყველა ძალისხმევას დაბლოკავენ. ირანმა, თავის მხრივ, განაცხადა, რომ ასეთი რეზოლუცია საბოლოოდ დაუსვამს ჯვარს „ბირთვულ გარიგებას“.

გაეროს უშიშროების საბჭომ არ მიიღო ამერიკული პროექტი. მაგრამ უკვე ერთი კვირის შემდეგ სახელმწიფო დეპარტამენტმა წარმოადგინა დოკუმენტი, რომელიც თითქოს ადასტურებდა, რომ თეირანი „გარიგებით“ ნაკისრ ვალდებულებებს არღვევდა. მასში საუბარი იყო იმაზე, რომ ირანმა გამდიდრებული ურანი დადგენილ ნორმაზე 300 კგ-ით მეტი დააგროვა.

მაიკ პომპეო არ მალავდა, რომ ვაშინგტონს სანქციების სრული მოცულობით აღდგენა სურდა. უშიშროების საბჭოში მათ შეახსენეს: აშშ-ს არ შეუძლია იმსჯელოს „გარიგების“ პირობების დაცვაზე, ვინაიდან ის იქიდან გავიდა. ამერიკელებმა კი უპასუხეს, რომ ისინი კვლავინდებურად რჩებიან მათ შორის, ვინც რეზოლუცია 2231 დაამტკიცა და, შესაბამისად, ინარჩუნებენ სანქციების უფლებას.

ამასთან მიუთითეს, რომ, „გარიგების“ თანახმად, თუ ირანის მიმართ საჩივრის წარდგენიდან 30 დღის განმავლობაში ზომებს არ მიიღებდნენ, სანქციები აღდგებოდა. ვადა 20 სექტემბერს ამოიწურა.

მოლოდინის დიპლომატია

„გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიუ გუტერიში უშიშროების საბჭოში კონსენსუსის არარსებობას დაეყრდნო და ამერიკული სანქციების აღდგენას წინააღმდეგობა გაუწია. ამერიკულ გადაწყვეტილებას იგნორირებით უპასუხეს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოშიც, ევროპაში კი მკვეთრად გააკრიტიკეს. ვაშინგტონი საკმაოდ დამცირებულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა“, — მიაჩნია ექსპერტ ანდრეი ბაკლიცკის.

მიუხედავად ამისა, ექსპერტი არ გამორიცხავს, რომ ამერიკულმა სანქციებმა მაინც დააფრთხოს უცხოური ბიზნესი. თუ ოქტომბერში იარაღის ემბარგო გაუქმდება, კომპანიებიდან ბევრი მაინც არ მოისურვებს ირანთან ვაჭრობას. აშშ-ის ზეწოლის ქვეშ აღმოჩენის საფრთხე გადაწონის. თუმცა ასეთ შემთხვევაშიც კი ვაშინგტონის ქმედებები მეტისმეტი ჩანს.  

„ევროპული კანონმდებლობა იარაღის ემბარგოს 2023 წლამდე მოიაზრებს. ამიტომ საერთაშორისო აკრძალვების მოხსნის შემთხვევაშიც კი ევროკავშირი ვერ შეძლებს თეირანთან თანამშრომლობას ამ სფეროში. რუსეთთან და ჩინეთთან დაკავშირებით ვითარება კიდევ უფრო საინტერესოა. ამ ქვეყნების ის კომპანიები, რომლებსაც პოტენციურად შეეძლოთ ირანისთვის იარაღის მიყიდვა, უკვე სანქცირებული არიან. მათ არავინ უშლის ხელს, დადონ პომპეზური გარიგებები თერანთან ემბარგოს მოხსნის შემდეგ. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ თაირანი იარაღს მაშინვე მიიღებს, მაგრამ აშშ-ის მორალური მარცხი აშკარა იქნება“, — მიაჩნია ბაკლიცკის.

საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტი რაფაელ სატაროვი, რომელიც აშშ-ში ცხოვრობს, ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ თეირანმა აშშ-ის ცალმხრივ სანქციებზე თავშეკავებული რეაქცია გამოავლინა. მისი თქმით, ირანის ხელისუფლებას არ სურს ვითარების გამწვავება ამერიკაში საპრეზიდენტო არჩევნებამდე.

„ისლამურ რესპუბლიკას ესმის, რომ აშშ-ის მიმართ ნებისმიერი მკვეთრი გამონათქვამი მხოლოდ ზიანს მიაყენებს. ტრამპი მაშინვე თავის სასარგებლოდ გამოიყენებს ირანთან მორიგ კრიზისს და რეჟიმზე ზეწოლას გააძლიერებს. გარდა ამისა, ახლა ევროპა, რუსეთი, ჩინეთი და გაერო ირანის მხარეს არიან. სიტყვიერ კონფრონტაციას აზრი არ აქვს. ხოლო ცალმხრივ სანქციებს საერთაშორისოდ აღიარებული კანონიერი ძალა არ აქვს“, — ამბობს სატაროვი.

გამოკითხული ექსპერტები თანხმდებიან, რომ თუ აშშ-ის შემდგომი პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი გახდება, ამერიკელები შეძლებენ დაუბრუნდნენ „გარიგებას“. მაგრამ ტრამპის პრეზიდენტობის წლებში ირანის ირგვლივ ვითარება შეიცვალა და ამიტომ „გარიგებაში“ დაბრუნება არც ისე მარტივი იქნება.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

30
საარჩევნო პლაკატები აღმაშენებლის გამზირზე

შეადარე პარტიები და გააკეთე არჩევანი: ამომრჩევლებისთვის აპლიკაცია ამუშავდა

0
(განახლებულია 19:54 23.09.2020)
სოციალური გამოკითხვებით, საქართველოში ამომრჩევლების დიდ ნაწილს ჯერ არ გადაუწყვეტია, რომელ პარტიას მისცეს ხმა

თბილისი, 23 სექტემბერი — Sputnik. საქართველოში ამუშავდა აპლიკაცია სახელწოდებით „საარჩევნო კომპასი - საქართველო“, რომელიც საპარლამენტო არჩევნების წინ ამომრჩეველს დაეხმარება პარტიების პოზიციები სხვადასხვა საკითხზე შეადაროს.

„წავალ, მაგრამ არ ვიცი, ვის მივცემ ხმას...“: დავუჯეროთ თუ არა გამოკითხვებს არჩევნების წინ >>

აპლიკაციის და ვებგვერდ Partiebi.Ge-ს პრეზენტაცია ოთხშაბათს გაიმართა. ღონისძიებაზე მიწვეული იყო პოლიტიკური პარტიების ლიდერები და საერთაშორისო და ადგილობრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლები.

ახალი აპლიკაცია - ეს არის უპარტიო, ელექტრონული ინსტრუმენტი, რომელიც მომხმარებლებს აწვდის ინფორმაციას პოლიტიკური პარტიების პოზიციების შესახებ და ეხმარება ამომრჩეველს გაერკვეს, რომელიც პოლიტიკური პარტიის შეხედულებები არის მისთვის მისაღები.

აპლიკაცია ვებგვერდზე უკვე ხელმისაწვდომია. პროექტი განახორციელეს CRRC Georgia-ს, საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტის (GIP) და თსუ-ს ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლის (ISET) მკვლევარებმა აშშ-ის განვითარების საერთაშორისო სააგენტოს (USAID), გერმანული პოლიტიკური ფონდების და ნიდერლანდების სამეფოს მხარდაჭერით.

რაც შეეხება ვებგვერდ www.partiebi.ge-ს, ეს პროექტი განახორციელა აღმოსავლეთ ევროპული მრავალპარტიული დემოკრატიის ცენტრმა (EECMD), რომელიც 2012 წლიდან აქვეყნებს მნიშვნელოვან პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალურ საკითხებზე საქართველოს პოლიტიკური პარტიების შეხედულებებს. პროექტს აფინანსებს ნიდერლანდების სამეფოს საელჩო საქართველოში.

საქართველოში საპარლამენტო პარტიები 31 ოქტომბერს გაიმართება. ამ დროისათვის არჩევნებისთვის დარეგისტრირებულია 58 პარტია და ორი ბლოკი.

0
თემები:
თანამედროვე ტექნოლოგიები