ამერიკელი ჯარისკაცები ბაღდადის ქუჩებში

მოსაზრება: აშშ-ის ერაყული კამპანიის წარმატებები და შეცდომები

88
(განახლებულია 17:17 01.09.2020)
„ექსტრემისტები განაგრძობენ ბომბების აფეთქებას, მშვიდობიან მოსახლეობაზე თავდასხმასა და შუღლის გაღვივებას“, — ამბობდა ბარაკ ობამა, როდესაც ერაყში სამხედრო ოპერაციის დასრულება გამოაცხადა.

სოფია მელნიჩუკი

კოალიციამ ქვეყანაში მისია შეასრულა და შინ დაბრუნების დრო იყო. მას შემდეგ ათი წელი გავიდა, მაგრამ ამერიკელები ისევ ბაღდადში არიან. რა მოუტანა ვაშინგტონის დახმარებამ ერაყელ ხალხს?

კიდევ ერთი „ბოროტების ღერძი“

„ამ წუთებში კოალიციის ძალები სამხედრო ოპერაციას იწყებენ ერაყის განსაიარაღებლად, მისი ხალხის გასათავისუფლებლად და მსოფლიოს სასიკვდილო საფრთხისგან დასაცავად“, — ამერიკელები პრეზიდენტ ჯორჯ ბუში–უმცროსის ამ სიტყვებით შეიჭრნენ ერაყში 2003 წლის 19 მარტს.

საათ-ნახევრის შემდეგ საზღვაო ბაზირების „ტომაჰავკებმა“ სპარსეთის ყურიდან პირველი სამიზნეები გაანადგურა, ხოლო კოალიციამ შეტევა წამოიწყო კუვეიტთან საზღვარზე.

შეერთებული შტატებისთვის ეს კიდევ ერთი ნაბიჯი იყო საერთაშორისო ტერორიზმთან ბრძოლის გზაზე, რომელიც 2001 წლის 11 სექტემბრის შემდეგ გამოცხადდა. „ალ-ქაიდას“ ბოევიკებმა იმ დღეს 3 ათასამდე ადამიანი მოკლეს. ჯორჯ ბუში თავის ხალხს დაპირდა, რომ დამნაშავეები დაისჯებოდნენ. ავღანეთში ომისას „ნომერ პირველი ტერორისტის“ უსამა ბენ ლადენის დაკავება არ მოხერხდა, ამერიკელები სხვა ლიდერზე — სადამ ჰუსეინზე გადაერთნენ. ისინი ირწმუნებოდნენ, რომ, დაზვერვის მონაცემებით, ის ხელს უწყობდა ტერორისტებს.

ახალი ერაყული კამპანიისთვის ამერიკულ საზოგადოებას წინასწარ ამზადებდნენ. პირველად კიდევ ერთი „ბოროტების ღერძის“ თაობაზე ჯორჯ ბუში 2002 წლის იანვარში ალაპარაკდა. სექტემბერში კი გაეროს გენასამბლეის ტრიბუნიდან დაიმუქრა – თუ ჰუსეინი არ განიარაღდება, ომი გარდაუვალი იქნებაო.

კონგრესმა მალევე გადასცა ხელმოსაწერად პრეზიდენტს რეზოლუცია, რომელიც ერაყის წინააღმდეგ ძალის გამოყენების ნებას იძლეოდა, ხოლო სენატმა დაამტკიცა სამხედრო ხარჯების ზრდა 37,5 მლრდ დოლარით და მაჩვენებელმა 355,1 მილიარდი შეადგინა. ეს ათწლეულის რეკორდული ზრდა იყო.

2003 წლის იანვარში ბუშმა განაცხადა: აშშ-ის დაზვერვას აქვს მტკიცებულებები, რომ სადამ ჰუსეინი მასობრივი განადგურების იარაღს, კერძოდ, ციმბირული წყლულის სპორებს ფლობს. და მიუხედავად იმისა, რომ ერაყში მხოლოდ 1980-იანი წლებიდან შემორჩენილი ქიმიური იარაღი იპოვეს, რომელიც მასობრივი ზიანის მისაყენებლად არ გამოდგებოდა, ეს ოპერაცია „ერაყული თავისუფლების“ ოფიციალურ მიზეზად იქცა.

სწრაფი შეჭრა

„ვინც ბოროტებით მოვიდა, არის ღმერთის, სამშობლოსა და კაცობრიობის მტერი, ჩაიდინა სისულელე და თავს დაესხა ჩვენს სამშობლოსა და ხალხს“ — გამოაცხადა ქვეყანაში შეჭრის დღეს ერაყულმა რადიომ. სადამ ჰუსეინი გაიქცა და ამის შემდეგ ხალხს მხოლოდ აუდიოჩანაწერებით მიმართავდა.

აშშ-ის და დიდი ბრიტანეთის ჯარები ბევრად ძლიერი იყო, ვიდრე ერაყული. კოალიციამ რამდენიმე კვირაში აიღო ქალაქები ბასრა, ქერბელა, კირკუკი და მოსული, ხოლო 14 აპრილს ტიკრიტში შევიდა — სადამ ჰუსეინის მშობლიურ ქალაქში. ოპერაციის აქტიურ ფაზაზე სულ 26 დღე დაიხარჯა და 2003 წლის 1 მაისს ყველაფერი დასრულდა. დაიწყო ხანგრძლივი ოკუპაცია და ნადირობა სადამ ჰუსეინზე.

ის ცხრა თვის შემდეგ შეიპყრეს. კადრებმა, რომელზეც ჩანდა, როგორ გამოჰყავდათ გაბურძგნული და დეზორიენტირებული სადამ ჰუსეინი ტიკრიტის მახლობლად მდებარე საფარიდან, მთელი მსოფლიო მოიარა. მას თან ჰქონდა ფულით სავსე ჩემოდანი (750 ათასი დოლარით) და პისტოლეტი — ტყვიების გარეშე. ამ პისტოლეტს ჯორჯ ბუში-უმცროსი მერე სამხედრო ალაფად ინახავდა.

ორი წლის შემდეგ ყოფილი პრეზიდენტი სიკვდილით დასაჯეს — ჩამოხრჩობის გზით. მაგრამ ომი არ დასრულებულა. ერაყს რელიგიათშორისი ძალადობის ტალღამ გადაუარა.

დახმარების გაწევა

„ერაყი რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე რთული და ჭრელი ქვეყანაა. ამერიკელებმა უამრავი პრობლემა გამოავლინეს — არა მარტო კონფესიათშორისი თვალსაზრისით, არამედ „ცივილიზებული ქალაქისა“ და ერაყული საზოგადოების ნაწილის — უდაბნოს ტომების დონეზეც“, — ამბობს ექსპერტი რუსლან მამედოვი. — ერთი მეორეს დაედო და გამოვიდა არაფუნქციონირებადი სახელმწიფო წარმონაქმნი, რომელიც აშშ-ის შეჭრის შემდეგ უამრავ გადაულახავ სირთულეს შეეჯახა“.

2004-ში შედარებითი სიმშვიდის დამყარების შემდეგ სუნიტურ უმცირესობასა (რომლებიც სადამ ჰუსეინის დროს ხელისუფლებაში იყვნენ) და შიიტურ ქურთულ უმრავლესობას შორის დაპირისპირება გამწვავდა.

ერთი წლის შემდეგ ქვეყანაში, პირველად 50 წლის განმავლობაში, მრავალპარტიული საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა. თუმცა სუნიტებმა მას პრაქტიკულად ბოიკოტი გამოუცხადეს. მიუხედავად ამისა, მაინც მოხერხდა გარდამავალი მთავრობის ჩამოყალიბება, რომელსაც ახალი კონსტიტუცია უნდა წარმოედგინა.

პროცესი შიიტებს, ქურთებსა და სუნიტებს შორის აზრთა სხვადასხვაობის გამო დამუხრუჭდა. ამ უკანასკნელებს არ აწყობდათ ქვეყნის ფედერალური მოწყობა, პარტია „ბაასის“ ლიკვიდაცია და სხვა ნორმები, რომლებიც უფრო შიიტებისა და ქურთების ინტერესებს პასუხობდა. მაგრამ კონსტიტუცია მაინც მიიღეს და ახალი პარლამენტიც ჩამოაყალიბეს. თუმცა ამან ქვეყანა ძალადობისგან ვერ იხსნა.

სუნიტებს, რომლებსაც ტრადიციულად მიეკუთვნებოდა ქვეყნის პოლიტიკური ელიტა და, მათ შორის, სადამ ჰუსეინიც, ხელისუფლების ჩაბარება არ სურდათ. „ახალი პოლიტიკური ელიტა არსებითად ამერიკელთა პროტეჟეები იყვნენ — მათ მამებსა და პაპებს საკვანძო თანამდებობები ეკავათ მონარქიის დროს — 1958 წლამდე. საზოგადოებასთან კავშირები მათ არ ჰქონდათ“, — ამბობს მამედოვი.

სისხლისღვრა გრძელდებოდა, მშვიდობიანი მოსახლეობა იღუპებოდა და ქვეყნიდან გარბოდა. 2007 წელს ბუშმა ერაყში კიდევ 21,5 ათასი სამხედრო გაგზავნა და ასევე გადახედა სტრატეგიას, რომელსაც სახელად „დიდი ტალღა“ ეწოდა. ივარაუდებოდა, რომ მას უნდა ჩაექრო კონფესიათა შორის კონფლიქტი, მაგრამ არაფერი გამოვიდა. ბაღდადის თვით ყველაზე დაცული რაიონი „მწვანე ზონაც“ კი უკვე საშიში გახდა. ამერიკული დარეგულირების ეფექტურობა ეჭვებს იწვევდა.

ბარაკ ობამას გაპრეზიდენტების შემდეგ თეთრმა სახლმა ერაყიდან ჯარების გაყვანა გადაწყვიტა. 2010 წლის ზაფხულისთვის სამშობლოში 90 ათასი სამხედრო დაბრუნდა, ერაყში დაახლოებით 50 ათასი ჯარისკაცი რჩებოდა. 31 აგვისტოს ბარაკ ობამამ ერს მიმართა და ერაყში ამმერიკული ოპერაციის სრული შეწყვეტა ამცნო.

შოკისმომგვრელი შედეგი

სახელმწიფოებრიობა და უშიშროების ინსტიტუტები, რომელთა შექმნასაც ცდილობდა აშშ ერაყში, რუსლან მამედოვის აზრით, მყარი არ გამოდგა.

„ეს სტრუქტურები მზად არ იყო არც საგარეო და არც საშინაო საფრთხეებზე პასუხის გასაცემად. გასაკვირი არ არის, რომ ერაყში ამერიკული კამპანიისა და არჩევნების დასრულების შემდეგ მაშინდელმა პრემიერმა ნური ალ-მალიქმა ხისტი ნაბიჯები გადადგა ხელისუფლების ცენტრალიზაციის მიზნით, მოაწყო არასასურველი პოლიტიკოსების დევნა და ბრალი დასდო მათ ტერორისტულ საქმიანობაში. აშშ-ის წასვლის შემდეგ მას აღარაფერი აკავებდა და, შედეგად, ერაყული საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილი, კერძოდ, სუნიტები მარგინალებად აქციეს“.

ვაშინგტონის მთავარი შეცდომა — სუნიტური ლაშქარი იყო, რომლებიც ამერიკელებს რადიკალურ დაჯგუფებებთან ბრძოლაში ეხმარებოდნენ.

„ახალგაზრდები უბრალოდ შინ წავიდნენ და იარაღიც თან წაიღეს. ეს ჯგუფები უშიშროების საერთო სისტემაში არ შეუყვანიათ, ისინი დარჩნენ უხელფასოდ, ხოლო მათ ლიდერებს დევნიდნენ“, — განმარტავს მამედოვი.

სწორედ სუნიტების მძიმე მდგომარეობამ მოიტანა რადიკალური იდეების გავრცელება. „2014-ში ყველამ შოკი მიიღო: „ისლამურმა სახელმწიფომ“ ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთი დაიპყრო და ერაყის მთავრობამ ტერიტორიის ნახევარზე კონტროლი დაკარგა“, — ამბობს ექსპერტი.

ერაყმა ბოლოს მაინც დაამარცხა „ისლამური სახელმწიფო“, მათ შორის, ამერიკელების დაბრუნების გამოც. მაგრამ, მამედოვის აზრით, მთლიანობაში ამერიკული ოპერაციის წარმატებულად შეფასება — მაინც გადაჭარბებულია.

ამ დრომდე ზუსტად არ არის ცნობილი, რამდენი ერაყელი დაიღუპა ომის დროს. ამერიკული მედიის მონაცემებით, ეს რიცხვი 100 ათასიდან 300 ათასამდე კაცს შეადგენს. ჯანმო განმარტავს, რომ მარტო პირველ წლებში ომს 150-დან 223 ათასამდე ადამიანი ემსხვერპლა. გადასახადების გადამხდელებს ერაყში შეჭრა ორ ტრილიონ დოლარზე მეტი დაუჯდათ.

„აშშ-ში არ არსებობს ერთი აზრი იმ მისიის მიზანშეწონილობის შესახებ“, — აღნიშნავს ექსპერტი ვიქტორია ჟურავლიოვა. — მიუხედავად მასობრივი განადგურების იარაღისა და ასევე ჰუსეინის „ალ-ქაიდასთან“ კავშირის არარსებობისა, რესპუბლიკურ პარტიაში პოზიცია ერთმნიშვნელოვანია — გადაწყვეტილება სწორი იყო — იმ ნებისმიერზე ფსიქოლოგიური ზემოქმედების თვალსაზრისით, ვინც 11 სექტემბრის რაღაც მსგავსს ჩაიფიქრებს. შურისძიების კამპანია შედგა“.

ჟურავლიოვას აზრით, საზოგადოებაში ერაყის ოპერაციას მაინც გადაჭარბებულად აფასებენ, განსაკუთრებით, იმ მემუარების პუბლიკაციის შემდეგ, რომ ბუშმა გადაწყვეტილება ზეწოლით მიიღო.

„რა თქმა უნდა, არიან ისეთებიც, ვინც მხარს უჭერს დერჟავულ განწყობებს, რომ აშშ გამუდმებით უნდა ამტკიცებდეს თავის ლიდერობას. მაგრამ დომინირებს „პოსტვიეტნამური სინდრომი“ — წარმატებულად მარტო მოკლე კამპანიები მიიჩნევა, ხოლო თუ ისინი დროში იწელება და აშშ-ს დანაკარგები უჩნდება, საზოგადოება ამის მიმართ მაქსიმალურად ნეგატიურად განეწყობა“, — მიაჩნია ჟურავლიოვას.

მიუხედავად ობამასა და ტრამპის დაპირებისა, ამერიკელები ბაღდადში რჩებიან. ერაყი მნიშვნელოვანია ვაშინგტონისთვის. ეს ქვეყანა კვალავაც რჩება ამერიკულ–ირანული კონფრონტაციის მძევლად და თეთრი სახლი ერაყის კარს არ კეტავს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

88
ევროკომისიის შენობა

მოსაზრება: ევროპა ლიბერალური ერთსულოვნებისა და დემოკრატიული ტოტალიტარიზმისთვის იბრძვის

38
(განახლებულია 21:20 24.09.2020)
დასავლეთის მიერ დე–ფაქტო გამოცხადებული ახალი ცივი ომი სრულიად ახალ ფაზაში შედის, როდესაც ანტირუსულ რიტორიკას გარდაუვლად მოსდევს საკუთარი სხვაგვარად მოაზროვნეების დევნისადმი მოწოდება, რომელთა მოსაზრება არ ჯდება ოფიციალურ იდეოლოგიაში.

ვლადიმირ კორნილოვი

და მოვლენების განითარების კვალდაკვალ ირკვევა, რომ რუსეთი აღარ არის ყველა ამ ანტირუსული გამოხდომებისა და სანქციების ძირითადი სამიზნე. 

თითქოს ევროპარლამენტის ბოლო რეზოლუციები რუსეთისა და რუსული პოლიტიკის წინააღმდეგ ძალიან მკაცრია (რომელიც  ქვეყნის კონსტიტუციის შეცვლასაც კი მოითხოვს), მაგრამ იმავე უწყების ტრიბუნიდან გამოსვლისას ევროკომისიის თავის ურსულა ფონ დერ ლაიენის ოფიციალურ სიტყვაში რუსეთი მხოლოდ ერთხელ იყო ნახსენები. მაგრამ როგორ! ის პირდაპირ დაემუქრა „მათ, ვინც რუსეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობას უჭერს მხარს“. ანუ ეს უფრო მოსკოვისადმი კი არა, იმ სახელმწიფოებისა და, განსაკუთრებით, ევროკავშირის შიგნით არსებული იმ პოლიტიკური ჯგუფებისადმი მიმართვაა, რომლებიც კიდევ ბედავენ და იმედი აქვთ, რომ ბრიუსელი საგარეო პოლიტიკას უფრო ჯანსაღად მიუდგება. გერმანიის თავდაცვის ყოფილი მინისტრი ამით ევროპის ოპოზიციას აფრთხილებს, „თქვენზე მოვდივართო“.

ამასთან დასავლური პრესა მთელ ამ ვრცელ „სატახტო“ სიტყვაში რუსეთის ამ მოკლე მოხსენიებას გამოყოფს ძირითად გზავნილად და სათაურებშიც გამოაქვს: „ევროკაშირის ლიდერი რუსეთთან კავშირებზე გაფრთხილებას იძლევა“. ანუ ეს თეზისი ფართო წრეს უნდა მიეღო ცნობად და ყველა იმას გაეგონა, ვისაც ეს პრესა რეგულარულად აწებებს „კრემლის სასარგებლო იდიოტების“ იარლიყს.

არ არსებობს არანაირი ეჭვი, რომ შიდა ოპოზიციისადმი დამოკიდებულების მკვეთრი გამკაცრება არის არა რეაქცია „ბერლინელი პაციენტის“ სკანდალზე (როგორც ამას ზოგი ევროპელი პოლიტიკოსი ირწმუნება), არამედ ეს უფრო მასობრივი პასუხია სკანდირებაზე „პუტინი! პუტინი!“, რომელიც ბერლინში რუსეთის საელჩოსთან ისმოდა. ეს ასევე არის შიში მართალი სიტყვის გაგონებისა, რომელიც, როგორც ირკვევა, გერმანიაში სულ უფრო დიდი პატივისცემით სარგებლობს.

ამ „პრობლემაზე“ ამ დღეებში პირდაპირ მიუთითა გერმანულმა გაზეთმა Süddeutsche Zeitung:

„რუსეთის სახელმწიფო მედიასაშუალებების გავლენა დიდია გერმანიაში, სადაც ნავალნის მოწამვლამ არერთი კამათი გამოიწვია. RT Deutsch-ის სტატიები, სახელმწიფო ტელევიზიის გერმანულენოვანი ქვედანაყოფი, წარმოუდგენლად პოპულარულია: ЕСВС-ს მონაცემების თანახმად, ის ახლა მეორე ადგილზეა გერმანიის სოციალურ ქსელებში ციტირებების მიხედვით“.

Süddeutsche Zeitung-ის ავტორებს არ შესწევთ უნარი, დაფიქრდნენ, რატომ ხდება ეს ან რატომ დაეცა ბოლო წლებში ასე მკვეთრად გერმანული გაზეთების პოლულარობა. მათი აზრით, რუსული მედიასაშუალებების მიზანი ევროპაში — ეს „ეჭვის დათესვაა“ ევროპული საზოგადოების მწყობრ რიგებში. საინტერესოა, როდიდან ფიქრობენ დასავლელი ჟურნალისტები, რომ ეჭვების არსებობა — ეს რაღაც ცუდი და საშინელია? თითქოს დემოკრატიული ევროპა ყოველთვის გმობდა (სიტყვიერად მაინც) ტოტალიტარიზმსა და ოფიციალურ ერთაზროვნებას. ახლა კი დასავლელ ჟურნალისტებსა და პოლიტიკოსებს გულწრფელად უკვირთ, რატომ ეძებენ მათი თანამემამულეები ადგილობრივი გაზეთებისა და სატელევიზიო არხების ჯანსაღ ალტერნატივას, როდესაც ცდილობენ, რაიმე აზრი დაიჭირონ „მოწამვლებისა“ და „ჩარევების“ შესახებ ინფორმაციებში. ადგილობრივი მედიით ხომ ყოველგვარი კრიტიკული მსჯელობის გარეშე ტრანსლირდება ზემოდან დაშვებული „ერთადერთი სწორი“ ვერსია.

ეს ეხება არა მარტო გერმანიას. ევროპის რომელი ქვეყანაც უნდა აიღო, იქ აუცილებლად წააწყდები დისკუასიას იმაზე, რატომ არის „პრორუსული“ თვალსაზრისი ასეთი პოპულარული არასისტემურ მედიასა და სოცქსელებში. ჩეხი ექსპერტი იან შირი ამას ჟურნალისტების „მოუმზადებლობით“ ხსნის. ისინი უბრალოდ „სწორად უნდა დააორიენტირო“: აიძულო, რომ დონბასელ ამბოხებულებს „სეპარატისტები“ კი არ ეძახონ, არამედ „რუსული არმია“ — და საჭირო შედეგსაც მაშინვე მივიღებთ. და ვისი რა საქმეა, რომ რუსული არმია ამ წლების განმავლობაში დონბასში არავის უნახავს. მთავარი ხომ მკითხველისთვის იმგვარი „გაუბუნდოვანებელი“ სურათის თავს მოხვევაა, რომელიც ეჭვებსა და ორმაგ განმარტებებს არ უშვებს. ამისათვის კი ჩეხური ტელევიზიების ეთერებში, შირის აზრით, მხოლოდ „სწორი“ ექსპერტების მოწვევაა საჭირო, რომლებიც თავს უფლებას არ აძლევენ, ეჭვი შეიტანონ „რუსული რეჟიმის მიერ ნავალნის მოწამვლით დაინტერესებაში და ასევე იმაშიც, რომ ეს „ნოვიჩოკის“ მეშვეობით მოხდა“.

უთუ შრი და მისი მსგავსი ექსპერტები ვერ ხვდებიან, რომ ნებისმიერი ჯანსაღად მოაზროვნე ადამიანი, რომელიც ყველა გაზეთში მოძებნის ცნობას რუსი „ოკუპანტებისა“ თუ „მომწამვლელი პუტინის“ შესახებ, ადრე თუ გვიან შეეცდება, ამ სენსაციური „ფაქტების“ მტკიცებულებებიც მოძებნოს. და როდესაც გაზეთებში ვერაფერს იპოვის, აუცილებლად მიმართავს ალტერნატიულ წყაროებს. სწორედ ამით აიხსნება კიდეც ის, რომ რუსული მედიასაშუალებები სულ უფრო პოპულარული ხდება ევროპაში. ისინი საშუალებას იძლევა, სულ ცოტა, სხვადასხვა მხრიდან შეხედონ ამა თუ იმ პრობლემას და საკუთარი დასკვნებიც გააკეთონ. ამის ეშინიათ დასავლელ ექსპერტებს, რომლებიც შეპყრობილი არიან რუსეთთან ბრძოლითა და ევროპის შიგნით განსხვავებული აზრის წმენდით.

ასეთი შეპყრობილობის კიდევ ერთი ახალი მაგალითია ამ კვირაში გამართული ადგილობრივი არჩევნები იტალიის რამდენიმე რეგიონში. ოპოზიციური „ლიგის“ გამარჯვების პერსპექტივით დაშინებულმა მეინსტრიმულმა მედიამ ტრადიციულად „წითელ“ ტოსკანაში ისევ ააფრიალა ანტირუსული კარტი, გაიხსენეს რა უკვე ხავსმოკიდებული ისტორია „რუსეთიდან დაფინანსების“ შესახებ. მთავარი „მტკიცებულება“ — ელექტრონული ფირმის რომელიღაც მფლობელს, რომელიც ოდესღაც კავშირში იყო „ლიგასთან“, რუსი ცოლი ჰყავს... და რუსეთში ფულს ურიცხავდა მას.

„ლიგის“ ლიდერის სალვინის განცხადებები, რომ მას ამ წლების განმავლობაში ვერავინ აღმოუჩინა „ვერც რუბლი და ვერც მატრიოშკა“, საერთოდ არ აინტერესებთ ლიბერალურ იტალიურ მედიასაშუალებებსა და ბრიუსელელ პოლიტიკოსებს. ევროპელი ლიბერალების ერთ-ერთმა მთავარმა რუპორმა გი ვერხოფსტადტმა ევროპარლამენტის დარბაზში საჯაროდ დაადანაშაულა სალვინი „პუტინისგან ფულის მიღებაში“.

ამაში არის კიდეც „ბრალდებების“ არსი შიდა ოპოზიციის წინააღმდეგ — მნიშვნელობა არ აქვს, მართლაც არის თუ არა ის პრორუსული, აქვს თუ არა რაიმე ტიპის კავშირი მოსკოვთან. მთავარია, მოაკეტინონ მას. და რისი პასუხი შეუძლია ოპონენტს, თუ მას პირდაპირ მიახლი, რომ მის მომხრეთაგან ვიღაცას რუსი ცოლი ჰყავს ამ თაროზე მატრიოშკა უდევს? ეს მეთოდი დიდ ხნის წინ გამოიცადა ევროპის მთელ რიგ ქვეყნებში.

ამაშია ღია მუქარების აზრი, რომლებიც ოპონენტების მიმართ გაისმა ევროპის „რკინის ლედის“ ურსულა ფონ დერ ლაიენის ბაგეთაგან. ცივი ომი შეუძლებელია „ალქაჯებზე ნადირობის“ გარეშე. ამ ომის დროს ევროპა ტყვეების აყვანას არ აპირებს — ის ყველა იმის ტოტალური წმენდით იმუქრება, ვისაც ის თავის „მეხუთე კოლონად“ გამოაცხადებს. და ეს მხოლოდ დასაწყისია.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

38
ბალისტიკური რაკეტა

„ღია კარზე კაკუნი“ მოსკოვი ვაშინგტონს შეცდომაზე აფრთხილებს

47
(განახლებულია 20:41 24.09.2020)
რუსეთი მხარს უჭერს სტრატეგიული შემტევი იარაღის შესახებ შეთანხმებას (CHB–III) და მოუწოდებს აშშ-ს, გააგრძელოს ის.

გალია იბრაგიმოვა, სოფია მელნიჩუკი

მოლაპარაკებები ზაფხულიდან იწელება. ვაშინგტონი დოკუმენტის გადახედვას მოითხოვს, მოსკოვი კი უარზეა რამე შეცვალოს. რა არის პრობლემის არსი?

„არ გვესმის რეაქცია“ 

„პირველი რიგის საკითხი, რომელიც შეიძლება და საჭიროა, რომ ოპერატიულად გადაიჭრას — ეს, რა თქმა უნდა, რუსეთისა და აშშ-ის შეთანხმების გაგრძელებაა სტრატეგიული შემტევი შეიარაღების შესახებ, რომელსაც ვადა 2021 წლის თებერვალში, ანუ ძალიან მალე გასდის. ჩვენ ასეთ მოლაპარაკებებს აშშ-თან ვაწარმოებთ“, — აღნიშნა ვლადიმირ პუტინმა გაეროს გენასამბლეის 75-ე სესიის გახსნაზე.

რუსეთის ლიდერმა მოუწოდა ქვეყნებს, თავი შეიკავონ ახალი სარაკეტო სისტემების განთავსებისგან. გასულ წელს შეერთებული შტატები მცირე და საშუალო სიშორის რაკეტების ლიკვიდაციის შესახებ შეთანხმებიდან (INF Treaty) გავიდა, რის შემდეგაც მოსკოვმა მორატორიუმი გამოაცხადა მათ განთავსებაზე ევროპაში. პუტინმა მაშინ ხაზი გაუსვა: „მანამ, სანამ აშშ ამგვარი ზომებისგან თავს შეიკავებს“.

„ჩვენ, სამწუხაროდ, ჯერჯერობით არ გვესმის რეაქცია ჩვენს წინადადებაზე არც ამერიკელი პარტნიორებისგან და არც მათი მოკავშირეებისგან“, — დაამატა მან.

CHB-III-ის გაგრძელებაზე რეკომენდაცია ასევე არაერთხელ გასცა ანტონიუ გუტერიშმა. აი, აშშ-ის მოთხოვნაზე, ჩართონ შეთანხმებაში ჩინეთიც, გაეროს გენმდივანს ნეგატიური რეაქცია ჰქონდა. ამერიკელები „დიდი შეცდომის“ თაობაზე გააფრთხილა რუსეთის მუდმივმა წარმომადგენელმა გაეროში ვასილი ნებენზიამაც.

სტრატეგიული უსაფრთხოების დედაბოძები

CHB-III არის ფუნდამენტური დოკუმენტი ბირთვულ ტექნოლოგიებზე კონტროლის სფეროში. მოაწერეს რა მას ხელი 2010 წელს, მოსკოვმა და ვაშინგტონმა აიღეს ვალდებულება, შეემცირებინათ სტრატეგიული არსენალი. პროცესი ჯერ კიდევ 70-იანებში დაიწყო, როდესაც ცივ ომში მოწინააღმდეგეებმა პირველი ხელშეკრულება გააფორმეს სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვის შესახებ. მას შემდეგ ამ სფეროში შვიდი ორმხრივი შეთანხმებაა მიღებული.   

აშშ-ს არასდროს დაუყენებია ისინი ეჭვქვეშ, მაგრამ დონალდ ტრამპის პრეზიდენტობამ ყველაფერი შეცვალა. თეთრი სახლის მეთაური ცდილობს, შეთანხმება თანამედროვე რეალობებს მოარგოს და ახალი გამალებული შეიარაღება მას არ აშინებს.

INF Treaty-დან გასვლის გადაწყვეტილება 2019 წლის აგვისტოში შეერთებულმა შტატებმა რუსეთისადმი პრეტენზიებით ახსნა. მთავარი — რომ თითქოს მოსკოვმა დოკუმენტით აკრძალული რაკეტა SSC-8 (რუსული კლასიფიკაციით — 9M729) გამოსცადა. გასაგები მტკიცებულებები ამერიკელებს არ წარმოუდგენიათ.

თუმცა არაფორმალურ საუბრებში ისინი აღიარებდნენ, რომ პრობლემა მოსკოვის ქმედებებში არ იყო. პენტაგონმა იეჭვა, რომ ჩინეთი მცირე და საშუალო სიშორის რაკეტებს ქმნიდა და მოითხოვა, რომ ჩინეთის ხელისუფლება სტრატეგიული შეიარაღების შესახებ ხელშეკრულებას შეერთებოდა. პეკინმა ეს მოთხოვნა უყურადღებოდ დატოვა.

2020 წლის მაისში აშშ „ღია ცის ხელშეკრულებიდან“ გავიდა და კვლავ მოსკოვი დაადანაშაულა, აქაოდა რუსები ფრენების ინსპექტირებას ეწინააღმდეგებიანო. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ ეს ბრალდება უარყო. უწყებაში ვარაუდობენ, რომ ამერიკელები აპირებენ აქტიურად აითვისონ კოსმოსი და „ღია ცის ხელშეკრულება“ ამაში ხელს უშლიდა.

ბირთვული პარიტეტი

„აშშ-სა და ნატოს აშფოთებთ, რომ ჩინეთის ბირთვული პროგრამა სწრაფად ვითარდება. როგორც ჩანს, ჩინელები ამ საკითხში ვაშინგტონთან და მოსკოვთან პარიტეტის მიღწევას ცდილობენ“, — განმარტა აშშ-ის სპეცწარმომადგენელმა შეიარაღებაზე კონტროლის კუთხით მარშალმა ბილინგსლიმ.

ვაშინგტონის უკმაყოფილებას იწვევს ისიც, რომ CHB-III არ ზღუდავს რუსეთის ტაქტიკური ბირთვული პოტენციალის ზრდას. ბილინგსლიმ სტრატეგიული შეიარაღების ვერიფიკაციის ამჟამინდელი მექანიზმიც გააკრიტიკა.

დისკუსიები მაინც დაიწყო, მაგრამ ამერიკელებმა მორიგი პირობა წამოაყენეს: აშშ მოითხოვს, შეთანხმებაში ასევე შევიდეს უახლესი რუსული შეიარაღება, რაც ღია კარზე კაკუნს ნიშნავს“, — განაცხადა რუსმა მინისტრმა.

„კარგი წინადადება“

შეხვედრების მეორე რაუნდი სექტემბერში დამთავრდა — გარღვევების გარეშე. აშშ-ს ახალი მოთხოვნა აქვს — მიიღონ დამატებითი ჩარჩო–ხელშეკრულებები.

მასში ამერიკელები ითხოვენ არა მარტო სტრატეგიული, არამედ ტაქტიკური ბირთვული არსენალების ჩართვასაც. ერთადერთი დათმობა ისაა, რომ ვაშინგტონი თანახმაა, დროებით გადაიდოს მოლაპარაკებათა პროცესში ჩინეთის ჩართვა.

„ჩვენ რუსეთს კარგი წინადადება მივეცით“, — განაცხადა ბილინგსლიმ.

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში განაცხადეს, რომ მოსკოვი მხოლოდ ამჟამინდელი სახით გაახანგრძლივებს შეთანხმებას. მისი მოქმედების ვადა რამდენიმე თვეში იწურება და რამის შესაცვლელად დრო არ რჩება. უწყებაში აღნიშნეს, რომ შეთანხმების პროცესი თავად ამერიკელებმა გაწელეს.

„თუ ამერიკელები მზად არიან, შეიმუშაონ რაღაც ახალი ინტერესთა ბალანსის საფუძველზე, მაშინ გარიგება შესაძლებელი იქნება. მაგრამ ამას დრო დასჭირდება“, — განაცხადა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ სერგეი რიაბკოვმა.

„აშშ პრეფერენციების დევნაში“

„ალტერნატივები ცოტაა: CHB-III ან უცვლელად უნდა გახანგრძლივდეს, ან საბოლოოს უნდა ითქვას მასზე უარი“, — მიაჩნია შეიარაღებაზე კონტროლის პრობლემების სპეციალისტს ევგენი მიასნიკოვს.

შეთანხმების მთავარ ფასეულობად მას სტრატეგიული შეიარაღების ვერიფიკაციის სისტემა მიაჩნია.

„წარსულში ძნელი იყო ერთმანეთის ნაბიჯების კონტროლი. მხარეები ყველაზე ცუდი სცენარიდან ამოდიოდნენ, რაც დაძაბულობას ზრდიდა. თუ სისტემა ჩამოიშლება, წარსულის გამეორების რისკი გაიზრდება“, — აცხადებს ექსპერტი.

ახალი ტექნოლოგიებისა და საერთაშორისო უსაფრთხოების სპეციალისტს ვადიმ კოზიულინს ეჭვი არ ეპარება, რომ შეთანხმება გაგრძელდება. აშშ-ის მოთხოვნებს ის ფსონების გაზრდისთვის თამაშად აფასებს.

„ტრამპი თავის ამპლუაშია: გარიგების დადების წინ მეტი პრეფერენციის მიღებაზე ვაჭრობს. მაგრამ დრო პრაქტიკულად არ დარჩა და ამერიკელებიც გაგრძელებაზე წავლენ. ახალი პირობები შემდგომი მსჯელობის თემაა. მით უმეტეს, რომ რუსეთსაც აქვს წინადადებები ტაქტიკური ბირთვული არსენალისა და ევროპაში ამერიკული იარაღის თაობაზე“, — ვარაუდობს ექსპერტი.

მისი თქმით, CHB-III-ში არ შედის უპილოტო სისტემები, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი შეიძლება ბირთვული იარაღის მატარებლებად განიხილებოდეს.

„უპილოტო აპარატები რუსეთს ბევრ შეკითხვას უჩენს. არსებითად ეს იგივე ფრთოსანი რაკეტაა — მრავალჯერადი გამოყენებიდან გამომდინარე, ის სერიოზულ საშიშროებას წარმოადგენს. მაგრამ CHB-III-ზე შეხვედრების ფარგლებში მოსკოვი ამ თემას ჯერჯერობით არ აჩქარებს“, — შენიშნავს კოზიულინი.

მისი თქმით, კონტროლის სისტემის შენარჩუნება ახლა ძირითადად აშშ-ზეა დამოკიდებული. თუ ვაშინგტონი დიალოგს დათანხმდება, პერსპექტივაში მას შეიძლება ჩინეთიც შეუერთდეს, საფრანგეთიც, დიდი ბრიტანეთიც, ინდოეთიცა და პაკისტანიც — ის სახელმწიფოები, რომლებიც ბირთვულ იარაღს ფლობენ.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

47
ნათია მეზვრიშვილი

რეგულაციების დარღვევისთვის საქართველოში 10 ათასი  ჯარიმაა გამოწერილი

0
(განახლებულია 08:17 25.09.2020)
ბოლო პერიოდში კორონავირუსის ინფექციის მასობრივი კერები ქორწილებთან, ქელეხებთან და დაბადების დღეებთანაა დაკავშირებული, განაცხადა ნათია მეზვრიშვილმა

თბილისი, 25 სექტემბერი  — Sputnik.  საქართველოში რეგულაციების, მათ შორის დახურულ სივრცეში პირბადის ტარების წესის დარღვევისთვის 10 ათასი ჯარიმაა გამოწერილი, განაცხადა მთავრობის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ნათია მეზვრიშვილმა. 

საქართველოში კორონავირუსის პანდემიის გამო დღემდე რიგი შეზღუდვები მოქმედებს, მათ შორისაა რიტუალური და სოციალური ღონისძიებების გამართვა, ტრანსპორტსა და დახურულ სივრცეებში პირბადის გარეშე ყოფნა, ტაქსით მგზავრობისას ლიმიტი ადამიანების აყვანაზე.

 „სინამდვილეში ორი კატეგორიის ადამიანები არიან. ნაწილი მოქალაქეობრივ პასუხისმგებლობას იჩენს და მთავრობის რეკომენდაციები საკმარისია, რომ  წესები დაიცვან. მეორე კატეგორია არ იცავს წესებს და მათთან მიმართებით ჯარიმებს ვიყენებთ. ამ დროისთვის 9–10 ათასამდე ჯარიმაა გამოწერილი. აქედან ნახევარმა უკვე გადაიხადა ჯარიმა“, – განაცხადა მეზვრიშვილმა Palitra TV–ის ეთერში.

ამასთან მან აღნიშნა, რომ რეკომენდაციებისა და შეზღუდვების დაცვა ინფიცირებულთა რაოდენობის კონტროლის საუკეთესო საშუალებაა და დასძინა, რომ საქართველოს კლინიკებში საწოლების  განსაზღვრული რაოდენობაა.

მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსმა განსაკუთრებით აღნიშნა, რომ ბოლო პერიოდში კორონავირუსის ინფექციის მასობრივი კერები ქორწილებთან, ქელეხებთან და დაბადების დღეებთანაა დაკავშირებული. 

 „ბოლო დროს გვაქვა ქორწილების, დაბადების დღეების და სხვა მასშტაბური ღონისძიებების დაჯარიმების შემთხვევები და შრომის ინსპექცია აქტიურად მუშაობს ამ მიმართულებით“, – განაცხადა მეზვრიშვილმა.

ამასთან, მან აღნიშნა, რომ მთავრობა სპეციალური დახმარების პაკეტს ამზადებს იმ ადამიანებისთვის, ვინც სხვადასხვა ღონისძიებებს ატარებს და შეზღუდვების შედეგად დაზარალდა, თუმცა, კანონმდებლობით 31 ოქტომბრამდე მისი გაჟღერება არ შეუძლია, რამდენადაც წინასაარჩევნო პერიოდში ეს მოსახლეობის მოსყიდვად ჩაითვლება.

უსაფრთხოების ნორმების დარღვევისთვის ჯარიმა 20–დან 100 ლარამდეა. თვითიზოლაციისა და კარანტინის წესების დარღვევისთვის კი  2–დან 10 ათას ლარამდე.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში