ვლადიმირ პუტინი და მუჰამად იბნ სალმანი

მოსაზრება: პრინცი და პრეზიდენტი რატომ არ ასვენებს აშშ-ს პუტინისა და მუჰამედის ურთიერთობა

444
(განახლებულია 19:01 28.08.2020)
მსოფლიოს ლიდერების პირველი დიდი შეხვედრა ნოემბრის ბოლოს ერ-რიადში გაიმართება. რასაკვირველია, თეორიულად, „დიდი ოცეულის“ სამიტი შეიძლება გადაიდოს კიდეც.

პიოტრ აკოპოვი

მაგრამ პირისპირ ურთიერთობას მოწყურებული სახელმწიფოთა მეთაურები უარს არ იტყვიან ესოდენ დრამატული და მძიმე წელიწადის მიწურულს შეხვედრის შესაძლებლობაზე. სამიტს 84 წლის მეფე სალმანი უმასპინძლებს, თუმცა სტუმრებს დახვდება მისი 34 წლის ვაჟი და მემკვიდრე მუჰამედი, საუდის ფაქტობრივი მმართველი. ერთ-ერთი სტუმარი იქნება ვლადიმირ პუტინი, რომელიც საუდის არაბეთს უკვე მესამედ ეწვევა.

საუდის არაბეთისა და რუსეთის გეოპოლიტიკური დაახლოება – ბოლო წლების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტენდენციაა. ამის ყველაზე ნათელი დასტურია თანამშრომლობა ნავთობის ბაზარზე: 2016 წლის ბოლოდან მოქმედი ე.წ. OPEC+-ის გარიგება (რომლის მთავარი მოთამაშეები არიან საუდის არაბეთი და რუსეთი). ამ წლის მარტში მხარეებმა შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს, თუმცა აპრილში, ნავთობის ფასების კატასტროფული ვარდნის შემდეგ, ახალი შეთანხმება მაინც გააფორმეს. მაგრამ ნავთობი – მხოლოდ ნაწილია რუსეთ-საუდის დაახლოებისა, მისი არქიტექტორების როლში კი პუტინი და მუჰამედი გამოდიან. ხუთ წელიწადში მათ ბევრს მიაღწიეს და სწორედ ახლა ირკვევა ამ ურთიერთობების დასაწყისის მეტად საინტერესო დეტალები.

ერთი საუკუნის წინ, 20-30-იან წლებში აღმასვლით დაწყებული ურთიერთობა, როდესაც სსრკ აქტიურად ეხმარებოდა ახალგაზრდა სამეფოს ფეხზე დადგომაში, მალე თითქმის ნახევარი საუკუნით შეწყდა. საუდის მონარქია აშშ-ის უახლოესი მოკავშირე გახდა, სსრკ-სთან დიპლომატიური ურთიერთობა კი გაწყვიტა. ამერიკელები მორწმუნე საუდელებში ყველანაირად აღვივებდენ შიშს ურწმუნო საბჭოთა კავშირის წინაშე. ხოლო ანტიმონარქიული რევოლუციების ტალღა, რომელმაც არაბულ სამყაროს გადაუარა, და „არაბული სოციალიზმის“ შენებაზე გადასვლა ეჭვიან საუდელებს რუსების მზაკვრულ ჩანაფიქრში არწმუნებდა. 80-იანებში ავღანეთში საბჭოთა ჯარების წინააღმდეგ ომში მოჯაჰედების დახმარება საუდელებისთვის ურწმუნოებთან წმინდა ბრძოლად იქცა, ნავთობის ფასების ვარდნა კი შეირაცხა მათ დიდ წვლილად სსრკ-თან დასავლეთის ბრძოლაში. მაგრამ სსრკ დაიშალა, ერ-რიადს სოციალისტური საფრთხე აღარ ემუქრებოდა, პრობლემები კი დარჩა და ახლებიც გაჩნდა, თანაც გაცილებით უფრო სერიოზული. 90-იანების დასაწყისში აღდგა ურთიერთობა მოსკოვთან, რომელიც ახლო აღმოსავლეთში თავისი პოზიციების გამყარებას შეუდგა.

ვიდრე ამერიკელები ერაყთან და ავღანეთთან ბრძოლით იყვნენ დაკავებული, საუდის არაბეთი მოსკოვთან მისასვლელ გზებს ეძებდა, მაგრამ კონცენტრირებული იყო, ძირითადად, ირანის თემაზე. ერ-რიადისთვის მნიშვნელოვანი იყო, არ დაეშვა ირანისა და რუსეთის დაახლოება, რადგან სწორედ თეირანი აღიქმებოდა მთავარ საფრთხედ და მოწინააღმდეგედ. ამასთან, საუდელებს მთავარი პრობლემები ჰქონდათ არა ირანელებთან, არამედ ამერიკელებთან, უფრო ზუსტად, მათ პოლიტიკასთან ახლო აღმოსავლეთში.

2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტების შემდეგ ამერიკელებმა უფრო ინტენსიურად შეუტიეს ახლო აღმოსავლეთს. მაგრამ საუდელებს ეს არ გახარებიათ, რადგან რთული არ იყო იმის გამოცნობა, რომ ანტიამერიკული განწყობა მთელ ისლამურ სამყაროში და განსაკუთრებით ვაჰაბიზმის სამშობლოში, ანუ თვით საუდის არაბეთში მნიშვნელოვნად გაძლიერდებოდა. ამერიკის მარიონეტის რეპუტაცია საუდის დინასტიას დიდ პრობლემებს უქადდა: მას პრეტენზია ჰქონდა არაბული და ისლამური სამყაროს ლიდერის სტატუსზე, თუმცა ამის ნაცვლად შეიძლებოდა უბრალოდ ქარიშხალს წაელეკა. საჭირო იყო აშშ-ზე დამოკიდებულების შესუსტება და დასავლეთისგან დისტანცირება.

უკვე 21-ე საუკუნის დასაწყისში საუდელებმა მოსკოვში ვიზიტებს მოუხშირეს. 2007 წელს კი ერ-რიადს პირველად ეწვია რუსეთის პრეზიდენტი. ორი ქვეყნის ურთიერთობა თითქოს ახალ დონეზე გადავიდა. მაგრამ საუდის ხელმძღვანელობაში გრძელდებოდა ორი სტრატეგიის ბრძოლა: პროამერიკულის და ანტიამერიკულის. ანტიამერიკული არ ითვალისწინებდა აშშ-თან ურთიერთობის მთლიანად გაწყვეტას – მისი მხარდამჭერები ჩინეთთან და რუსეთთან ურთიერთობის გაღრმავების წინადადებით გამოდიოდნენ. 2011 წელს დაწყებულმა „არაბულმა გაზაფხულმა“ სამეფოსთვის რისკები გაზარდა: არაბული სამყაროს ქვეყნები ერთიმეორის მიყოლებით ფეთქდებოდა. იმედი, რომ ამერიკელები ვითარებას თუ ვერ გააკონტროლებდნენ, დაეხმარებოდნენ მაინც საუდელებს, სწრაფად გაქარწყლდა. 2013 წელს საუდელები მიხვდნენ, რომ ამერიკელები ატყუებდნენ. მიხვდნენ მას შემდეგ, რაც ობამამ სირიის სარაკეტო დარტყმაზე უარი განაცხადა, მიუხედავად იმისა, რომ ასადმა თითქოს ყველა წითელი ხაზი გადაკვეთა. ობამას გადაწყვეტილების შეცვლაში, უფრო ზუსტად კი ჩიხიდან გამოსვლაში მაშინ სწორედ ვლადიმირ პუტინი დაეხმარა. საუდელები კი ისე განაწყენდნენ ვაშინგტონზე, რომ მაშინვე, 2013 წლის სექტემბერში კარი გამოიჯახუნეს და დატოვეს ადგილი გაეროს უშიშროების საბჭოში.

ისინი განაგრძობდნენ სირიაში ასადის ოპოზიციის მხარდაჭერას, მაგრამ ასადის დაცემის ნაცვლად გახდნენ იმის მოწმენი, როგორ ამოიზარდა სირიისა და ერაყის ტერიტორიებზე ტერორისტული ორგანიზაცია.

თვითგამოცხადებული „ხალიფატი“ არ მალავდა თავის გეგმებს – დროთა განმავლობაში გაეთავისუფლებინა მექა და მედინა. ვისი იმედი უნდა ჰქონოდათ საუდელებს? ამერიკელების? მაგრამ „ხალიფატი“ ერაყში მათი გიჟური მოქმედების შედეგი იყო, ხოლო თუ აშშ გადაწყვეტდა ქაოსის გამოყენებას და ბარემ საუდის არაბეთის ფორმატის შეცვლას?

სწორედ ამ დროს ერ-რიადში გარდაიცვალა მეფე აბდულა და 2015 წლის იანვარში ტახტზე ავიდა მისი უმცროსი ძმა სალმანი. მაგრამ ფაქტობრივად პირველი პირი გახდა 29 წლის პრინცი მუჰამედ ბინ სალმანი – მან მიიღო თავდაცვის მინისტრისა და მემკვიდრის მოადგილის პორტფელი. ზაფხულში სალმანი რუსეთში პუტინთან შესახვედრად გაემგზავრა. მომდევნო წლებში ვიზიტები გახშირდა, თუმცა სწორედ პირველი შეხვედრა იყო საკვანძო. მისი ზოგიერთი დეტალი სულ ახლახან ამოტივტივდა The Guardian-ის პუბლიკაციაში, სადაც საუბარია სარჩელზე, რომელიც ვაშინგტონში, ფედერალურ სასამართლოში კანადის ერთ-ერთმა მცხოვრებმა შეიტანა. რატომ მაინცდამაინც იქ? იმიტომ რომ საუდის დაზვერვის იმ წლების ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა პრინც მუჰამედს უჩივლა. საად ალ ჯაბრი კანადაში დიდი ხნის წინ გაიქცა, ახლა კი პრინცს ბრალს სდებს იმაში, რომ მას ჯაბრის მოკვლა იქაც კი უნდოდა (რამდენიმე კვირაში ჟურნალისტ ჯამალ ხაშოგის შემდეგ, რომელიც სტამბულში, საუდის საკონსულოს ტერიტორიაზე 2018 წლის ოქტომბერში მოკლეს). რისთვის სურდა პრინცს ჯაბრის მოკვლა?

იმისთვის, რომ ამ უკანასკნელმა გადასცა მას ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს უკმაყოფილება პრინც მუჰამედის გეგმებით, მიეწვია რუსები სირიაში. „საუდელები მხარს უჭერდნენ ამბოხებულებს, უკვე თითქმის დაამარცხეს ასადი, აქ კი გამოჩნდნენ რუსები მის გადასარჩენად – მორჩა, ახლა იქნება ჯიჰადი რუსეთის წინააღმდეგ!“

პრინცი მუჰამედი არ იყო სირიაში რუსების ყოფნის წინააღმდეგი, თანაც მანამ, სანამ ისინი იქ გამოჩნდებოდნენ. და საუდის არაბეთი შემობრუნდა რუსეთისკენ, როდესაც იგნორირება გაუწია ამერიკელების წინააღმდეგობას:

„საუდის არაბეთის პრინცმა მუჰამედ ბინ სალმანმა 2015 წლის ზაფხულში შეცვალა ქვეყნის საგარეო პოლიტიკა და „მწვანე შუქი“ აუნთო რუსეთის საომარ ოპერაციებს სირიის ტერიტორიაზე. ამაზე საუბარია ყოფილი მზვერავის, კანადაში გაქცეული საად ალ ჯაბრის სარჩელში. ჯაბრი დოკუმენტში, რომელიც ვაშინგტონის ფედერალურ სასამართლოში შეიტანა, ამტკიცებს, რომ სირიაში რუსეთის მოქმედებისადმი დადებითი დამოკიდებულება მეტად აღელვებდა ჯონ ბრენანს, რომელიც მაშინ ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს დირექტორი იყო.  

სარჩელის თანახმად, 2015 წლის ივლისსა და აგვისტოში ბრენანი ჯაბრისთან საუბრისას უთითებდა იმაზე, რომ „სალმანი მხარს უჭერდა რუსეთის შეჭრას სირიაში მაშინ, როცა რუსეთი ჯერ კიდევ არ იყო სირიის ტერიტორიაზე გაჩაღებული ომის ნაწილი“.

ყოფილი საუდელი მზვერავი ამტკიცებს, რომ როდესაც ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს დირექტორის პოზიცია პრინცს გაუზიარა, სალმანი „გაცოფდა“. ჯაბრის აზრით, სწორედ ბრენანთან შეხვედრას უკავშირდება მისი გათავისუფლება და სამუშაოს დაკარგვა სამეფოს დაზვერვის სამსახურში, მოგვიანებით კი – გაქცევა კანადაში“.

რა კავშირი აქვს მუჰამედის გმირობას კურსის ცვლილებასთან – არაბთა გაერთიანებული საამიროების ფაქტობრივი მმართველი შეიხი მუჰამედ იბნ ზაიდი:

„დასავლელი დიპლომატები ამბობენ, რომ მალევე მას შემდეგ, რაც პრინცი მუჰამედი თავდაცვის მინისტრი გახდა, მასზე ძლიერი გავლენა იქონია აბუ-დაბის პრინცმა შეიხმა მუჰამედ იბნ ზაიდმა. წყაროს ცნობით, პრინცი მუჰამედი და შეიხი მუჰამედი ერთმანეთს შეხვდნენ თებერვალში აბუ-დაბიში, იარაღის ბაზრობაზე Idex. შეიხ მუჰამედის მტკიცებით, სირიაში „ძმები-მუსლიმების“ რევოლუციის საფრთხე სპარსეთის ყურის მონარქიის თვალსაზრისით უარესი იყო, ვიდრე ასადის გადარჩენა. შეიხი მუჰამედი პრინცს ესაუბრა სირიაში „ძმები-მუსლიმების“ რევოლუციის უზარმაზარ საფრთხეზე და იმაზე, რომ მათ აშშ ეხმარებოდა...

შეიხმა აღნიშნა, რომ საუდელებს უნდა ეზრუნათ ახალ კავშირებსა და ჩინეთისა და რუსეთისკენ შებრუნებაზე. შეიხ მუჰამედ ბინ ზაიდს თითქოს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინთან“.

მას შემდეგ, რაც საუდის პრინცი 2015 წლის 18 ივნისს პუტინს ესაუბრა, ამის შესახებ შტატებში გაიგეს და ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს ხელმძღვანელმა ალ ჯაბრის თავისი უკმაყოფილება გაანდო. როდესაც ჯაბრი ამის შესახებ მუჰამედს ესაუბრა, პრინცი ამერიკული ზეწოლის გამო აღშფოთდა, შესაძლოა, იმაშიც შეიტანა ეჭვი, რომ ალ ჯაბრი ორმაგ თამაშს თამაშობდა. ჯაბრიმ დაკარგა თანამდებობა დაზვერვაში, მოგვიანებით კი კანადაში გაიქცა.

რასაკვირველია, გაქცეული სპეცსამსახურების ხელმძღვანელის ბოლომდე ნდობა არ შეიძლება, მაგრამ ამ შემთხვევაში პრინც მუჰამედის რუსეთისკენ შემობრუნების ისტორია სიმართლეს ჩამოჰგავს. მისი დეტალების („მწვანე შუქი“ რუსებს სირიაში შესასვლელად) გახმაურება ძალიან ხელსაყრელია საუდის პრინცისთვის, მაგრამ თუ ამერიკელებმა გადაწყვიტეს მასზე ამგვარად ზეწოლა, მაშინ ისინი ზუსტად საპირისპირო შედეგს მიიღებენ.

ამ წლის გაზაფხულზე ანგლოსაქსონურმა მასმედიამ უკვე გამოაქვეყნა „გაჟონვა“ იმის შესახებ, თუ როგორ იკამათეს თითქოსდა პუტინმა და მუჰამედმა OPEC+-ის ახალ გარიგებაზე, თითქოს პრინცი თითქმის უყვიროდა რუსეთის პრეზიდენტს. ისტორიაში ვაშინგტონიც ჩართეს: ტრამპის სიძე თითქოს იცნობდა საუდის პრინცის გეგმებს – მკაცრ საუბარს მოსკოვთან, მაგრამ არ შეაჩერა იგი. მთელი ეს პროვოკაციული „გაჟონვა“ გამიზნული იყო მოსკოვსა და ერ-რიადს შორის უთანხმოების ჩამოგდებაზე, მაგრამ წარუმატებლად, რადგან მალევე პუტინი და მუჰამედი ნავთობის ახალი ხელშეკრულების დადებაზე შეთანხმდნენ. რუსეთისა და საუდის არაბეთის ნაციონალური ინტერესები ორ ქვეყანას ერთმანეთისკენ უბიძგებს, აშშ-ის მიმართ უნდობლობა კი უკვე ვეღარაფრით გამოსწორდება. ნოემბერში ერ-რიადში პუტინი და მუჰამედი კიდევ ერთხელ ბევრს იცინებენ მათი წაჩხუბების მორიგ მცდელობებზე.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

444
საქართველოს ბანკის ფილიალი

რატომ არ შეუმცირდება 120 ათასზე მეტ მომხმარებელს რეფინანსირებაზე მიბმულ სესხებზე პროცენტი

121
(განახლებულია 14:47 21.09.2020)
საქართველოს ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა რეფინანსირების განაკვეთის უცვლელად დატოვების გადაწყვეტილება მიიღო – ის ისევ 8,0%-ს შეადგენს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „საზოგადოება და ბანკების“ ხელმძღვანელის გიორგი კეპულაძის განმარტებით, ეროვნული ბანკის ეს გადაწყვეტილება იმას ნიშნავს, რიმ 120 300 მომხმარებელს რეფინანსირების განაკვეთზე მიბმულ სესხებზე საპროცენტო განაკვეთი არ შეეცვლება.

„მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის გადაწყვეტილება ზედმეტად ფრთხილი მიდგომის გამოვლინებაა, რომელიც, შესაძლოა, გამართლებული ყოფილიყო ეკონომიკური სტაბილურობის პერიოდში. მაგრამ მაშინ, როდესაც ეკონომიკა რეცესიაშია და სწრაფი გაჯანსაღება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, ეროვნული ბანკი უფრო მკვეთრ ნაბიჯებს უნდა დგამდეს“, – აღნიშნა გიორგი კეპულაძემ „Sputnik-საქართველოსთან“ საუბრისას.

გიორგი კეპულაძის თქმით, ეროვნული ბანკის მხრიდან რეფინანსირების განაკვეთის შემცირება ლარში სესხებს უფრო მეტად გააიაფებდა, რასაც ბიზნესის და მომხმარებლების უფრო მეტი დაკრედიტება მოჰყვებიოდა.

„განაკვეთის შემცირება გამართლებული იქნებოდა იმ პირობებშიც, როდესაც ინფლაციის საპროგნოზო მაჩვენებელი ბოლო პერიოდში შეუქცევადად მცირდება და შესაძლოა მიზნობრივ მაჩვენებელს ჩამოსცდეს კიდეც, მით უმეტეს  წარმოიქმნება სივრცე აგრესიული მონეტარული პოლიტიკის გასატარებლად“, – აღნიშნა გიორგი კეპულაძემ.

აგვისტოში წლიური ინფლაციის დონემ 4,8% შეადგინა, მიზნობრივი მაჩვენებელი კი 3%-ია. მოსალოდნელია, რომ მაღალ ნიშნულზე ინფლაცია წლის ბოლომდე დარჩება, ხოლო 2021 წლის პირველ ნახევარში მიზნობრივ მაჩვენებელს მიუახლოვდება და კლებასაც დაიწყებს.

რაც შეეხება ბოლო დღეებში დოლარის მიმართ ლარის გაუფასურებას, გიორგი კეპულაძის აზრით, ეს COVID-19-ის შემთხვევების მზარდ მაჩვენებელს და ბაზარზე შექმნილ გაურკვევლობას შეიძლება მივაწეროთ.

„...რადგან სხვა ფუნდამენტური ფაქტორები უცვლელია. შესაბამისად, ეროვნულმა ბანკმა უნდა მიმართოს საზოგადოებასთან და ეკონომიკურ სუბიექტებთან აქტიური კომუნიკაციის მეთოდს და გაანეიტრალოს ნეგატიური მოლოდინები გაცვლით კურსთან და მოსალოდნელ ინფლაციასთან დაკავშირებით“, – აღნიშნა გიორგი კეპულაძემ.

„საზოგადოება და ბანკებმის“ ხელმძღვანელის ცნობით, 2020 წლის 1 აგვისტოს მდგომარეობით, ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული 120 300 სესხია გაცემული. მათი აბსოლუტური უმრავლესობა რეფინანსირების განაკვეთზეა მიბმული.

„დღესდღეობით ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული 6185,408 მლნ ლარის მოცულობის სესხია გაცემული. 1 ივლისიდან 1 აგვისტომდე გაცემული სესხების რაოდენობა გაზრდილია 1800-ით, ხოლო მთლიანი პორტფელი 6058,88 მილიონიდან 6466,80 მილიონ ლარამდე გაიზარდა“, – აღნიშნა გიორგი კეპულაძემ.

მისი თქმით, 120 300 ხელშეკრულებიდან 34 400 სამომხმარებლო ტიპის სესხია, მოცულობა კი 865,9 მილიონი ლარი.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ლარში გაცემული სამომხმარებლო სესხების საშუალო შეწონილმა საპროცენტო განაკვეთმა, 1 აგვისტოს მდგომარეობით, 13,24% შეადგინა.

რაოდენობრივად პირველ ადგილზეა უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხები. რეფინანსირების განაკვეთზე, 1 აგვისტოს მონაცემებით, 46 600 სესხია მიბმული, საშუალოდ 10,35%-ში. მთლიანი პორტფელი კი 2060,9 მილიონი ლარია.

35 400 ხელშეკრულებაა გაფორმებული ბიზნეს-სესხების გასაცემად, რაც, წინა პერიოდთან შედარებით, 300-ით ნაკლებია. მთლიანი პორტფელი 3302,1 მილიონი ლარია. აქედან მცირე და საშუალო ბიზნესის დასაფინანსებლად ბანკებმა 1129,7 მილიონი ლარი გასცეს, საშუალოდ 13,61%-ში. ხოლო მსხვილი ბიზნესი, 1 აგვისტოს მონაცემებით, 2172,4 მილიონი ლარით დააკრედიტეს, საშუალო შეწონილ 11,96%-ში.

ყველაზე მცირე რაოდენობით გაცემულია რეფინანსირების განაკვეთზე მიბმული ავტოსესხები. 1 აგვისტოს მონაცემებით, სულ 900 ხელშეკრულებაა გაფორმებული. 18 მლნ ლარი ბანკებმა საშუალოდ 14,18%-ში გაასესხეს.

ასევე გაცემულია 2 900 ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული სესხი, რომელთა კონკრეტული მიზნობრიობა უცნობია. ამ სესხების მთლიანი მოცულობა 87,15 მილიონი ლარია.

1 აგვისტოს მდგომარეობით, გაზრდილია როგორც სასესხო პორტფელი, ასევე ხელშეკრულებების რაოდენობა. შემცირებულია საპროცენტო განაკვეთი სამომხმარებლო სესხებზე 14,23%-დან 14,12%-მდე.

რეფინანსირების განაკვეთი – პროცენტის ოდენობაა წლიური გაანგარიშებით, რომელსაც საკრედიტო ორგანიზაციები ეროვნულ ბანკს მათთვის გამოყოფილი კრედიტებისთვის უხდიან. რეფინანსირების განაკვეთი ეროვნული ბანკის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის ძირითადი ინსტრუმენტია და საფინანსო სექტორში საბაზრო განაკვეთების ორიენტირად არის მიჩნეული.

ნატა პატარაია

 

121
რუსული ვაქცინა

მოსაზრება: დიდი პოლიტიკის პატარა გეშეფტი

237
(განახლებულია 23:41 18.09.2020)
რუსეთის ლიდერობა კორონავირუსის ვაქცინის შექმნაში დასავლეთისთვის უბრალოდ უსიმოვნო სიურპრიზი კი არ გამოდგა, არამედ აღმაშფოთებელი გამოწვევა ― როგორც პოლიტიკური, ისე ფინანსური მოსაზრებებით.

ირინა ალქსნისი

ერთი მხრივ, ჩამორჩენილ ღრმად არადემოკრატიულ რუსეთს უბრალოდ არ აქვს მსგავსი გარღვევების უფლება რთულ სამეცნიერო და ტექნოლოგიურ მოწინავე სფეროებში.

მეორე მხრივ, ფსონზე იმდენად ასტრონომიული თანხა დევს, რომ მარტო იმაზე ფიქრიც კი, რომ მან შესაძლოა დასავლურ ფარმაცევტულ კონცერნებს გვერდი აუაროს, იქ მჟავიანობის აწევას იწვევს. თუნდაც ინდოეთისთვის 100 მილიონი დოზა ვაქცინის მიწოდების თაობაზე მოლაპარაკებები რად ღირს.

არაფერია გასაკვირი იმაში, რომ რუსეთი თავისი მეცნიერების მუშაობის დისკრედიტაციის მრავალრიცხოვან მცდელობებს წააწყდა: დიდი პოლიტიკა, დიდი ფული.

მაგრამ ზვიგენების გვერდით ყოველთვის მოიძებნება ადგილი პაწაწინა თევზებისთვის, რომლებიც რეგულარულად იღებენ ნასუფრალს.

სწორედ ასეთი ამბავი დაიწყო მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთ უძველეს და გავლენიან სამეცნიერო ჟურნალ The Lancet-ში „სპუტნიკ-V"-ს გამოცდის შედეგებზე პუბლიკაცია გამოქვეყნდა. სტატიას ელვისებურად მოჰყვა კრიტიკა.

ხმამაღალ ახალ ამბად იქცა მსოფლიო მასმედიით გავრცელებული ღია წერილი, რომელშიც ამერიკის ტემპლის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის პროფესორმა ენრიკო ბუჩიმ შიში გამოთქვა „რუსი მეცნიერების მიერ დაშვებული სავარაუდო შეცდომების“ გამო. მას 25-მდე დასავლელმა მეცნიერმა დაუჭირა მხარი.

The Lancet-მა რუს სწავლულებს მათთვის პასუხის გაცემა შესთავაზა, რაც გაკეთდა კიდეც. გამალეის ცენტრმა გამოცემას სრულფორმატიანი კლინიკური პროტოკოლი მიაწოდა რუსული ვაქცინის კვლევაზე. რუსეთის პირდაპირი ინვესტიციების ფონდის პრეზიდენტმა კირილ დმიტრიევმა გამოაქვეყნა მასალა, რომელშიც გაშლილად უპასუხა კრიტიკოსების ძირითად პრეტენზიებს და იმავდროულად ურჩია მათ, "საკუთარ თვალში მოეძებნათ დირე".

ამ შემთხვევაში პრობლემა მდგომარეობს არა მარტო წმიდა სამეცნიერო მატერიებში, რომლებზე კონცენტრაციაც მოახდინეს რუსმა მკვლევარებმა.  

საქმე ისაა, რომ თავად სკანდალური წერილის ავტორია მეტად შესამჩნევი პიროვნება. „ბი-ბი-სის“ მასალაში ენრიკო ბუჩი „ცრუ მეცნიერებასთან ცნობილ მებრძოლადაა“ მოხსენიებული. თუმცა უფრო მართებული იქნებოდა, მის დასახასიათებლად „მეცნიერ-ბიზნესმენი“ გამოყენებულიყო.

2016 წელს ბუჩიმ დააარსა კომპანია Resis Srl, რომელიც სამეცნიერო ნაშრომების ვერიფიკაციაზე, მათი კორექტულობისა და კეთილსინდისიერების შემოწმებაზე სპეციალიზდება.

ეს საკმაოდ მოდური თემაა თანამედროვე მეცნიერებაში. ბოლო წლებში ძალიან ხშირად იჭერენ მკვლევარებს შეცდომებზე, მათ შორის, საკმაოდ უხეშზე. საუბარი მაინცდამაინც თაღლითობაზე ან ბოროტად გამოყენებაზე არ არის, ხშირად ადგილი აქვს უბრალოდ პატიოსან შეცდომას, რაც მხილების შემდეგ მაინც ურტყამს მეცნიერისა თუ მთელი სამეცნიერო ინსტიტუტების რეპუტაციას.

სწორედ ამგვარი პრობლემებისთვის თავის ასარიდებლად ავტორები და კვლევითი სტრუქტურები ხშირად მიმართავენ საკუთარი ტექსტების დამოუკიდებელ აუდიტს მათი პუბლიკაციის წინ. კერძოდ, ბუჩის კომპანია ამგვარი საქმისთვის დაიქირავა გერმანიის ფრიც ლიპმანის ინსტიტუტმა, რომლის გარშემოც ცოტა ხნის წინ ხმამაღალი სკანდალი აგორდა გამოქვეყნებულ მასალებში უგვანო შეცდომებისთვის. ამ ისტორიის შესახებ დაწვრილებით წერდა ერთი წლის წინ ჟურნალი Nature.

2019 წელს იგივე Nature-ში გამოქვეყნდა მასალა, რომელიც ბუჩის თანაავტორობით გამოსული სამეცნიერო ნაშრომის კეთილსინდისიერებას ეხებოდა. იქ პატიოსნად იყო მითითებული, რომ ენრიკო ბუჩის ინტერესთა კონფლიქტი ჰქონდა.

მარტივად რომ ვთქვათ, როდესაც კომერციული კომპანიის მფლობელი საჯაროდ გამოდის და საუბრობს საქმიანობაზე, რომელშიც ის სპეციალიზდება, ეს არსებითად მისი ფირმის რეკლამა ხდება. მაგრამ, რაღა თქმა უნდა, როცა საუბარია რუსული ვაქცინის „მხილებაზე“, მაშინ ამგვარი დეტალები სრულიად არ არის მნიშვნელოვანი.

დასავლეთმა ბუჩის ღია წერილი იმისთვის გამოიყენა, რომ კიდევ ერთი დარტყმა მიეყენებინა რუსული მიღწევისთვის იმ იმედით, რომ ჩაეშალა ან თუნდაც შეესუსტებინა მისი ლიდერობა. ხოლო თავად პროფესორმა ისეთი პიარი მიიღო, რომელზეც ვერც კი იოცნებებდა სხვა შემთხვევაში.

ეჭვი არ არის, რომ ეს მას ახალ და ძალიან მიმზიდველ კომერციულ კონტრაქტებს მოუტანს. მაგრამ ამას არანაირი კავშირი არ აქვს არც მედიცინასთან და არც ასობით ათასი ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენასთან მთელ მსოფლიოში.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

237
რთველი

რთველი 2020: კახეთში 120 ათასი ტონა ყურძენი გადამუშავდა

0
(განახლებულია 13:28 21.09.2020)
მიუხედავად პანდემიის პირობებში მძიმე მდგომარეობისა, ყოველდღიურად ქარხნებს 10 ათას ტონა ყურძენზე მეტს აბარებენ

თბილისი, 21 სექტემბერი – Sputnik. კახეთში რთველი დაუბრკოლებლივ მიმდინარეობს და პიკურ ფაზაშია – „რთველი 2020“–ის ფარგლებში, ბოლო მონაცემებით, 120 ათასი ტონა ყურძენი გადამუშავდა, ნათქვამია გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს განცხადებაში.

რთველი კახეთში წელს 22 აგვისტოს დაიწყო. 21 სექტემბრის მონაცემებით, რეგიონში უკვე გადამუშავებულია 120 ათასი ტონა ყურძენი, გადამუშავების პროცესში 60–ზე მეტი ღვინის ქარხანაა ჩართული.

„რთველი კახეთში შეფერხებების გარეშე მიმდინარეობს. უკვე იწყება პიკური პერიოდი, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყურძნის დღიური გადამუშავება ათი ათას ტონაზე მეტი იქნება. ვფიქრობთ, სექტემბრის ბოლოსთვის კახეთში წარმოებული ყურძნის ძირითადი ნაწილი გადამუშავებული იქნება. საკოორდინაციო შტაბი სრულადაა მობილიზებული“, – განაცხადა სოფლის მეურნეობის მინისტრმა ლევან დავითაშვილმა.

მისი თქმით, მევენახეები მოსავალს 12 საათის განმავლობაში აბარებენ მაშინ, როდესაც რამდენიმე წლის წინ ორი–სამი დღე რიგში უწევდათ დგომა.

საქართველოს მთავრობამ წელს COVID-19-ის პანდემიის შედეგად დაზარალებული მევენახეობა-მეღვინეობის დარგის მხარდასაჭერად „რქაწითელისა“ და „კახური მწვანეს“ ჯიშის ყურძნის სუბსიდირება გადაწყვიტა.

სუბსიდიას იღებენ ის კომპანიები, რომლებიც შეისყიდიან და გადაამუშავებენ ამ ჯიშების სულ ცოტა 1 ათას ტონა ყურძენს. ამასთან, ღვინის ქარხნებს დადგენილი აქვთ ერთი კილოგრამი ყურძნის ფასი – არანაკლებ 80 თეთრისა. სახელმწიფოს სუბსიდია ერთ კილოგრამზე 30 თეთრს შეადგენს.

„რთველი 2020“-ის საკოორდინაციო შტაბი თელავში 24-საათიან რეჟიმში მუშაობს და აქტიურ კოორდინირებას უწევს სახელმწიფო ორგანოების, მეწარმეებისა და მევენახეების ურთიერთობებს.

0
თემები:
საქართველოს სოფლის მეურნეობა