აშშ დოლარი

მოსაზრება: „კალმარი-ვამპირი“ დოლარის გამო განგაშს ტეხს

83
(განახლებულია 18:23 31.07.2020)
მსხვილმა ამერიკულმა ბანკმა, რომელიც ცნობილია თავისი პოლიტიკური გავლენითა და იმით, რომ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ათობით მაღალი რანგის ჩინოვნიკი მათი ყოფილი თანამშრომელია, შოკისმომგვრელი განცხადება გაავრცელა: დოლარის მთავარი მსოფლიო ვალუტის სტატუსს შესაძლოა ბოლო მოეღოს.

ივან დანილოვი

Goldman Sachs-ი ფინანსურ წრეებში ფართოდ ცნობილი სტრუქტურაა, რომელიც ერთი ტრილიონი დოლარის აქტივებს მართავს, უოლ-სტრიტის დიდი პატივისცემით სარგებლობს, კონვეიერული მეთოდით ამარაგებს თავისი ექს-თანამშრომლებით აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს მაღალ თანამდებობებზე და ასევე ფლობს კორპორატიულ მეტსახელს Vampire squid („ვამპირი კალმარი“). ეს მეტსახელი ბანკს ჟურნალისტმა მეტ ტაიბიმ შეარქვა 2008 წლის კრიზისის შემდეგ და შერჩა კიდეც.

„პირველი, რაც უნდა იცოდეთ Goldman Sachs-ის შესახებ, ეს ისაა, რომ ის ყველგანაა. მსოფლიოში ყველაზე მძლავრი საინვესტიციო ბანკი — ეს კალმარი–ვამპირია, რომელიც კაცობრიობის სახეს შემოხვევია და უმოწყალოდ არჭობს თავის სისხლიან ძაბრს ყველაფერში, რასაც ფულის სუნი უდის“, — წერდა ტაიბი თავის ჟურნალისტურ გამოძიებაში, რომელიც 2010 წელს გამოქვეყნდა ჟურნალში The Rolling Stone.

ზემოთ ჩამოთვლილი მიზეზებიდან გამომდინარე, როდესაც „კალმარი–ვამპირი“ რაიმე საჯარო პოზიციას აფიქსირებს (მით უმეტეს, იმ შემთხვევაში, როდესაც მისი შეფასება მკვეთრად განსხვავდება მეინსტრიმული მედიაკლასის წარმოდგენებისგან მოსალოდნელის შესახებ), მას აუცილებლად უნდა დაეთმოს ყურადღება.

დოლარის, როგორც მსოფლიო ვალუტის პერსპექტივების კრიტიკა სწორედ ამერიკული ბანკისგან ორმაგად საკვირველია. ხომ ცნობილია, რომ აშშ-ში „ჩაწერილი“ გლობალური ფინანსური სტრუქტურები სპეციფიკური, არც ისე შესამჩნევი პატრიოტიზმით ხასიათდებიან, რასაც ისინი პერიოდულად ამყარებენ მომავალი სენატორებისა და კონგრესმენებისთვის უხვი შეწირულობების გადარიცხვით. რაღაც აზრით, Goldman Sachs-ი — ეს ამერიკაა, უფრო ზუსტად კი — თანამედროვე, დაზგისგან განდგომილი და ფინანსურ მანიპულაციებში ღრმად ჩაფლული ამერიკა. ოდესღაც შეერთებული შტატების სიმბოლო იყო არა ბანკი, არამედ სამრეწველო კორპორაცია General Motors, რომლის შესახებაც თავდაცვის მინისტრი ვილსონი ამბობდა, რაც კარგია General Motors-სთვის, ის კარგია ამერიკისთვისო.

ახლა აშშ-ის სიმბოლოდ ისეთი საინვესტიციო ბანკი მიიჩნევა, რომელიც პერიოდულად ღებავს თავის ლოგოტიპს უმცირესობების ფერებში, აქვს ღრმად ამორალური, მაგრამ გავლენიანი სტრუქტურის რეპუტაცია და ახლა ძალიან ღელავს ამერიკული ვალუტის ბედზე, რომლის პრობლემებიც სერიოზულ გავლენას მოახდენს ამერიკის პერსპექტივებზე მთლიანობაში.

ამერიკული ფინანსური ინფორმაციის სააგენტო Bloomberg ავტორიტეტული ბანკის ანალიტიკოსების შიშებზე წერს:

„Goldman Sachs Group Inc.-მა ყურადღება მიაქცია აშშ-ში ინფლაციასთან დაკავშირებით მოულოდნელად გაძლიერებულ შფოთვებს, გაავრცელა რა სამშაბათს თამამი გაფრთხილება იმასთან დაკავშირებით, რომ დოლარს მსოფლიო სარეზერვო ვალუტის სტატუსის დაკარგვის რისკები ემუქრება.

გამომდინარე იქიდან, თუ როგორ უახლოვდება კონგრესი ფისკალური სტიმულირების მორიგ რაუნდს, რათა პანდემიით გაღარიბებულ ეკონომიკას მხარი დაუჭიროს, ხოლო ფედერალურმა რეზერვმა უკვე გაზარდა თავისი ბალანსი დაახლოებით 2,8 ტრილიონი დოლარით ამ წელს, Goldman-ის სტრატეგები გვაფრთხილებენ, რომ აშშ-ის პოლიტიკა „ვალუტის გაუფასურების შიშებს“ იწვევს, რამაც შეიძლება ბოლო მოუღოს დოლარს, როგორც დომინანტ ძალას მსოფლიო სავალუტო ბაზრებზე“.

Goldman Sachs-ის ანალიტიკოსებს სათანადოდ უნდა მივუზღათ: ჯერ კიდევ გაზაფხულზე, როდესაც აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის საბეჭდი დაზგა, ის-ის იყო, მუშაობას იწყებდა აშშ-ის ბიუჯეტისა და ფინანსური ბაზრების მხარდასაჭერად ეპიდემიის პირობებში, ხოლო კონგრესი და სენატი ეკონომიკაში საბიუჯეტო გადასხმების ზომებსა და თანამდევ დეფიციტის ზრდაზე მსჯელობდნენ, ბანკი კლიენტებთან სპეციალურ თათბირებს ატარებდა და არწმუნებდა მათ, გადაეცვალათ დოლარი ოქროზე (ან ბიტკოინებზეც კი), გამომდინარე მოსალოდნელი ინფლაციის საფრთხეებიდან. ახლა ბანკმა გადაწყვიტა, იგივე პრობლემა მაქსიმალურად ფართო აუდიტორიის წინაშე გამოიტანოს,  და ეს მას მშვენივრად გამოუვიდა — დოლარის, როგორც პლანეტის უმთავრესი ვალუტის სტატუსის დაკარგვის საფრთხეებზე ლამის მსოფლიოს ყველა წამყვანმა მედიასაშუალებამ დაწერა.

რა თქმა უნდა, გასათვალისწინებელია, რომ „ფინანსური წრეების უმეტესობაში ეს მოსაზრება ჯერ ისევ უმცირესობაში რჩება (როგორც ამას სამართლიანად შენიშნავენ Bloomberg-იც და სხვა მედიაკომენტატორებიც), ხოლო Goldman-ის ანალიტიკოსებს არ მიაჩნიათ, რომ სტატუსის დაკარგვა აუცილებლად მოხდება“.

ამ სახის ტიპური პოზიციის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ აშშ-ის დოლარი „ახლოსაც კი არ არის იმასთან, რომ სარეზერვო ვალუტის სტატუსი დაკარგოს — კაპიტალის ბაზრების სიღრმისა და გლობალური ტრანზაქციების გათვალისწინებით, რომლებიც დოლარში ხორციელდება“, — განუცხადა Bloomberg-ს მაიკლ კრუპკინმა, ბრიტანული ბანკი Barclays-ის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში სავალუტო ვაჭრობის ხელმძღვანელმა.

პრობლემა ისაა, რომ როცა ამ პოზიციას ამერიკული ანალიტიკური საზოგადოების დიდი ნაწილი გაითავისებს, უკვე გვიანი იქნება – იმ აზრით, რომ ამერიკული ვალუტის დომინირებაზე აგებული მსოფლიო სისტემის დემონტაჟი ან უკვე დასრულებული იქნება, ან უკვე გადალახული ექნება უკან დაბრუნების წერტილი.

კიდევ ერთ არგუმენტად იმის სასარგებლოდ, რომ დოლარის სისტემა ყველა კრიტიკოსს მოინელებს, შეიძლება ჩაითვალოს ის ფაქტი, რომ მან წინა „შეტევა“ გადაიტანა 2008–2009 წლებში. მაგრამ ამ არგუმენტის პრობლემა ისაა, რომ საბეჭდი დაზგის მუშაობის ინტენსივობა ვერანაირად ვერ შეედრება იმას, რაც გასული კრიზისის დროს ხდებოდა, როცა აშშ ერთპოლარული სამყაროს უდავო ლიდერი იყო.

ახლა ვითარება სულ სხვაგვარად გამოიყურება: ამერიკული ქალაქები იწვის, ორივე წამყვანი პარტია საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგების არაღიარებასა და შესაძლო სამოქალაქო ომზე მსჯელობს, ხოლო ერთპოლარული სამყარო უკვე აღარ არსებობს — და მთელი საქმე მხოლოდ ისაა, რა ფორმას მიიღებს აშშ-სა და ჩინეთს შორის უკვე დაწყებული ცივი ომი.

ბრძენმა და კარგად ინფორმირებულმა „კალმარმა–ვამპირმა“ ტყულად არ ატეხა განგაში. გავლენიანი ბანკის გაფრთხილება აუცილებლად იქნება გაგონილი, მაგრამ უკვე არსებობს სერიოზული ეჭვები იმასთან დაკავშირებით, რომ ამერიკელი პოლიტიკოსები გამოავლენენ იმ არაპოპულარულ ნაბიჯებზე წასვლის უნარს, რომლებიც დოლარის მთავარ მსოფლიო ვალუტად შენარჩუნებას დასჭირდება.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

83
თბილისი

ქამარმოჭერილი ბიზნესი და არაპროგნოზირებადი ეკონომიკა...

27
(განახლებულია 23:24 02.12.2020)
როგორი ზამთარი და გაზაფხული გველოდება წინ, რა ელის ქვეყნის ეკონომიკას ე.წ. "ლოქდაუნის" მეორე ეტაპის შემდეგ, როდემდე იქნება ეკონომიკა პანდემიის მძევალი და გაუძლებს თუ არა ბიზნესი მკაცრ შეზღუდვებს?..

სამსონ ხონელი

მძიმე ზამთარი გველოდება, − ასეთია მოსახლეობის დიდი ნაწილის მოლოდინი, რასაც ბოლო დღეების მოვლენებიც ადასტურებს. არ ცდება, ვინც ვარაუდობს, რომ არც გაზაფხული იქნება მარტივი... გართულებული ეპიდემიოლოგიური სიტუაციის გამო, ხელისუფლებამ მიმდინარე წელს ეკონომიკური საქმიანობა მეორედ შეზღუდა. მოგეხსენებათ, COVID-19-ის გავრცელებით გამოწვეული წერტილოვანი შეზღუდვების გაფართოებისა და გამკაცრების გადაწყვეტილება მთავრობათაშორისმა საკოორდინაციო საბჭომ გიორგობისთვის 26 რიცხვში მიიღო...

უკვე ორი დღის შემდეგ ეკონომიკა ფაქტობრივად სრულად ჩაიკეტა. მთავრობის ამ ვერდიქტს მცირე და საშუალო ბიზნესის წარმომადგენელთა უკმაყოფილება მოჰყვა.

კერძო სექტორში დასაქმებული თუ თვითდასაქმებული მოსახლეობის საკმაოდ დიდმა ნაწილმა მთავრობას გადაწყეტილების გადასინჯვისკენ მოუწოდა და მკაცრი შეზღუდვების ეტაპობრივად მოხსნის ვადების საკუთარი ვარიანტები შესთავაზა...

მოქალაქეების კიდევ ერთმა ნაწილმა პროტესტის ფორმასაც მიმართა... გაისმა კითხვაც, რა მნიშვნელობა აქვს, კორონავირუსი მომკლავს თუ შიმშილი?!.. საინტერესოა, რამდენად არსებობს საკითხის ამგვარად დაყენების საფუძველი და რა შედეგებამდე მიიყვანს შექმნილი ვითარება ქვეყნის ეკონომიკას?.. მომდევნო სტრიქონები ამ რთულ კითხვაზე პასუხის გაცემის მოკრძალებული მცდელობაა...

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, ოქტომბერში საქართველოს ეკონომიკა სულ 3.9 პროცენტით, ხოლო პირველ ცხრა თვეში – 5.1 პროცენტით შემცირდა. ანალიტიკოსთა შეფასებით, წლის ბოლოს გაცილებით უფრო მძიმე შედეგი გველოდება. ზოგადად, დეკემბრის თვე ეკონომიკური აქტიურობის თვალსაზრისით ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულია, მაგრამ შეზღუდვების მეორე ეტაპის შედეგად, ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელი გაუარესდება... ამ ეტაპზე ძნელი სათქმელია, როგორ აისახება ეს გაუარესება ციფრებში. შეგახსენებთ, მიმდინარე წლის გაზაფხულზე ეკონომიკური საქმიანობის ფაქტობრივად სრული ჩაკეტვის შედეგად, ეკონომიკა დაახლოებით 15 პროცენტით შემცირდა. როგორც ანალიტიკურ წრეებში აღნიშნავენ, ამჯერად სავარაუდოდ, ასეთი მკვეთრი კლება მოსალოდნელი არ არის, მაგრამ დიდი სხვაობაც არ იქნება. დაახლოებით ანალოგიურ სურათს მივიღებთ, ხოლო შეზღუდვების მეორე ეტაპის ნეგატიური გავლენა დიდწილად მომავალი წლის შედეგებზე აისახება...

„მთავრობა ვარაუდობდა, რომ ქვეყნის ეკონომიკა მომავალ წელს, დაახლოებით, 5 პროცენტით გაიზრდებოდა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი საქართველოს ეკონომიკის 4.3 პროცენტით ზრდას პროგნოზირებდა. ახალ რეალობაში, როცა მცირე და საშუალო ბიზნესი ფაქტობრივად გაჩერებულია, პროგნოზის გაკეთება ძალიან რთულია. ვეჭვობ, რომ 2021 წელს ეკონომიკურმა ზრდამ 3 პროცენტს გადააჭარბოს. მიმდინარე წლის უარყოფითი მოვლენები თავს სწორედ 2021 წელს იჩენს. სავარაუდოდ, ბევრი კომპანია გაკოტრდება... შესაძლოა, ვირუსული პანდემიიდან გაკოტრების პანდემიამდეც მივიდეთ...“, - აცხადებს ანალიტიკოსი გოჩა თუთბერიძე. მისივე თქმით, საქართველოს ეკონომიკა 2019 წლის მდგომარეობას რომ დაუბრუნდეს, ამას 3-4 წელი მაინც დასჭირდება...

მსჯელობის კიდევ ერთი საკითხია, რამდენად საკმარისია ის 1.1 მილიარდი ლარი, რომლის დახარჯვასაც მთავრობა ერთის მხრივ ბიზნესის წასახალისებლად და მეორეს მხრივ სხვადასხვა სოციალური პროგრამების განსახორციელებლად  გეგმავს... გააჩნია ვისთვის, რისთვის და რა ვადაში? − ბრძანებს მკითხველი და მართალიც იქნება. რა გაეწყობა, განვმარტავ, ეკონომიკური საქმიანობის შეზღუდვებით ბიზნესსა და მოსახლეობაში გამოწვეული ნეგატიური ზეგავლენის, სოციალური შოკის შესასუსტებლად... ექსპერტთა შეფასებით, საკომპენსაციოდ გამოყოფილი თანხა დიდი ვერეფერი ნუგეშია და სხვა ტიპის ღონისძიებებია საჭირო. რეალური რეფორმები უნდა გატარდეს... მათ შორის, ხელისუფლებამ რეალურად უნდა მოუჭიროს ქამრებს... უნდა შემცირდეს ბიურაკრატიის შენახვაზე გამოყოფილი თანხები. აუცილებელია გადასახადების შემცირებაც. პირველ რიგში ეს ეხება დამატებითი ღირებულების გადასახადს. შესაძლებელია აქციზის გადასახადის შემცირებაც.

არახალია, მკითხველის განსაკუთრებულ ინტერესს ეროვნული ვალუტის პერსპექტივა იწვევს. წონასწორობის რა ნიშნულს დაიკავებს ლარი? საკამათო არ არის, ყველაფერი დამოკიდებულია რამდენ ხანს გასტანს შეზღუდვები, როდიდან და რა სიმძლავრით ამუშავდება ბიზნესი...

„დღეს ეკონომიკა ეპიდსიტუაციისა და ჯანდაცვის სისტემის მძევალია. როდის იქნება ვაქცინა ან ეფექტური სამკურნალო საშუალება, შეძლებს თუ არა მედიცინა უხილავი, მკვლელი ვირუსი უახლოეს მომავალში დაამარცხოს? პირველ რიგში, სწორედ ამ კითხვებზე მიღებული პასუხები განსაზღვრავს, როდიდან დაიქოქება ეკონომიკა. სწორედ ამის შემდეგ გვიჩვენებს ეკონომიკური ზრდის ტემპი მაკროეკონომიკური პარამეტრების დინამიკას და ეროვნული ვალუტის ბედის განჭვრეტას, მეტ-ნაკლებად, მაშინ შევძლებთ.

შექმნილმა ვითარებამ მკაფიოდ დაგვანახა, რომ აუცილებელია ქვეყნის ეკონომიკის დივერსიფიკაცია და რეალური სექტორის განვითარებაზე ზრუნვა. არ შეიძლება, ეკონომიკის და შესაბამისად, ეროვნული ვალუტის ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი ტურიზმის სფეროდან მიღებული შემოსავლები იყოს...", − განაცხადა ანალიტიკოსმა ვლადიმერ პაპავამ.

მანვე ყურადღება გაამახვილა, რომ ეროვნული ბანკი ლარის გაუფასურების შესაჩერებლად, სავალუტო რეზერვებს ხარჯავს და მიმდინარე წელს კობა გვენეტაძის უწყებამ სავალუტო ბაზარს უკვე მილიარდამდე დოლარი მიაწოდა. პარალელურად ეროვნული ბანკი იძულებულია, რომ საბანკო სექტორს ლიკვიდურობის შესანარჩუნებლად ფულადი რესურსი მიაწოდოს. ანუ ზრუნავს, რომ ბანკები არ გაკოტრდეს. ერთი სიტყვით, ეროვნული ბანკი ფულს ერთი ჯიბიდან იღებს და მეორეში იდებს... ბუნებრივია, შედეგი არ ჩანს, ლარი ფსკერზე ეშვება და დღეს არავინ იცის, რა სიღრმეზეა ეს ფსკერი.

ანალიტიკოსთა ერთი ნაწილი თავის განცხადებებში კდევ უფრო მკაცრი და რადიკალურია...

„თუ გაზაფხულზე შეზღუდვები შეცდომა იყო, ახლა ეს უკვე არჩევანია, რადგან ერთსა და იმავე შეცდომას ორჯერ არ იმეორებენ. ეს არჩევანი მთავრობამ გააკეთა მაღალშემოსავლიანი ფენების სასარგებლოდ, ჩვენი მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი კი შიმშილისთვის გაიწირა. ვინც დღეს ამ გადაწყვეტილებას ამართლებს, ან ვერ აცნობიერებს მის ტრაგიკულ შედეგებს ეკონომიკასა და სოციალურ მდგომარეობაზე, ან ამის გაცნობიერება არ სურს...“, − აცხადებს ანალიტიკოსი, ახალგაზრდა ფინანსისტთა და ბიზნესმენთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი პაატა ბაირახტარი.

მისი თქმით, კომენდანტის საათის გამკაცრებას ემატება ტრანსპორტის, სავაჭრო სფეროსა და სამასპინძლო დაწესებულებების გაჩერება. არადა, საქართველოს მთლიანი შიდა პროდუქტის ფორმირებაში წამყვან ადგილებს ეს სექტორები იკავებენ, საერთო სიკეთის 20 პროცენტი მათი წილია. მთლიანი შიდა პროდუქტის 12 პროცენტზე მეტი ტურიზმზე მოდიოდა.

„ცხადია, ეს არ არის ჯანსაღი ეკონომიკისთვის დამახასიათებელი, თუმცა მოქმედი ეკონომიკური გუნდის არჩევანია და სწორედ ამაზე მუშაობდნენ წლების განმავლობაში, ეს გვესმოდა დღენიადაგ, რომ ტურიზმი უნდა ყოფილიყო საქართველოს ეკონომიკის ლოკომოტივი... სწორედ ამ პოლიტიკამ ჩააგდო ეკონომიკა მძიმე მდგომარეობაში. საზღვრები დაკეტილია, ტურიზმიდან შემოსავლები 97 პროცენტით შემცირდა. ტურიზმის ინდუსტრიისთვის და მისი მომიჯნავე დარგებისთვის, ერთადერთი წყარო შიდა ტურიზმია. მთავრობამ შეზღუდვები ამ მიმართულებითაც დააწესა, როცა ზამთრის კურორტები ჩაკეტა. ეს ყველაფერი უკვე ჩვენი ეკონომიკის 40 პროცენტს აღწევს და 40 პროცენტით გაჩერებულ ეკონომიკას წერტილოვნად შეზღუდული ვუწოდოთ, ცოტა უხერხულია...“, – აცხადებს პაატა ბაირახტარი.

როგორც ანალიტიკოსი აღნიშნავს, დამატებითი შეზღუდვების ამოქმედებით, დაახლოებით, სამასი ათასი სამუშაო ადგილი დაიკარგება, არადა, ასი ათასი  სამუშაო ადგილი წინა „ლოქდაუნის“ დროს უკვე დაიკარგა, რაც ნიშნავს კიდევ უფრო გაღარიბებულ მოსახლეობას და წინა გამოცდილებიდან გამომდინარე ორნიშნა ეკონომიკურ ვარდნას.

რაც შეეხება სოციალურ პაკეტებს, რომლებიც მთავრობამ შეზღუდვების საპირწონედ აამოქმედა, პაატა ბაირახტარის თქმით, ორი ტიპის სოციალური პაკეტი გვაქვს − ერთჯერადი - 300 ლარის და ექვსთვიანი 1200 ლარის ოდენობით.

სავაჭრო სფეროში დასაქმებული ადამიანები, რომლებიც რეგულაციების გამო გაჩერდებიან, მთავრობისგან მიიღებენ ერთჯერად 300-ლარიან დახმარებას. რადგან შეზღუდვები ორი თვის განმავლობაში იმოქმედებს, ეს დახმარება თვეში სულ 150 ლარი გამოდის.

1200-ლარიანი დახმარება ექვს თვეზე ნაწილდება და მიიღებენ ისინი, ვინც ოფიციალურად იყო დასაქმებული და სამსახური პანდემიის დროს დაკარგა.

„მკითხველმა თავად განსაჯოს, რამდენად შესაძლებელია ზრდასრულმა ადამიანმა თვეში 200 ან 150 ლარად გაიტანოს თავი. ეს თანხა ოფიციალურ საარსებო მინიმუმზეც ნაკლებია. სხვა საკითხია ამ საარსებო მინიმუმის დათვლის მეთოდოლოგია და რეალურობა. შეიძლება ითქვას, მთავრობამ ამ გადაწყვეტილებით მოსახლეობის დიდი ნაწილი შიმშილისთვის გაწირა... ეს სოციალური პაკეტები ვერ პასუხობს გამოწვევებს, და საკითხავია, მათი ამოწურვის შემდეგ მოქალაქეები შეძლებენ კი ახალი სამსახურის შოვნას, ვინაიდან ბიზნესების უდიდესი ნაწილი რეანიმირებას ვეღარ შეძლებს...“, − აცხადებს პაატა ბაირახტარი.

ერთი სიტყვით, ანალიტიკოსთა უმრავლესობის შეფასებები მწვავე და კრიტიკულია, ხოლო რაც შეეხება პროგნოზს − რბილად რომ ვთქვათ, არაოპტიმისტური... თუმცა ფინანსთა სამინისტრო გვაიმედებს, რომ ეკონომიკა 2021 წლის მეორე ნახევარში გაჯანსაღების პროცესს გააქტიურებს... რა გაეწყობა, დაველოდოთ... მანამდე კი ქვეყნის პირველ ფინანსიტს, ივანე მაჭავარიანს და მის მოადგილეს გიორგი კაკაურიძეს, რომელთაც კორონავირუსი დაუდასტურდათ, ჯანმრთელობა ვუსურვოთ...

 

27
რუსი სამხედროების საველე ჰოსპიტალი სტეპენაკერტში

მიმოხილვა: აეროპორტი სტეფანაკერტში სამხედრო საჭიროებიდან სამოქალაქო გამოყენებამდე

21
(განახლებულია 22:16 02.12.2020)
სტეფანაკერტის აეროდრომის რეკონსტრუქცია–მოდერნიზაცია რუსეთის საჰაერო–კოსმოსური ძალების სამხედრო–სატრანსპორტო თვითმფრინავების მიღებას გახდის შესაძლებელს, შექმნის ახალ საოპერაციო შესაძლებლობებს, გადაჭრის სამხედრო დაჯგუფების მომარაგების ბევრ პრობლემას.

ყარაბაღს სომხეთთან მხოლოდ 5 კმ სიგანის ლაჩინის დერეფანი აკავშირებს. გზას რუსი სამშვიდობოები აკონტროლებენ, მაგრამ მაინც უკიდურესად მოწყვლადად რჩება რეგიონში ვითარების გამწვავების შემთხვევაში. პერსპექტივაში არის საკმაოდ რთული გზის (დერეფნის) მშენებლობა და აზერბაიჯანისთვის ქალაქ ლაჩინის გადაცემა. მაგრამ ადამიანებისა და ტვირთების ოპერატიული გადაზიდვა უკვე დღესაა აუცილებელი.

სტეფანაკერტიდან ერევნამდე (ერებუნის ავიაბაზა) საავტომობილო გზა 320 კმ-ია. სამშვიდობოები ოპერაციის პირველ დღეებში ამ მარშრუტით მიემგზავრებოდნენ სტეფანაკერტისკენ. 28 ნოემბრიდან კი ახალი მარშრუტი აითვისეს: ტვირთითა და ტექნიკით სავსე ვაგონები აზერბაიჯანის სარკინიგზო სადგურ ბარდაში ჩადის და იქიდან ავტომობილებზე იტვირთება. აქედან სტეფანაკერტამდე 100 კმ-ია. თუმცა მაინც გრძელი გზაა.

ქვედანაყოფების, ტექნიკისა და ტვირთების ასობით კილომეტრზე ოპერატიულად გადასროლა მთიანი ყარაბაღის პირობებში რთული სამხედრო ოპერაციის ტოლფასია. წელიწადში ორჯერ მოხდება სამშვიდობოების პირადი შემადგენლობის როტაცია. რეგიონში ვითარების გამწვავებას შეიძლება დამატებითი ძალები და სახსრები დასჭირდეს. ამასთან სტეფანაკერტიდან ცხრა კილომეტრში მდებარეობს ხანკენდის აეროპორტი, რომელსაც ჰოპოთეტურად აქვს უნარი, მიიღოს მძიმე სამხედრო–სატრანსპორტო ავიაცია.

ფრენები აქ 1990-იანების დასაწყისში შეწყდა საომარი მოქმედებების გამო. 2020 წლის სექტემბერ–ოქტომბერში აეროპორტის ინფრასტრუქტურა აზერბაიჯანის მხრიდან საარტილერიო დარტყმებმა დააზიანა, მაგრამ ასაფრენ–დასაჯდომი ზოლის სიგრძე 2200 მეტრია. ადგილის რელიეფი იძლევა შესაძლებლობას, რომ აუცილებლობის შემთხვევაში ზოლი 1000 მეტრით დაგრძელდეს და მის გვერდით მეორეც გაკეთდეს. ამ აეროპორტის აღდგენისა და მოდერნიზაციის ფასი შეიძლება იმაზე ძვირი არც აღმოჩნდეს, რაც მრავალი წლის განმავლობაში რეისების განხორციელებას დასჭირდება. ამას პლუს უზარამაზარი ძალებისა და დროის ხარჯვა.  

გარდა ამისა, სტეფანაკერტის სიახლოვეს მდებარე აეროპორტი ასევე შეიძლება გახდეს სამოქალაქო ტვირთების გადაზიდვის ლოგისტიკური ცენტრიცა და მთიანი ყარაბაღის ეკონომიკური ზრდის მნიშვნელოვანი შემადგენელიც.

გრძელი და სახიფათო გზა

რუსი სამშვიდობოები 23 სადამკვირვებლო პუნქტიდან 24 საათის განმავლობაში აკონტროლებენ ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმს მთიან ყარაბაღში, უზრუნველყოფენ ავტომობილების უსაფრთხო მოძრაობასა და ადგილობრივი მოსახლეობის გადაადგილებას ლაჩინის დერეფნის გავლით. 14 ნოემრიდან საკუთარ სახლებს 26 ათასზე მეტი დევნილი დაუბრუნდა. რეგიონში აქტიურად მუშაობენ რუსი გამნაღმველები, სამხედრო ექიმები და საგანგებო სიტუაციების სამსახურის თანამშრომლები.

სამშვიდობო ამოცანების გადაჭრა მუდმივ მობილურობას მოითხოვს. სპეციალური პროტოკოლი, რომელსაც მოსკოვი და ბაქო აწერენ ხელს, აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის სატრანსპორტო კომუნიკაციების განბლოკვას მოიაზრებს. აშკარაა, ეს დოკუმენტი ხსნის აკრძალვებს არა მარტო მიწაზე, არამედ ჰაერშიც — მხედველობაში გვაქვს სტეფანაკერტის აეროპორტში ფრენები. რუსეთიდან პირდაპირი მარშრუტი ლოგისტიკისა და მომარაგების ბევრ პრობლემას გადაჭრიდა, შექმნიდა ახალ საოპერაციო შესაძლებლობებს სამშვიდობო ბრიგადისთვის.

მანამდე საქართველომ, აზერბაიჯანისა და სომხეთის თხოვნით, თავისი საჰაერო სივრცე გაუხსნა რუსეთის სამხედრო–სატრანსპორტო ავიაციას, რათა თვითმფრინავები ერევანში ჩასულიყო. იქიდან ტექნიკას გრძელი გზა ელოდა სტეფანაკერტამდე.

დახურული ცა

სტეფანაკერტის აეროდრომი 2012 წელს გარემონტდა და თვითმფრინავების მისაღებადაც მზად იყო. მაგრამ ამას ბაქომ შეუშალა ხელი. სამმხრივი შეთანხმების დადებისა და რუსეთის სამშვიდობო ოპერაციის დაწყების შემდეგ კი რეგიონში ვითარება ძირფესვიანად შეიცვალა. დროა გადაიხედოს მიდგომები ფრენების უსაფრთხოების მიმართ და გაუქმდეს აკრძალვები. მით უმეტეს, რომ აზერბაიჯანულ–სომხური „ჩათვლების“ პრეცედენტები აღარ არსებობს: ბაქოდან რეისები ნახჭევანში სომხეთის თავზე გამავალი საერთაშორისო დერეფნებით ხორციელდება და სომხური ავიაკომპანიებიც იყენებენ საერთაშორისო დაცულ საჰაერო დერეფნებს აზერბაიჯანის თავზე.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დღეს განაცხადა:

„დადგება დღე, როცა მთიან ყარაბაღში მცხოვრები სომხები და აზერბაიჯანელები, რომლებიც იქ აუცილებლად დაბრუნდებიან, კვლავ კეთილმეზობლურად იცხოვრებენ. არსებობს ლოგისტიკური საკითხები, სატრანსპორტო საკითხები, ენერგეტიკული უსაფრთხოება. ჩვენ ყველა ამ საკითხს განვიხილავთ“.

და ეს საიმედო განცხადებაა. თუ მაღალმთიანი აეროპორტი ფრთებს მალე გაისწორებს, ეს რეგიონულ მშვიდობასა და სტაბილურობას წაადგება.

21
კლინიკა

ვინ არის 24 წლის გოგო, რომელიც კორონავირუსს ემსხვერპლა - ოჯახი ექიმებს ადანაშაულებს

0
(განახლებულია 13:20 03.12.2020)
კორონავირუსით 24 წლის ქალი გარდაიცვალა, ოჯახი ექიმების ბრალეულობაზე საუბრობს და აცხადებს, რომ გარდაცვლილს ჯანმრთელობის პრობლემები არ ჰქონია

თბილისი, 3 დეკემბერი – Sputnik. კორონავირუსს 19 წლის თეკლა თორდიას შემდეგ, 24 წლის ნინო გულიკაშვილის სიცოცხლე 1 დეკემბერს შეეწირა. ინფორმაციას „მთავარი არხი“ ავრცელებს.

ცხელების ცენტრში 24 წლის ახალგაზრდა ქალი 6 დღის განმავლობაში მკურნალობდა, თუმცა მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა კლინიკიდან გაწერის დღეს დამძიმდა.

ოჯახი ვარაუდობს, რომ მცხეთის საავადმყოფოში დაბალი სიცხით შეყვანილი ნინო გულიკაშვილი COVID19-ით სწორედ კლინიკაში დაინფიცირდა, რადგან ტესტის დადებითი პასუხი მხოლოდ მესამე ტესტის ჩატარების შემდეგ დაუდგინდა. ახალგაზრდის ჯანმრთელობის მდგომარეობა დამძიმდა და ფილტვები გაეთიშა.

გარდაცვალების შემდეგ კლინიკა ამტკიცებს, რომ პაციენტს დიაბეტი ჰქონდა, თუმცა ოჯახი ამბობს, რომ 24 წლის განმავლობაში გოგოს ჯანმრთელობის პრობლემა არ ჰქონია და მომხდარზე პასუხისმგებლობას საავადმყოფოს აკისრებს.

შემთხვევის შესახებ კომენტარი გააკეთა ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილემაც. თამარ გაბუნიას თქმით, სამინისტრო აღნიშნულ საქმეს შეისწავლის.

„მანამდე მე არ მაქვს საფუძველი ვისაუბრო რომელიმე მხარეს გარკვეულ გადაცდომაზე. ერთი, რაც შემიძლია გითხრათ, მცხეთის სამედიცინო ცენტრი დიდი ხანია, პროგრამაში მონაწილეობს, ძალიან ბევრი რთული შემთხვევის მართვა მოხდა იქ, მაგრამ ამ კონკრეტულ შემთხვევასთან დაკავშირებით თავს შევიკავებ, ვიდრე არ მექნება საფუძველი, ვისაუბრო კონკრეტულად“, – განაცხადა გაბუნიამ.

საქართველოში ახალი კორონავირუსით დაავადებულთა რაოდენობა ბოლო დღე-ღამეში 4.260-ით გაიზარდა და ინფიცირებულთა საერთო რიცხვმა 147.636-ს მიაღწია.

ამ დროისათვის სულ გამოჯანმრთელდა 124.568 ადამიანი, კარანტინის რეჟიმშია 1.974, სტაციონარებში ექიმების დაკვირვების ქვეშ 6.561 პაციენტია, ხოლო კოვიდ–სასტუმროებში 3.867 ადამიანი იმყოფება.

საქართველოში კორონავირუსის პირველი შემთხვევა 26 თებერვალს დაფიქსირდა.

0
თემები:
COVID-19 საქართველოში