საპროტესტო აქცია

ქართული საკონსტიტუციო ცვლილებები კავკასიის რეგიონულ დღის წესრიგში

32
(განახლებულია 23:03 18.05.2020)
საერთაშორისო კვლევების ინსტიტუტის ევროატლანტიკური უსაფრთხოების ცენტრის მეცნიერ-თანამშრომელ სერგეი მარკედონოვს მიაჩნია, რომ  საქართველოში შიდაპოლიტიკური კრიზისის დაძლევა მთელი კავკასიისთვისაა მნიშვნელოვანი.

სერგეი მარკედონოვი

საქართველოს ხელისუფლებამ და ოპოზიციამ ერთობლივ ძალისხმევას მიმართეს შიდაპოლიტიკური კრიზისის დასაძლევად და ამჟამინდელი დე-ფაქტო წინასაპარლამენტო კამპანიის ცივილურ კალაპოტში გადასაყვანად. მოლაპარაკებების მეხუთე რაუნდის შედეგად მმართველ პარტიასა და ოცი ოპოზიციური პარტიის გაერთიანებას შორის, შეთანხმება შედგა. 

რაშია მისი არსი და რატომაა ის ასე მნიშვნელოვანი არა მარტო შიდაქართული დინამიკის კონტექსტში არამედ კავკასიის რეგიონული დღის წესრიგისთვის?

არასრული პროპორციულობა 

ხელმოწერილი დოკუმენტის პათოსი ისაა, რომ ქართული პოლიტიკური კლასი, დამოუკიდებლად პარტიული კუთვნილებისა, ვალდებულია პატიოსანი და კონკურენტული საპარლამენტო არჩევნების ჩატარებაზე ფოკუსირდეს.

მაგრამ გარდა საერთო დეკლარაციებისა, შეთანხმება მოიაზრებს კონკრეტულ პროცედურულ გადაწყვეტილებებსაც. და ისინი ქვეყნის ძირითად კანონში შესატან ცვლილებებს ეხება.  

მისი მნიშვნელობის გასააზრებლად გადავახვიოთ ფირი 2019 წლის ზაფხულზე. მასობრივი ანტისამთავრობო პროტესტების ფონზე მმართველი პარტია დათანხმდა ოპონენტებთან გარიგებას და საკონსტიტუციო ცვლილებების მიღებას — საპარლამენტო არჩევნების მხოლოდ პროპორციული სისტემით ჩატარებას.

მაგრამ მერე „ქართულმა ოცნებამ“ საკონსტიტუციო ცვლილებების მიღება ჩააგდო. ამით მან თავის წინააღმდეგ განაწყო პრაქტიკულად მთელი პარტიულ-პოლიტიკური სპექტრი ქვეყანაში.

ხელისუფლების ოპონენტების რეზონები, რომლებმაც 2019 წლის ნოემბერში წამოაყენეს ლოზუნგი „ყველა ერთის წინააღმდეგ“, გასაგები იყო. მაჟორიტარული სისტემის ნებისმიერ ელემენტზე უარის თქმა, სადაც ფავორიტები არა იმდენად საზოგადო მოღვაწეები, არამედ „მტკიცე მეურნეები“ გახდებოდნენ, პარტიული კანდიდატები გადეპუტატების უფრო მეტ შანსს მიიღებდნენ. და გამორიცხული არ არის, რომ სამთავრობო კოალიციის წევრებად, ანუ მინისტრებად ან ვიცე-პრემიერებად ქცეულიყვნენ.

რით არ აწყობდა ოპოზიციას არსებული საარჩევნო სისტემა? ამ დრომდე საქართველოში საპარლამენტო არჩევნები შერეული სისტემით ტარდებოდა. 150 მანდატიდან 77 პარტიულ სიებზე ნაწილდებოდა, ხოლო კიდევ 73 — მაჟორიტარულ ოლქებზე. ამომრჩევლები ხმის მიცემის დღეს ორ ბიულეტენს იღებდნენ. ასეთი სისტემისას , როგორც ოპოზიციის ლიდერები მიიჩნევდნენ, ხელისუფლებას საზოგადოებრივი აზრით მანიპულირებისა და ყბადაღებული ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენების მეტი შესაძლებლობა ჰქონდა.  

რა შეიცვლება, თუ 2020 წლის 8 მარტის შეთანხმება პრაქტიკაში განხორციელდება? მოხდება მანდატების მოპოვების არსებითი რეკონფიგურაცია. საპარლამენტო არჩევნები უპირატესად პროპორციული სისტემით უნდა ჩატარდეს. ანუ პარტიული სიებით 120 დეპუტატი აირჩევა, ხოლო 30 — მაჟორიტარული სისტემით.

ხელისუფლება არსებით დათმობებზე წავიდა, როდესაც მომავალი სადეპუტატო კორპუსის პროპორციული ნაწილის მნიშვნელოვნად გაფართოებას დათანხმდა. თუმცა პარტია, რომელიც კამპანიაში გაიმარჯვებს, მაგრამ ვერ გადალახავს 40%-იან ზღვრებს, ვერ შეძლებს მთავრობის ფორმირებას.

ყველაფერი ეს შესაძლებლობას აძლევს მცირერიცხოვან  გაერთიანებებს, შევიდნენ პარლამენტში და შეცვალონ  ქართული არჩევნების უკვე ჩვეული ორფეროვანი სურათი, როდესაც „ქართული ოცნება“ ან მიხეილ სააკაშვილს ებრძვის, ან „კოლექტიურ მიშას“.

ქართული პოლიტიკის ამერიკელი დრამატურგი

ამაზე ალბათ შეიძლებოდა კიდეც, დაგვემთავრებინა მსჯელობა მიღწეულ შეთანხმებაზე, რომ არა პრინციპულად მნიშვნელოვანი ნიუანსი.

შეიძლება ბევრი კომპლიმენტი აღვავლინოთ პროსამთავრობო პარტიისა და ოპოზიციის მიმართ, ქვეყანაში სტაბილურობის შენარჩუნებისთვის  გამოჩენილი სიბრძნისა და დათმობაზე წასვლის გამო, მაჰგრამ არ შეიძლება არ შევნიშნოთ აშკარა. მარტის კომპრომისი შესაძლებელი ამერიკის საელჩოსა და პირადად ვაშინგტონის დიპლომატიური წარმომადგენლის, კელი დეგნანის გადამწყვეტი წვლილით გახდა. სიმბოლურია, რომ საკონსტიტუციო ცვლილებების შეთანხმებას ხელი საელჩოს რეზიდენციაში მოეწერა. 

მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო აშშ-ის სტრატეგიული პარტნიორია კავკასიაში და მთლიანად პოსტსაბჭოთა სივრცეში, 2018 წლის ზაფხულიდან 2019 წლის დეკემბრამდე ამ ქვეყანაში ამერიკის ელჩი არ ყოფილა. კელი დეგნანმა თავის დანიშვნა ახალი წლის წინ გააფორმა და ფიციუკვე 2020 წლის დასაწყისში დადო. მას ნამუშევარი აქვს თურქეთში, იტალიაში, ბალკანებზე. დეგნანი ენერგიულად შეუდგა დიალოგის დამყარებას საქართველოს ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის. თუმცა, ამ საქმეში ის მარტო არ ყოფილა. ამერიკელი კონგრესმენებისა და სენატორების ეპისტოლარულმა კამპანიამაც შესამჩნევი წვლილი შეიტანა საქართველოს შიდა პოლიტიკაში. 

მთელი ამ საჯარო და არაოფიციალური დიპლომატიური საქმიანობიდან გამოჩნდა, რომ საქართველოს პოლიტიკური კლასი მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ვაშინგტონის პოზიციაზე. აშშ-ს აზრს, როგორც ავტორიტეტს, მიმართავდნენ ისინი, ვინც სხვა საკითხებში ძნელად თუ მოძებნიდნენ საერთო ენას.

კომპრომისის მიღწევაში საკუთარი წვლილი შეიტანა ევროკავშირის დიპლომატურმა წარმოამდგენელმა კარლ ჰარცელმაც. მაგრამ, თუ რეჟისორებისა და მსახიობების ენით ვიტყვით, მან ამ სპექტაკლში მეორეხარისხოვანი როლი შეასრულა. კელი დეგნანი კი პრიმა იყო. დიდი ალბათობით, მისი მოდერაციის გარეშე, „ქართული ოცნება“ არ წავიდოდა ესოდენ სერიოზულ დათმობებზე. აშკარაა, რომ ვაშინგტონს არ სურს შიდაქართული კონფრონტაციის გაღრმავება, ვარაუდობს რა, რომ ასეთ შემთხვევაში მთავარი ბენეფიციარი მოსკოვი გახდება.

რამდენად საფუძვლიანია ეს მოსაზრება, ცალკე საკამათო თემაა, მაგრამ „ევროსკეპტიკოსების“ ჰიპოტეტურ გამარჯვებას, იქნება ეს ნინო ბურჯანაძე თუ დავით თარხან-მოურავი, აშშ თავისი ინტერესებისთვის გამოწვევად განიხილავს. 

არც „მეოცნებეები“ და არც მიშიკო

ამერიკელებს ესმით, რომ იმ რეგიონებსა და ქვეყნებში, რომლებსაც „განსაკუთრებული ინტერესის“ სფეროებად განიხილავენ, ნებისმიერი ჩავარდნა მათ საგარეო პოლიტიკურ რეიტინგს დაარტყამს.  აქედანაა მათი ყურადღებაც შორეული „ჯორჯიის“ საქმეებისადმიც.  

ვაშინგტონს არ სურს „ქართული ოცნებისა“ და ბიძნა ივანიშვილის მონოპოლიის განმტკიცება. დღეს მილიარდერს არ ხედავენ „რუსეთის აგენტად“ ან საგარეო პოლიტიკური „რევიზიონიზმის“ მომხრედ, რომელიც უარს იტყოდა ევრო-ატლანტიკურ სტრატეგიაზე. მაგრამ მის ხელში ყველა საკვანძო სახელისუფლებო რესურსის თავმოყრა წარმოჩინდება როგორც პოტენციური შესაძლებლობა იმისა, რომ ის უფრო დამოუკიდებელ ფიგურა დ ჩამოყალიბდეს. ვაშინგტონს კი ურჩევნია, ნებისმიერ ქართველ ლიდერს შეუზღუდოს მანევრირების სივრცე.  

თუმცა იმავდროულად  შტატები „მეოცნებეების“ ჩამოშლასაც უფრთხიან და სააკაშვილის შესაძლო რეინკარნაციასაც. თავის დროზე ბევრი ამერიკელი პოლიტიკოსი იყო კმაყოფილი მისი წასვლითა და უფრო წინასწარ განჭვრეტადი ადამიანების მოსვლით საქართველოს ხელისუფლებაში. „მიშიკოს რესტავრაციას“ ვაშინგტონი ბევრ რამეში იგივე მიზეზებით უფრთხის, რა მიზეზებითაც ივანიშვილის ცალმხრივად განმტკიცებას. ასეთ სცენარში შიდასტაბილურობის საფრთხე ჩანს. და ამიტომ ამერიკული დიპლომატია  სიტუაციის გაკონტროლებასა და კრიზისის მართვას ამჯობინებს.

თუმცა, არც კელი დეგნანია ჯადოქარი. მისი დახმარებით შემუშავდა რაღაც კომპრომისი, მაგრამ მისი რეალიზაცია არა დეგნანის ან მისი მრჩევლების საქმეა, არამედ საქართველოს ხელისუფლებისა და ოპოზიციისა. მათ შორის ყველა პირადი და ზოგადპოლიტიკური წინააღმდეგობების გათვალისწინებით. ავიღოთ თუნდაც ისეთი ცნების ინტერპრეტაცია, როგორიცაა „პოლიტპატიმარი“.

P.S. რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

32
ატომური ყინულმჭრელი „არქტიკა“

მოსაზრება: ყინულმჭრელების ამერიკული პრობლემა საჭიროა მძლავრი ფლოტი

24
(განახლებულია 18:11 30.10.2020)
ამერიკელებს თვალსა და ხელშუა ეცლებათ არქტიკა. აშშ-ისთვის ასეთი არადამაიმედებელი დასკვნა გამოიტანეს სენატის შეიარაღებული ძალების კომიტეტის წევრებმა როჯერ უიკერმა და დენ სალივანმა.

ანდრეი კოცი

სენატორების აზრით, ქვეყანას არ ჰყოფნის ყინულმჭრელები, რომლებსაც ჩრდილოეთ პოლუსზე მოქმედება შეუძლიათ, და რუსეთი გაცილებით მომგებიან მდგომარეობაშია.

მარტოხელა ყინულმჭრელი

უიკერი და სალივანი აცხადებენ: მოსკოვი ფლობს მსოფლიოს უმსხვილეს ყინულმჭრელ ფლოტს, რომელიც 40 ხომალდისგან შედგება. შესადარებლად: აშშ-ის სანაპირო დაცვას სულ ორი ყინულმჭრელი ჰყავს - PolarStar და Healy. ამასთან, ხანძრის შემდეგ ერთი მათგანის შეკეთება ჯერ არ დასრულებულა. არადა არქტიკაზე კონტროლი მდიდარ ბუნებრივ რესურსებზე წვდომისა და ევრაზიის ჩრდილოეთში სამხედრო ბაზების მუდმივი დისლოცირების შესაძლებლობას იძლევა.

ექსპერტების თქმით, ზაფხულში რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტმა ცივი ომის შემდგომ უმსხვილესი წვრთნები ჩაატარა ალასკის სანაპიროს მახლობლად. გარდა ამისა, ბოლო წლებში აღადგინა 50-მდე სამხედრო ობიექტი არქტიკაში. თავის მხრივ, ჩინეთი აშენებს ორ ყინულმჭრელ ხომალდს და არც მალავს, რომ რეგიონს ეკონომიკურ „პოლარულ აბრეშუმის გზად“ განიხილავს.

ივნისში აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ყინულმჭრელების მძლავრი ფლოტის შექმნის აუცილებლობაზე ისაუბრა. აშშ-ის ხელისუფლებამ ექვსი ახალი, მათ შორის, მძიმე კლასის ხომალდის მშენებლობა დაიწყო. კონგრესმა უკვე დააფინანსა მთავარი ყინულმჭრელი, რომელიც 2024 წელს უნდა გამოიცადოს.

ჯერჯერობით კი, სენატორების თქმით, აშშ-ს მოუწევს, Polar Star-ს ვადა გაუხანგრძლივოს, სულ მცირე, 2023 წლამდე. იმის გათვალისწინებით, რომ ხომალდმა ფაქტობრივად ამოწურა რესურსი ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში, მას არქტიკაში აშშ-ის დომინირების უზრუნველყოფის ამოცანის შესრულება გაუჭირდება.

ყინულის არმადა

რუსეთს არასდროს შეუწყვეტია ყინულის კლასის ხომალდების შენება. 21 ოქტომბერს საექსპლუატაციოდ გაუშვეს 22220 პროექტის ყინულმჭრელი „არქტიკა“, აღჭურვილი ორი ენერგეტიკული დანადგარით, РИТМ-200 რეაქტორებით, რომელთა თბური სიმძლავრე (თითოეულის) 175 მეგავატია, შეუძლია 2,8 მეტრის სისქის ყინულის გაჭრა ერთ-ნახევარი-ორი კვანძის სიჩქარით. შეუძლია როგორც ოკეანეში, ისე მდინარის კალაპოტში ცურვა. „ატომფლოტს“ კიდევ ოთხი ხომალდის მიღების იმედი აქვს. პირველ ორს, როგორც მოსალოდნელია, 2021 და 2022 წლებში გაუშვებენ საექსპლუატაციოდ.

ატომური ყინულმჭრელის - „არქტიკის“ ჩასვლა მურმანსკში

„არქტიკის“ წყალში გაშვება უბრალოდ მოვლენა კი არა, პოლიტიკური მნიშვნელობის მოვლენაა, - განაცხადა რადიო Sputnik-ის ეთერში სამხედრო-პოლიტიკური კვლევების ცენტრის დირექტორმა ალექსეი პოდბერეზკინმა. - ახალი ყინულმჭრელების სერია უახლოეს წლებში აიგება და რუსეთი გააკონტროლებს ვითარებას ჩრდილოეთის საზღვაო გზის არა მხოლოდ ღრმაწყლოვან მონაკვეთებზე, არამედ, რაც გაცილებით მნიშვნელოვანია, მცირეწყლოვან ადგილებშიც. ასე რუსეთი შეძლებს სატრანსპორტო დერეფნის გახსნას სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიიდან და აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონიდან ევროპაში“.

სწორედ ატომური ყინულმჭრელებია ნებისმიერი სამხედრო და სამოქალაქო მშენებლობის წარმატების საწინდარი რეგიონში. „არქტიკის“ გარდა, რუსეთს ჰყავს კიდევ ორი ხომალდი ორრეაქტორიანი ატომური ენერგეტიკული დანადგარით, რომელთა სიმძლავრე 75 ათასი ცხენის ძალაა, ასევე ორი ყინულმჭრელი ერთრეაქტორიანი დანადგარით, 50 ათასი ცხენის ძალის სიმძლავრით და სხვ. არქტიკული ფლოტილია მეტად შთამბეჭდავად გამოიყურება, თანაც დიზელ-ელექტრული ხომალდების გათვალისწინების გარეშე.

ამ უკანასკნელთა კატეგორიას განეკუთვნება, მაგალითად, სუპერთანამედროვე „ილია მურომეცი“, რომელიც ჩრდილოეთის ფლოტის შემადგენლობაში 2017 წელს მოხვდა. ძირითადი ფუნქციის გარდა - გზა გაუკვალოს გემებს არქტიკულ წყლებში - ხომალდს გადააქვს ტვირთი არქტიკის საჯარისო დანაყოფებისთვის. პროექტი ითვალისწინებს ასევე ხომალდის საარტილერიო დანადგარების - АК-630, АК-230, АК-306 - მონტაჟს. თეორიულად ყინულმჭრელი შეიძლება დამრტყმელ საბრძოლო ხომალდად გადაკეთდეს - საკმარისია მისი აღჭურვა გემსაწინააღმდეგო რაკეტებით.

მუდამ ლიდერი

რუსეთი ყოველთვის უსწრებდა სხვა ქვეყნებს ყინულის კლასის ხომალდების მშენებლობის საქმეში. პირველი თანამედროვე ტიპის ყინულმჭრელი იყო სამაშველო ბუქსირი „პაილოტი“, რომელიც 1864 წელს გაუშვეს წყალში. სპეციალური ცხვირი მას ყინულზე დაწოლისა და წონით მისი გატეხვის შესაძლებლობას აძლევდა. ამ კონსტრუქციამ საერთაშორისო აღიარება ჰპოვა. 1871 წლის ზამთარში გერმანიის მთავრობამ რუსეთისგან ყინულმჭრელის ნახაზები შეიძინა, რათა ჰამბურგის ნავსადგურის აკვატორია და ელბა ყინულისგან გაეწმინდა, ვინაიდან უკიდურესად დაბალმა ტემპერატურამ რეგიონში ვაჭრობა მთლიანად შებოჭა. შემდეგ გერმანელების მაგალითს მიბაძეს მეწარმეებმა დანიიდან, შვედეთიდან და აშშ-დან.

მსოფლიოში პირველი ატომური ყინულმჭრელიც სსრკ-ში ააგეს და „ლენინი“ დაარქვეს. ხომალდი საზღვაო ფლოტის სამინისტროს 1959 წელს გადასცეს. ამ გიგანტმა საგრძნობლად განავითარა ნავიგაცია ჩრდილოეთის წყლებში. ექსპლუატაციის მხოლოდ პირველ ექვს წელიწადში „ლენინმა“ 82 ათასზე მეტი საზღვაო მილი გაიარა და დამოუკიდებლად გაუწმინდა გზა 400 ხომალდს. 1989 წელს ყინულმჭრელი მურმანსკში დააბინავეს და ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ერთიან რეესტრში შეიტანეს.

ყინულმჭრელი Севморпуть, 61,88 ათასი ტონა წყალწყვით - მსოფლიოში უმსხვილესი სატრანსპორტო გემია, რომელიც 1988 წლიდან დაცურავს და შეუძლია დამოუკიდებლად ერთი მეტრი სისქის ყინულის გაჭრა. დღესდღეობით ეს ერთადერთი სატვირთო ხომალდია ატომური სიმძლავრის დანადგარით.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

24
ნავთობსაქაჩი

მოსაზრება: ამერიკელი მეფიქალეები ნავთობგიგანტების გადარჩენას ცდილობენ

31
(განახლებულია 16:28 30.10.2020)
აშშ–ში ნავთობის მოპოვების პროგნოზები ძველებურად აქტუალური თემაა. მისი უდიდესი ნაწილი ფიქალურ ნავთობზე მოდის, რომელიც მსოფლიო ნავთობ–ბაზრის მოქნილი ბალანსირია.

ალექსანდრ სობკო

საერთო სურათი, რომელსაც ყოველკვირეულ ანგარიშებში ასახავს აშშ–ის ენერგეტიკის სამინისტრო, გასაგებია: მარტის პიკიდან სამი თვის განმავლობაში საკმაოდ მკვეთრი ვარდნა დღე–ღამეში 13 მილიონი ბარელიდან 10,5 მლნ ბარელამდე (ანუ 20%-ით), რის შემდეგაც ამ მაჩვენებელმა რყევა დაიწყო პლუს–მინუს ნახევარი მილიონი ბარელით, მათ შორის, ქარიშხლების სეზონის გამოც — ეს არა მარტო ფიქალური, არამედ სახმელეთო და მექსიკის ყურეში საზღვაო მოპოვებების საერთო სტატისტიკაა. ბოლო მონაცემებით, აშშ–ში მოპოვებების ჯამური რაოდენობა დღე–ღამეში 10 მლნ ბარელს ჩამოცდა, მაგრამ კვირის მონაცემები ხშირად იცვლება, ასე რომ, ეს უფრო ზოგად ტენდენციას აჩვენებს.

რა იქნება შემდეგ? მოპოვების ტრადიციულ ინდიკატორად მომუშავე საბურღი მოწყობილობების რაოდენობა მიიჩნევა. ამაშიც სწრაფი ვარდნა შეინიშნებოდა მარტის მოვლენების შემდეგ — 682 ერთეული მარტში ლოკალურ პიკზე და 172 ერთეული აგვისტოში, რაც შემდეგ 205 ერთეულამდე გაიზარდა (დღეის მონაცემები).

მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელიც გავლენას ახდენს მოპოვებაზე — ეს ეგრეთ წოდებული დაუსრულებელი ჭაბურღილებია. მათი რაოდენობა უკვე 7,7 ათასია, რაც საკმაოდ სერიოზული მოცულობაა მომუშავე 200 ერთეულის გათვალისწინებით.

მთელი ბოლო წლის განმავლობაში დაუსრულებელი ჭაბურღილების რაოდენობა არსებითად არ შეცვლილა, თუმცა ახლა უკვე ცოტა შემცირება დაიწყო. რაც მთავარია, აშშ–ის ენერგეტიკის სამინისტრომ თავის ბოლო პროგნოზში პირდაპირ მიუთითებს: ახლა ისინი მომუშავე საბურღი დანადგარების მცირე რაოდენობის ფონზე მოპოვებების მხარდაჭერის რეზერვს შეადგენს. აღსანიშნავია, რომ ნოემბრისთვის ეს პროგნოზი აშშ–ში ფიქალური მოპოვების ახალ დაცემას  ვარაუდობს.

მოკლედ, როგორც ჩვეულებრივ ხდება ხოლმე ფიქალურ საქმეებში, ისევ გაურკვევლობებია, რის შედეგადაც პატივსაცემი ორგანიზაციები პროგნოზებში უზარმაზარ დიაპაზონს აჩვენებს: დაწყეული ჯამური მოპოვებების 11,5-12 მლნ ბარელამდე ზრდით და დასრულებული ათ მილიონამდე ვარდნით დღეში 2021 წლის შუა პერიოდისთვის.

იმავდროულად ამ შეფასებებს ერთვის ფიქალური კომპანიების ცნობილი ფინანსური პრობლემები. დიახ, სახსრების ეკონომიის მიზნით ბურღვის მოცულობები მცირდება, მაგრამ ეს მოპოვებების სიმცირესაც ნიშნავს, რაც ვალის მომსახურებისთვის ფულადი ნაკადის დაცოტავებასაც მოასწავებს. მცირე კომპანიების გაკოტრება უკვე დაიწყო და გრძელდება.

ჯერ კიდევ კრიზისამდე ორმა უმსხვილესმა ამერიკულმა ნავთობ–გაზის გიგანტმა,

ExxonMobil–მა და Chevron–მა ინვესტიციები ჩადეს ფიქალურ მოპოვებებში და არსებითად არალეგალური შეჯიბრი მოაწყეს. შედეგად გაჩნდა მოსაზრება, რომ, თუ რამე მოხდა, ფიქალური მომპოვებლების ვალებს მსხვილი კომპანიები გამოისყიდიან.

ნაწილობრივ ასეც ხდება.

ამ დღეებში ConocoPhillips–მა ფიქალური მომპოვებლის, Concho Resources–ის შეძენის ტაობაზე გამოაცხადა 9,7 მლრდ დოლარად. ამგვარად კიდევ ერთი ამერიკული ნავთობგიგანტი იმავდროულად მეფიქალეც ხდება. თუმცა საინტერესო ისაა, რომ ყიდვა ფულად ფორმაში კი არ მოხდა, არამედ აქციების გაცვლით.

მსგავსი ისტორია მოხდა ოქტომბრის დასაწყისშიც, როდესაც Chevron–მაNoble Energy შეიძინა. ახლა კიდევ რამდენიმე ფიქალური მომპოვებელი განიხილება წარმატებული კომპანიების მიერ ყიდვის კანდიდატებად.

მოკლედ რომ ვთქვათ, ყველაფერი დაახლოებით ისე ხდება, როგორც წლის დასაწყისში იყო ნავარაუდევი. თუმცა ნავთობის დარგში კრიზისმა სხვა შედეგიც მოიტანა: მეფიქალეების მშთანთქმელი კომპანიების ფინანსური მდგრადობა ბევრად შემცირდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრობლემური კომპანიების შედეგების გარეშე „მონელება“ უფრო რთული იქნება.

ალბათ ყველაზე მკაფიო მაგალითი ExxonMobil–ია. წლის დასაწყისში კომპანიის აქციების კოტირებები ორჯერ უფრო მაღალი იყო, ვიდრე ახლაა. ამასთან ბევრი ევროპელი კოლეგისგან განსხვავებით, კვარტლური დივიდენდები არ დაუწევია. კოტირებების ორჯერ  ვარდნა დივიდენდების უცვლელი მოცულობის პირობებში ნიშნავს გაზრდილ რისკებსა და საფრთხეებს, რომ კომპანია ვერ შეძლებს მომავალშიც შეინარჩუნოს ფინანსური მდგრადობის დონე. მსგავსი ვითარება შეინიშნება სხვა სხვილ კომპანიებშიც. საინტერესო ისაა, რომ კრიზისის დასაწყისში სწორედ ExxonMobil–ი გამოდიოდა მოპოვებების კოორდინირებული შემცირებების წინააღმდეგ.

არსებითად უმსხვილეს ტრანსნაციონალურ კომპანიებს სურდათ ფიქალური მოპოვებების ამოქაჩვა თავიანთი მასშტაბებითა და ფინანსური მდგრადობით და ეს ამოცანა ახლაც დგას დღის წესრიგში. მაგრამ საქმე უფრო რთულდება. ანუ ფინანსური დისციპლინის საკითხები კვლავ პირველ პლანზე გამოდის და ზრდის მოლოდინი ფიქალურ სექტორში გაუმართლებელია.

ამას დავამატოთ ისიც, რომ „მწვანე დღის წესრიგმა“ ზეწოლა მოახდინა ნავთობ–გაზის ყველა კომპანიაზე, მათ შორის, უმსხვილესებზეც. იმის თქმა, რომ ბანკები უარს იტყვიან მენავთობეების დაკრედიტებაზე ნებისმიერი პროცენტით, ჯერჯერობით უკიდურესად ნაადრევია. თუმცა გასაკვირი არ იქნება, თუ კლიმატური დღის წესრიგი“ ფიქალური მომპოვებლების შენაძენებთან ჯამში ახალი ვალის ღირებულებას გაზრდის დარგის უმსხვილესი კომპანიებისთვისაც კი.

შევაჯამოთ: ფიქალური დარგის კოლაფსი არ მოხდება, მაგრამ მოსალოდნელია, რომ ფიქალური ველების ახალი მფლობელები უფრო მკაცრად დაიცავენ ფინანსურ დისციპლინას, უფრო პასუხისმგებლობით მიუდგებიან ინვესტიციების რენტაბელობას. ხოლო იმას, დაეხმარება თუ არა რამით სექტორის კონსოლიდაცია თვითღირებულების დაწევას და ამით მოპოვებების მოცულობების შენარჩუნებას, დრო გვაჩვენებს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

31
მარნეული, სპეცრაზმი არჩევნებზე

მარნეულში ერთ-ერთ საარჩევნო უბანზე დიდი რაოდენობით პოლიციაა მობილიზებული

0
ოპოზიციის წარმომადგენლები ირწმუნებიან, რომ ამ უბანზე „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერებმა საარჩევნო ყუთში ბიულეტენები ჩაყარეს.

თბილისი, 31 ოქტომბერი – Sputnik. მარნეულის მე-3 საარჩევნო უბანზე ხმის დათვლის პროცესი ხმაურის ფონზე მიმდინარეობს, იუწყება Sputnik-საქართველოს კორესპონდენტი.

საარჩევნო უბანთან დიდი რაოდენობით სამართალდამცველები არიან მობილიზებული. საარჩევნო უბანზე მივიდა პოლიციის სამმართველოს უფროსი რუსლან იოსელიანიც, რომელმაც მედიის წარმომადგენლების კითხვებს არ უპასუხა და განაცხადა, რომ ჟურნალისტები ყველაფერს პრეს-სამსახურისგან შეიტყობენ.

„ნაციონალური მოძრაობის" წარმომადგენლების  განცხადებით კი „ქართული ოცნების" წარმომადგენლები საარჩევნო უბანზე შევიდნენ, შუქი ჩააქრეს და ყუთში ბიულეტინები ჩაყარეს.

დღეს მარნეულში მთელი დღის განმავლობაში პოლიციის შენობის უკან სპეცრაზმი იყო მობილიზებული.

საქართველოს სპეციალური ოპერაციების ძალების წარმომადგენლები ორ ავტობუსში და რამდენიმე პიკაპის ტიპის ავტომობილებში არიან განლაგებულები. თუ რას უკავშირდება სპეციალური რაზმის ადგილზე გამოჩენა, ჯერ უცნობია.

2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში შერეული სისტემით ტარდება. ქვეყნის მოსახლეობამ 150 დეპუტატი უნდა აირჩიოს საკანონმდებლო ორგანოში — 120 პროპორციული და 30 მაჟორიტარული წესით.

მეათე მოწვევის პარლამენტის არჩევნებში 48 პარტია და ორი საარჩევნო ბლოკი მონაწილეობს.

0
თემები:
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020