საბრძოლო მანქანა მაკედონია-საბერძნეთის საზღვარზე

ექსპერტის მოსაზრება: რაში სჭირდება ნატოს ჩრდილოეთი მაკედონია

74
(განახლებულია 19:39 14.02.2020)
მონტენეგროს კვალდაკვალ ნატოს მალე ბალკანეთის კიდევ ერთი ქვეყანა შეუერთდება — ჩრდილოეთ მაკედონიის პარლამენტში შესაბამისი დოკუმენტი უკვე რატიფიცირებულია.

ამ დროისათვის მსოფლიოს უდიდეს სამხედრო ბლოკში 29 წევრი სახელმწიფო შედის. გააძლიერებს თუ არა ევროპის სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარე პატარა სახელმწიფო ნატოს და რას წარმოადგენს მისი სამხედრო ძალები – იხილეთ ანდრეი კოცის მასალაში. 

არასაკმარისი ფული

ყოველწლიური საინფორმაციო ბიულეტენის The Military Balance 2019-ის მონაცემებით, ჩრდილოეთ მაკედონიაში 8 ათასი სამხედრო მოსამსახურეა. არმია 1992 წელს ჩამოყალიბდა, იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ. მაშინ ეს ცუდად ეკიპირებული და სუსტად აღჭურვილი ჯარი იყო — ოთხი დაზიანებული ტანკითა და წარღვნამდელი ცეცხლსასროლი იარაღით. თუმცა ქვეყანამ მაშინვე აიღო კურსი ნატოში შესვლისკენ. ჩრდილომაკედონიური არმია ალიანსს სერბეთის დაბომბვაში დაეხმარა 1999 წელს და იმავე წელს შეუერთდა ნატოში გაწევრიანების სამოქმედო გეგმას. დაიწყო შეიარაღებული ძალების რეფორმა. 

მაკედონიელებმა აშშ-სა და ნატოს არაერთ სამხედრო ოპერაციაში გაუწიეს ერთგული მოკავშირეობა. 2002 წლის აგვისტოდან 240-ზე მეტი მაკედონიელი სამხედრო მონაწილეობდა ავღანეთის ომში საერთაშორისო კოალიციის შემადგენლობაში. 2003 წლის ივნისიდან 2008 წლის დეკემბრამდე კი მცირე კონტინგენტი ეხმარებოდა ამერიკელებს ერაყში. შეიარაღებული ძალების რეფორმირებაში საკვანძო გახდა 2006 წელი, როდესაც მაკედონიაში სრულად გააუქმეს საყოველთაო სამხედრო ვალდებულება და პროფესიულ საკონტრაქტო არმიაზე გადავიდნენ.

The Military Balance 2019-ის მტკიცებით, გასულ წელს ჩრდილოეთ მაკედონიამ სამხედრო საჭიროებებზე 108 მლნ დოლარზე ოდნავ მეტი დახარჯა. როგორც ბიულეტენის ავტორები აღნიშნავენ, მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო სამხედრო ოპერაციებში მონაწილეობამ გაზარდა ქვეყნის ლოგისტიკური შესაძლებლობები, საბრძოლო ტექნიკის პარკთან დაკავშირებით კვლავ არსებობს სერიოზული პრობლემები, რაც ნატოს სტანდარტებთან მიახლოებას ართულებს.

ჩრდილოეთი მაკედონია ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვისა და ასევე დიდი სიშორის ტანკსაწინააღმდეგო სისტემების მწვავე ნაკლებობას განიცდის, მაგრამ მათ საზღვარგარეთ შესაძენად ფული არ აქვს. 

მოკრძალებული ძალები

ჩრდილოეთ მაკედონიის სახმელეთო ჯარები შედგება სწრაფი რეაგირების, მხარდაჭერისა და სტრატეგიული რეზერვის ძალებისგან. მათგან პირველში შედის ქვეითი ბრიგადები და სატანკო ბატალიონი. მხარდაჭერის ძალები წარმოდგენილია საარტილერიო პოლკით, ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ბატალიონით, რადიაციული, ქიმიური და ბიოლოგიური დაცვის ასეულით, კავშირისა და ლოგისტიკის, საინჟინრო ბატალიონებით, დაზვერვისა და სამხედრო პოლიციის ასეულებით. სტრატეგიულ რეზერვში კი შედის ორი ქვეითი ბრიგადა.

სატანკო ბატალიონში ირიცხება 30 ტანკი Т-72А, რომლებიც 90-იანებში ბულგარეთსა და უკრაინაში შეიძინეს. ქვეით ბრიგადებს ჰყავთ 11 ქვეითი საბრძოლო მანქანა, 10 ჯავშნოსანი ბუქსირი, 10 სადაზვერვო მანქანა, დაახლოებით 70 ჯავშანტრანსპორტიორი და ასევე ცხრა ბერძნული Leonidas-ი, 28 ამერიკული M113 და 84 გერმანული ჯავშნოსანი TM-179 Hermelin-ი. გარდა ამისა, ქვეითი ჯარების შემადგენლობაშია 80 „ჰამერი“. 2028 წლისთვის ჩრდილოეთ მაკედონია გეგმავს, რომ საბჭოთა საბრძოლო ტექნიკა 56 ერთეული თანამედროვე ამერიკული ჯავშნოსანი Stryker-ითა და 96 ჯავშანმანქანა JLTV-ით ჩაანაცვლოს.

სახმელეთო ჯარების არტილერია შედგება: „გრადის“ ტიპის 12 დანადგარისა და 12 იუგოსლავიური Plamen-სგან, 14 ამერიკული ჰაუბიცისა და 56 საბჭოთა М-30-სგან (ეს უკანასკნელი ჯერ კიდევ მეორე მსოფლიო ომში გამოიყენებოდა). გარდა ამისა, არის საბჭოთა და იუგოსლავიური წარმოების 39 ნაღმმტყორცნი. ტანკსაწინააღმდეგო საშუალებებიდან შეიძლება გამოიყოს მხოლოდ რამდენიმე ფრანგული წარმოების ტანკსაწინააღმდეგო მართვადი რაკეტა „მილანი“. 

სამხედრო-საჰაერო ძალების მფლობელობაშია ექვსი თვითმფრინავი: ერთი საბჭოთა Ан-2 და ხუთი ჩეხოსლოვაკიური სასწავლო-საწვრთნელი Z-242. სამხედრო ავიაცია უფრო სერიოზულადაა აღჭურვილი: ექვსი Ми-24В და ოთხი სამხედრო-სატრანსპორტო Ми-17 — უკრაინის მიერ გადაცემული და ისრაელის კომპანია Elbit-ის მიერ მოდერნიზებული, და ასევე ორი ამერიკული მრავალფუნქციური UH-1H Iroquois-ი.

ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვაში შედის რვა საბჭოთა მცირე სიშორის Стрела-10, რამდენიმე Игла-1 და 36 შვედური საზენიტო Bofors-ი.

სანაპირო დაცვის ჯარები — ეს სამხედრო კატარღების მცირე ქვედანაყოფია, რომელიც პრესპენსკისა და ოჰრიდის ტბების აკვატორიაზე პატრულირებს.

აღმოსავლეთის მიმართულება 

ამერიკელები სრულად უჭერენ მხარს სკოპიეს სწრაფვას, შევიდეს ნატოში. ესე იგი, ეს მხოლოდ დროის ამბავია. სამხედრო ალიანსში აშშ-ის მუდმივმა წარმომადგენელმა კეი ბეილიმ განაცხადა, რომ ჩრდილოეთ მაკედონია სამხედრო ბლოკს უკვე ზაფხულში მიუერთდება.

საწინააღმდეგო აზრი ჯერ კიდევ გასული წლის ნოემბერში გამოთქვა რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მეოთხე ევროპული დეპარტამენტის დირექტორმა იური პილიპსონმა. როგორც მან საინფორმაციო სააგენტო РИА Новости-ს განუცხადა, ნატოს გაფართოება ანგრევს ნატოსადმი ნდობასა და სტაბილურობას ევროპაში და აძლიერებს კონფრონტაციას. დიპლომატმა ხაზი გაუსვა, რომ ახალი ქვეყნების ჩართვა ანტირუსულ პოლიტიკაში და ალიანსის სამხედრო დაგეგმარება არანაირად არ უწყობს ხელს კონტინენტის უსაფრთხოებას.

რა თქმა უნდა, საქმე აქ ჩრდილოეთ მაკედონიის შეიარაღებული ძალების შესაძლებლობებში არ არის. მცირერიცხოვანი და სუსტად ეკიპირებული არმია ვერაფრით გააძლიერებს უამისოდაც მძლავრ ჩრდილოატლანტიკურ ალიანსს. სამხედრო ექსპერტები დარწმუნებული არიან, რომ ამერიკელებს სჭირდებათ არა მაკედონიელი ჯარისკაცები და ტანკები, არამედ ამ ქვეყნის ტერიტორია — ჩრდილოეთის მიმართულებით მოქმედებებისთვის.

„აშშ აპირებს გამოიყენოს ჩრდილოეთი მაკედონია პლაცდარმად. იქ შეიძლება განთავსდეს საშუალო სიშორის რაკეტები — რომლებსაც შეუძლია დააზიანოს რუსეთის სამიზნეები, განათავსოს ავიაბაზები და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემები. ხოლო მაკედონიის მოსახლეობა — ეს ამერიკელებისთვის საზარბაზნე ხორცია“, — განაცხადა გეოპოლიტიკური პრობლემების აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტმა კონსტანტინ სავკოვმა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს!

 

74
თემები:
მსოფლიო დღეს (2088)
გაეროს შტაბბინა

მოსაზრება: აშშ მზადაა დაშალოს გაერო

50
(განახლებულია 20:13 23.09.2020)
გაეროს გენერალური ასამბლეის 75-ე სესიაზე ყველაზე მეტი ინტერესი კანონზომიერად გამოიწვია პლანეტის სამი ყველაზე გავლენიანი ადამიანის მოხსენებებმა.

ირინა ალქსნინი

დისტანციური ვიდეოფორმატი, რომლის მეშვეობითაც იღებენ მსოფლიო ლიდერები მონაწილეობას გაეროს გენასამბლეის საიუბილეო, 75-ე სესიაში, უნებურად უფრო მეტ ინფორმაციასა და საფიქრალს იძლევა, ვიდრე მათი ტრადიციული გამოსვლები ორგანიზაციის ნიუ-იორკის შტაბ-ბინაში. ანტურაჟიც კი, რომელშიც იმყოფებიან სახელმწიფოთა ლიდერები, მეტად სიმბოლურია.

ყველაზე მეტი ინტერესი დღეს კანონზომიერად გამოიწვია პლანეტის სამი ყველაზე გავლენიანი ადამიანის მოხსენებებმა. დონალდ ტრამპის სიტყვა კიდევ ერთ წინასაარჩევნო ღონისძიებად იქცა, რომელშიც ხაზგასმული იყო არა მარტო მისი საგარეო პოლიტიკის მთავარი —  ანტიჩინური მიმართულება, არამედ ამერიკის ლიდერის გაეროსადმი ქედმაღლურ–დამამცირებელი დამოკიდებულებაც.  

ტრამპმა სიტყვა თეთრი სახლის ჩვეულ პრეს-ვითარებაში წარმოთქვა, სახელმწიფო დროშისა და შეერთებული შტატების პრეზიდენტის დროშის ფონზე — ყოველგვარი იმაზე მინიშნების გარეშე, რომ მისი სიტყვის ადრესატი არათუ გაერო, არამედ თუნდაც საერთაშორისო აუდიტორია იყო.

ამერიკის ლიდერმა მანამდე არაერთგზის განაცხადა, რომ ვინაიდან მისი ქვეყანა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დამფინანსებელი ყველაზე მსხვილი წყაროა, ამიტომ ის ვაშინგტონის ქვეშევრდომია და ვალდებულია შეასრულოს მისი განკარგულებები.

ეჭვგარეშეა, მისი წინამორბედებიც ანალოგიურად ფიქრობდნენ, მაგრამ ტრამპი პირველი აღმოჩნდა, ვინც თავს უფლება მისცა, ამგვარი პოზიცია ღიად დაეფიქსირებინა და თანაც დასჯით დამუქრებოდა ურჩობის შემთხვევაში. ასე რომ, მის მიერ დღევანდელი გამოსვლის გამოყენება საარჩევნო კამპანიის ამოცანების გადასაჭრელად სრულად ჯდება ამგვარი მიდგომის ჩარჩოში.

რუსულმა მედიასაშუალებებმა შენიშნეს, რომ ამერიკის პრეზიდენტს არც ერთხელ არ უხსენებია რუსეთი. სამაგიეროდ ჩინეთი დასახელდა თორმეტჯერ (სხვათა შორის, „შეერთებულმა შტატებმა“ მხოლოდ ათჯერ გაიჟღერა). სწორედ ეს გამომწვევი, პირდაპირ სკანდალური ანტიჩინური სული იყო ტრამპის სიტყვის არსი. მარტო პეკინის დასჯის მოწოდება რად ღირდა, კორონავირუსის გავრცელების გამო, ან სიტყვაში „ჩინური ვირუსის“ გამოყენება.  

ამერიკული მოხსენების ხაზგასმით კონფრონტაციული ხასიათი ეწინააღმდეგება გაეროს ტრადიციებსა და დაუწერელ კანონებს. მაგრამ პეკინი აშკარად ელოდებოდა მსგავს დემარშს. და საქმე მარტო ის არაა, რომ ამერიკის პრეზიდენტის გამოხდომებს ელვისებურად მოჰყვა ჩინეთის წარმომადგენლის პასუხი.

სი ძინპინის სიტყვა მიმდინარე მომენტის ყველაზე მწვავე პრობლემებს ეძღვნებოდა (უპირველესად, რაღა თქმა უნდა, COVID-19-თან მსოფლიო ბრძოლას) და ჩვეულ აწონილ ტონში იყო „გამოყვანილი“.

თუმცა ეს კია, ქვეყნის ლიდერი ჩინეთის დიდი კედლისა და ჩინური მკაცრი ბუნების მასშტაბური გამოსახულების ფონზე იჯდა. ძნელი იყო არ გაგეგოთ კომპოზიციაში ჩადებული გამჭვირვალე სიმბოლური ქვეტექსტი: სი ძინპინის ზურგს უკან დგას უზარმაზარი უძველესი ქვეყანა, რომელიც მზადაა გაუძლოს ნებისმიერ გარე საფრთხეს.

ამერიკული და ჩინელი კოლეგების კონტრასტის ფონზე რუსეთის პრეზიდენტის სიტყვა ყველაზე ტრადიციული ჩანდა: დაწყებული პუტინის მიერ წამოწეული, თანამედროვეობის ფუნდამენტური პრობლემების ფართო სპექტრიდან, დასრულებული ხაზგასმული „გაეროული“ ანტურაჟით, რომლის ფონზეც ის საუბრობდა. დაცული იყო რუსეთის ლიდერის საერთაშორისო ღონისძიებებში მონაწილეობის ისეთი თავისებურებაც, როგორიცაა ტექსტის ფურცლიდან კითხვა და არა ტელესუფლიორის გამოყენება.

პუტინი საუბრობდა გაეროს როლის მნიშვნელობაზე პლანეტაზე სტრატეგიული სტაბილურიბის მხარდაჭერაში, ისტორიის დამახინჯების დაუშვებლობაზე, შეიარაღებაზე კონტროლის შენარჩუნების აუცილებლობასა და, რაღა თქმა უნდა, კოლექტიური საერთაშორისო ძალისხმევების მნიშვნელობაზე კორონავირუსის ეპიდემიასთან ბრძოლაში და მის სოციალურ–ეკონომიკურ შედეგებზე.

არსობრივადაც და ფორმითაც ეს იყო სახელმწიფოს მეთაურის სიტყვა, რომლის ქვეყანაც უბრალოდ თვალს ადევნებს მსოფლიოს მორიგ ქაოსის ეპოქაში ჩაძირვას და, ამასთან, ყველაფერს აკეთებს, რაც მასზეა დამოკიდებული, რომ არ დაუშვას ყველაზე საშინელი შედეგი.

პუტინმა კიდევ ერთხელ გაიხსენა, რომ 75 წლის განმავლობაში არსებული საერთაშორისო თანამშრომლობის, დიალოგისა და ურთიერთგაგების სისტემას გასულ ჯერზე საშინელი ფასი გადაეხადა. და რუსეთი, რომელმაც მაშინ მასში დიდი წვლილი შეიტანა, ბოლომდე იქნება ნორმალურობისა და ჯანსაღი აზრის პატარა კუნძული, რომლის იმედიც პლანეტას ყოველთვის შეიძლება ჰქონდეს.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

50
თეთრი სახლი

მოსაზრება: რატომ განუახლა შეერთებულმა შტატებმა ირანს სანქციები

32
(განახლებულია 19:32 22.09.2020)
შეერთებულმა შტატებმა ანტიირანული სანქციები სრული მოცულობით აღადგინა. სახელმწიფო დეპარტამენტმა ეს იმით ახსნა, რომ თეირანი არ ასრულებს „ბირთვული შეთანხმების“ პირობებს.

გალია იბრაგიმოვა

გაეროსა და ევროკავშირში ამერიკელთა არგუმენტები დამაჯერებლად არ ჩათვალეს და უარი თქვეს, შეერთებოდნენ ვაშინგტონს. რისკენ ისწრაფვის თეთრი სახლი და რა პოზიცია აქვს საერთაშორისო საზოგადოებას?

ცალმხრივი ზეწოლა

„გაეროს უშიშროების საბჭომ არ გაუხანგრძლივა ირანს იარაღის მიწოდებაზე ემბარგო. მაგრამ აშშ უმოქმედოდ არ რჩება და სანქციები დააბრუნა. თუმცა ამჯერად არა მარტო თეირანის, არამედ ემბარგოს ყველა დამრღვევის მიმართ“, — განაცხადა მაიკ პომპეომ და მოუწოდა ევროკავშირს, მხარი დაუჭიროს ვაშინგტონს.

მაგრამ რეაქცია საპირისპირო გამოდგა. გერმანიის, დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის საგარეო უწყებების ხელმძღვანელებმა („ევროსამეული“) ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, რომლითაც თეთრი სახლის ნაბიჯებს გმობდნენ.

„აშშ ირანულ პროგრამაზე მოქმედების ერთობლივი ყოვლისმომცველი გეგმიდან 2018 წლის 8 მაისს გავიდა და აღარ მიიჩნევა „გარიგების“ მონაწილედ. ამასთან დაკავშირებით ვაშინგტონის არანაირ გადაწყვეტილებას არ აქვს იურიდიული ძალა“, — აღნიშნეს „ევროსამეულის“ მინისტრებმა.

პარიზი, ბერლინი და ლონდონი, პირიქით, სანქციების შესუსტებას განაგრძობენ. მინისტრების თქმით, ირანისთვის შეზღუდვების მოხსნა გაეროს უშიშროების საბჭოს 2231-ე რეზოლუციითა გათვალისწინებული. ამ დოკუმენტმა ოფიციალურად დაამტკიცა 2015 წელს შეთანხმებული „ბირთვული გარიგება“.

„ჩვენ გამუდმებით ვუჭერდით მხარს მის შენარჩუნებას და განვაგრძობთ ამის კეთებას“, — ხაზი გაუსვეს ევროპელებმა.

ევროპული დაპირებები

დონალდ ტრამპი „გარიგებიდან“ ორი წლის წინ გავიდა და მიზეზად ის დაასახელა, რომ თეირანი ფარულად ავითარებს ბირთვულ პროგრამას. მას არანაირი მტკიცებულებები არ მოუყვანია, თუმცა სანქციების დაბრუნება კი მოითხოვა.

რუსეთმა, ჩინეთმა და ევროპელებმა ეს დაგმეს და ხაზი გაუსვეს, რომ დოკუმენტი აშშ-ის გარეშეც განაგრძობს მოქმედებას. გერმანიამ, საფრანგეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა სპეციალური კანონიც კი მიიღეს, რომელიც კომპანიებს ირანთან თანამშრომლობის უფლებას ანიჭებს. იმისათვის, რომ ბიზნესს აშშ-ის ზეწოლისა არ შეშინებოდა, განსაკუთრებული საფინანსო მექანიზმი INSTEX-იც კი შეიმუშავეს.

თუმცა, ეფექტი შეზღუდული აღმოჩნდა. კომპანიები მაინც ტოვებდნენ ირანის ბაზარს და ისლამური რესპუბლიკის ეკონომიკა მკვეთრად დაეცა. თეირანთან თანამშრომლობა ჩინელებმაც კი გაწყვიტეს, მიუხედავად იმისა, რომ პეკინმა დაგმო ამერიკული სანქციები.

ირანის ხელისუფლებამ მოლოდინის რეჟიმი აირჩია იმის იმედით, რომ ევროპელები მოახერხებდნენ ვაშინგტონის დარწმუნებას – არ დაეთრგუნა ბიზნესი. მაგრამ იმის კვალდაკვალ, თუ როგორ გადიოდნენ უცხოური კომპანიები ქვეყნიდან, ხოლო ვაშინგტონის შერბილების იმედი ქრებოდა, თეირანმა ბირთვულ პროგარამაზე შეზღუდვების მოხსნა დაიწყო.

ფორმალურად მოქმედების ერთობლივი ყოვლისმომცველი გეგმა (JCPOA) მუშაობს, მაგრამ „გარიგების“ მონაწილეთა ურთიერთბრალდებები მისდამი ნდობას ანგრევს. თეირანის უარს, დაიცვას დოკუმენტის პირობები, ვაშინგტონი „აიათოლების რეჟიმზე“ ახალი შეტევის ახალ არგუმენტად იყენებს.

„ემბარგოს გაუქმება არ უნდა დაიშვას“

ყველაზე მეტად ამერიკელები იმას უფრთხიან, რომ 18 ოქტომბერს თეირანს იარაღზე ემბარგო მოეხსნება. ამ შიშებს ირანის მეზობლები კიდევ მეტად ამწვავებენ.

მაგალითად, ისრაელი, საუდის არაბეთი, ბაჰრეინი და კუვეიტი მიუთითებენ, რომ აკრძალვების გაუქმების შემდეგ ისლამური რესპუბლიკა ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემებსა და თანამედროვე გამანადგურებლებს შეიძენს რუსეთისა და ჩინეთისგან. ეს გააძლიერებს ირანს და რეგიონში ვითარებას გაართულებს. იმისათვის, რომ ასეთი სცენარი არ დაუშვან, თეირანის მოწინააღმდეგეები აშშ-ის გავლით მოქმედებენ.

აგვისტოში ამერიკელებმა გაეროს უშიშროების საბჭოს წარუდგინეს რეზოლუცია იარაღის ემბარგოს გახანგრძლივების თაობაზე და ეს იმით გაამყარეს, რომ თეირანი „ჰესბოლას“ აიარაღებს ლიბანსა და სირიაში, ასევე შიიტ ბოევიკებსაც აწვდის იარაღს ერაყში, რომლებმაც არაერთხელ მოაწყვეს შეჯახება ადგილობრივ სამხედროებთან.

„ევროსამეული“ ამერიკელების შიშებს იზიარებს, მაგრამ მათ წინადადებას მხარი არ დაუჭირეს. რუსეთმა და ჩინეთმა კი მიანიშნეს, რომ ამ მიმართულებით აშშ-ის ყველა ძალისხმევას დაბლოკავენ. ირანმა, თავის მხრივ, განაცხადა, რომ ასეთი რეზოლუცია საბოლოოდ დაუსვამს ჯვარს „ბირთვულ გარიგებას“.

გაეროს უშიშროების საბჭომ არ მიიღო ამერიკული პროექტი. მაგრამ უკვე ერთი კვირის შემდეგ სახელმწიფო დეპარტამენტმა წარმოადგინა დოკუმენტი, რომელიც თითქოს ადასტურებდა, რომ თეირანი „გარიგებით“ ნაკისრ ვალდებულებებს არღვევდა. მასში საუბარი იყო იმაზე, რომ ირანმა გამდიდრებული ურანი დადგენილ ნორმაზე 300 კგ-ით მეტი დააგროვა.

მაიკ პომპეო არ მალავდა, რომ ვაშინგტონს სანქციების სრული მოცულობით აღდგენა სურდა. უშიშროების საბჭოში მათ შეახსენეს: აშშ-ს არ შეუძლია იმსჯელოს „გარიგების“ პირობების დაცვაზე, ვინაიდან ის იქიდან გავიდა. ამერიკელებმა კი უპასუხეს, რომ ისინი კვლავინდებურად რჩებიან მათ შორის, ვინც რეზოლუცია 2231 დაამტკიცა და, შესაბამისად, ინარჩუნებენ სანქციების უფლებას.

ამასთან მიუთითეს, რომ, „გარიგების“ თანახმად, თუ ირანის მიმართ საჩივრის წარდგენიდან 30 დღის განმავლობაში ზომებს არ მიიღებდნენ, სანქციები აღდგებოდა. ვადა 20 სექტემბერს ამოიწურა.

მოლოდინის დიპლომატია

„გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიუ გუტერიში უშიშროების საბჭოში კონსენსუსის არარსებობას დაეყრდნო და ამერიკული სანქციების აღდგენას წინააღმდეგობა გაუწია. ამერიკულ გადაწყვეტილებას იგნორირებით უპასუხეს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოშიც, ევროპაში კი მკვეთრად გააკრიტიკეს. ვაშინგტონი საკმაოდ დამცირებულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა“, — მიაჩნია ექსპერტ ანდრეი ბაკლიცკის.

მიუხედავად ამისა, ექსპერტი არ გამორიცხავს, რომ ამერიკულმა სანქციებმა მაინც დააფრთხოს უცხოური ბიზნესი. თუ ოქტომბერში იარაღის ემბარგო გაუქმდება, კომპანიებიდან ბევრი მაინც არ მოისურვებს ირანთან ვაჭრობას. აშშ-ის ზეწოლის ქვეშ აღმოჩენის საფრთხე გადაწონის. თუმცა ასეთ შემთხვევაშიც კი ვაშინგტონის ქმედებები მეტისმეტი ჩანს.  

„ევროპული კანონმდებლობა იარაღის ემბარგოს 2023 წლამდე მოიაზრებს. ამიტომ საერთაშორისო აკრძალვების მოხსნის შემთხვევაშიც კი ევროკავშირი ვერ შეძლებს თეირანთან თანამშრომლობას ამ სფეროში. რუსეთთან და ჩინეთთან დაკავშირებით ვითარება კიდევ უფრო საინტერესოა. ამ ქვეყნების ის კომპანიები, რომლებსაც პოტენციურად შეეძლოთ ირანისთვის იარაღის მიყიდვა, უკვე სანქცირებული არიან. მათ არავინ უშლის ხელს, დადონ პომპეზური გარიგებები თერანთან ემბარგოს მოხსნის შემდეგ. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ თაირანი იარაღს მაშინვე მიიღებს, მაგრამ აშშ-ის მორალური მარცხი აშკარა იქნება“, — მიაჩნია ბაკლიცკის.

საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტი რაფაელ სატაროვი, რომელიც აშშ-ში ცხოვრობს, ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ თეირანმა აშშ-ის ცალმხრივ სანქციებზე თავშეკავებული რეაქცია გამოავლინა. მისი თქმით, ირანის ხელისუფლებას არ სურს ვითარების გამწვავება ამერიკაში საპრეზიდენტო არჩევნებამდე.

„ისლამურ რესპუბლიკას ესმის, რომ აშშ-ის მიმართ ნებისმიერი მკვეთრი გამონათქვამი მხოლოდ ზიანს მიაყენებს. ტრამპი მაშინვე თავის სასარგებლოდ გამოიყენებს ირანთან მორიგ კრიზისს და რეჟიმზე ზეწოლას გააძლიერებს. გარდა ამისა, ახლა ევროპა, რუსეთი, ჩინეთი და გაერო ირანის მხარეს არიან. სიტყვიერ კონფრონტაციას აზრი არ აქვს. ხოლო ცალმხრივ სანქციებს საერთაშორისოდ აღიარებული კანონიერი ძალა არ აქვს“, — ამბობს სატაროვი.

გამოკითხული ექსპერტები თანხმდებიან, რომ თუ აშშ-ის შემდგომი პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი გახდება, ამერიკელები შეძლებენ დაუბრუნდნენ „გარიგებას“. მაგრამ ტრამპის პრეზიდენტობის წლებში ირანის ირგვლივ ვითარება შეიცვალა და ამიტომ „გარიგებაში“ დაბრუნება არც ისე მარტივი იქნება.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

32
მაღვიძარა

ყველანაირი დიეტა ფუჭია, თუ სწორად არ გძინავთ: მეცნიერები გვირჩევენ

0
(განახლებულია 15:46 24.09.2020)
ირკვევა, რომ წონაში დაკლების მსურველების ყველა მცდელობა, რაოდენ მკაცრადაც უნდა იცავდნენ დიეტას, ფუჭი და ამაო გამოდგება, თუ სწორად არ დაიძინეს

თბილისი, 24 სექტემბერი — Sputnik. 2025 წლისთვის დედამიწის ყოველი მეხუთე მკვიდრი ჭარბწონიანი იქნება, ასეთია კოლაბორაციის პროგნოზი, რომელიც არაინფექციურ დაავადებათა რისკის ფაქტორებს შეისწავლის.

საქმე მარტო არასწორ კვებასა და მცირე ფიზიკურ აქტივობაში არ ყოფილა. როგორც ერთდროულად რამდენიმე კვლევითი ჯგუფი აღნიშნავს, ძილის ნაკლებობა ხელს უშლის ზედმეტი კილოგრამებისგან გათავისუფლებას.

ვისაც ღამით რეკომენდებულ რვა საათზე ნაკლები სძინავს, თუნდაც მკაცრ დიეტას იცავდეს, როგორც წესი, უჭირს წონის დაკლება.

2017 წელს კორეელმა მეცნიერებმა, გააანალიზეს რა თითქმის 17 ათასი ადამიანის ჯანმრთელობისა და ჩვევების შესახებ მონაცემები, შეამჩნიეს, რომ ძილის ნაკლებობა ხელს უწყობს ჭარბწონიანობასა და მასთან დაკავშირებულ დაავადებებს. მათ, ვისაც მცირე ხნით ეძინათ, უფრო მეტი ცხიმოვანი ქსოვილი ჰქონდათ და წონის დაკლების მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა.

მსგავსი შედეგები მიიღეს ჩიკაგოს უნივერსიტეტშიც (აშშ). მოხალისეები, რომლებსაც თითქმის ორი კვირის განმავლობაში დღეში ხუთნახევარი საათის განმავლობაში ეძინათ, უფრო ნელა იკლებდნენ წონაში, ვიდრე ისინი, ვინც ღამით რვანახევარი საათი ისვენებდა. ორივე ჯგუფი სპეციალური სისტემით შემცირებული ნორმის კალორიებით იკვებებოდა.

სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის (აშშ) ბიოლოგების აზრით, დასვენების დღეებში გამოძინება არაა შედეგის მომცემი. მკვლევარები 36 მოხალისეს დააკვირდნენ, რომლებიც ჭარბი წონის დაკლებას ცდილობდნენ. ყველა მათგანი მკაცრ დიეტას იცავდა, ზოგმა მათგანმა სამუშაო დღეებში საწოლში რვა საათზე ნაკლები გაატარა, ხოლო შაბათ-კვირას — უფრო მეტი.

რვა კვირის შემდეგ გაირკვა, რომ კვლევის ყველა მონაწილემ დაახლოებით ერთი და იგივე წონა დაკარგა. ოღონდ იმ განსხვავებით, რომ მათ, ვისაც ნორმალურად ეძინა, წონაში ძირითადად ცხიმოვანი მასის შემცირების გამო დაკარგეს, მათ კი, ვისაც   საკმარისად არ ეძინა — კუნთოვანი ქსოვილების ხარჯზე.

ამერიკელი და ბელგიელი მკვლევარები გამოუძინებლობის გამო წონის მატებას  მადაზე გავლენის მქონე ჰორმონების მოქმედებას უკავშირებენ. ძილის დეფიციტიან 12 ახალგაზრდა ჯანმრთელ მოხალისეში გრელინის დონე გაიზარდა, ხოლო ლეპტინისა — შემცირდა. პირველი მათგანი ზრდის მადას (მას ასევე უწოდებენ შიმშილის ჰორმონს), მეორე კი პირიქით, პასუხისმგებელია დანაყრების (სიმაძღრის) შეგრძნებაზე. ამ ჰორმონების ვარირებით შეიძლება დადგინდეს, რომ ადამიანები, რომლებსაც ნორმალურზე ნაკლები სძინავთ, ხშირად ჭარბი წონით იტანჯებიან.

იაპონელი მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, ძილის ნაკლებობა სამ დღეშიც კი თითქმის ათი პროცენტით ამცირებს ლეპტინის დონეს.

მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ ძილის ქრონიკულმა უკმარისობამ შესაძლოა წონის უკონტროლო მომატება გამოიწვიოს.

0
თემები:
მსოფლიო და მეცნიერება