საქართველოს პარლამენტი

სამიდან ნულამდე... ანუ ახალი დროების „ლაკმუსის ქაღალდი“

1035
(განახლებულია 14:18 03.07.2019)
ვინ და რატომ იწონებს მმართველი გუნდის ინიციატივას, ვის რა აქვს ნულოვანი ბარიერის საწინააღმდეგო და რას მოუტანს ქვეყანას პარლამენტში ხელოვნურად შექმნილი მრავალხმიანობა?

სამსონ ხონელი

წინამდებარე სტატიას ერთი ბანალური ჭეშმარიტების შეხსენებით დავიწყებ: არაფერია უფრო მარადიული, ვიდრე ადამიანების სწრაფვა ცვლილებებისკენ. სხვისი არ ვიცი, მე კი მგონია, რომ ჩვენში სწორედ ეს სენტენცია უდევს საფუძვლად დაუსრულებელ დისკუსიას თემაზე − რა გვინდა, როგორ მივაღწიოთ საწადელს, საით მივდივართ და რატომ? უკვე თითქმის სამი ათეული წელია, რაც გვინდა შევთანხმდეთ მართვის ისეთ სისტემებზე, რომელიც ყველასთვის მისაღები იქნება. არადა გვავიწყდება, რომ ასე არ ხდება ხოლმე...

მომავალ წელს სახელმწიფოს ძირითადი კანონის მიღებიდან მეოთხედი საუკუნე შესრულდება, თუმცა პოლიტიკური ისტებლიშმენტის ძალიან დიდი ნაწილის კონსენსუსით მიღებულმა კონსტიტუციამ ჯერაც ვერ შეიშრო მელანი. მთელი ამ ხნის განმავლობაში ყველა ხელისუფალმა, როგორც შეეძლო ისე, ხელი შეუწყო სახელმწიფოს ცხოვრების წესის ახლებურად გააზრებასა და გადაწერას. ბოლო საკონსტიტუციო ცვლილებები ერთ წელზე მეტს ითვლის. არ ვაპირებ დეტალურად გიამბოთ, ვინ და როგორ არგებდა საკუთარ ვიწრო პოლიტიკურ ინტერესებს ქვეყნის ძირითად კანონს. ახლა ისეთი პირი უჩანს, რომ წინ საკონსტიტუციო რეფორმის კიდევ ახალი ეტაპი გველის. ცვლილებები, სავარაუდოდ, საარჩევნო სისტემას შეეხება. სხვაგვარად პოლიტიკური სპექტრის უდიდესი ნაწილის ოცნება ვერაფრით შეისხამს ფრთებს. დიახ, მმართველი გუნდის ინიციატივამ მომავალი წლის საპარლამენტო არჩევნების მხოლოდ პროპორციული სისტემით და თანაც ე.წ. ნულოვანი ბარიერით ჩატარების თაობაზე „ოფსაიდში“ მყოფ ბევრ პოლიტიკურ ფიგურას გაუჩინა თამაშში დაბრუნების იმედი.

პარლამენტის ბიუროს უმრავლესობის 93 დეპუტატის ხელმოწერით კონსტიტუციურ კანონში ცვლილებები წარედგინა და საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტის ინიცირების პროცესიც დაიწყო. ბიურომ ხელმოწერების ნამდვილობის შემოწმება საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტს დაავალა. კომიტეტი დეპუტატთა ხელმოწერებს ერთი კვირის ვადაში შეამოწმებს და შედეგებს ბიუროს წარუდგენს. ამის შემდეგ კი პარლამენტის უახლოეს პლენარულ სხდომაზე კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და საყოველთაო–სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის შექმნის საკითხი დადგება. შემდეგ კი საჯარო განხილვების პროცესიც დაიწყება. საკონსტიტუციო ცვლილებები კონსტიტუციური კანონის გარდამავალ დებულებებში შედის. პროექტის მიხედვით, ამოღებულია ჩანაწერი სამპროცენტიან საარჩევნო ბარიერსა და პოლიტიკური პარტიების საარჩევნო ბლოკებზე. ძირითადი კანონის გარდამავალ დებულებებში გაწერილი ფორმულის მიხედვით, იმისათვის, რომ განისაზღვროს, თუ რამდენი მანდატი მიიღო პარტიამ, მის მიერ მიღებული ხმების რაოდენობა 150-ზე გამრავლდება და ყველა პარტიის მიერ მიღებული ხმების რაოდენობაზე გაიყოფა. მიღებული მთელი რიცხვი პარტიის მიერ მიღებული მანდატების რაოდენობა იქნება. რაც შეეხება გადაუნაწილებელ მანდატებს, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, ის საუკეთესო შედეგის მქონე პარტიებს შორის რიგითობით განაწილდება.

ანალიტიკოსთა ერთი ნაწილის განმარტებით, ინიციატივა გარდატეხას შეიტანს პოლიტიკური სისტემის განვითარებაში. საქართველოში პოლიტიკური და პარტიული სისტემის განვითარება თვისობრივად ახალ ეტაპზე გადადის. ახალი სისტემის პირობებში უზრუნველყოფილი იქნება მაქსიმალურად ფართო კონსენსუსი. მათივე შეფასებებით, საზოგადოება სრულად ჯერ კიდევ ვერ აცნობიერებს, რა მნიშვნელოვანი რეფორმა იწყება ჩვენში. 2020 წელს დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში არჩევნები პირველად ჩატარდება მხოლოდ პროპორციული სისტემით. ეს კი ნიშნავს, რომ, თუ ბარიერიც ნულოვანი იქნება, მივიღებთ მრავალპარტიულ პარლამენტს, სადაც მოხვდება ყველა ის პოლიტიკური დაჯგუფება, რომელსაც სულ მცირე მხარდაჭერა მაინც ექნება. ქვეყნის უმაღლეს საკანონმდებლო ორგანოში ზუსტად იქნება ასახული საზოგადოებაში არსებული განწყობები და, შესაბამისად, პოლიტიკურ პროცესებზე პასუხისმგებლობას სრულად აიღებს საზოგადოება.

პოლიტიკური პარტიების აბსოლუტური უმრავლესობა მხარს უჭერს პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლას. განსხვავებულია ხედვები საარჩევნო ბარიერის საკითხზე. მმართველი პარტიის პოზიცია ცნობილია, ის თავად არის ე.წ. ნულოვანი ბარიერის იდეის ავტორი. ყოფილი სახელისუფლებო გუნდის ერთი განაყოფი, რომლის შინაარსსა და ფორმას კვლავაც ქვეყნიდან დევნილი მესამე პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი განსაზღვრავს, ინიციატივის წინააღმდეგია. ყოფილ ხელისუფალთა იდეური მამის პოზიციას იზიარებენ ე.წ. „გაერთიანებული ოპოზიციის“ სხვა პარტიებიც. „ევროპული საქართველოს“ წევრები აცხადებენ, რომ უპირატესობას სამპროცენტიან ბარიერს ანიჭებენ, თუმცა ცვლილებებს მხარს უჭერენ და ხელისუფლებას უკან დახევის საბაბს არ მისცემენ მიუხედავად წვრილმანი ვირეშმაკობებისა, რომელიც ხელისუფლებამ ამ პროექტში ჩადო ნულოვანი ბარიერის და ბლოკების აკრძალვის სახით. ანალიტიკოსთა ერთი ნაწილის აზრით, სწორედ ბარიერის საკითხია „ლაკმუსის ქაღალდი“ და ნიშანდობლივია, რომ ნულოვანი ბარიერი არ მოსწონთ მხოლოდ გარეგნულად ვესტერნიზებულ, ეტატისტ-მოდერნიზატორებს, რომლებიც ოსტატურად ინიღბებიან პროდასავლელ დემოკრატებად. ხოლო სინამდვილეში კი არც პროევროპელები არიან და არც ლიბერალი-დემოკრატები თავიანთი მენტალობით. თუმცა ეს სხვა თემაა...

უნდა ითქვას, რომ პროპორციული არჩევნების ნულოვანი ბარიერით ჩატარებას სკეპტიკოსები ექსპერტთა წრეებშიც ჰყავს. მათი შეფასებით, თუ 2020 წელს არჩევნები მმართველი გუნდის მიერ შემოთავაზებული სისტემით ჩატარდება, პარლამენტში რამდენიმე პოლიტიკური დაჯგუფება მოხვდება. დამოუკიდებლად მთავრობის ფორმირებას ვერც ერთი მათგანი ვერ შეძლებს და დღის წესრიგში კოალიციური მთავრობის შექმნის საკითხი დადგება. გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ არ გვაქვს ამის გამოცდილება, ამან შეიძლება დამატებითი პრობლემები შექმნას...

ყველა მოსაზრებას აქვს არსებობის უფლება და მეც ჩემეულ ხედვას შემოგთავაზებთ. უმაღლეს საკანონმდებლო ორგანოში პლურალიზმს მივესალმები. რა უნდა იყოს ჯანსაღ დისკუსიასა და აზრთა ჭიდილზე უკეთესი, თუმცა საამისოდ პირობები უნდა არსებობდეს. მრავალპარტიული პარლამენტი თვითმიზანი არ უნდა იყოს. ჩვენი ჭრელი და თანაც ერთგვაროვანი პოლიტიკური სპექტრის დაუოკებელი მისწრაფება ძალაუფლებისკენ და გაცხადებული სურვილი – ყველაფრის ფასად მოიპოვონ დეპუტატის მანდატი, ე.წ. სალაყბოში მრავალხმიანობის არც აუცილებელი და არც საკმარისი პირობა არაა. ჩვენში არ არსებობს პარტიული სისტემები, ჩვენთვის უცხოა პარტიული დემოკრატიაც. პოლიტიკურ პარტიათა დიდ უმრავლესობას უცვლელად თავმჯდომარეობენ პოლიტიკოსები მიუხედავად იმისა, რომ მათი ხელმძღვანელობით ეს პარტიები არჩევნებიდან არჩევნებამდე აგებენ ყველაფერს. ბოლო წლების განმავლობაში ჩატარებული უკლებლივ ყველა გამოკითხვის შედეგებით, არსებულ პოლიტიკურ ისტებლიშმენტს არ ენდობა ამომრჩეველთა ნახევარზე მეტი... ასეთია ის ჩვენი რეალობა, სადაც კონსულტაციები თამაშის ახალ წესებზე უკვე დაწყებულია იმ პოლიტიკურ ძალებს შორის, ვინც ეს რეალობა შექმნა... დროებით აქ დავსვათ წერტილი. გაგრძელება იქნება...

 

1035

მოსაზრება: დასავლეთმა პირველად აღიარა რუსეთის წარმატება სირიაში

92
(განახლებულია 20:05 07.08.2020)
აშშ-ის კონგრესის კვლევების სამსახურმა 49-გვერდიანი მოხსენება გამოაქვეყნა სათაურით „სირიაში შეიარაღებული კონფლიქტის მიმოხილვა და აშშ-ის რეაქცია“.

ანდრეი კოცი

რომ არა რუსების დახმარება, ბაშარ ასადი ომს წააგებდა — ამერიკელებმა აღიარეს, რომ სწორედ მოსკოვის, ასევე ირანისა და „ჰესბოლას“ ჩარევამ მისცა საშუალება სირიის არმიას, განედევნა ქვეყნის დიდი ნაწილიდან უკანონო შეიარაღებული დაჯგუფებები. ასეთია კონგრესის კვლევების სამსახურის 49-გვერდიანი მოხსენების დასკვნა, სათაურით „სირიაში შეიარაღებული კონფლიქტის მიმოხილვა და აშშ-ის რეაქცია“.

ძალთა განაწილება

დოკუმენტში ილუსტრირებულია სირიის რუკა. ქვეყნის ცენტრალურ, დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილებს ბაშარ ასადის მთავრობა აკონტროლებს — იორდანიასთან საზღვარზე მცირე ანკლავის გამოკლებით, სადაც აშშ-ის ბაზა ატ-ტანფი მდებარეობს. იდლიბში ექსტრემისტული დაჯგუფებებისა და თურქეთის ხელისუფლებაა, ხოლო ჩრდილოეთი ტერიტორიები და ევფრატის აღმოსავლეთით — ქურთებისაა.

აქ ანალიტიკოსები ეშმაკობენ. საქმე ისაა, რომ ამ მიწებს სწორედ რომ ვაშინგტონი აკონტროლებს. ისინი იქ ცოტანი არიან — მოხსენების თანახმად, დაახლოებით 600, მაგრამ მათი პოზიციები ძირითადი ნავთობსაბადოების ირგვლივაა განლაგებული ნახშირწყალბადებით მდიდარ ამ რეგიონში. გარდა ამისა, სირიის აღმოსავლეთში კერძო სამხედრო კომპანიების რამდენიმე ასეული მებრძოლიც მოქმედებს. დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ ოფიციალურ მთავრობას აშშ-ის ამ რეგიონში ყოფნა უკანონოდ მიაჩნია, მაგრამ ვაშინგტონში ამბობენ, რომ ნავთობის ტერორისტებისგან დაცვაა აუცილებელი.

მოხსენების ავტორები არ მალავენ, რომ ზოგჯერ ასადის არმიასთან შეტაკებები ხდება. მათი მტკიცებით, მიმდინარე წლის თებერვალში კამიშლის დასახლებული პუნქტის ბლოკ-პოსტზე სირიელმა სამხედროებმა აშშ-ის შეიარაღებული ძალების პატრული დაცხრილეს. არავინ დაშავებულა. გარდა ამისა, მოხსენებაში ასევე ნათქვამია, რომ ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში გახშირდა რუს და ამერიკელ სამხედროთა შორის უშუალო დაპირისპირების შემთხვევები.

ინტერნეტში უკვე ათამდე ვიდეორგოლია გავრცელებული, რომლებზეც აღბეჭდილია, როგორ ცდილობენ აშშ-ის ჯავშანმანაქანები რუსეთის სამხედრო პოლიციის ავტომობილების ბლოკირებას. საბედნიეროდ, საქმე სროლამდე არ მისულა.

რუსეთი არ წავა

მთლიანობაში ამერიკელები აღიარებენ, რომ ისრაელის ავიაიერიშებმა ირანის ობიექტებზე და ასევე ანტირუსულმა სანქციებმა ვერ აიძულეს თეირანი და მოსკოვი, უარი ეთქვათ ბაშარ ასადის მხარდაჭერაზე, ან რაღაც დონით მაინც შეეზღუდათ მისთვის დახმარება.

„შეერთებულმა შტატებმა ბოლომდე ვერ შეაფასა მოსკოვის სურვილი, გამოიყენოს სირია თავისი გავლენის გავრცელების პლაცდარმად ახლო აღმოსავლეთში, — წერენ ანალიტიკოსები. — არ შეიძლება გამოირიცხოს რუსეთთან, ირანთან ან მათ „პროქსებთან“ პირდაპირი სამხედრო შეტაკება. გარდა ამისა, აუცილებელია გავიგოთ, რამდენად შორს შეიძლება წავიდეს მოსკოვი თავისი სირიელი მოკავშირის მხარდაჭერის საქმეში“.

მოხსენების ავტორები სინანულით აღნიშნავენ, რომ დამასკზე ზეწოლა სულ უფრო რთულდება. სირიის დედაქალაქიდან ფრონტის ხაზის გადაწევა, პირველ რიგში, რუსული ავიაციისა და სპეცრაზმის წყალობით გახდა შესაძლებელი. ქვეყნის უმეტეს ნაწილს „რეჟიმი“ აკონტროლებს. ბაშარ ასადის პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს პრაქტიკულად არ შერჩათ კოზირები. იმავდროულად ქურთები თანდათან უახლოვდებიან დამასკს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ცენტრალურ ხელისუფლებას შეუძლია დაიბრუნოს კონტროლი აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთზე.

„ისლამური სახელმწიფო“ კვლავ საშიშია

2018 წლის დეკემბერში დონალდ ტრამპმა „ისლამურ სახელმწიფოზე“ გამარჯვება გამოაცხადა. მაგრამ ანალიტიკოსებს მიაჩნიათ, რომ ეს დაჯგუფება ჯერ კიდევ არ არის განადგურებული. აშშ-ის მოკავშირეებმა სირიაში „ისლამური სახელმწიფოს“ საყრდენი პუნქტები 2019 წლის მარტში იგდეს ხელთ. მაგრამ ისლამისტებმა შეინარჩუნეს სარდლობის სტრუქტურა და ამბოხებულთა მართვა როგორც სირიაში, ისე ერაყში. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ ძალუძთ საგრძნობი დარტყმის მიყენება.

კიდევ ერთი საფრთხე — სამხედრო ტყვეთა ბანაკებია, რომლებშიც ამ დროისათვის „ისლამური სახელმწიფოს“ 10 ათასამდე ბოევიკი იმყოფება. ისინი ძირითადად ქვეყნის ჩრდილოეთით ჰყავთ მოთავსებული და მათ ქურთული ქვედანაყოფები დარაჯობენ. გარდა ამისა, არსებობს ბანაკები ექსტრემისტთა ოჯახების წევრებისთვის. მათგან ყველაზე დიდში — ალ-ჰოლეში ტერორისტების 66 ათასამდე ცოლი და შვილი იმყოფება. ანალიტიკოსების აზრით, ბოევიკები განაგრძობენ ბანაკებში პროპაგანდას და ამხნევებენ ტყვეებს, ხოლო „ისლამური სახელმწიფო“ თავდასხმებს გეგმავს მომხრეთა გასათავისუფლებლად.

ქურთულმა ხელმძღვანელობამ არაერთხელ განაცხადა, რომ ტყვეების დასაცავად ძალები არ ჰყოფნით. ამერიკელები კი დახმარებას არ ჩქარობენ — ვაშინგტონი მოითხოვს, რომ ბოევიკების მშობლიურმა ქვეყნებმა „თავიანთი“ ტერორისტები შინ დააბრუნონ სასჯელის მოსახდელად. მაგრამ „თავისი“ ტერორისტების დაბრუნების სურვილით არავინ იწვის და სხვადასხვა საბაბებს იგონებენ ამის თავიდან ასარიდებლად.

პრობლემური პროვინცია

ყველაზე ცხელი წერტილი — იდლიბია. იქ ახლა სირია, რუსეთი, ირანი და თურქეთი მოქმედებენ. აშშ-ის არმია იდლიბში არ არის, მაგრამ ამერიკელებმა არაერთხელ მიაყენეს დარტყმა „ალ-ქაიდასთან“ დაკავშირებულ რაზმებს. არასახელმწიფოებრივი ფორმირებები წარმოდგენილია შემდეგი დაჯგუფებებით: „ჰაიატ ტაჰრირ აშ-შამი“, „ჰურას ად-დინი“, „სირიის ნაციონალური არმია“, „ჰესბოლა“ და სხვები, არიან „ისლამური სახელმწიფოს“ ბოევიკებიც.

„იდლიბის ჩრდილოეთი რაიონები — ერთადერთი რეგიონია, რომელსაც ოპოზიციური ძალები აკონტროლებენ, — ხაზს უსვამენ ანალიტიკოსები. — ადგილობრივი დაჯგუფებები — ეს ისაა, რაც იმათგან დარჩა, ვინც დამასკი 2011 წელს გამოიწვია. 5 მარტიდან იდლიბში ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი მოქმედებს, რაზეც თურქეთისა და რუსეთის პრეზიდენტები შეთანხმდნენ. მათი არმიები ერთობლივად პატრულირებენ სტრატეგიულ ტრასა М4-ზე“.

მოხსენების ავტორები აზუსტებენ, რომ ჯერჯერობით ზავის შენარჩუნება ხერხდება, მიუხედავად ბოევიკების მხრიდან დაცხრილვებისა. მაგრამ თურქეთს არ შეუწყვეტია იდლიბში ჯარების გადასროლა და ცოტა ხნის წინ საბრძოო მოქმედებების განახლებისთვის მზადყოფნაც კი გამოთქვა აუცილებლობის შემთხვევაში. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სირიაში ომის დასრულება ჯერ კიდევ შორსაა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

92
აშშ-სა და ჩინეთის  დროშები

გადაწყდა: ჩინეთს ათნი მოახრჩობენ დაუძახებენ თუ არა რუსეთს?

179
(განახლებულია 18:35 05.08.2020)
ჩინეთთან ცივი ომის გარდაუვალობის ფონზე, რომელიც, დიდი ალბათობით, სანქციებსაც გაითვალისწინებს, ეკონომიკური კავშირების შეზღუდვასაც, ორმხრივ შპიონაჟსაც და, შესაძლოა, კონფრონტაციის ძალისმიერ ფორმასაც, დასავლელი ექსპერტები პეკინზე გამარჯვების ჯადოსნური მეთოდის ძებნას იწყებენ

ივან დანილოვი

„ჩინური დრაკონის მოხრჩობის“ ყველა ვარიანტი, რომლებსაც ამა თუ იმ ფორმით განიხილავენ ვაშინგტონში, ლონდონსა თუ ბრიუსელში, რაღაც ფართო ანტიჩინური კოალიციის შექმნას მოიაზრებს იმ მიზნით, რომ კოლექტიური ძალისხმევით მოხდეს ჩინეთის იზოლირება, გაუვნებელყოფა და დაჩოქება დაახლოებით ისეთივე სქემით, როგორიც სსრკ-ის წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლისთვის გამოიყენებოდა.

მაგრამ თუ რაღაც მიმართულების მიმცემი პრინციპების დონეზე არანაირი მრავალფეროვნება არ შეინიშნება, ამ პრინციპების განხორციელების დონეზე სერიოზული პრობლემა ჩნდება, რომლის გადაჭრის დროსაც პრეზიდენტებს, პრემიერებს, დიპლომატებსა თუ ანალიტიკოსებს „შუბები ემსხვრევათ“.

საქმე ისაა, რომ ზოგ ევროპულ დედაქალაქში და აშშ-ის ანალიტიკურ ცენტრებში უკვე იქმნება საფუძვლიანი შთაბეჭდილება, რომ ევროკავშირისა და (განსაკუთრებით, გერმანია, საფრანგეთი და იტალია) ასევე აზიის ზოგი ქვეყანა რატომღაც არ იწვიან სურვილით, მონაწილეობა მიიღონ ახალ ცივ ომში ჩინეთის წინააღმდეგ — აშშ-ის პაიკების რანგში. უფრო მეტიც, მათ არ სურთ ფული იხადონ ამერიკის გამარჯვებისთვის ამ ომში (რაც იმ მუდმივ სკანდალებში გამოიხატება, რომ გერმანია და საფრანგეთი უარს ამბობენ თავიანთი შიდა პროდუქტის მთლიანი მოცულობის ორი პროცენტის გადახდაზე „ამერიკულ სამხედრო საფარველში“) და ისინი მზად არც კი არიან, მაშინვე დაეთანხმონ, მაგალითად, ევროკავშირში ჩინური კომპანია „ჰუავეის“ აღჭურვილობის სრულ აკრძალვას, რაც 5G ქსელებისთვისაა საჭირო. ეს კი წარმოუდგენლად აბრაზებს „ანტიჩინურ ქორებს“ ვაშინგტონსა და ლონდონში.

საკუთარი არმიის ფაქტობრივი შექმნის შესახებ ევროპული განცხადებებისა და მაკრონის დეკლარაციის ფონზე, რომელიც დამოუკიდებელი (ანუ, არც პროჩინური და არც პროამერიკული) საგარეო პოლიტიკის წარმოების სურვილს შეეხება, ჩნდება ეჭვები, რომ ფართო ანტიჩინური ალიანსის „შეკოწიწება“ ძალიან რთული და ძვირი იქნება. და ეს ეჭვები მხოლოდ ძლიერდება, მასთან ერთად კი ძლიერდება ამ პრობლემის გადაჭრის გზების ძიება.

ავტორიტეტული ჟურნალი Foreign Affairs, რომელიც გავლენიანი „გონებრივი ცენტრის“ Council on Foreign Relations-ის ეგიდით გამოიცემა, ამ პრობლემისადმი მიდგომის ორ ვარიანტს განიხილავს. მათგან ერთს შეიძლება პირობითად „დონალდ ტრამპის მიდგომა“ ეწოდოს, ხოლო მეორეს — „ბორის ჯონსონის მიდგომა“. იმ კოლოსალური გავლენის გათვალისწინებით, რომელსაც Council on Foreign Relations-ი ახდენს ამერიკული და ასევე ევროპის პროამერიკული ელიტების აზროვნებაზე (თავად „გონებრივი ცენტრი“ რამდენიმე პოპულარული შეთქმულების თეორიის გმირია, რომელთა თანახმადაც, ის ლამის „აშშ-ის ჩრდილოვან მმართველად“ მიიჩნევა), ღირს განვიხილოთ ის მეთოდები, რომლებსაც ამერიკოცენტრული სამყაროს მოწყობის კრიზისისა და „ჩინური პრობლემის“ წარმატებით გადაჭრისთვის გვთავაზობენ — მით უმეტეს, რომ ამას პირდაპირი კავშირი აქვს რუსეთთან.

მიუხედავად იმისა, რომ Foreign Affairs-ის ახალი სტატია დაიბეჭდა სათაურით „დემოკრატიის საბჭოს მრავალმხრივობის გადარჩენა შეუძლია“, შემოთავაზებული მეთოდები მაინც ვაშინგტონის ფაქტობრივ დომინირებაზეა (მინიმუმ, დასავლურ სამყაროში მაინც) ორიენტირებული, განსხვავება მხოლოდ ამერიკული ჰეგემონიის შენარჩუნების მეთოდებშია.

ავტორიტეტული გამოცემის ავტორები სტატიას იმის კონსტატაციით იწყებენ, რომ არსებული მსოფლიო წესრიგი აშკარად სულს ღაფავს, ხოლო მთავარი საფრთე ამ დროისათვის არის არა კორონავირუსი, არამედ ჩინეთი და რუსეთი.

„მაგრამ კორონავირუსის პანდემიამდეც კი მრავალმხრივი სისტემა, რომელიც შეერთებული შტატების დახმარებით აიგო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ძლივს უმკლავდებოდა ყველაზე სასიცოცხლო პრობლემებს მსოფლიოში. COVID-19-მა აჩვენა, რომ მეფე შიშველია, მაგრამ რეალურად მეფე მანამდე ძუნწად იყო ჩაცმული რაღაც დროის განმავლობაში.

რამდენადაც მსოფლიო ეკონომიკის სიმძიმის ცენტრმა ინდო–წყნარი ოკეანის რეგიონისკენ გადაინაცვლა, გლობალური ამბიციების მქონე სტრუქტურებს აღარ შეუძლიათ პრეტენზია გამოთქვან ამ რეგიონში დამაჯერებელ ლიდერობაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენლობის გარეშე. მაგრამ G7-ში, რომელიც 1973 წლის სანავთობე შოკის შემდეგ ჩამოყალიბდა, ჯერ კიდევ შედის ევრო-ატლანტიკური რეგიონისმიღმა ერთი წევრი — იაპონია. ხოლო „დიდი ოცეული“, რომელიც აზიური ფინანსური კრიზისის შემდეგ შეიქმნა 1997 წელს და თავისი ღირებულება წარმოაჩინა 2008 წლის ფინანსური კრიზისის დროს, ძალიან შეუთავსებელი აღმოჩნდა პოლიტიკური თვალსაზრისით. ასევე საერთაშორისო პრობლემების საიმედოდ გადაჭრის უნარის თვალსაზრისითაც. ამასობაში გაეროს უშიშროების საბჭოს ზიანი მიადგა ჩინეთსა და რუსეთში აგრესიული ავტორიტარიზმის აღორძინებით“.

ეს ძალიან მძიმე დიაგნოზია, რომელიც შეიძლება დავიყვანოთ თეზისამდე: „ყველაფერი დაიღუპა და არაფერი მუშაობს!“

შესაბამისად, შემოთავაზებულია გადაჭრის ორი გზა — ერთი ტრამპის, მეორე — ჯონსონისა.

„ჯონსონი პირველი იყო, ვინც ახალი სტრუქტურის იდეა წამოაყენა. მაისში მან ათი წამყვანი დემოკრატიის ალიანსის შექმნის წინადადება დააყენა, რომელშიც G7-ის ქვეყნები და ავსტრალია, ინდოეთი და სამხრეთ კორეა შევიდოდნენ, ხოლო გაერთიანებას D10 დაერქმეოდა — იმისათვის, რომ ტელეკომუნიკაციების სფეროში პოლიტიკის კოორდინაცია მომხდარიყო და ჩინური ბაზრის ლიდერის „ჰუავეის“ ალტერნატივა დამუშავებულიყო, რომლის დომინანტმა მდგომარეობამ 5G-ს ტექნოლოგიაში უსაფრთხოებას ყველგან შეუქმნა საშიშროება. ამის შემდეგ მალევე ტრამპმა გადადო G7-ის შეხვედრა, რომელიც ივნისში უნდა გამართულიყო, და მის ნაცვლად G11-ის ფორმატი შემოგვთავაზა შემოდგომის სამიტზე. ჯონსონის წინადადებისგან განსხვავებით, ტრამპის ახალ ჯგუფში, D10-ის ქვეყნებთან ერთად, რუსეთიც უნდა შედიოდეს“.

Foreign Affairs-ის ექსპერტების რეკომენდაციით, ამ კლუბში რუსეთის შეყვანა არ ღირს და ისინი D10-ის ვარიანტს, ანუ ჯონსონის სქემას არჩევენ. თუმცა, ეს არ არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. უფრო საინტერესოა თავად ამ რეკომენდაციის მოტივაცია, რომელიც შემდეგში მდგომარეობს: იმ შემთხვევაშიც კი, თუ რუსეთს რამენაირად დაარწმუნებენ, რომ ანტიჩინურ ბრძოლაში მონაწილეობა მიიღოს, ტრამპის სქემა მაინც ცუდი იქნება და გრძელვადიან პერსპექტივაში — უპერსპექტივოც, იმის გამო, რომ ის უპირველესად ანტიჩინურ დღის წესრიგზე იქნება აგებული. აი ჯონსონის სქემიდან კი თითქოს რაღაც პოზიტიური დღის წესრიგის ამოღება შეიძლება, ანუ რაღაც გამაერთიანებელი იდეისა, რომელიც „ჩინეთის საწინააღმდეგო ალიანსის“ შექმნას კი არა, არამედ „ყველაფერი კარგისთვის ალიანსის“ შექმნის საშუალებას გააჩენს.

პოზიტიურ დღის წესრიგში, რა თქმა უნდა, ცარიელი ლოზუნგების ნაკრები მოიაზრება — „დემოკრატია“, „თავისუფლება“ და „ადამიანის უფლებები“. განსაკუთრებით სახალისოა ის, რომ ასეთი პოზიტიური დღის წესრიგის გაჩენა ვაშინგტონის ამჟამინდელ საგარეო პოლიტიკას საპირწონედ უდგება: „შეერთებულ შტატებს შეუძლია გამოვიდეს აზიური ბანკის (რომელსაც ჩინეთი მეთაურობს) ინფრასტრუქტურული ინვესტიციების წინააღმდეგ, ინიციატივებისა „ერთი სარტყელი — ერთი გზა“ და რუსული „ჩრდილოეთის ნაკადი-2“. მაგრამ თუ დამაჯერებელ ალტერნატივას არ შესთავაზებენ სხვა ქვეყნებს, მათი დარწმუნება, რომ ისინიც იგივენაირად მოიქცნენ, ძალიან რთული იქნება. ვაშინგტონი ვერ დაამარცხებს რამეს, თუ არაფერს გამოიყენებს“.

ამ მიდგომის პრობლემა ისაა, რომ „დემოკრატია“ და „თავისუფლება“ იარლიყით „დამზადებულია აშშ-ში“ ვერ შეუცვლის გერმანიას რუსულ გაზს, ხოლო იტალიას — ჩინურ ინვესტიციებს. აქ შეიძლებოდა ამერიკულ ფულს ემუშავა, მაგრამ ვაშინგტონს ასეთი ურთიერთობები არ სჭირდება, თანაც, კონკრეტული მომავალი პრეზიდენტის გვარის მიუხედავად — ბაიდენსაც და ტრამპსაც სჭირდებათ კოლონიები, მაგრამ ევროკავშირის დაბრუნება ამ პოზიციაზე, დიდი ალბათობით, აღარ გამოვა, თანაც მნიშვნელობა არა აქვს, D10-ის თუ G11-ის ფორმატში. რუსეთზე ხომ ლაპარაკიც აღარაა.

რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს

179
ბელარუსის ცესკო

ბელარუსში საპრეზიდენტო არჩევნები შედგა: კენჭისყრაში ამომრჩეველთა 54%–მა მიიღო მონაწილეობა

0
(განახლებულია 17:26 09.08.2020)
პირველად ისტორიაში, ბელარუსის მოქალაქეებს კენჭისყრაში მონაწილეობა და პრეზიდენტის არჩევა საქართველოშიც შეუძლიათ

თბილისი, 9 აგვისტო - Sputnik. ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნები შედგა, განაცხადა ქვეყნის ცესკოს თავმჯდომარე ლიდია ერმოშინამ.

„კენჭისყრაში ამომრჩეველთა 54%–მა მიიღო მონაწილეობა“, – აღნიშნა მან.

9 აგვისტოს საარჩევნო უბნები 08:00 საათიდან გაიხსნა და 20:00 საათზე დაიხურება, რის შემდეგაც ხმების დათვლის პროცესი დაიწყება. 

საარჩევნო კამპანიის პერიოდში 5767 საარჩევნო უბანი შეიქმნა, მათგან 44 უცხოეთში, რომლებიც 36 ქვეყანაში ბელარუსის საელჩოებსა და გენერალურ საკონსულოებში მუშაობენ.

არჩევნების სავარაუდო შედეგები 10 აგვისტოს დილით გახდება ცნობილი.

9 აგვისტოს ძირითადი კენჭისყრა მიმდინარეობს. ამასთან, 4 აგვისტოდან მოქალაქეებს შეეძლოთ ხმა ვადაზე ადრე მიეცათ. ცესკოს ბოლო მონაცემებით, ამომრჩევლის აქტივობამ ვადამდელ არჩევნებზე 41,7%% შეადგინა.

არჩევნებში ხუთი კანდიდატი მონაწილეობს: ალექსანდრ ლუკაშენკო – მოქმედი პრეზიდენტი, კენჭს იყრის მეექვსედ, ასევე ანა კანოპაცკაია, ანდრეი დმიტრიევი, სერგეი ჩერეჩენი, სვეტლანა ტიხანოვსკაია.

საქართველოში ბელარუსის მოქალაქეებს საკუთარი პოზიციის დაფიქსირება ქვეყნის საელჩოს შენობაში შეუძლიათ.

0
თემები:
მსოფლიო დღეს