სალვია

„ძოწეულისფერის ფოჩებიანი ლაჟვარდისფერი“ დაჯირა და „ჩიად“ წოდებული სალაბი

755
(განახლებულია 19:02 14.04.2020)
„სალბის ყველა სახეობის წინაშე ყველა ადამიანი მუხლმოდრეკით და ქუდმოხდილი უნდა იდგეს“ - გვეუბნება ძველი აღმოსავლური ანდაზა.

„Шалфей - სალაბი, ოსმალის ჩაი. ბალახი ესე აღმოცენდების ყოველსა წელსა ძირისაგან ფესვებიანისა. ღერო აქუს ოთხკუთხი, სწორე, ერთის ფუტის სიმაღლე, ბუსუსიანი, შტოებიანი და შტოებდაწყობილნი ერთიმეორისა პირისპირ. ფოთოლნი ეგრეთვე ერთიმეორისა პირისპირ მდებარენი, ყუნწებიანი, მოგრძენი, ბრჯგუნი, ერთისა დუიმის სიგრძენი, ზემოდგან მოდაღმენჭილონი, ქუჱმოდგან ბადის სახედ ქმნილნი. ყუავილნი მოიცვენ ღეროს წვერსა მტევნების სახედ, რომელნიცა არიან ბუდედ გრგოლების სახისად დაწყობილნი, თითო ფოთლოსანნი, პირგაყოფილნი და ლაჟვარდისფერნი. ფოჩი ექმნების ოროლი მრჩობლედის ძოწეულისფერის თავებითა. გაიზდების ევროპასა შ(ინ)ა სამხრეთის კერძოდ თავით თჳსით, ხ(ოლო) სხუაგან მრავალსა ადგილსა მოიყუანებენ დათესვით ბოსტანსა შ(ინ)ა. სუნი აქუს ძლიერი, გემო მომწარო, არომატული, რომლისა გამო აქუს ძალი ბალღმის გამყოფელი, განმამაგრებელი და კუჭის სისუსტისა სისტემად მომყუანებელი“ - ასე ახასიათებს უებარი სამკურნალო ღირსებებით გამორჩეულ სალბს იოანე ბაგრატიონი (1814), რომელიც აღმოსავლეთის ქვეყნებში მეტად საპატიო მცენარედაა მიჩნეული.

Salvia divinorum
© CC BY 2.5 / Eric Hunt / Salvia divinorum
Salvia divinorum

სალბი (Salvia) - ტუჩოსანთა ოჯახის მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეები, იშვიათად ნახევრად ბუჩქები და ბუჩქებია. გვარის 986 სახეობა გავრცელებულია ყველგან, ძირითადად ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყლებში. 

საქართველოში ბუნებრივად გვხვდება სალბის 13 სახეობა. მათგან 2 – Salvia garedjii Troitzky და S. limbata C.A.Mey - საქართველოს ენდემებია, ხოლო 1 – S. compar Trautv. ex Sosn. - კავკასიის ენდემი. 

სამკურნალო მიზნით უფრო მეტად ცნობილია სამკურნალო სალბი (Salvia officinalis L.) - ლილისფერ ყვავილებიანი, მრავალწლოვანი, მაღალი სამკურნალო და დეკორატიული ღირსებების სახეობა გავრცელებულია თბილ ადგილებში - სამხრეთ ევროპაში, ბალკანეთის ქვეყნებში, მცირე აზიაში, ჩრდილოეთ სირიაში. კულტურაში შეტანილია მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში. სალბი უხსოვარი დროიდან ცნობილია სამკურნალო და დეკორატიულ მცენარედ. იმპერატორმა კარლოს დიდმა თავის „კაპიტალურეში“ მკაცრად დასვა საკითხი სალბის მომრავლება-მოშენების თაობაზე.

Salvia verticillata
Salvia verticillata

აღსანიშნავია, რომ გვარის სახელწოდება მოდის ლათინური სიტყვიდან Salvare - ჯანმრთელობა. ნიშანდობლივია, რომ სალბის ყველა სახეობა გამოიყენება სამკურნალო მიზნით, მათ შორის, საქართველოში გავრცელებული სახეობებიც.

მცენარეში დიდი რაოდენობით არის სახამებელი, მთრიმლავი ნივთიერებები, ცილები, მინერალები, ეთერზეთები, ფისი. ნედლი ფოთლები შეიცავს ფიტონციდებს და აქვს ძლიერი ბაქტერიციდული, მადეზინფიცირებელი, ანთების საწინააღმდეგო და საფაღარათე მოქმედება. სალბის ნაყენი და ნახარში სუფთა სახით, ან სხვა ბალახებთან ერთად გამოიყენება ლორწოვანი გარსების კატარების, ანგინების, ღრძილების ანთების, ქრონიკული ბრონქიტის, საშარდე გზების ანთების, შარდ-კენჭოვანი დაავადებების, კუჭ-ნაწლავის, ღვიძლის, ნაღვლის ბუშტის დაავადებების სამკურნალოდ როგორც შარდმდენი, ნაღველმდენი და ანთების საწინააღმდეგო საშუალება.

სამკურნალოდ გამოიყენება მცენარის ფოთლები, რომლებიც გროვდება ვეგეტაციის პირველ წელს სექტემბერში და შემდეგ წლებში ყვავილობის დაწყებიდან სექტემბრის ბოლომდე. აშრობენ ჰაერზე ბნელ ფარდულში, ან საშრობში, არა უმეტეს 35-40 0C.

მზა პრეპარატების სახით გამოდის სალბის ჩაი, ნაყენი და ეთერზეთი, რომლებიც მზადდება მცენარის ფოთლებისგან. მზა სააფთიაქო ნედლეული მწვავე არომატულია და აქვს მწკლარტე გემო. ფოთლები შეიცავს ეთერზეთებს, რომლებსაც იღებენ წყლის ორთქლით გამოხდით.

თანამედროვე მედიცინაში სალბის ნახარში ყელის და პირის ღრუს სავლებად იხმარება. ბრონქიალური ასთმის დროს სალბის და ლემას ფოთლებს ერთად ეწევიან სიგარეტის სახით.

Salvia aethiopis
© CC BY-SA 3.0 / Eric Coombs / Salvia aethiopis
Salvia aethiopis

სალბი ჩინურ მედიცინაში გამოიყენება როგორც საერთო გამაჯანსაღებელი საშუალება, აგრეთვე, დისმენორეის, სახსრების რევმატიზმების და კანის ქრონიკული დაავადებების დროს.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, სალბის ყველა სახეობა სამკურნალოა. ქართულ ხალხურ მედიცინაში ცნობილია ძირითადად რამდენიმე სახეობა. მათ შორისაა კაშკაშა მოლურჯო-იისფერი ყვავილებიანი დაჯირა, სალაბი (Salvia verticillata L.), რომელიც მრავალყლორტიან ბუჩქს მოგვაგონებს და ბუნებრივად გვხვდება ყველგან, ველებზე, მშრალ ფერდობებზე, მთის ქვედა სარტყლიდან შუა სარტყლამდე.

საინტერესოა ძველ ქართულ სამედიცინო ძეგლებში მოხსენიებული სახელი  - „ხოსიათულსალ-სალაბი, ანუ გულფილტვა“. როგორც ჩანს, მცენარე გულისა და ფილტვების დაავადებების სამკურნალოდ იხმარებოდა და შესაძლოა ამის გამოც უწოდება გულფილტვა.

Salvia glutinosa
Salvia glutinosa

დაჯირას თესლები დიდი ოდენობით შეიცავს ლორწოვან ნივთიერებებს და მისი ნახარში უებარია საფენად თვალის დაავადებების დროს. მწვანე ნაწილების ნახარშს სვავენ გაციების წინააღმდეგ, შარდის შეუკავებლობისას. გულის და ფილტვების დაავადებების და თირკმელებში კენჭების არსებობის შემთხვევაში. მრავალძარღვასთან ერთად - გველის და მორიელის ნაკბენის სამკურნალოდ. 

ერბოში აზელილ დაჯირას, ქაფურს, მუშკს და ამბარს თავის ტკივილის სამკურნალო მალამოს სახით უსვამდნენ ავადმყოფს სახეზე.

ქართულ ხალხურ მედიცინაში არანაკლებ ცნობილია სალბის სხვა სახეობა - ხარისვარდა  (S. sclarea L.) - ფისისებურ-ინასებური სურნელის ეთერზეთოვანი მცენარის გვირგვინი ვარდისფერია, ან სოსანი (იისფერი). სალბის ამ სახეობას სხვა ქვეყნებში ჯავზისებურ (მუსკატი) სალბსაც უწოდებენ, რადგან არომატით წააგავს ჯავზის არომატს და მისი ეთერზეთები ფართოდ გამოიყენება კვების მრეწველობასა და თამბაქოს წარმოებაში ლიქიორების, საკონდიტრო ნაწარმის და თამბაქოს ძვირფასი ჯიშების არომატიზაციისთვის.

Salvia pratensis
© CC0 / Pixabay
Salvia pratensis

ეთერზეთების გამოწვლილვის შემდეგ დარჩენილი მასისგან ასინთეზებენ ამბრის სურნელის არომატულ ნივთიერებებს, რომელსაც ფართო გამოყენება აქვს არომათერაპიაში, როგორც ანტისტრესული მოქმედების აფროდიზიაკი. ამაღლებს სექსუალურ ფუნქციას და აქტივობას როგორც მამაკაცებში, ისე ქალებში.

ხარისხვარდას ნედლი და მშრალი ყვავილები და ფოთლები გამოიყენება არომატულ სანელებლად საკონდიტრო და კულინარიული ნაწარმის, ყველეულის, ჩაის და სხვა პროდუქტების წარმოებაში. ზოგიერთ ქვეყანაში მისი ყვავილებისგან ამზადებენ გამაგრილებელ და მათრობელა სასმელებს. მექსიკასა და ჩილეში ფესვების და ნორჩი ღეროებისგან ამზადებენ არომატულ გამაგრილებელ სასმელებს, უმატებენ ლუდს და ღვინოს ჯავზის არომატის მისაცემად, ფქვავენ ფქვილთან ერთად საკონდიტრო ნაწარმის არომატიზაციისთვის.

Salvia hispanica
Salvia hispanica

რაც შეეხება ხარისხვარდას სამკურნალო თვისებებს, მცენარის მიწისზედა ნაწილი ყვავილობისას გამოიყენება აბაზანებისთვის პოლიართრიტის, ოსტეომიელიტის, ართროზების და ტროფიკული წყლულების დროს. ეთერზეთების გამოწვლილვის შემდეგ დარჩენილი მასა - რევმატიზმის საწინააღმდეგო აბაზანებისთვის. ფოთლების ნაყენი (1 ს.კ. 200 მლ წყალზე) შარდ-კენჭოვანი დაავადებების, რევმატიზმის, ტაქიკარდიის დროს. რძეში მოხარშული მიწისზედა ნაწილების ნახარში - ხველების, მუცლის ღრუში კრუნჩხვითი ტკივილების საწინააღმდეგო და მონელების გამაუმჯობესებელი საშუალებაა. აქვს ანტისპაზმური და ანტიკატარალური მოქმედება.

ხარისვარდას ზეთი ხსნის ნერვულ დაძაბულობას, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცხელების და პანიკის დროს. აუმჯობესებს კონცენტრაციას, მეხსიერებას, ასტიმულირებს ტვინის მუშაობას, აუმჯობესებს გონებრივ შესაძლებლობებს და ინტუიციას.

ხარისვარდას 5-20% მალამოები გამოიყენება ფსორიაზის სამკურნალოდ.

ბამბიქულა (S. aethiopsis L.) - მოთეთრო ფერის ყვავილებიან მცენარეს სახელი ბამბის ქულის, მსგავსი თეთრი ქეჩისებური შებუსვის გამო აქვს. ფოთლებსა და ყვავილებში 0,06 % ეთერზეთებია. სალბის ეს სახეობა ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში სანელებლად გამოიყენება. აქვს სასიამოვნო მსუბუქი არომატი და ოდნავს ცხარე გემო. ხალხურ მედიცინაში ბამბიქულას ფესვებს იყენებენ ოფლდენის, გულ-მკერდში ტკივილების და სისხლიანი ხველის წინააღმდეგ ფილტვის ტუბერკულოზის დროს.

შალამანდილი (S. glutinosa L.) - ღია ყვითელი ფერის გვირგვინით, ქვედა ტუჩი მოთეთრო, ან მოწითალო მოხატულობითაა. ხალხურ მედიცინაში შალამანდილის ყველა ნაწილი გამოიყენება შარდ-კენჭოვანი დაავადებების დროს - შარდის ბუშტში კენჭების არსებობისას, აგრეთვე გულ-მკერდის არეში ტკივილების დროს. მცენარის თესლებისგან იღებენ ზეთს.

მინდვრის სალბი (S. pratensis l.) - ეს სახეობა სანელებლადაც მეტად პოპულარულია და გამოიყენება მშრალი სახით სუპების, სოუსების, ბულიონების, სალათების, ღვეზელების, ყველეულის და ბოსტნეულის მარინადების შესაზავებლად. უხდება ხორცის, ბოსტნეულის და თევზის კერძებს. აქვს მატონიზირებელი, ანტიბაქტერიციდული, სპაზმოლიზური ამოსახველებელი, ანთების საწინააღმდეგო, შარდმდენი, და ჭრილობების შემახორცებელი მოქმედება.

ბოლო ხანებში განსაკუთრებით ვეგეტარიანელებში მეტად პოპულარული გახდა ჩიას სახელით ცნობილი სახეობა თეთრი ჩია, ესპანური სალბი (Salvia hispanica), რომელსაც მნიშვნელოვანი ადგილი ეჭირა აცტეკების რაციონში და ტრადიციულად იყენებენ ლათინური ამერიკის (განსაკუთრებით მექსიკის) და სამხრეთ-დასავლეთ შტატების ქვეყნების კერძებში.

ჩია
© CC0 / Pixabay
ჩია

სალბის სხვა სახეობებისგან განსხვავებით, ჩია ერთწლოვანი მცენარეა, თეთრი, ან ჟოლოსფერი ყვავილებით. 1 მმ დიამეტრის წვრილი თესლები ყავისფერი, რუხი, თეთრი, ან შავია, რელიეფური ნახატებით. თესლები დიდი რაოდენობით შეიცავს ცილებს (20 %), ცხიმებს (34 %), საკვებ ბოჭკოს (25 %), ანტიოქსიდანტებს, А, С, Е, В1, В2, РР ვიტამინებს და მინერალებს: კალიუმი, კალციუმი, მაგნიუმი, ფოსფორი, სელენი და თუთია. ჩია კალციუმის ბუნებრივი წყაროა. 100 გრ თესლები შეიცავს ორჯერ მეტ კალციუმს (631 მგ), ვიდრე 200 მლ რძე.

ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებებით, ვიტამინებითა და მინერალებით მდიდარი ჩიას მოხალული თესლების ფქვილი მაღალი კვებითი ღირებულებისაა, კარგად ანაყრებს, აქრობს შიმშილის გრძნობას და ამ თვისებების წყალობით  მეტად პოპულარულია ნოყიერი სასმელების წარმოებაში.

2005 წელს ევროკავშირის მიერ ჩია საკვებ მცენარეთა პერსპექტიულ სახეობად აღიარა.

ჩიას თესლებისგან გამოხდილი ზეთი სწრაფად შრება და გამოიყენება საღებავების წარმოებაში.

ჩია
© CC0 / Pixabay
ჩია

 პირის ღრუს დაავადებების, კბილის ტკივილის, ღრძილების ანთების და ყელის ტკივილის დროს:

Ø 1 ს.კ. სალბის ფოთლებს დაახსით 200 მლ. მდუღარე, დააყენეთ 20 წუთი, გადაწურეთ და გამოივლეთ თბილი;

Ø მოხარშეთ  5 გრ (1 ჩ.კ.) სალბის ფოთლები 200 მლ. წყალში, ცალკე მოხარშეთ მუხის ქერქები ამავე პროპორციებით. ორივე ნახარში გადაწურეთ, შეურიეთ ერთმანეთს და ცხელი გამოივლეთ პირის ღრუსა და ყელში. აქრობს ანთებებს და ანელებს ტკივილს.

ბრონქიტის, ბრონქიალური ასთმის და ბრონქების დაავადებების დროს:

Ø 1 ს.კ. სალბი, 1 ს.კ. ანისულის თესლი, 1 ს.კ. ფიჭვის კვირტები, 1 ს.კ. ტუხტის ფესურები, 2 ს.კ. ძირტკბილას ფესურები (ყველაფერი დააქუცმაცეთ და შემდეგ), 1 სუფრის კოვზ ამ ნარევს დაახსით 200 მლ. მდუღარე წყალი. დააყენეთ 30 წუთი, გადაწურეთ და დალიეთ მთელი დღის მანძილზე 3-4-ულუფად.

Ø მწვავე ბრონქიტის დროს ძილის წინ უებარია ეს ნახარში - 1 ს.კ. სალბის ფოთლები ჩაყარეთ ემალის ჭურჭელში, დაასხით 1 ჩ.ჭ რძე, დაახურეთ თავი და ნელ ცეცხლზე აადუღეთ. შეაგრილეთ, გადაწურეთ და დალიეთ ცხელი.

ლაქტაციის შესამცირებლად:

Ø თანაბარი რაოდენობის სალბის ფოთლები, კაკლის ფოთლები და სვიის გირჩები აურიეთ, 1 ს.კ. ნაკრებს დაასხით 1 ჩ.ჭ. მდუღარე წყალი, გააჩერეთ 1 სთ. გადაწურეთ, გაყავით სამად და დღის მანძილზე მიიღეთ 1/3;

Ø 2 ს.კ. სალბის ფოთლებს დაასხით 2 ჭიქა მდუღარე წყალი, დააყოვნეთ 1 სთ, გადაწურეთ და დალიეთ მთელი დღის მანძილზე. ეს ნაყენი ამცირებს ოფლის გამოყოფას, ლაქტაციას და ამშვიდებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას. ააქტიურებს სასქესო ჯირკვლების ფუნქციას.

Ø 2 ს.კ. სალბის ფოთლებს დაასხით 2 ჭიქა მდუღარე წყალი, დააყოვნეთ 1 სთ, გადაწურეთ და დალიეთ მთელი დღის მანძილზე. ეს ნაყენი ამცირებს ოფლის გამოყოფას, ამშვიდებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას, ააქტიურებს სასქესო ჯირკვლების ფუნქციას.

ყბაყურას დროს:

Ø ფართოდ გამოიყენებოდა სალბი ყბაყურას დროს. 2 ჩ.კ. ფოთლებს ასხამენ 2 ჩ.ჭ. (400 მლ) მდუღარე წყალს, შეფუთულს აჩერებენ 1 სთ, შემდეგ წურავენ და ნახევარ ჭიქას სვამენ თბილს 3-4-ჯერ დღის მანძილზე. ამავე ნაყენს ივლებენ ყელში ანგინის, გინგივიტის და ყბაყურას დროს.

Ø 2 ს.კ. სალბი, 2 ს.კ. ანწლის ყვავილი, 2 ს.კ. ცაცხვის ყვავილი, 2 ჩ.კ. პიტნა, 2. ჩ.კ. კამა, ამ მცენარეებს აქუცმაცებენ, ასხამენ 10 ჩ.ჭ. მდუღარეს და იკეთებენ ინჰალაციას 15-30 წუთის მანძილზე ძილის წინ, დღეში ერთხელ. პროცედურის შემდეგ აუცილებელია თბილად დაწოლა,  ამ დროს საშიშია გაციება.

კანის ნებისმიერი გაღიზიანებების დროს:

Ø 1 ჩ.კ. სალბის ფოთლებს ასხამენ 1 ჩ.ჭ. მდუღარეს, ხარშავენ ნელ ცეცხლზე 3-5 წთ, დახურულს ტოვებენ 30-40 წთ. წურავენ და იკეთებენ ამ ნახარშში დასველებული დოლბანდის საფენებს დილა-საღამოს. თაფლის დამატებით მატულობს ნახარშისსამკურნალო ეფექტი;

Ø სახის კანის გასაწმენდად 2 ს.კ. ფოთოლს ასხამენ 2 ჩ.ჭ. მდუღარეს, აცივებენ, წურავენ და ამ ნაყენით იწმენდენ სახეს დღეში რამდენჯერმე. ნაყენი არბილებს და ასუფთავებს კანს, ხსნის ნებისმიერ გაღიზიანებას.

წითელი ქარის დროს:

Ø სალბის ხმელ ფოთლებს ფქვავენ და ურევენ იმდენივე რაოდენობის ცარცს (1 ჩ.კ. სალბი : 1 ჩ.კ. ცარცი), ამ ნარევს იფენენ დაზიანებულ უბანზე და იხვევენ. იცვლება დღეში 3-4-ჯერ.

უძილობის მკურნალი „სალბის კარაქი“:

Ø 2 ს.კ. დაქუცმაცებული სალბი დაყარეთ დოლბანდზე და გააჩერეთ ცხელ ორთქლზე რამდენიმე წუთი. ბალახი სპეციფიურ სუნს რომ გაუშვებს, ჩაყარეთ მინის ქილაში, დაასხით ნახევარი ჩაის ჭიქა ნაბიემიერი მცენარეული ზეთი და ჩადგით მდუღარე წყალში 3 საათით. შემდეგ გადაწურეთ და შეინახეთ მუქი ფერის ქილაში გრილ ადგილზე. ამ კარაქით დაიზილეთ ყოველ საღამოს სახე, ხელები და ფეხები. უხდება გამომშრალ კანს, ხსნის ტკივილებს, ამშვიდებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას და აწესრიგებს ძილს.

 

755
ტყემალი

ტყემალი ბუნების საგანძური ადამიანის ჯანმრთელობისთვის

798
(განახლებულია 15:41 25.05.2020)
ტყემალს უამრავი სასარგებლო თვისება გააჩნია. მაგალითად, დამტკიცებულია, რომ ტყემლის რეგულარული მიღება ორგანიზმს რადიაციისა და დასხივების მოქმედებასთან შებრძოლებაში ეხმარება. კარგად მოქმედებს ის მამაკაცებზეც...

ტყემალი (Prúnus cerasiféra) ვარდისებრთა ოჯახის კურკოვანთა გვარის მრავალწლოვანი ხეხილოვანი მცენარე. არის ხე ან ხისმაგვარი ბუჩქი. მისი სამშობლოა ამიერკავკასია.

ტყემალი ველურად და კულტურაში გავრცელებულია ბალკანეთში, შუა და მცირე აზიაში, ირანში და სხვა ქვეყნებში.

საქართველოში უძველესი დროიდან თითქმის ყველგანაა გავრცელებული ზღვის დონიდან 1600-1800 მეტრამდე სიმაღლეზე. ამჟამად დარაიონებული ჯიშებია „გულდედავა“, „გაზაფხულის მერცხალი“, „წითელი დროშა“, „ქუთაისი“, „რიონი“, „ხვავიანი“ და სხვ.

ტყემალს ქართულ სამზარეულოში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. ტყემლისგან მზადდება საუკეთესო ხარისხის წვენი, კომპოტი, მურაბა, სანელებელი, ტყლაპი და ტყემლის სახელგანთქმული საწებელი, რომელიც ქართული სუფრის ერთ-ერთი განუმეორებელი და უნიკალური შემადგენელი ნაწილია.

ტყემლის შემადგენლობა და კალორიულობა

ტყემლის კალორიულობა 100 გრამ პროდუქტზე 34 კკალორიაა.

ტყემალი
ტყემალი

ტყემალში უამრავი სასარგებლო ნივთიერებაა. ესენია ნახშირწყლები, ორგანული მჟავები, პექტინები, ვიტამინები С, В-ჯგუფის, პროვიტამინი А, ბევრია მასში კალიუმი, რკინა, მაგნიუმი, კალციუმი, ფოსფორი. ტყემლის ფერი მისი შემადგენლობით განისაზღვრება. მაგალითად, ყვითელში ბევრია შაქარი და ლიმონმჟავა და თითქმის არაა მთრიმლავი ნივთიერებები, ხოლო მუქი ფერის ნაყოფში ბევრია პექტინები.

ტყემლის სასარგებლო თვისებები

უდავოა ტყემლის სასარგებლო ზემოქმედება ადამიანის ჯანმრთელობაზე. მასში ჭარბადაა ასკორბინის მჟავა, რის გამოც ის გამოიყენება ავიტამინოზის პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის.

ამასთან, ამ ხილის რეგულარული გამოყენება დადებითად მოქმედებს იმუნიტეტზე.

კალიუმის არსებობა ტყემლის შემადგენლობაში გულის ნორმალურ მუშაობას უწყობს ხელს.

ხილის შემცველობაში შაქრის მცირე რაოდენობის გამო მისი მიღება შეუძლიათ შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულებსაც.

ფითრი – „ყველაფრის მკურნალი" პარაზიტი მცენარე>>

ტყემალი შესანიშნავი ბუნებრივი ანტიოქსიდანტია. ის გამოიყენება ორგანიზმის გაწმენდისა და გაახალგაზრდავებისთვის. რადგანაც ტყემალი დაბალკალორიულია, მისი მიღება ნებადართულია ჭარბი წონის დაკლების პროცესში.

ტყემალი კარგი საშუალებაა რესპირატორული, კუჭის დაავადებების დროს, ასევე როგორც მსუბუქი გამხსნელი საშუალება.

დამტკიცებულია, რომ ტყემლის რეგულარული მიღება ორგანიზმს რადიაციისა და დასხივების მოქმედებასთან შებრძოლებაში ეხმარება.

ტყემალი ასევე გამოიყენება კოსმეტიკური მიზნებისთვის. მაგალითად, ტყემლის ნაყენი შესანიშნავი საშუალებაა დაბანისთვის. ის კანის ცხიმიანობას ებრძვის. ხილის ნაყოფის რბილობის გამოყენება შეიძლება ნიღბის სახით, ეს ნაყენი სახეს გამონაყარისგან წმენდს. ნაყოფისა და დაქუცმაცებული კურკის ნარევი შესანიშნავი საშუალებაა სახის კანის, ყელისა და დეკოლტეს ზონის გაახალგაზრდავებისთვის.

კრიალოსანა და მისი სამკურნალო თვისებები>>

ამასთან, ხალხურ მედიცინაში გამოიყენება ტყემლის ყვავილიც. ყვავილზე დამზადებული ნაყენი მამაკაცებს ეხმარება პროსტატის მკურნალობასა და ერექციის გაუმჯობესებაში. ტყემლის მურაბით, როგორ სიცხის დამწევი და ამოსახველებელი საშუალებით, მკურნალობენ ინფექციურ და ვირუსულ დაავადებებს.

რადგანაც ტყემლის შემადგენლობაში ამიგდალინის მჟავა შედის, მისი გამოყენება შეიძლება ბრონქული ასთმის შეტევის დროს.

ტყემლის მიღება არარეკომენდებულია:

ინდივიდუალური აუტანლობის დროს, კუჭის წვენის გაზრდილი მჟავიანობის, გასტრიტისა და კუჭის წყლულის დროს.

ტყემლის კურკაში არის მავნე ნივთიერებები, რამაც მოწამვლა შეიძლება გამოიწვიოს.

ტყემლის ნაყოფი ადამიანმა ზომიერი რაოდენობით უნდა მიიღოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში შეიძლება კუჭის აშლილობა გამოიწვიოს.

 

798
თემები:
სასარგებლო რჩევები
პომიდვრის ჩითილები

ბოსტანი საკუთარი ხელით - როგორ მივიღოთ ჯანსაღი ჩითილები

520
(განახლებულია 19:16 17.05.2020)
თანამედროვე ყოფაში სულ უფრო პოპულარული ხდება საკარმიდამო ნაკვეთების გაცოცხლება, რამაც აუცილებელი გახადა ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურების მოყვანის წესების გახსენება და სწავლა, საკუთარი ხელით რომ შეძლოთ ბოსტნის მოწყობა. თუ ჯერ არ დაგიწყიათ, ჯერ კიდევ არ არის გვიანი.

პირველ რიგში ის კულტურები უნდა მოიყვანოთ, რომლებსაც ძირითადი ადგილი უკავია კვების რაციონში: ქინძი, ოხრახუში, ნიახური, კამა, სტაფილო, ყაბაყი, პომიდორი, კიტრი, ბადრიჯანი, წიწაკები, რეჰანი, ლობიო, ბარდა, პიტნა, ნიორი, ხახვი, სალათა და სხვ. მათი ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს.

ზოგი ბოსტნეულის თესვა უკვე დაგვიანებულია, თუმცა, არც თუ მცირეა მცენარეები,  რომელთა დათესვას მაისსა და ივნისში, ზოგისას უფრო გვიანაც შეიძლება.

საგაზაფხულო სათეს კულტურებში ყოფენ ორ ჯგუფს: საადრეო საგაზაფხულო (ითესება მარტსა და აპრილში) - მათი თესლები დაბალ ტემპერატურაზე იოლად ღივდება და აღმონაცენი მცირე ყინვებს უძლებს. ზრდა-განვითარებისთვის ოპტიმალური ტემპერატურაა დღისით +120C ... +200C, ღამით +60C ... +120C. ესენია: კომბოსტო, ბარდა, ცერცვი, ისპანახი, წიწმატი, ხორბალი, ქერი, სელი, ბარდა და სხვ.

მეორე ჯგუფია საგვიანო საგაზაფხულო კულტურები, მათი თესლის გაღივებისთვის საჭიროა ნიადაგი +10 0C და მეტად იყოს გამთბარი. აღმონაცენი მცირე წაყინვასაც ვერ უძლებს. ოპტიმალურია დღისით +160C ... +240C, ღამით +80C ... +120C. ესენია: სიმინდი, კარტოფილი, ჭარხალი, სტაფილო, ბოლოკი.

საგვიანო საგაზაფხულო კულტურებს მიეკუთვნება აგრეთვე, სითბოს მოყვარული მცენარეები - საზამთრო, ნესვი, კიტრი, ბადრიჯანი, წიწაკა, გოგრა, პომიდორი, ლობიო. მათი განვითარებისთვის ოპტიმალური ტემპერატურაა დღისით +280C ... +300C, ღამით +140C ... +180C. ამ ჯგუფის მცენარეები სათანადო ტენის პირობებში +400C სიცხეს უძლებენ, +130C ქვევით მათი ზრდა-განვითარება ჩერდება, ხოლო მცირე ყინვის დროს (-10C ... -20C) იღუპებიან.

რაც შეეხება საშემოდგომო კულტურებს, ითესება ოქტომბერ-ნოემბერში, როცა  მინდვრის სამუშაოებისთვის ხელსაყრელი პირობებია.

მწვანილი და ზოგიერთი ბაღჩეულ-ბოსტნეული კულტურა პირდაპირ ითესება მუდმივ ადგილზე, მეორე ნაწილისათვის უმჯობესია დაჩითილება და შემდეგ გადატანა ღია გრუნტში, ან სათბურში.

ჩითილი - თესლიდან გაზრდილი ნორჩი მცენარე, რომელზეც ლებნები (ჩანასახოვანი ფოთლები) და პირველი ნამდვილი ფოთლებია (მაგ.: კომბოსტოს ჩითილზე 3, კიტრზე 3-5, პომიდორზე 5-7, წიწაკაზე 5-7 ფოთოლი და ა.შ.). დასაჩითილებლად იყენებენ პოლიეთილენის ფირით გადახურულ სათბურს, ან თბილ შენობას, სადაც მაღალი ტემპერატურის და ჰაერის ტენიანობის შექმნაა შესაძლებელი.

დაჩითილებით მოყავთ კიტრი, პომიდორი, წიწაკები, ბადრიჯანი, კომბოსტო, საზამთრო, ნესვი და სხვ.

ღია გრუნტში დასარგავად ჩითილების გამოყვანას იწყებენ დაცულ გრუნტში (სათბურში, ორანჟერეაში, ან სულაც ოთახის პირობებში), სპეციალურად გამოყოფილ კვლებში, ან მცირე კონტეინერებში (კასეტებში, ქოთნებში, ყუთებში) თესვის ვადების დაწყებამდე 2-3 კვირით, ან უფრო ადრე. სათბურში დასარგავად ჩითილები გამოყავთ წლის სხვადასხვა დროს, ამ კულტურებისათვის საჭირო პირობებში.

დაჩითილებით მცენარის ვეგეტაციის ხანგრძლივობა 30-35 დღით მცირდება და მიიღება ადრეული მოსავალი, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცივ რაიონებში, სადაც მოკლე ზაფხული და გრძელი ზამთარია.

ბოსტნეული კულტურები მომთხოვნია ნიადაგების მიმართ და მათი კარგი ზრდა-განვითარებისთვის აუცილებელია ნიადაგის წინასწარ მომზადება – გამდიდრება ორგანული და მინერალური სასუქებით, განსაკუთრებით - თესლების აღმოცენების და დაჩითილებისთვის.

ჩითილების გამოსაყვანად საჭიროა ნოყიერი, მცენარის ზრდა-განვითარებისათვის აუცილებელი მიკრო და მაკროელემენტებით მდიდარი სუბსტრატი (საკვები არე), რომელიც შეგიძლიათ შეიძინოთ უკვე მზა სახით, ან თავად მოამზადოთ სხვადასხვა კომბინაციით. ამისთვის დაგჭირდებათ:

ü  1 წილი ბაღის მიწა : 3 წილი ფოთლოვანი  ტყის ნეშომპალა : 1 წილი აგრო პერლიტი;

ü  ან 1 წილი გადამწვარი ნაკელი : 1 წილი ბოსტნის მიწა, ან ტორფი;

ü  1 წილი ბოსტნის მიწა : 1 წილი ბიოჰუმუსი, ან პერლიტი;

ü  ჩითილების გამოსაყვანად შესაძლებელია გამოყენებული იქნას მხოლოდ ტორფი.

ასეთი სუბსტრატები მსუბუქია და გამოიყენება სუსტი, ნაზი და ზედაპირულფესვებიანი კულტურების დასათესად, ჩითილების გამოსაყვანად, დასაკალმებლად.

მზა სუბსტრატი ჩაყარეთ კასეტებში, ან ერთჯერად ქოთნებში, ჩაყარეთ 1-2 თესლი 1 - 1,5 - 2,5 სმ სიღრმეზე, თესლის ზომის გათვალისწინებით, დაფარეთ მიწით, მსუბუქად მოტკეპნეთ და მორწყეთ.  

სხვადასხვა კულტურების თესლები ითესება სხვადასხვა სიღრმეზე მათი ზომის, ნიადაგის სტრუქტურის და მცენარის ბიოლოგიური თავისებურებების გათვალისწინებით. ნორმაზე უფრო ღრმად ჩათესვისას აღმონაცენი ვითარდება ძალიან წვრილი და სუსტი, შეიძლება თესლის საერთოდაც ვერ აღმოცენდეს. არასაკმარის სიღრმეზე თესვისას აღმონაცენი კი იოლად იზრდება, მაგრამ მიწის ზედა ფენის სწრაფი გამოშრობის გამო მისი შემდგომი განვითარება ფერხდება. ორივე შემთხვევაში მოსავლიანობა მცირდება.

რაც უფრო წვრილია თესლი, მით ნაკლებ სიღრმეზე ითესება, რადგან ღრმად თესვისას ჩანასახს არ ყოფნის სამარაგო საკვები მიწის ზედაპირზე ამოსასვლელად. უფრო დიდი ზომის თესლები შეიძლება ღრმად ჩაითესოს. მაგ.: სიმინდის თესლებს თესენ 7-12 სმ. სიღრმეზე, ხორბლის 7-9 სმ., კომბოსტოს, ქინძის, თალგამის - 1-2 სმ., კიტრის, გოგრის 5-7 სმ., პომიდვრის, წიწაკის, ბადრიჯნის 2-2,5 სმ და სხვ.

ზოგჯერ თესლს დასაჩითილებლად სათბურებში პირდაპირ, მობნევით თესავენ. ასეთ დროს ნათესი ხშირი გამოდის, მცენარეების ფესვები ერთმანეთში იხლართება და ჩითილების ამოღების დროს, ხშირ შემთხვევაში, ზიანდება. ასეთი ჩითილები მუდმივ ადგილზე გადარგვისას ადაპტაციას ძნელად გადის, 1-2 კვირით ანელებს ზრდას, მომწიფებას აგვიანებს, იოლად ავადდება და ზოგჯერ იღუპება კიდეც.

უმჯობესია დაჩითილება სპეციალურ ქოთნებსა და კონტეინერებში მოახდინოთ, სადაც მცენარის ფესვთა სისტემა ჭურჭლის შიგნით მოცულობას იკავებს და გადატანისას არ ზიანდება. ასეთი მცენარე შემდეგაც იოლად ხარობს, სწრაფად იზრდება, გამძლეა მავნებელ-დაავადებების და სიცივის მიმართ.

სუბსტრატის მომზადებასთან ერთად, აუცილებელია ჩითილებისთვის სპეციალური მიკროკლიმატის შექმნა. ჯანსაღი ჩითილის მისაღებად თესლების აღმოცენებამდე სათბურში უნდა შევინარჩუნოთ  +220C ... +240C, აღმოცენების შემდეგ (4-5 დღის მანძილზე) +160C ... +180C, შემდეგ, მზიან ამინდში +220C ... +240C, ღრუბლიან ამინდში +180C ... +190C, ღამით +16 0C, ჩითილების ნორმალური განვითარებისთვის აუცილებელია დღის სინათლე 12-16 სთ. იყოს. მორწყვა - რეგულარულად, რომ არ მოხდეს სუბსტრატის გამოშრობა. 1მ2-ზე თავსდება საშუალოდ 280-300 ჩითილი.

პირშუშხა
ნინო ფოცაძის პირადი არქივი

ჯანსაღი ჩითილი მუქი მწვანე ფერის, მსხვილ ღეროიანი და კარგად დატოტვილია. სუსტი და უფერული ჩითილებიდან ძლიერი მცენარეების განვითარება ვერ ხდება და შესაბამისად, მოსავლიანობაც იკლებს.

ჩითილების გადატანა ხდება 5-7 ნამდვილი ფოთლის ფაზაში. ზოგიერთ ჩითილს (პომიდორი, ბადრიჯანი, წიწაკები) გადატანისას უკეთებენ პიკირებას - აჭრიან ძირითადი ფესვის 1/3 და ღია გრუნტში ისე რგავენ, რომ ფოთლები ახლოს იყოს, მაგრამ მიწას არ ეხებოდეს. ასეთ ჩითილებზე ფესვებს მიწაში მოქცეული ღეროც ივითარებს და მოსავლიანობა იზრდება. ჩითილებს გადატანისას ფრთხილად აცლიან ჩანასახოვან ფოთლებს (ლებნებიდან განვითარებულს).

გადარგვამდე ორჯერადად, აღმოცენებიდან მე-20 და 30-ე დღეს სასურველია ჩითილების გამოკვება ნატრიუმის გუმატით (1გრ/20ლ წყალზე), ან კრისტალონით (20 გრ/10ლ წყალზე).

4-5 ნამდვილი ფოთლის ფაზაში და ჩითილების გადარგვამდე 3 დღით ადრე სასურველია ორჯერადად პროფილაქტიკური ღონისძიების გატარება: ანტრაკოლი + პრევიკურ ენერჯი (30 გრ ანტრაკოლი/ 20 გრ პრევიკურ ენერჯი / 10 ლ წყალი) ნარევის შესხურებით.

გადარგვამდე სასურველია სარგავი ორმოების მორწყვა. თუ ჩითილები ბიოდეგრადირებად ქოთნებშია გამოზრდილი, პირდაპირ იდგმება ორმოებში, თუ არადეგრადირებადშია, ჩითილი ფრთხილად, ისე რომ არ დაზიანდეს, მიწის კომით უნდა გადაიტანოთ. გადატანილი ჩითილები ირწყვება 3-5 დღის შემდეგ.

ღია გრუნტში გადარგვისას გასათვალისწინებელია ნიადაგის ტემპერატურა 10 სმ სიღრმეზე, რომელიც სხვადასხვა კულტურისთვის განსხვავებულია.

მაგ.: კომბოსტოების ჩითილები ირგვება, როცა ნიადაგის ტემპერატურა +8°-ს მიაღწევს. პომიდვრის ჩითილის გადარგვა ღია გრუნტში უმჯობესია მაშინ, როცა ნიადაგის ტემპერატურა +14°C, ხოლო ჰაერის +18°C და მეტია. სასურველია სარგავ ორმოში გადარგვის დროს ყოველ ძირზე 1 ს.კ. მიწაში შერეული სუპერფოსფატის შეტანა, რაც ფესვთა სისტემის ინტენსიურ განვითარებას და მცენარის დაჩქარებულ ზრდას უწყობს ხელს.

პომიდორთან შედარებით, ბადრიჯანი და წიწაკა სითბოს მოყვარული კულტურებია და ერთნაირ პირობებში უფრო ნელა იზრდება. მათი ჩითილების გამოყვანას 2-3 კვირთ მეტი ჭირდება, თუმცა, 18-20°C ტემპერატურაზე ეს ვადა 40-45 დღემდე შეიძლება შემცირდეს. ბადრიჯნის და წიწაკის ჩითილებს უფრო ფაქიზი ფესვთა სისტემა აქვთ და გადარგვისას ძნელად ეგუებიან ახალ გარემოს.

რაც შეეხება მუდმივ ადგილზე ნიადგის მომზადებას, ბოსტნეული კულტურების მოსაყვანად ოპტიმალურია კარგი წყალგამტარობის, კარგი აერაციის, საკმარისად ფხვიერი, ოდნავ ნოტიო, ნაყოფიერი ნიადაგები, რომლებშიც კარგად ინახება საკვები ნივთიერებები და სითბო. მათ უმრავლესობას ნეიტრალურთან მიახლოებული, ოდნავ მჟავე (pH = 6.06.5.) ნიადაგები მოწონს.

სათბურისთვის კარგია მინდვრის და კორდის მიწის, ქვიშის, ნაცრის და ორგანული სასუქის (ნაკელი, ნეშომპალა, ქათმის სკორე) ნარევი, კარგად დაშლილი ტორფი, ტორფიანი და ნაკრები კომპოსტები. ასეთ სუბსტრატში დამატებით შეაქვთ სხვადასხვა მინერალური სასუქი. ყოველი ორი წლის შემდეგ სასურველია გადამუშავებული გრუნტის შეტანა.

გასანოყიერებლად საუკეთესოა ტორფის, გადამწვარი ნაკელის და ყამირი მიწის ნარევი. ყურადღება მიაქციეთ რომ მიწა გაწმენდილი იყოს სარეველებისგან, საიდანაც შესაძლებელია სხვადასხვა მავნებელ-დაავადებების გავრცელება.

ორგანულ და არაორგანულ სასუქებს შორის  საუკეთესოდ ითვლება გადამწვარი ნაკელი, რომელიც 2-3-ჯერ მდიდარია მცენარისათვის საჭირო აუცილებელი საკვები ელემენტებით, ვიდრე ყველაზე ნაყოფიერი მიწა. გადამწვარი ნაკელი მცენარეების კვებასთან ერთად, აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, არეგულირებს მასში ჰაერისა და წყლის გამტარობას და ა.შ.

ღია გრუნტში მრავალწლოვანი, მსხვილი და ძლიერფესვიანი მცენარეებისათვის კარგია:  2 წილი ბაღის  (ნოყიერი) მიწა : 1 წილი გადამწვარი ნაკელი : 1 წილი  სილა  (უმჯობესია მდინარის) : 2  წილი  აგრო პერლიტი.

 

 

 

520
დაკეტილი მაღაზიები აბანოთუბანში

კორონავირუსი საქართველოში: საგანგებო მდგომარეობის შემდეგ შეზღუდვების სრული სია/29 მაისი

78678
23 მაისიდან საქართველოში საგანგებო მდგომარეობა აღარ მოქმედებს, მაგრამ მთავრობამ შეზღუდვების ნაწილი ძალაში დატოვა.

თბილისი, 29 მაისი – Sputnik. საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმის მოხსნის შემდეგ, კორონავირუსით ინფიცირებულთა რაოდენობის ზრდის თავიდან აცილების მიზნით, საქართველოს მთავრობამ შეზღუდვების და აკრძალვების ნაწილი ძალაში დატოვა. ეს შესაძლებელი გახდა პარლამენტის მიერ დამტკიცებული ცვლილებებით კანონში „საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ“. ახლა მთავრობას მიენიჭა უფლება შემოიღოს შეზღუდვები საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმის მოხსნის შემდეგ.

ცვლილებები 15 ივლისამდე იმოქმედებს.

მოქმედი ძირითადი შეზღუდვების ჩამონათვალი:

  • რესტორნები, სასტუმროები, ტანსაცმლისა და ფეხსაცმლის მაღაზიები, სავაჭრო მოლები, სპორტდარბაზები ივნისის დასაწყისიდან ეტაპობრივად გაიხსნება;

  • რესტორნებს აქვთ მხოლოდ კერძების მიწოდების სერვისით მუშაობის უფლება, აგრეთვე ფეხსაცმლისა და ტანსაცმლის მაღაზიებს შეუძლიათ ონლაინ ვაჭრობა;
  • ტაქსის მძღოლისთვის სავალდებულოა პირბადის ტარება, ტაქსით ორზე მეტი მგზავრის გადაყვანა არ შეიძლება, ისიც უკანა სავარძელზე
  • აკრძალულია კულტურული და სპორტული ღონისძიებების გამართვა;
  • კაზინოების და ტოტალიზატორების მუშაობა დაშვებულია მხოლოდ ონლაინ;

მთავრობა საქართველოს ყველა მოქალაქეს მოქმედი რეკომენდაციების დაცვისკენ მოუწოდებს.

ტრანსპორტი

  • აკრძალულია საერთაშორისო სამგზავრო სახმელეთო და საზღვაო მიმოსვლა;
  • აკრძალულია პირდაპირი საერთაშორისო რეგულარული ავიარეისები, ჩარტერულის გარდა, რომელიც ინიშნება მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეთა დაბრუნების მიზნით;
  • აკრძალულია სარკინიგზო ტრანსპორტით მგზავრთა გადაყვანა;
  • აკრძალულია საქალაქთაშორისო და მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე მგზავრთა გადაყვანა სამარშრუტო ტაქსებითა და ავტობუსებით;
  • აკრძალულია საზოგადოებრივი ტრანსპორტით, მათ შორის, მეტროპოლიტენითა და საბაგიროთი გადაადგილება.

საზოგადოებრივი ცხოვრება

  • აკრძალულია 10-ზე მეტი ადამიანის თავშეყრა ტრადიციულ სოციალურ ღონისძიებებზე (ქორწილი, ნებისმიერი იუბილე, ქელეხი და ა.შ.);
  • ყველა სახის ტრენინგი, კონფერენცია და სემინარი უნდა ჩატარდეს დისტანციურად;
  • სკოლებსა და უნივერსიტეტებში სასწავლო პროცესი კვლავ დისტანციურად განხორციელდება;
  • დასაშვებია უნივერსიტეტში პრაქტიკული/ლაბორატორიული სამუშაოებისა და გამოცდების ჩატარება არადისტანციურად, მაგრამ რეკომენდაციების შესაბამისად;
  • კულტურული ღონისძიებები მხოლოდ დისტანციური ფორმით ჩატარდება;
  • აკრძალულია მასობრივი სპორტული ღონისძიებების, შეკრებების და შეჯიბრებების ჩატარება;

ეკონომიკური საქმიანობა

  • აკრძალულია რესტორნებში, ბარებში, კაფეებსა და სასადილოებში მომხმარებლის ადგილზე კვების მომსახურება;
  • აკრძალულია ფეხსაცმლისა და ტანსაცმლის მაღაზიების მუშაობა;
  • აკრძალულია სავაჭრო ცენტრების და ბაზრობების მუშაობა, აგრარული ბაზრობების გარდა;
  • აკრძალულია სპორტული, კულტურული და გასართობი ღონისძიებების ორგანიზება და გამართვა;
  • აკრძალულია ვალუტის გადამცვლელი პუნქტების მუშაობა;
  • აკრძალულია სპორტულ-გამაჯანსაღებელი აქტივობები და პროცედურები.

ამ მომენტისათვის ინფიცირებულთა რაოდენობა 738 ადამიანს შეადგენს, აქედან 573 გამოჯანმრთელდა, 12 კი გარდაიცვალა. კიდევ სამი ინფიცირებული მოქალაქე სამკურნალოდ სხვა ქვეყნებიდან ჩამოიყვანეს. ეპიდემიოლოგები მიიჩნევენ, რომ ჯერჯერობით აუცილებელია სოციალური დისტანციის უზრუნველყოფა და მოქალაქეთა მობილობის შეზღუდვა.

კორონავირუსით ინფიცირების ახალი შემთხვევების უმრავლესობა შიდა გადაცემას უკავშირდება.

საქართველო სხვა ქვეყნებისთვის კორონავირუსთან ბრძოლაში სამაგალითოა >>

უწყებათშორისი საკოორდინაციო საბჭო ოპერატიულად აფასებს სიტუაციას და შეიმუშავებს ახალ რეკომენდაციებს და შეზღუდვებს.

მთავრობის სპეციალურ ვებ-გვერდზე stopcov.ge გამოქვეყნებული ბოლო მონაცემების თანახმად, საკარანტინო სივრცეში იმყოფება 3076, სტაციონარებში მეთვალყურეობის ქვეშ კი 250 ადამიანია.

მთავრობა მოსახლეობას მოუწოდებს, ქვეყანაში კორონავირუსთან დაკავშირებით მხოლოდ და მხოლოდ გადამოწმებულ და ოფიციალურად დადასტურებულ ინფორმაციას ენდონ. ყველა ინფორმაციის მოძიება შესაძლებელია მთავრობის მიერ სპეციალურად შექმნილ ვებ-გვერდზე StopCoV.ge.

„ცხელი ხაზის“ ნომრები: ცხელი ხაზი კარანტინის რეჟიმის საკითხებზე – 144. საქართველოს ჯანდაცვა – 15 05 (დღე-ღამის განმავლობაში); დაავადებათა კონტროლის ცენტრი – 116 001 (21:00-მდე სამუშაო დღეებში და 18:00-მდე დასვენების დღეებში).

ყველა მოხალისეს, რომელსაც აქვს დრო და სურვილი დაეხმაროს ხანდაზმულ ადამიანებს, ასევე მათ, ვისაც სპეციალური დახმარება ესაჭიროება, შეუძლია დარეკოს მერიის ცხელ ხაზზე (032)2722222 და წითელი ჯვრის ცხელ ხაზზე - 0800 000 018.

კორონავირუსი საქართველოში: შეზღუდვების მოხსნის ეტაპები
© Sputnik / Konstantin Ivanov.
კორონავირუსი საქართველოში: შეზღუდვების მოხსნის ეტაპები
78678
თემები:
COVID-19 საქართველოში