ვარდების გასხვლა

როგორ და როდის გავსხლათ ვარდები: მასტერ-კლასი სახეობების მიხედვით

9552
(განახლებულია 10:43 16.03.2019)

თამარ ხონელიძე 

9552
თემები:
მასტერკლასები დამწყები მებაღეებისა და ფლორისტებისათვის (12)
პომიდვრის ჩითილები

ბოსტანი საკუთარი ხელით - როგორ მივიღოთ ჯანსაღი ჩითილები

438
(განახლებულია 19:16 17.05.2020)
თანამედროვე ყოფაში სულ უფრო პოპულარული ხდება საკარმიდამო ნაკვეთების გაცოცხლება, რამაც აუცილებელი გახადა ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურების მოყვანის წესების გახსენება და სწავლა, საკუთარი ხელით რომ შეძლოთ ბოსტნის მოწყობა. თუ ჯერ არ დაგიწყიათ, ჯერ კიდევ არ არის გვიანი.

პირველ რიგში ის კულტურები უნდა მოიყვანოთ, რომლებსაც ძირითადი ადგილი უკავია კვების რაციონში: ქინძი, ოხრახუში, ნიახური, კამა, სტაფილო, ყაბაყი, პომიდორი, კიტრი, ბადრიჯანი, წიწაკები, რეჰანი, ლობიო, ბარდა, პიტნა, ნიორი, ხახვი, სალათა და სხვ. მათი ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს.

ზოგი ბოსტნეულის თესვა უკვე დაგვიანებულია, თუმცა, არც თუ მცირეა მცენარეები,  რომელთა დათესვას მაისსა და ივნისში, ზოგისას უფრო გვიანაც შეიძლება.

საგაზაფხულო სათეს კულტურებში ყოფენ ორ ჯგუფს: საადრეო საგაზაფხულო (ითესება მარტსა და აპრილში) - მათი თესლები დაბალ ტემპერატურაზე იოლად ღივდება და აღმონაცენი მცირე ყინვებს უძლებს. ზრდა-განვითარებისთვის ოპტიმალური ტემპერატურაა დღისით +120C ... +200C, ღამით +60C ... +120C. ესენია: კომბოსტო, ბარდა, ცერცვი, ისპანახი, წიწმატი, ხორბალი, ქერი, სელი, ბარდა და სხვ.

მეორე ჯგუფია საგვიანო საგაზაფხულო კულტურები, მათი თესლის გაღივებისთვის საჭიროა ნიადაგი +10 0C და მეტად იყოს გამთბარი. აღმონაცენი მცირე წაყინვასაც ვერ უძლებს. ოპტიმალურია დღისით +160C ... +240C, ღამით +80C ... +120C. ესენია: სიმინდი, კარტოფილი, ჭარხალი, სტაფილო, ბოლოკი.

საგვიანო საგაზაფხულო კულტურებს მიეკუთვნება აგრეთვე, სითბოს მოყვარული მცენარეები - საზამთრო, ნესვი, კიტრი, ბადრიჯანი, წიწაკა, გოგრა, პომიდორი, ლობიო. მათი განვითარებისთვის ოპტიმალური ტემპერატურაა დღისით +280C ... +300C, ღამით +140C ... +180C. ამ ჯგუფის მცენარეები სათანადო ტენის პირობებში +400C სიცხეს უძლებენ, +130C ქვევით მათი ზრდა-განვითარება ჩერდება, ხოლო მცირე ყინვის დროს (-10C ... -20C) იღუპებიან.

რაც შეეხება საშემოდგომო კულტურებს, ითესება ოქტომბერ-ნოემბერში, როცა  მინდვრის სამუშაოებისთვის ხელსაყრელი პირობებია.

მწვანილი და ზოგიერთი ბაღჩეულ-ბოსტნეული კულტურა პირდაპირ ითესება მუდმივ ადგილზე, მეორე ნაწილისათვის უმჯობესია დაჩითილება და შემდეგ გადატანა ღია გრუნტში, ან სათბურში.

ჩითილი - თესლიდან გაზრდილი ნორჩი მცენარე, რომელზეც ლებნები (ჩანასახოვანი ფოთლები) და პირველი ნამდვილი ფოთლებია (მაგ.: კომბოსტოს ჩითილზე 3, კიტრზე 3-5, პომიდორზე 5-7, წიწაკაზე 5-7 ფოთოლი და ა.შ.). დასაჩითილებლად იყენებენ პოლიეთილენის ფირით გადახურულ სათბურს, ან თბილ შენობას, სადაც მაღალი ტემპერატურის და ჰაერის ტენიანობის შექმნაა შესაძლებელი.

დაჩითილებით მოყავთ კიტრი, პომიდორი, წიწაკები, ბადრიჯანი, კომბოსტო, საზამთრო, ნესვი და სხვ.

ღია გრუნტში დასარგავად ჩითილების გამოყვანას იწყებენ დაცულ გრუნტში (სათბურში, ორანჟერეაში, ან სულაც ოთახის პირობებში), სპეციალურად გამოყოფილ კვლებში, ან მცირე კონტეინერებში (კასეტებში, ქოთნებში, ყუთებში) თესვის ვადების დაწყებამდე 2-3 კვირით, ან უფრო ადრე. სათბურში დასარგავად ჩითილები გამოყავთ წლის სხვადასხვა დროს, ამ კულტურებისათვის საჭირო პირობებში.

დაჩითილებით მცენარის ვეგეტაციის ხანგრძლივობა 30-35 დღით მცირდება და მიიღება ადრეული მოსავალი, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცივ რაიონებში, სადაც მოკლე ზაფხული და გრძელი ზამთარია.

ბოსტნეული კულტურები მომთხოვნია ნიადაგების მიმართ და მათი კარგი ზრდა-განვითარებისთვის აუცილებელია ნიადაგის წინასწარ მომზადება – გამდიდრება ორგანული და მინერალური სასუქებით, განსაკუთრებით - თესლების აღმოცენების და დაჩითილებისთვის.

ჩითილების გამოსაყვანად საჭიროა ნოყიერი, მცენარის ზრდა-განვითარებისათვის აუცილებელი მიკრო და მაკროელემენტებით მდიდარი სუბსტრატი (საკვები არე), რომელიც შეგიძლიათ შეიძინოთ უკვე მზა სახით, ან თავად მოამზადოთ სხვადასხვა კომბინაციით. ამისთვის დაგჭირდებათ:

ü  1 წილი ბაღის მიწა : 3 წილი ფოთლოვანი  ტყის ნეშომპალა : 1 წილი აგრო პერლიტი;

ü  ან 1 წილი გადამწვარი ნაკელი : 1 წილი ბოსტნის მიწა, ან ტორფი;

ü  1 წილი ბოსტნის მიწა : 1 წილი ბიოჰუმუსი, ან პერლიტი;

ü  ჩითილების გამოსაყვანად შესაძლებელია გამოყენებული იქნას მხოლოდ ტორფი.

ასეთი სუბსტრატები მსუბუქია და გამოიყენება სუსტი, ნაზი და ზედაპირულფესვებიანი კულტურების დასათესად, ჩითილების გამოსაყვანად, დასაკალმებლად.

მზა სუბსტრატი ჩაყარეთ კასეტებში, ან ერთჯერად ქოთნებში, ჩაყარეთ 1-2 თესლი 1 - 1,5 - 2,5 სმ სიღრმეზე, თესლის ზომის გათვალისწინებით, დაფარეთ მიწით, მსუბუქად მოტკეპნეთ და მორწყეთ.  

სხვადასხვა კულტურების თესლები ითესება სხვადასხვა სიღრმეზე მათი ზომის, ნიადაგის სტრუქტურის და მცენარის ბიოლოგიური თავისებურებების გათვალისწინებით. ნორმაზე უფრო ღრმად ჩათესვისას აღმონაცენი ვითარდება ძალიან წვრილი და სუსტი, შეიძლება თესლის საერთოდაც ვერ აღმოცენდეს. არასაკმარის სიღრმეზე თესვისას აღმონაცენი კი იოლად იზრდება, მაგრამ მიწის ზედა ფენის სწრაფი გამოშრობის გამო მისი შემდგომი განვითარება ფერხდება. ორივე შემთხვევაში მოსავლიანობა მცირდება.

რაც უფრო წვრილია თესლი, მით ნაკლებ სიღრმეზე ითესება, რადგან ღრმად თესვისას ჩანასახს არ ყოფნის სამარაგო საკვები მიწის ზედაპირზე ამოსასვლელად. უფრო დიდი ზომის თესლები შეიძლება ღრმად ჩაითესოს. მაგ.: სიმინდის თესლებს თესენ 7-12 სმ. სიღრმეზე, ხორბლის 7-9 სმ., კომბოსტოს, ქინძის, თალგამის - 1-2 სმ., კიტრის, გოგრის 5-7 სმ., პომიდვრის, წიწაკის, ბადრიჯნის 2-2,5 სმ და სხვ.

ზოგჯერ თესლს დასაჩითილებლად სათბურებში პირდაპირ, მობნევით თესავენ. ასეთ დროს ნათესი ხშირი გამოდის, მცენარეების ფესვები ერთმანეთში იხლართება და ჩითილების ამოღების დროს, ხშირ შემთხვევაში, ზიანდება. ასეთი ჩითილები მუდმივ ადგილზე გადარგვისას ადაპტაციას ძნელად გადის, 1-2 კვირით ანელებს ზრდას, მომწიფებას აგვიანებს, იოლად ავადდება და ზოგჯერ იღუპება კიდეც.

უმჯობესია დაჩითილება სპეციალურ ქოთნებსა და კონტეინერებში მოახდინოთ, სადაც მცენარის ფესვთა სისტემა ჭურჭლის შიგნით მოცულობას იკავებს და გადატანისას არ ზიანდება. ასეთი მცენარე შემდეგაც იოლად ხარობს, სწრაფად იზრდება, გამძლეა მავნებელ-დაავადებების და სიცივის მიმართ.

სუბსტრატის მომზადებასთან ერთად, აუცილებელია ჩითილებისთვის სპეციალური მიკროკლიმატის შექმნა. ჯანსაღი ჩითილის მისაღებად თესლების აღმოცენებამდე სათბურში უნდა შევინარჩუნოთ  +220C ... +240C, აღმოცენების შემდეგ (4-5 დღის მანძილზე) +160C ... +180C, შემდეგ, მზიან ამინდში +220C ... +240C, ღრუბლიან ამინდში +180C ... +190C, ღამით +16 0C, ჩითილების ნორმალური განვითარებისთვის აუცილებელია დღის სინათლე 12-16 სთ. იყოს. მორწყვა - რეგულარულად, რომ არ მოხდეს სუბსტრატის გამოშრობა. 1მ2-ზე თავსდება საშუალოდ 280-300 ჩითილი.

პირშუშხა
ნინო ფოცაძის პირადი არქივი

ჯანსაღი ჩითილი მუქი მწვანე ფერის, მსხვილ ღეროიანი და კარგად დატოტვილია. სუსტი და უფერული ჩითილებიდან ძლიერი მცენარეების განვითარება ვერ ხდება და შესაბამისად, მოსავლიანობაც იკლებს.

ჩითილების გადატანა ხდება 5-7 ნამდვილი ფოთლის ფაზაში. ზოგიერთ ჩითილს (პომიდორი, ბადრიჯანი, წიწაკები) გადატანისას უკეთებენ პიკირებას - აჭრიან ძირითადი ფესვის 1/3 და ღია გრუნტში ისე რგავენ, რომ ფოთლები ახლოს იყოს, მაგრამ მიწას არ ეხებოდეს. ასეთ ჩითილებზე ფესვებს მიწაში მოქცეული ღეროც ივითარებს და მოსავლიანობა იზრდება. ჩითილებს გადატანისას ფრთხილად აცლიან ჩანასახოვან ფოთლებს (ლებნებიდან განვითარებულს).

გადარგვამდე ორჯერადად, აღმოცენებიდან მე-20 და 30-ე დღეს სასურველია ჩითილების გამოკვება ნატრიუმის გუმატით (1გრ/20ლ წყალზე), ან კრისტალონით (20 გრ/10ლ წყალზე).

4-5 ნამდვილი ფოთლის ფაზაში და ჩითილების გადარგვამდე 3 დღით ადრე სასურველია ორჯერადად პროფილაქტიკური ღონისძიების გატარება: ანტრაკოლი + პრევიკურ ენერჯი (30 გრ ანტრაკოლი/ 20 გრ პრევიკურ ენერჯი / 10 ლ წყალი) ნარევის შესხურებით.

გადარგვამდე სასურველია სარგავი ორმოების მორწყვა. თუ ჩითილები ბიოდეგრადირებად ქოთნებშია გამოზრდილი, პირდაპირ იდგმება ორმოებში, თუ არადეგრადირებადშია, ჩითილი ფრთხილად, ისე რომ არ დაზიანდეს, მიწის კომით უნდა გადაიტანოთ. გადატანილი ჩითილები ირწყვება 3-5 დღის შემდეგ.

ღია გრუნტში გადარგვისას გასათვალისწინებელია ნიადაგის ტემპერატურა 10 სმ სიღრმეზე, რომელიც სხვადასხვა კულტურისთვის განსხვავებულია.

მაგ.: კომბოსტოების ჩითილები ირგვება, როცა ნიადაგის ტემპერატურა +8°-ს მიაღწევს. პომიდვრის ჩითილის გადარგვა ღია გრუნტში უმჯობესია მაშინ, როცა ნიადაგის ტემპერატურა +14°C, ხოლო ჰაერის +18°C და მეტია. სასურველია სარგავ ორმოში გადარგვის დროს ყოველ ძირზე 1 ს.კ. მიწაში შერეული სუპერფოსფატის შეტანა, რაც ფესვთა სისტემის ინტენსიურ განვითარებას და მცენარის დაჩქარებულ ზრდას უწყობს ხელს.

პომიდორთან შედარებით, ბადრიჯანი და წიწაკა სითბოს მოყვარული კულტურებია და ერთნაირ პირობებში უფრო ნელა იზრდება. მათი ჩითილების გამოყვანას 2-3 კვირთ მეტი ჭირდება, თუმცა, 18-20°C ტემპერატურაზე ეს ვადა 40-45 დღემდე შეიძლება შემცირდეს. ბადრიჯნის და წიწაკის ჩითილებს უფრო ფაქიზი ფესვთა სისტემა აქვთ და გადარგვისას ძნელად ეგუებიან ახალ გარემოს.

რაც შეეხება მუდმივ ადგილზე ნიადგის მომზადებას, ბოსტნეული კულტურების მოსაყვანად ოპტიმალურია კარგი წყალგამტარობის, კარგი აერაციის, საკმარისად ფხვიერი, ოდნავ ნოტიო, ნაყოფიერი ნიადაგები, რომლებშიც კარგად ინახება საკვები ნივთიერებები და სითბო. მათ უმრავლესობას ნეიტრალურთან მიახლოებული, ოდნავ მჟავე (pH = 6.06.5.) ნიადაგები მოწონს.

სათბურისთვის კარგია მინდვრის და კორდის მიწის, ქვიშის, ნაცრის და ორგანული სასუქის (ნაკელი, ნეშომპალა, ქათმის სკორე) ნარევი, კარგად დაშლილი ტორფი, ტორფიანი და ნაკრები კომპოსტები. ასეთ სუბსტრატში დამატებით შეაქვთ სხვადასხვა მინერალური სასუქი. ყოველი ორი წლის შემდეგ სასურველია გადამუშავებული გრუნტის შეტანა.

გასანოყიერებლად საუკეთესოა ტორფის, გადამწვარი ნაკელის და ყამირი მიწის ნარევი. ყურადღება მიაქციეთ რომ მიწა გაწმენდილი იყოს სარეველებისგან, საიდანაც შესაძლებელია სხვადასხვა მავნებელ-დაავადებების გავრცელება.

ორგანულ და არაორგანულ სასუქებს შორის  საუკეთესოდ ითვლება გადამწვარი ნაკელი, რომელიც 2-3-ჯერ მდიდარია მცენარისათვის საჭირო აუცილებელი საკვები ელემენტებით, ვიდრე ყველაზე ნაყოფიერი მიწა. გადამწვარი ნაკელი მცენარეების კვებასთან ერთად, აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას, არეგულირებს მასში ჰაერისა და წყლის გამტარობას და ა.შ.

ღია გრუნტში მრავალწლოვანი, მსხვილი და ძლიერფესვიანი მცენარეებისათვის კარგია:  2 წილი ბაღის  (ნოყიერი) მიწა : 1 წილი გადამწვარი ნაკელი : 1 წილი  სილა  (უმჯობესია მდინარის) : 2  წილი  აგრო პერლიტი.

 

 

 

438
ბოსტანი

სასურველი და აბეზარი მეზობლები - ბოსტნის დაგეგმვისას გასათვალისწინებელი რჩევები

899
(განახლებულია 18:25 08.05.2020)
არაფერია იმაზე სასიამოვნო, როდესაც საკუთარი ხელით მოყვანილ ბოსტნეულს და მწვანილეულს ქორფად მოწყვეტ და დიდი სიამოვნებით მიირთმევ, დარწმუნებული, რომ ეკოლოგიურად სუფთა და ვიტამინებით მდიდარი საკვებით იკოკლოზინებ პირს.

როგორ შევარჩიოთ ბოსტანსა თუ ბაღჩაში დასათეს-დასარგავი კულტურა?

არჩევანი იმ ბოსტნეულზე, ბაღჩეულსა და მწვანილეულზე უნდა შევაჩეროთ, რომლებსაც წამყვანი და უცვლელი ადგილი უკავია ჩვენი ყოველდღიური კვების რაციონში. ასეთებია: კარტოფილი, ლობიო, კიტრი, პომიდორი, ბადრიჯანი, ყაბაყი, ოსპი, ბარდა, ქინძი, ოხრახუში, ნიახური, კამა, სტაფილო, ჭარხალი, ისპანახი, ცერეცო, წითელი და ტკბილი წიწაკები, რეჰანი, პიტნა, ნიორი, ხახვი, იმერული ზაფრანა, სალათა და სხვ. მათი ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს.

ბოსტნის მოსაწყობად პირველ რიგში საჭიროა ნაკვეთის მომზადება, დასარგავ-დასათესი კულტურის შერჩევა-მომზადება და აგროტექნიკური ღონისძიებების ზოგადი წესების გახსენება.

ყველა კულტურას საკუთარი დათესვა-დარგვის და მოვლის წესები აქვს, თუმცა არსებობს რამდენიმე ზოგადი წესი, რომელთა გათვალისწინება აუცილებელია ბოსტნეულის ნათესებში მავნებელ-დაავადებების მინიმუმამდე შემცირებისა და მოსავლიანობის მაქსიმალურად გაზრდისთვის. ერთ-ერთი ასეთი აუცილებლად გასათვალისწინებელი წესია ნაკვეთზე კულტურათა მონაცვლეობა და წინამორბედი კულტურების გათვალისწინება (კულტურათა მონაცვლეობა - ერთსა და იმავე ნაკვეთზე ერთ წელს სხვა კულტურა ითესება, მომდევნო წელს სხვა და ა.შ., წინამორბედი კულტურა - კულტურა, რომელიც დათესილი იყო ნაკვეთზე გასულ წელს).

მწვანილი კარგად მოდის ნაკვეთზე, სადაც წინა წელს კომბოსტო, კარტოფილი, პომიდორი და კიტრი იყო დათესილი. არ არის სასურველი მწვანილიან ნაკვეთზე მომავალ წელს იგივე მწვანილის დათესვა. ოპტიმალურია მწვანილის მონაცვლეობა ზემოჩამოთვლილ კულტურებთან. 

პარკოსნებისთვის სასურველი წინამორბედი კულტურებია კომბოსტო, კარტოფილი, პომიდორი, ძირხვენები (სტაფილო, ჭარხალი, ბოლოკი და სხვ.). არ არის სასურველი ისევ პარკოსნების დათესვა.

თამამად დათესეთ კარტოფილის ნათეს ნაკვეთზე კომბოსტო, იონჯა და ბარდა. დაუშვებელია ამ ნაკვეთზე მეორე წელს პომიდვრის და ბადრიჯნის მოყვანა.

თუ ნაკვეთზე აპირებთ კომბოსტოსნაირების დათესვას, გაითვალისწინეთ, არ შეარჩიოთ ადგილი, სადაც წინა წელს პომიდორი მოიყვანეთ. პომიდვრიან ნაკვეთზე სასურველია ისევ პომიდორი, კარტოფილი, ან პარკოსნები დათესოთ.

ძირხვენების ნათესებზე ოპტიმალური იქნება, თუ მომდევნო წელს კარტოფილს და კომბოსტოს დაუთმობთ. მომდევნო წელს ისევ ძირხვენებს და ასე მორიგეობით. არ არის სასურველი ერთ ნაკვეთზე ორი და მეტი წლის მიყოლებით ერთი სახეობის ძირხვენის თესვა.

კიტრის ნათეს ადგილზე დაუშვებელია ისევ კიტრის და სხვა გოგროვანების მოყვანა. უკეთესი იქნება, თუ კიტრს მომდევნო წელს კომბოსტოს, კარტოფილსა და პომიდორს შეუნაცვლებთ.

ხახვის ნაკვეთზე დაუშვებელია ისევ ხახვისნაირების (ხახვი, მწვანე ხახვი, ნიორი, პრასი და სხვ.) დათესვა. შეუნაცვლეთ ხახვს კომბოსტო, ან კარტოფილი.

გაითვალისწინეთ, უმეტესი კულტურების შემთხვევაში არ არის სასურველი რამდენიმე წლის მიყოლებით ერთი და იმავე კულტურის, ან ერთი ოჯახის კულტურების თესვა. თუ გაქვთ საშუალება, ცვალეთ კულტურები. ამით მოსავალიც უკეთესი მოგივათ და მავნებელ-დაავადებებთან ბრძოლაც ნაკლებ დროს და საშუალებებს მოითხოვს.

კულტურათა მონაცვლეობის გარდა, არანაკლებ ყურადსაღებია გვერდიგვერდ სარგავ-სათესი კულტურების სწორად შერჩევა. „კარგი მეზობლები“ სიმბიოზურად (შეთანხმებულად) თანაცხოვრობენ, ერთმანეთს იცავენ და აძლიერებენ, არასწორად შერჩეული კი, პირიქით, აფერხებს და ხელს უშლის მეზობელი მცენარეების განვითარებას:

კარტოფილი კარგად ხარობს მინდვრის ლობიოს და სხვა პარკოსნების, ისპანახის, კომბოსტოების, სალათების, სიმინდის, ბოლოკის, ქონდარის და პირშუშხას მეზობლად. პარკოსნები ნიადაგს აზოტით ამდიდრებენ და კოლორადოს ხოჭოსაც აფრთხობენ, რომელიც კარტოფილის დაუძინებელი მტერია, პირშუშხა კი ტკიპასგან იცავს კარტოფილს. საერთო მავნებელ-დაავადებების გამო არ არის სასურველი კარტოფილის დარგვა მზესუმზირის, ჭარხლისა და პომიდვრის გვერდით.

კიტრი კარგად ხარობს ლობიოს და სხვა პარკოსნების, ნიახურის, ნივრის, ხახვის, მწვანე ხახვის, სალათის, კამის, ცერეცოს, ჭარხლის, ბოლოკის, კომბოსტოს, თალგამის და ისპანახის გვერდით. თალგამი კიტრს იცავს მწერებისგან, აუმჯობესებს ნიადაგის სტრუქტურას და კიტრის გემოც უკეთესი ხდება. არასასურველი მეზობელია პომიდორი.

პომიდორი კარგად ხარობს ნიახურის, ოხრახუშის, სალათების, ისპანახის, მინდვრის ლობიოს, ბოლოკის, თალგამის, ნივრის, სიმინდის, კომბოსტოს, სტაფილოს, ჭარხლის, მწვანე ხახვის, პიტნის, რეჰანის, საშკვლავის (მწვანე რეჰანი) და მელისას გვერდით. არომატული ბალახები ნაყოფის გემოს უკეთესს ხდის, გამძლეობასაც მატებს და მავნებლებსაც კარგად აფრთხობს. არ არის სასურველი მეზობლად კიტრის, კარტოფილის, კოლრაბის, კამას და ცერეცოს დათესვა.

კომბოსტოს გვერდით კეთილმეზობლურად თანაცხოვრობს კარტოფილი, მინდვრის ლობიო, პრასი, ჭარხალი, კიტრი, მანგოლდი, ნიახური, კამა, სალათი, ისპანახი, ვარდკაჭკაჭა, არომატული პიტნა და როზმარინი. ნიახური და სალათი იცავს კომბოსტოს აბეზარი მიწის რწყილებისგან, პრასი, კამა და სხვა არომატული ბალახები აფრთხობს ჩრჩილებს, მავნებელ პეპლებს და მათ მატლებს. არ არის სასურველი კომბოსტოს გვერდით პომიდრის, ოხრახუშის, ნივრის დათესვა. სასურველია თუ კომბოსტოს ვენახისგან მოშორებით დათესავთ.

ბადრიჯანი - მეტად ეგოისტი მცენარეა და მარტო ყოფნა ურჩევნია, ცუდად იტანს სხვა მეზობლებს, თუმცა შესაძლოა მის გვერდით მინდვრის ლობიოს, ხახვის, სალათის და ისპანახის დათესვა.

სტაფილო პირიქით, მეტად კეთილმეზობლური კულტურაა და კარგად გრძნობს თავს ბარდას, ხახვის, პომიდვრის, ნივრის, მწვანე ხახვის, ისპანახის, ბოლოკის, თალგამის, სალათის, მანგოლდის, ჭარხლის და არომატული ბალახების გვერდით. მხოლოდ კამას ვერ ემეგობრება. არომატული ბალახები აფრთხობს სტაფილოს ბუზს.

კეთილმეზობლური კულტურაა ჭარხალიც - კარგად თანაცხოვრობს პომიდვრის, მინდვრის ლობიოს, ისპანახის, ხახვის, კომბოსტოს, ბოლოკის, თალგამის, სტაფილოს, სალათის, კოლრაბის, ნივრის, კიტრის, ძირხვენიანი ნიახურის გვერდით. ეს კულტურები ერთმანეთს ზრდა-განვითარებაში უწყობენ ხელს. ჭარხალს არ მოსწონს კარტოფილის, სიმინდის, მანგოლდის და მწვანე ხახვის მეზობლად ყოფნა.

ხახვი კარგად თანაცხოვრობს სტაფილოს, ჭარხლის, სალათის, ბოლოკის, კიტრის, ისპანახის და არომატული ბალახების გვერდით. ხახვის ფიტონციდები ხელს უწყობს ამ კულტურების ზრდას, სტაფილო ხახვის აბეზარ ბუზს აფრთხობს. არ მოსწონს ხახვს პარკოსნების და კომბოსტოს მეზობლობა.

ნიორი კარგი მეზობელია პომიდვრის, ჭარხლის, სტაფილოს, კიტრის და მარწყვისთვის. ნივრის ფიტონციდები აფრთხობს მავნებლებს და ბუნებრივ სადეზინფექციო საშუალებას წარმოადგენს ამ კულტურებისთვის. ნიორს ხახვის მსგავსად არ მოსწონს პარკოსნების და კომბოსტოს მეზობლად ყოფნა.

ლობიო თავს კარგად გრძნობს ბოლოკის, პომიდვრის, ნიახურის, სიმინდის, კიტრის, კარტოფილის, ჭარხლის, კომბოსტოს, ისპანახის, სალათის, გოგრის გვერდით. არ არის სასურველი მეზობლად ხახვის, ნივრის, პირშუშხას და ცერეცოს დათესვა.

სალათი თავისუფლად შეგიძლიათ დათესოთ პომიდვრის, კიტრის, ლობიოს, ისპანახის, მარწყვის, ბარდას, კომბოსტოს, ბოლოკის, თალგამის, ხახვის და მწვანე ხახვის გვერდით. ხახვი ჩრჩილს აფრთხობს და სალათს განვითარებისთვის სასურველ პირობებს უქმნის. არ არის სასურველი სალათის გვერდით ჭარხლის, სტაფილოს და ისეთი დიდფოთლიანი მცენარეების დათესვა, რომლებიც დაჩრდილავენ სალათს.

 

899
წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია მრავალძალში

საეკლესიო კალენდარი : 25 მაისი

0
(განახლებულია 08:52 25.05.2020)
საქართელოს მართლმადიდებებლი ეკლესია 25 მაისს ეპიფანე კვიპრელი ეპისკოპოსის, გერმანე კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის, საბინეს, კვიპრელი მთავარეპისკოპოსის და პოლუბიოსისა რინოკირელი ეპისკოპოსის, ასევე ერმოგენის, რუსეთის პატრიარქის ხსენების დღეს აღნიშნავს.

Sputnik საქართველო გიამბობთ ვინ იყვნენ ეს წმინდანები და რატომ არიან მოხსენიებულები საეკლესიო კალენდარში.
ეპიფანე კვიპრელი ეპისკოპოსი

წმიდა ეპიფანე კვიპრელი ეპისკოპოსი (+403) წარმოშობით ებრაელი იყო, ცხოვრობდა ფინიკიაში. ერთხელ ნახა, რომ მონაზონმა, სახელად ლუკიანემ თავისი სამოსელი მისცა მათხოვარს. მონაზვნის გულკეთილობით შეძრულმა ეპიფანემ სთხოვა, ქრისტიანობა აეხსნა მისთვის, შემდეგ კი ნათელიღო და ლუკიანეს დაარსებულ მონასტერში წავიდა. აქ ის გამოცდილი ბერის, ილარიონის ხელმძღვანელობით მოღვაწეობდა და მორჩილებად ჰქონდა ბერძნული წიგნების გადაწერა. სათნო ცხოვრებისათვის წმიდა ეპიფანეს სასწაულთქმედების ნიჭი მიემადლა.

წმიდა ეპიფანე სიცოცხლის მიწურულს დედოფალ ევდოქსიას და ალექსანდრიის პატრიარქ თეოფილეს ბრძანებით გამოიძახეს კონსტანტინეპოლში საეკლესიო კრებაზე, რომელსაც უნდა განესაჯა ეკლესიის უდიდესი მამა წმიდა იოანე ოქროპირი წმიდანმა არ ისურვა დასწრებოდა უკანონო კრებას და კონსტანტინეპოლი დატოვა. გემით მოგზაურობის დროს მან იგრძნო სიკვდილის მოახლოება, უკანასკნელი დარიგება დაუტოვა მოწაფეებს და ორი დღის შემდეგ გარდაიცვალა. ქალაქ სალამინის მცხოვრებლებმა მხურვალედ დაიტირეს თავიანთი მღვდელმთავარი და 403 წლის 12 მაისს პატივით დამარხეს წმიდანის მიერ აშენებულ ეკლესიაში.

გერმანე, კონსტანტინეპოლელი პატრიარქი 

წმიდა გერმანე, კონსტანტინეპოლელი პატრიარქი (+740) დაიბადა კონსტანტინეპოლში VII საუკუნეში. მისი მამა, ბიზანტიის ერთ-ერთი პირველი სენატორი, მოკლულ იქნა იმპერატორ კონსტანტინე პოღონატის (668-685) ბრძანებით. ყრმა გერმანე ეკლესიაში იზრდებოდა. წმიდა ცხოვრებისათვის გერმანეს კვიზიკიის ეპისკოპოსად დაასხეს ხელი. ეპისკოპოსი მტკიცედ დადგა ხატმბძროლებისაგან მართლმადიდებლობის დასაცავად. შემდგომ ის კონსტანტინეპოლის პატრიარქად აირჩიეს. წმიდანი აგრძელებდა ხატმბრძოლთა მხილებას, რომელსაც იმპერატორი ლეონ III ისავრიელი (717-741) ხელმძღვანელობდა. ძალები არათანაბარი იყო. წმიდა გერმანე იძულებული გახდა თავისი ომოფორი ტრაპეზზე დაესვენებინა და მღვდელმთავრის კათედრა დაეტოვებინა. გამძვინვარებულმა იმპერატორმა ჯარისკაცები გაგზავნა წმიდა გერმანესთან. მათ საპატრიარქო რეზიდენციიდან განდევნეს წმიდანი.  გერმანემ დარჩენილი დღეები მონასტერში გაატარა. გარდაიცვალა 740 წელს 95 წლის ასაკში, დაასაფლავეს კონსტანტინეპოლში, ქორის მონასტერში. შემდგომ მისი ნაწილები გადაასვენეს საფრანგეთში.

საბინე - კვიპრელი მთავარეპისკოპოსი

წმიდა საბიანე, კვიპრელი მთავარეპისკოპოსი (V) დაიბადა ფინიკიის ქალაქ ლუკიაში. როცა გაიგო ღირსი ეპიფანე კვიპრელის მოღვაწეობის შესახებ, საბიანე მასთან გაემგზავრა და ბერად აღიკვეცა. ის ხუთი წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა უდაბნოში წმიდა ეპიფანესთან ერთად, შემდეგ კი აღწერა მისი ცხოვრება. როცა ეპიფანე კვიპროსის კათედრაზე აირჩიეს, მან წმიდა საბიანეს მღვდლად დაასხა ხელი. სულიერი მოძღვრის გარდაცვალების შემდეგ წმიდა საბიანე კვიპროსის მღვდელმთავრად აირჩიეს. წმიდანი სიკვდილამდე თავგამოდებით იცავდა წმიდა ეკლესიას ერეტიკოსებისაგან.

პოლუბიოსი - რინოკირელი ეპისკოპოსი

წმიდა პოლუბიოს რიონოკიელი ეპისკოპოსი (V) წმიდა ეპიფანე კვიპრელის მოწაფე იყო, დაყვებოდა მას მოგზაურობებში და იწერდა მასწავლებლის ცხოვრებას და სასწაულებს.
წმიდა პოლუბიოსი თან ახლდა კონსტანტინეპოლს განრიდებულ წმიდა ეპიფანეს, რომელმაც არ ისურვა მონაწილეობა მიეღო წმიდა იოანე ოქროპირის წინააღმდეგ მოწყობილ კრებაში. სასიკვდილო სარეცელზე მწოლიარე წმიდა ეპიფანემ პოლუბიოსს უთხრა ეგვიპტეში წასულიყო. წმიდა პოლუბიოსმა მორჩილად აღასრულა მოძღვრის ანდერძი და მის დასაფლავებამდე წავიდა ეგვიპტეში, სადაც რინოკირის ეპისკოპოსად აირჩიეს. ღვთივსათნო მოღვაწეობისათვის წმიდანი სასწაულთქმედების ნიჭით დაჯილდოვდა.. წმიდა პოლუბიოსი გარდაიცვალა ღრმა მოხუცებულეობაში.

ერმოგენი, რუსეთის პატრიარქი

მღვდელმოწამე ერმოგენი, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი დონელი კაზაკების ჩამომავალი იყო. წმიდა ერმოგენი მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის საპატრიარქო ტახტზე 1606 წლის 3 ივლისს აღსაყდრდა

წმიდა ერმოგენის პატრიარქობის წლებს დაემთხვა რუსეთში ცრუ-დიმიტრისა და პოლონეთის მეფის, სიგიზმუდ III-ის შემოჭრა. წმიდა ერმოგენი თანამემამულეებთან ერთად აღსდგა ქვეყნის და ეკლესიის დასაცავად. 1610 წლის 11 დეკემბერს თვითმარქვია მოკლეს, მაგრამ მოსკოვი კვლავინდებურად საფრთხეში იყო: შიგ პოლონელები და სიგიზმუდ III-ის ერთგული, მოღალატე ბოიარები პარპაშებდნენ. პატრიარქ ერმოგენის მიერ მთელი ქვეყნის ქალაქებსა და სოფლებში დაგზავნილი ეპისტოლეები რუს ხალხს მოსკოვის განთავისუფლებისა და კანონიერი მეფის არჩევისკენ მოუწოდებდა. მოსკოველებმა ამბოხი დაიწყეს, პოლონელებმა კი პასუხად ცეცხლს მისცეს ქალაქი და კრემლში გამოიკეტნენ. მათ მოღალატეების დახმარებით პატრიარქი ერმოგენი ტახტიდან ჩამოაგდეს და გუშაგთა ზედამხედველობის ქვეშ ჩუდოვის მონასტერში გამოამწყვდიეს. პატრიარქმა ერმოგენმა რუს ხალხს უკანასკნელი ეპისტოლე უკვე საპყრობილედან გამოუგზავნა: იგი აკურთხებდა მათ განმანთავისუფლებელ ბრძოლას დამპყრობლების წინააღმდეგ. რუსმა მხედარმთავრებმა ურთიერთშეუთანხმებელი მოქმედების გამო ვერ შეძლეს კრემლის აღება და ერის სულიერი მამის განთავისუფლება. ცხრა თვეზე მეტი ხნის მანძილზე იტანჯებოდა იგი სატუსაღოში, სადაც 1612 წლის 17 თებერვალს შიმშილისგან ძალაგამოცლილი მოწამეობრივად აღესრულა.

რუსი ხალხის განმანთავისუფლებელი ბრძოლა წარმატებით დაგვირგვინდა. მღვდელმოწამის ცხედარი მადლიერმა ხალხმა ჩუდოვის მონასტერში დაკრძალა, იქიდან კი, 1654 წელს, მოსკოვის მიძინების ტაძარში გადაასვენა.

მასალა მომზადებულია ღია წყაროებზე დაყრდნობით. 

 

0
თემები:
საეკლესიო კალენდარი